EPDP News

Amid reports of serious clashes between Eritrean regime supporters and regime opponents in Israel, the Eritrean People's Democratic Party (EPDP) on 5 June urged the  UNHCR Chief, High Commissioner Filippo Grandi, to strengthen protection for Eritrean asylum seekers in Israel and other dangerous places including Libya.

Reportedly instigated by agents of the Eritrean Embassy in Israel, the clashes in Tel Aviv and Kiryat Malakhi during the past weekend, caused serious injuries affecting  many asylum seekers who were celebrating the 27th independence anniversary of their country. Knives and stones were used in the brawls. Further house-to-house scuffles took place on Monday, 4 June, and there were fears that they may continue. A BBC report said that 13 of the pro-regime assailants and three of the regime opponents were arrested for questioning.

The EPDP memorandum to UNHCR, which was also copied to the African Union, the African embassies in Israel and to the Israel envoy to the UN headquarters in Geneva, stated that embassies of the Eritrean regime in many countries are the source of divisions and clashes among Eritrean communities and asked enhanced protection from agents of the criminal regime in Asmara.

The EPDP appeal also called upon "the Israel authorities and all other concerned governments to identify the so-called "refugees" supporting the regime in Asmara and take drastic action of sending them back to their employer - the  Eritrean regime" itself.

The memorandum also alluded to the disquieting situation of Eritreans in other places, and urged the UNHCR  "to do more in support of the victimized Eritrean asylum seekers stranded in Libya, and in particular to the 140 survivors of the recent killings by human traffickers at Libya's Bani Walid".

 

ምምሕዳር ውደባዊ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ብዝጸውዖ መሰረት፡ ቀዳም 02 ሰነ 2018 ብመራኸቢ ብዙሓን፡ ናይ ሰዲህኤ መላእ ዞባታት ናይ ምልላይ ኣኼባ ተኻይዱ።

ኣብዚ ኣኼባ’ዚ ዝተሳተፉ ወከልቲ ምምሕዳራት ኣብያተ ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ፣ መንእሰያት፣ ውደባን ዜናን፣ ዞባታት ሰሜን ኣመሪካን ኤውሮጳን፣ ኣውስትራልያ፣ ማእከላይ ምብራቕ፣ እስራኤል፡ ከምኡ’ውን መሪሕነታዊ ልኡኽ ሰልፊ ናብ እስራኤል ክኾኑ እንከለዉ ብሕጋዊ ኰነ ተክንካዊ ምኽንያታት ክሳተፉ ዘይከኣሉ ድማ ወከልቲ ካብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ነበሩ።

ቀንዲ ዕላማ ናይዚ ኣኼባ፡ ነቲ ዑደት ልኡኽ መሪሕነት ናብ እስራኤል ዘሰላሰሎ ዕዉት ስርርዓዊ ዕዮ ንምኽላልን፡ ኣብ ዞባ እስራኤል ዝቖመ ሓድሽ ውድባዊ ምምሕዳር ምስ ዞባታትን ምምሕዳዳራዊ ትካላትን ንምልላይን እዩ።

እዚ ኣኼባ ብሓላፊት ቤት ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ ወ.ሮ ኣድያም ተፈራ ተማእኪሉ ዝተኻየደ ክኸውን እንከሎ፡ ሓላፊ ውደባዊ ቤት ጽሕፈት ኣቶ ተስፋይ ወልደሚካኤል ደጊጋ ድማ ንዕዉት ዑደት እስራኤል ድሕሪ ምምጓስ ብዛዕባ ስርርዕ ሰልፍን፡ ንምንታይ ከም እንቃለስን ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ። ኣብ መደረኡ፡ ንፖሊቲካዊ ፕሮግራምን ቅዋምን ሰልፊ ብምጥቃስ “ሰዲህኤ ማለት ንህዝቢ እሙን ምዃን ማለትዩ። ተኣማንነት ሰዲህኤ ነቲ መግዛእቲ ድሕሪ ምስዓር የብቅዕ ዝበልናዮ፡ ነቲ ድሕሪ ናጽነት ከም ሃገር ዝበሃግናዮ ግን ዘየረጋገጽናዮ ሰላም፡ ፍትሒ፡ ብልጽግና ንምርግጋጽ ኣብ ምቅላስ እዩ ዝምርኰስ፤ ብመሰረቱ ጸረ ድንቁርና ሕማምን ድኽነትን ዝቃለስ ሰልፊ እዩ። ኣብዚ መዳይ’ዚ ሰልፍና ንህዝቡ እሙን እዩ። ነዚ ንምዕዋት ድማ ቀዳማይ ዕማም ንምልኪ ምስዓር ብምኻኑ፡ ምእንቲ’ዚ ንውደብ ምእንቲ’ዚ ድማ ስሩዕ ናይ ቃልሲ ህይወት ንመርሕ” ክብል ኣብሪሁ። ኣብ ክሊ’ዚ ተረድኦ’ዚ ነቶም ኣብ እስራኤል ተወዲቦም ኣካል ስድራ ቤት ሰዲህኤ ኰይኖም ቃልሲ ኣበጊሶም ዘለዉ ዮሃና እናበለ ጽቡቕ ሌላን ዕዉት ናይ መጻኢ ሓባራዊ ስራሕን ተመንዩ።

ድሕሪ መግለጺ ኣቶ ተስፋይ ነቲ ንኩነታት ስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ እስራኤል ክፈልጥን ምስኦም ክራኸብን ዝተላእከ፡ ብወ/ሮ ፈቨን ጊደዎንን ኣቶ ትኩእ ተስፋይን ዝቖመ ልኡኽ መሪሕነት ዕድል ተኸፊቱ። ነዚ ዕድል’ዚ ብምጥቃም ኣቶ ትኩእ ተስፋይ በቲ ማራኺ ኣቀራርባኡ፡ ብዛዕባ ሃለዋት ኤርትራውያን ኣብ ኣስራኤል ብሓፈሻ ብዛዕባ ዝተኻየደ ዕዉት ዑደት ድማ ብፍላይ ሰፊሕ መብርሂ ኣቕሪቡ። ኣብ ሃገር እስራኤል ምስቲ ኩሉ ዘጋጥሞም ጸገማት፡ ንኩሉ’ቲ ንህላዌኦም ዝደናደን ኩነታት በዲሆም ክምህ ከይበሉ ንቃልሲ ዝዓጠቑ ውፉያት ከምዘለዉ ኣብሪሁ። ነቶም ኣባላት ሰልፊ ከይኖም ተወዲቦም ከይተሓለሉ ዝቃለሱ ዘለዉ ድማ ኣመጒሱ።

ቀጺሉ ኣቶ ጸጋይ ተስፋይ ካብ ዞባ እስራኤል ነዚ ናይ ሌላ መድረኽ ድሕሪ ምንኣድ፡ ንሃለዋት ዞባ እስራኤልን ነቲ ተበጊሱ ዘሎ ናይ ሰዲህኤ ስርርዓትን ብምምልካት፡ ዕዉት ዕማማት ንምክያድ ዓጢቑ ከም ዘሎ ብሰፍሓት ኣብሪሁ።

ድሕሪ’ዚ ናይ ሌላ መድረኽ ነተሳተፍቲ ኣኼባ ተኸፍተ’ሞ፡ ወከልቲ ምምሕዳራት ኣብያተ ጽሕፈት፡ መሪሕነት ዞባታት ሰሜን ኣመሪካን ኤውሮጳን፡ ከምኡ’ውን ወከልቲ ማእከላይ ምብራቕን ኣውስትራልያን ብተርታ ዕድል ብምርካብ ንመንነቶም፡ ሓፍነቶም፡ ትካላቶምን ዘሰላሰልዎ ኣሳልጦታትን ገለጹ።

ኣብዚ ኣኼባ’ዚ እቶም ብስራሕ ምኽንያት ክሳተፉ ዘይከኣሉ፡ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት መንእሰያት ኣቶ መድሃኔ ህብትዝጊ፣ ኣቦ መንበር ዞባ ኤውሮጳ ኣቶ ኢሳቕ ወልደማርያም፣ ኣባል መሪሕነታዊ ልኡኽ ናብ እስራኤል ወ.ሮ ፈቨን ገዲዎን፣ ከምኡ’ውን ወከልቲ ካብ ንኡስ ዞባ ጀርመን፡ ካብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዘመሓላለፍዎ ናይ ሰናይ ምንዮት መልእኽቲ ተገሊጹ።

ድሕሪ ናይ ሰለስተ ሰዓት ምዉቕን ልዙብን ኣኼባ፡ ከምዚ ዝበለ ኣኼባታት ክቕጽል ለበዋታት ካብ ኣኼበናታት ድሕሪ ምትሕልላፉ  ወ.ሮ ኣድያም ተፈራ ናይ መፋነዊ ቃል ድሕሪ ምሃብ ኣኼባ ተዛዘመ።

ኣባል ዞባ ሽማግለ ሰሜን ኣሜሪካ ሓላፊት ጉዳያት ደቂ-ኣንስትዮ ወ/ሮ ኣስገደት ምሕረትኣብ ኣብ ካናዳ ከተማ ዊኒፐግ ብዕለት 20 ጉንበት ዝተኻየደ ሰፊሕ በዓል መዓልቲ ምሕዳስ መብጽዓ ተሳቲፋ።

እዚ ልዕሊ 300 ሚእቲ መብዛሕተኦም መንእሰያት ኤርትራውያን ዝተሳተፍዎ ድሙቕ በዓል ብህድሞና ዝበሃል ሲቪካዊ ማሕበር ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላት እተዳለወ እዩ። ወ/ሮ ኣስገደት ምሕረትኣብ ብህድሞና ብዝተገብረላ ዕድመ ክትሳተፍ እንከላ ኣብርእስኡ’ውን ምስ ኤርትራውያን ተቐማጦ ዊኒፐግ ብዝዕባ ምምስራት ናጻ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ንምዝታይ እዩ ነይሩ።

ሰንበት 20 ጉንበት ቀትሪ ምስ ግዱሳት መንእሰያት ደቂ-ኣንስትዮ ኣኼባ ብምክያድ ስለምንታይን ብኸመይን ክንውደብ የድልየና ካብ ሕሉፍ ተመኩሮታት ተቓለስቲ ደቂ-ኣንስትዮናኸ እንታይ ክንመሃር ንኽእል ኣብ ዝብል ኣርእስቲ ነዊሕ ምይይጥ ኣካይዳ።

  1. ብሓፈሽኡ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ንመሰልና ተወዲብና ክንቃለስ መተካእታ ከምዘይብሉ ድሕሪ ምግላጽ ካብ ተጽዕኖ ናይ ዝኾነ ይኹን ፖለቲካዊ ውድባት ናጻ ክኸውን እቲ ቐንዲ መሰረት ናይ ዉዳበና ክኸውን ከምዘለዎ
  2. ናጻ ካብ ተጽዕኖ ናይ ዉድባት’ምበር ኣብ እንዓግበሉ ፖሊቲካዊ ዉድባት ኣባላት ክንከውን ከምዘይክልክለና
  3. መሰረት ናይ ምግሃስ መሰልና ድሕረትን ድንቁርናን ስለዝኾነ እቲ ቓልሲ ምስ ኩሉ እቲ ምእንቲ ፍትሕን ሰላምን ኣብ ሃገርና ዝቃለስ ሓይልታት እነካይዶ ምዃኑ
  4. ድሕረት ኣብ ባህልና ስለዘሎ ኣባና’ውን ከምዘሎን ክንቃለሶ ከምዘሎናን
  5. መሰልና በቲ ኣብ ኤርትራ ህዝብና ዝጭቁን ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ መዕልታዊ ሂወትና ከምዝገሃስ
  6. ኣብ ስድራቤት መሰልና ምሕላው ሰላምን ቅሳነትን እምበር ቆዮቛን ዳንኬራን ከምዘየምጽእ ኣብሪሃ።

ተሳተፍቲ ብተገዳስነት ድሕሪ ምስማዕ በቲ ኣኼባ ሕጉሳት ምዃነን ገሊጸን። ቀጻሊ ርኽክብን ምኽሪን ከምዘድሊ ተላብየን።

ብድሕሪ’ዚ ምሸት ኣብ’ቲ ህዝባዊ በዓል ተረኺባ ብተሳተፍቲ ኣድናቖት ዘትረፈ መደረ ኣቕሪባ። እቲ በዓል “መዓልቲ ምሕዳስ መብጽዓ” ኣብ ትሕቲ ዝብል መሰረታዊ ሓሳብ እዩ ተኻይዱ። ኣሕዋት ገዛኢ ሓጎስን ማህድረን ህዝብና ብዘደንቕ ጽንዓትን ተወፋይነትን ንሰላሳ ዓመታት ተቓሊሱን ብእሻሓት ተሰዊኡን ሰንኪሉን ሃገርና ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ እንተናገፈ፡ ከምህዝቢ ገና ሓራ ስለዘይወጻእና ሎሚ መዓልቲ ህዝብና ካብ ምልኪ ተላቒቑ ፍትሕን ሰላምን ምእንቲ ከስተማቕር ቃልስና ክነሕንን መብጽዓ ንኣትወላ መዓልቲ እያ ክብሉ መደረታቶም ኣቕሪቦም። 

Winnipeg Event 2

ቀጺላ ወ/ሮ ኣስገደት ከም መቐጸልታ መደረታቶም ብፍላይ ኣብ ሕሰምን መከራን ደቂ-ኣንስትዮና ብምትኳር መግለጺ ኣቕሪባ። ብዘይ ተሳትፎ ደቂ-ኣንስትዮ ዝዕወት ሰውራ የሎን። ጓል ኣንሰይቲ ኤርትራ ብጽንዓትን ተወፋይነትን ብዓቢኡ ብረት ተሓንጊጣ ኣብ ጎድኒ ኣሕዋታ ደቂ-ተባዕትዮ ተሰዊኣን ሰንኪላን፡ ኣብ ውሽጢ ከተማታት ናይ ስለላ ስራሓት ኣካይዳ፡ ኣብ ገጠራት ዝነበረት ሰንኪታ ተጋደልቲ ዓንጊላን ደም ዉጉኣት ሓጺባን፡ ኣብ ስደት ዝነበረት ከዲማ ተጋዳላይ ዓንጊላ ሰውራ መዊላን። ይኹንምበር ድሕሪዚኹሉ መሪርን ነዊሕን ቃልሲ ፍረጻማኣ ከይረኣየት ተጠሊማ ኣደዳ ስደትን ዉርደትን ኮይና ትርከብ። እታ ተጋዳሊት’ውን ተጠሊማ ኣብክንዲ እተዕርፍ ሕጂ ኣብዕብየታ ትስደድ ኣላ። እታ ክትወልድ ዕድል ዝገበረት ድማ ደቃ ወይ ክስደዱ ወይ ክእሰሩ ትሪኢ ኣላ ድሕሪ ምባል ኣብ ሃገርና ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ መኣእ ዓለም ገኒኑ ዝርአ ዘሎ ጭቆናን ዓመጽን ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮ ጠንቁ ተባዕታዊ ትምክሕቲ እዩ። ትምክሕቲ ድማ ካብ ድሕረትን ድንቁርናን ይብገስ። ስለ’ዚ ወጽዓና ምስ ሓደ ስርዓት ዝመጽእን ዝጠፍእን ኣይኮነን። ሕቶና ሕቶ ሰብኣዊ መሰል እዩ። እቲ ኩሉ ምእንቲ ፍትሒ እቃለስ ኣለኹ ዝብል እጃሙ ዘበርክተሉ ፍትሓዊ ቃልሲ እዩ። ዲሞክራሲን ፍትሒን ባህሊ ክሳብ እንገብሮ መሰል ደቂ-ኣንስትዮ ክኽበር ኣይክእልን። ፍትሒ ኣብ ሃገርና ምእንቲ ክነግስ ኣምበኣር ንፍስወከፍና ድንቁርና ብንቕሓት ክንትክእ እቲ ቃልሲ ኣብ ገዛና ክጅምር ኣለዎ። ኣብ ስደት ዘሎና ሂወትና ዝያዳ ዝኸበደ እዩ ኮይኑ።

ኣዴታትና ናይ ገዛ ሓላፍነት ጥራሕ እዩ ነይሩወን። ንሕና ግን ከማኹም ወፊርና ክንሰርሕ ንግደድ። ኣብ ገዛ ተመሊስና ድማ ምሉእ ሓላፍትነ ናይ ገዛን ቆልዑን ኣብና ይወድቕ። ዝለ’ዚ ኩሉ ደላይ ፍትሒ እየ ዝብል ኣብ ገዛይ ፍትሒን ዲሞክራሲን የተግብር ዶ ኣለኹ ኢሉ ነብሱ ክሓትት ይግባእ። ንሕና ደቂ-እንስትዮ’ውን ድሕርት ካብ ነብስና ክነወግድ ይግባእ። ላም ፍርቂ ነብሳ ኣይትሰብሕን። ድሕረት’ውን ኣብ ደቂ-ተባዕትዮ ጥራሕ ዘሎ ኣይኮነን። ሃገርና ክትምዕብልን ዲሞክራሲ ክትከልን ክዕምብብን ብማዕረ ክንነቅሕ የድሊ ብምባል ብኩሉ ኣኼበኛ ተቐባልነት ዝረኸበ መደረኣ ደምዲማ።

ቐጺሉ ድምጻዊ ሳሚ መብራህቱ በቲ ጥዑም ድምጹን ቁምነገራዊ ትሕዝቶ ደርፍታቱን ወኒ ኣኼበኛ ቀስቂሱ ዘገርም ባህላዊ ምሸት ኣምስዮ።

ንጽባሒቱ ሰኑይ ጉንበት 21 ንግሆ ምስ ኣባላት ጨንፈር ዊኒፐግ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራን ተደናገጽቲን ኣኼባ ብምክያድ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ሰልፍናን ዝርአ ዘሎ ኣዎንታዊ ምዕብልናታትን ገሊጻ። ንዝቐረበላ ሕቶታት ድማ መሊሳ። ድሕሪ ቐትሪ፡ እንደገና ምስ ግዱሳት ደቂ-ኣንስትዮ ኣኼባ ኣካይዳ። ከመይ ንዉደብ ንዝብል ሕቶ ብዕምቆት ተዘትዩሉ። ቀጺሉ ንዝቐረበላ ሕቶታት መሊሳ። ወ/ሮ ኣስገደት፡ ኣዝያ በቲ ዝተገብረላ ኣቀባብላ ሕጉስቲ ምዃና ገሊጻ። ብናህሪን ሃገራዊ ፍቕርን፡ ዘለወን ድሌት ናይ ምውዳብን ኣዝያ ከምዝተደነቐትን ከምዝተሓጎሰትን ሞራልን ተስፋን ከምዝሃባኣን ኣብሪሃ።

 ሽማግለ ዜና ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ

30 ጉንበት 2018

 

  

Festival Frankfurt 2018

%PM, %31 %879 %2018 %22:%May Written by

“ትሪቡን ደ፡ ጀነቫ” ዝተባህለ ብቋንቋ ፈረንሳይ ዝሕተም ዕለታዊ ጋዜጣ ካብቶም 700,000 ዝግመቱ ኣብ ሊቢያ ዘለዉ ስደተኛታትን ተመዛበልትን 19, 370 ነናብ ሃገሮም ከም ዝተመልሱን ኣብ 2018 ድማ 30,000 ክምለሱ መደብ ከም ዘሎ ሓቢሩ። እዚ ከምዚሉ እንከሎ ጉዳይ ስደተኛ ዝምልከቶም ትካላት ከም ዝሓብርዎ ኤርትራውያንን ሱርያውያንን ዝምለስሉ ውሑስ ሃገር የብሎምን።

 

ኣብ ሊቢያ ኣስታት 50,000 ሰተኛታት ብላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ምዝጉባት እዮም። እንተኾነ እቲ ናብ 3ይ ሃገር ናይ ምስግጋሮም መስርሕ ከምቲ ዝድለ ስሉጥ ኣይኮነን። ካብቶም ስደተኛታት 1,342 ናብቲ ኣብ ኒጀር ዘሎ ህጹጽ መሰጋገሪ መደበር ኣብ ዝሓለፈ ሕዳር ከም ዝተሰጋገሩን ኣብ 2018 እውን 5,000 ከም ዝተሰጋገሩን ተፈሊጡ። እንተኾነ ሰብመዚ ኒጀር ካብ ሕጂ ንድሕሪት ተወሳኺ ስደተኛ ክቕበሉ ከምዘይክእሉ ጉዳይ እቶም ስደተኛታት ንዝምልከቶም ትካላት ይሕብሩ ኣለዉ።

 

ክሳብ ሕጂ ካብቶም ኣብ ኒጀር ዘለዉ ስደተኛታት 322 ጥራይ እዮም ናብ ኤውሮጳ ናይ ምስጋር ዕድል ረኺቦም። ካብዚኣቶም 40 ኤርትራውያን ኣብ ስዊዘርላንድ ኣትዮም ኣለዉ። ኤደን ሓንቲ ካብቶም ኣብ ስዊዘርላንድ ዝበጽሑ ናይ ንጀር ስደተኛ መንእሰይ እያ። ንሳ ንጋዜጠኛታት ስዊዘርላንድ ኣብ ዝሃበቶ ቃል፡ ኣብ ኤውሮጳ ከም ትበጽሕ ርግርጸኛ ከምዘይነበረት ሓቢራ። ኣብ ኒጀር ኒያሚ ንምብጻሕ ዘጋጠማ ዘጨንቕ ጉዕዞ ካብቲ ቅድም ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ዝነበረ ኩነታት ጀሚራ ደሓር ድማ ናብ ሱዳንን ሊቢያን ክትበጽሕ ዝነበረ ከቢድ ኩነታት ኣብሪሃ።

ጸብጻባት ከም ዘመልክቶ እዞም ኣብ ሊቢያ ተዓጊቶም ዘለዉ፡ 700,000 ዝኾኑ ስደተኛታት መናገዲ ዓመጸኛታትን ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ሰባትን ኮይኖም ከም ዝጸንሑ ጠቒሶም፡ ነናብ ሃገሮም ክምለሱ ዝለዓለ ድሌት ከም ዘለዎ ገሊጾም። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት 200 ናጀርያውያንን 100 ሶማላውያንን ነናብ ሃገሮም ተመሊሶም ኣለዉ። ናጀርያ ቅድሚ ሕጂ ኣብ 2017 እውን 5,000 ዜጋታታ ናብ ሃገሮም መሊሳ እያ።

ኢትዮጵያ ኣብ ሊቢያ ዘለዉ ዜጋታታ ናብ ሃገሮም ክትመል ቃል ኣትያ ኣላ። ብኣንጻሩ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዓመጸኛ ጉጅለ ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ ናይ ዓለም ብዛዕባ ዘለዉ ኤርትራውያን ዋላ ሓንቲ ዝግደስ ኣይኮነን

The daily French- language Tribune de Genève of 30 May 2018 reported that of the estimated 700,000 migrants and refugees stranded in Libya, 19,370 were repatriated to their home countries and 30,000 more are scheduled to be repatriated within 2018. However, according to refugee agencies, Eritreans and Syrians have no safe home-country to be repatriated to.

Some 50,000 persons in Libya have been registered with UNHCR as asylum seekers but the process of obtaining third-country resettlement is not progressing well. It was reported that 1,342 asylum seekers were evacuated to the emergency transit camp opened in Niger last November, and 5,000 more are be sent there in 2018. However, Niger authorities are informing refugee agencies that the camp is already saturated and may not receive many in the future.

So far, only 322 of those evacuated to Niamey, Niger, were given third-country resettlements in Europe, 40 of them were Eritreans received in Switzerland. Eden, one of those youthful Eritrean refugees in Niger, told a Swiss journalist that she was not sure that she would make it to Europe. She was in Niamey after traumatic travels starting with her risky escape from Eritrea and the hazardous passages to Ethiopia, then to the Sudan and then to Libya.

Reports indicate that the migrants stranded in Libya have become human merchandize for criminal gangs of traffickers and that that many of those 700,000 would wish to return home soon. In the last few days alone, over two hundreds of Nigerians and 100 Somalis were repatriated. Nigeria had repatriated 5,000 of its nationals in 2017.

Ethiopia is promising to repatriate its citizens in Libya willing to return home. But the regime in Asmara has never ever cared about Eritrean refugees in any place in the world.

28 ግንቦት 2018 ኣብ ጽርጊያ መስመር ኣስመራ ከረን ብዘጋጠመ ሓደጋ ኣውቶቡስ 33 ሰባት ከምዝሞቱን፣ መራሕ መኪናን ተሓጋጋዚኡን ዝርከብዎም 11 ሰባት ድማ ከቢድ ጉድኣት ክም ዝበጽሖምን ካብ ኣስመራ ዝመጸና ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።

እታ ኣውቶቡስ ናብ ደብረሲና ዝነግዱ ኤርታውያን በጻሕቲ ኢያ ጽዒና ነይራ። ኣብ ከባቢ ሽንድዋ ዝተባህለ ቦታ፡ ምስ በጽሐት ካብ መስመር ጽርግያ ወጺኣ ናብ ገደል ከምዝጸደፈት እቶም ምንጪታት ሓቢሮም።

በዚ ኣጋጣሚ፡ ንመወቲ መንግስተ ሰማያት የዋርሶም፡ ንስድራታቶም ድማ ጽንዓት ይሃቦም።

ስዉእቲ ኣዴናን ሓብትናን ጽሃይቱ በራኺ፡ ቅድሚ ናብ ገድሊ ምስላፋ፡ በቲ ዘለዋ ናይ ሙዚቃ ክእለት፡ ንመንእሰያት ናይ 70ታት ሃገራዊ ስምዒት ኣብ ምሕዳር ዓቢ ግደ ተጻዊታ ኢያ። ኣብ ማአሰርቲ ስርዓት ህግዲፍ ዝርከብ ናይ ቀደም ሚኒስተር ጴጥሮስ ሰለሙን ቅድሚ ምስላፉ፡ ስም ጽሃይቱን ደርፋን ክደጋግም ኢዩ ዝስማዕ ነይሩ።

ስውእቲ ሓርበኛ ጽሃይቱ በራኺ፡ ንመንእሰያት ኣበራቢራ ንሜዳ ሰዲዳ ንሳ ኣብ ገዝኣ ኮፍ ኣይበለትን። ብ1975 ናብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተሰሊፋ፡ ሃገራዊ ጕባኤ ክትፍጽም ደኣ ተራእየት። ምስ ሃገራዊ ክፍሊ ሙዚቃ ናይ ተሓኤ ኰይና፡ ንህዝብን ሰራዊትን ዘልዓዕል ደርፍታትን ሙዚቃታትን ኣበርኪታ ኢያ።

ስውእቲ ጽሃይቱ በራኺ ብኣካል እኳ ካባና እንተተፈልየት ብመንፈስን ብዘበርከተቶ ግደን (ሲዲታት፡ ቪድዮታት) ምስ ህልዊ ይኹን ስዓቢ ወለዶታት ክትዝከር ክትነብር ኢያ።

በዚ ኣሕዛኒ ኣጋጣሚ’ዚ ንስዉእቲ ጽሃይቱ በራኺ መንግስተ-ሰማይ የዋርሳ፤ ንቤተሰብ፡ ኵሎም መሓዙታ፡ መሳርሕታን መቓልስታን ዝነበሩ ድማ ጽንዓት ይሃብኩም ጠሉ ድማ የውርደልኩም እናበልኩ ብስም መሪሕነትን መሰረታትን ሰልፍ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ሓዘንኩም ተኻፈልቲ ከምዝዀነ ክገልጽ እፈቱ።

መንግስተኣብ ኣስመሮም

ኣቦ መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ

27 ግንቦት 2018

ኣቦ-መንበር ሰዲህኤ ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም፡ ብምኽንያት መበል 27 ዓመት ዝኽሪ ናጽነት ኤርትራ ምስ ልሳናት ሰዲህኤ መርበብን መጽሐትን ሓርነት ሰፊሕ ቃለ-መጠይቕ ኣካይዱ። ኣብ ቃለ-መጠይቑ ንዝቐረብሉ ሕቶታት ኣገዳሲ መብርሂ ሂቡ ኣሎ። ሰናይ ንባብ

ሕቶ፡ ግደ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ምርግጋጽ ናጽነት ብኸመይ ትገልጾ?

መልሲ፡ ግደ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ምርግጋጽ ናጽነት በዛ ሓጻር ቃለ-መሓትት ዝውዳእ ኣይኰነን። መጽሓፍቲ ጽሒፍካ እውን እንተተኻኢሉ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ናጽነት ንምርግጋጽ፡ ህይወቱ፡ ገንዘቡ፡ ንብረቱ፡ ጥሪቱን ንሰውራኡ ምብርካቱ ብጥቕልል ዝበለ ኣገባብ ንግዲኡ ይገልጾ ይኸውን ኢዩ።

ህዝቢ ኤርትራ፡ ዝወለዶምን ዝወለደንን ብሉጻት ደቁ ንመስዋእቲ ኣወፍዩ፡ ንተጋደልቱ መግቢ፡ ማይ፡ መዕቆቢ ብምሃብ ዓንጊሉ። ንዝተሰውአ ቀቢሩ፡ ንዝቖሰለን ዝሓመመን ድማ ተሰኪሙ ናብ ዝድሕነሉ ቦታታት ኣብጺሑ። ኣብ ርእስ’ዚ፡ ምንቅስቓስ ባዕዳዊ ጸላኢ ተኸታቲሉ ንሰውራኡ ይሕብርን ኣብ ውሽጢ ከተማታት ንዝካየድ ስርሒታት መጽናዕቲ ኣዳልዩ የቕርብን ነይሩ። ማእለያ ዘይብሎም መንእሰያት ኣወዳትን ኣዋልድን ትምህርቶም፡ ስርሖም፡ ወለዶም፡ ሓዳሮም ገዲፎም ናብ ሰውራኦም ተጸንቢሮምን ተጸንቢረንን። ን30 ዓመታት ድማ ንባዕዳዊ ገዛኢ ዕጡቕ መኸተ ገይሮም። እቶም ኣብ ሜዳ ክስለፉ ዘይከኣሉ ድማ፡ ነቶም ተጋደልቲ ኣብ ምሕብሓብ ኵሉ ካብኦም ዝጥለብ ኣማሊኦም። ሰብ ማል ብገንዘቦም፡ ሰብ ክእለት ብኽእለቶም፡ ንቓልሶም ምእንቲ ናጽነት ብዙሕ ኣበርኪቶም።

ጥሪት ህዝቢ፡ ማለት ኣግማሉ፡ ኣእዱጉ፡ ኣብቃሉን መኻይኑን ሰራዊት፡ ኣጽዋር፡ መግቢ፡ ማይ፡ መጽሔታት፡ ውጉኣት፡ መድሃኒታት፡ ነዳዲ ወዘተ… ኣብ ምጽዋርን ምብጽጻሕን ዓቢ ግደ ኢየን ኣበርኪተን።

ሓረስታይ ኤርትራ ብሓደ ኢዱ ማሕረሻ ብኻልኣይ ኢዱ ከኣ ብረት ሒዙ ኣብ ጐድኒ ደቁ ተዋጊኡን ወዲቑን ኢዩ።

ኤርትራውያን ምሁራት ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ድማ ንሰውርአን ምስ ዓለም ኣብ ምልላይ፡ ንባዕዳዊ ገዛኢ ዝፍጽሞ ዝነበረ ግፍዕታት ኣብ ምቅላሕን ዓቢ ግደ ተጻዊቶም ኢዮም።

ኣብ ውሽጥን ኣብ ግዳምን ዝነበሩ ዝነበሩ ኤርትራውያን ሰራሕተኛታትን ስደተኛታትን ምእንቲ ናጽነት ሃገሮም ገንዘቦም፡ ጕልበቶምን ክእለቶምን ኣወፍዮም ኢዮም።

ናጽነት ኤርትራ እምበኣር፡ ብደረት ዘይብሉ ተሳትፎን ኣበርክቶን ህዝቢ ዝተረጋገጸት ደኣ’ምበር፡ ብሓደ ውድብ ወይ ሓደ መሪሕነት ወይ ሓደ ውልቀሰብ ዝተረጋገጸት ኣይኰነትን። ኢሳያስ ኣፍወርቂ፡ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ዝገበሮ መደረ ካብ መደረታቱ፡ ንሕና ንቀልዓለም ኢልና ኢና ናጽነት ኤርትራ ህዝቢ ኣምጺእዋ ንብል እምበር፡ ብሓቂ ክንዛረብ እንተደኣኰይና ህዝባዊ ግንባር ኢዩ ኣምጺእዋ ኢሉ ነይሩ። እዚ ኣበሃህላ’ዚ ግጉይ ጥራሕ ዘይኰነስ ንተራ ህዝቢ ዝኽሕድን ዘናሹን ናይ ደለይቲ ስልጣንን ዝናን ባህርያት እውን ኢዩ። ብዘይ ተሳትፎ ህዝቢ ዝዕወት ቃልሲ የለን።

ሕቶ፡ እቲ ነዊሕ ጉዕዞ ናጽነት መሪር ነይሩ ክንብል እንከለና፡ እቲ ምረቱ ብኸመይ ይግለጽ?

መልሲ፡ ብርግጽ፡ ጕዕዞ ንናጽነት መሪርን ነዊሕን ኢዩ ነይሩ። ውግእ ማለት ሞት፡ ስንክልና፡ ዕንወት፡ ስደት ኢዩ። ን30 ዓመታት ኣብ ጥሙይ ከብድኻን ዕሩቕ ዝባንካን ኣብ በረኻታት ምንባር ጥዑም ኣይኰነን። መንእሰያት ኣብ ዕሸል ዕድሚኦም ክስውኡን ክስንኩልን፡ ኣባይትን ዘራእትን ክበርሱን፡ ግዳይ ዓዛብን ማእሰርትን ምዃን ኣዝዩ መሪር ኢዩ። ክወልዱን ክዘምዱን ክምሃሩን ዝግብኦም መንእሰያት፡ ዕድሚኦም ኣብ በረኻታትን ኣብ ማእሰርትን ከብልዩ ዘሕጕስ ኣይኰነን።

ኣብ መንጐ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝካየድ ዝነበረ ውግእ ተመጣጣኒ ኣይነበረን። ኢትዮጵያ፡ ካልኣይ ዝዓበየ ሰራዊት ኣብ ኣፍሪቃ ዝነበራ ሃገር፡ ሰራዊታ ዘመናዊ ኣጽዋር ዝዓጠቐ፡ ናይ ሃገራት ኣፍሪቃን ሓያላን መንግስታት ዓለም ደገፍ ዝነበራ መንግስቲ ክትከውን እንከላ፤ ኤርትራ ግን፡ ምስ ኢትዮጵያ ዝወዳደር ብዝሒ ህዝቢ ይኹን፡ ዝምድና ምስ ዓለም ይኹን፡ ዘመናዊ ኣጽዋር ይኹን ብዝሒ ሰራዊት ኣይነበራን። እቲ ግጥምያ ኮታ ኣብ መንጐ ጐልያድን ዳዊትን ኢዩ ነይሩ ክበሃል ይከኣል። ካብ’ዚ ኣገልልጻ’ዚ፡ ምረቱ ምግማት ዘሸግር ኣይመስለንን።

ባዕዳዊ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጽሞ ዝነበረ ግፍዕታት ዓለም ዓይና ዓሚታ፡ ኣፋ ለጒማ፡ ክትሓልፎ እንከላ፡ ህዝቢ ኤርትራ ዝጣበቕን ዝእብድን መሓዛ ስኢኑ ንበይኑ ምስ ገለ ውሑዳት ደገፍቱ ነቲ ነዊሕ ጕዕዞ ክኸዶ ከሎ ምረቱ ቀሊል ኣይነበረን።

ኣብ ርእስ’ዚ፡ ኣብ መንጐ ኣሕዋት ብዝኽሰት ናይ ሕድሕድ ውግኣት ዝቕዘፉ ዝነበሩ ኣወዳትን ኣዋልድን መንእሰያት ነቲ ብባዕዲ ዝፍጸም ዝነበረ ግፍዕታት ተወሲኹ፡ ነቲ ቃልሲ የምርሮ ምንባሩ እውን ዝከሓድ ኣይኰነን።

እንተዀነ ግን፡ ሳላ ጽንዓት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዕላማታቱ፡ ሓያል ድሌት ንናጽነቱን መዘና ዘይብሉ ተወፋይነቱን ነቲ ዘይከኣል ዝመስል ከምዝከኣል ብምግባር ነቲ ምረት ናይ’ቲ ቃልሲ ኣቕሊልዎን ከምዝጽወር ገይርዎን ኢዩ።

ሕቶ፡ ህዝቢ ኤርትራ ናይቲ ዋጋ ከፊሉ ዘረጋገጾ ናጽነት ተጠቃሚ ኣይኮነን እንብል እንታይ ስለ ዝጐድሎ እዩ?

መልሲ፡ ህዝቢ ኤርትራ ንቓልሲ ዘበገሶ መሰረታዊ ምኽንያት፡ ብባዕዳዊ መግዛእቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝፍጸም ዝነበረ ኵሉ መዳያዊ ጭቆና ማለት ፖለቲካዊ፡ ቍጠባውን ማሕበራውን ጭቆና ተናጊፉ፤ ሰላም፡ ፍትሒ ብልጽግናን ዝሰፈና ብግዝኣተ-ሕጊ እትምሓደር ቅዋማዊት ኤርትራ ንምህናጽ ኢዩ ነይሩ። ነዚ ንምርግጋጽ ከኣ፡ መዘና ዘይብሉ ዋጋን መስዋእትን ከፊሉ ኢዩ።

ካብ’ዚ ብምብጋስ፡ እቲ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ካብ’ታ ዘረጋገጻ ናጽነት ዝረኸቦ ጥቅሚ እንታይ ኢዩ ዝብል ሕቶ እንተዝኸውን ንምምላሱ ዝቐለለ ምዀነ ይመስለኒ። ምኽንያቱ ከኣ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዘይካ ሓርነት ናይ መሬት ካልእ እንታይ ጥቕሚ’ዶ ኣረጋጊጹ ኢዩ። ኤርትራ፡ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ሓራ ኰይና፡ ከም ልዑላዊት ሃገር ድማ ብዓለም ተፈሊጣ። ካብ’ዚ ሓሊፉ ዝረኸቦ ረብሓ የብሉን። ህዝቢ ኤርትራ ጌና ሓርነቱ ኣየረጋገጸን ዘሎ። ናይ ግዳም ባዕዳዊ ጭቆና ብናይ ወዲ ሃገር ጭቆና ኢዩ ተተኪኡ።

ኣብ ርእስ’ዚ፡ ብሰንክ’ቲ ስርዓት ህግደፍ ዝተኸተሎ ግጉይ ፖሊሲታት፡ ኤርትራ ምስ ኵለን ጐረባብታ ኣብ ውግእ ስለዝኣተወት፡ ማእለያ ዘይብሎም መንእሰያት ተሰዊኦምን ቆሲሎምን፡ ህዝቢ ድማ ካብ መረቤቱ ተፈናቒሉ። ኤርትራ፡ ሰላም ርግኣትን ቅሳነትን ዘይብላን ካብ ጐረባብታ ዝተነጸለትን ሃገር ኰይና። ገለ ክፋል ካብ መሬት ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር ኢትዮጵያ ኣሎ። ከምኡ’ውን፡ መንእሰያት ኣወዳትን ኣዋልድን ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ትሕቲ ዝብል ምስምስ፡ ኣብ ድፋዓት ተጸሚዶምን ኣገልገልቲ ሹማምንቲ ህግደፍን ኰይኖም ንደረት ዘይብሉ እዋን ንእስነቶም ከብልዩን ናይ ባርነት መነባብሮ ከሕልፉን ይርከቡ ኣለዉ። ክመሃር፡ ክምርዖ፡ ክወልድን ክዘምድን፡ ሰሪሑ ንርእሱ፡ ንቤተሰቡን ሃገሩን ክጥውርን ዝግብኦ ሓይሊ ብኸንቱ ይባኽን ኣሎ።

ብተወሳኺ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብኵሉ መዳያዊ ስእነት ኢዩ ዝሳቐ ዘሎ። ስእነት ፍትሒ፡ ስእነት ስራሕ፡ ስእነት ትምህርታውን ሕክምናውን ኣገልግሎት፡ ስእነት ማይ፡ መግብን መብራህትን፡ ስእነት ሰብኣዊ መሰላት ወዘተ ካልእ ብዙሕ ኣብ’ታ ሃገር ጐዲሉ ዘሎ ነገራት ምዝርዛር ይከኣል ኢዩ።

ኤርትራ፡ ብስእነት ግዝኣተ-ሕግን ቅዋምን ትፍለጥ ሃገር ምዃና ድማ ጽሓይ ዝወቅዖ ሓቂ ኢዩ። እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ መንግስቲ ገባርን ሓዳግን መንግስቲ ኢዩ። ህዝቢ መራሕቱ ናይ ምምራጽን ምውራድን፡ ብናጽነት ርእይቶኡ ናይ ምግላጽ፡ ብናጽነት ካብ ቦታ ናብ ቦታ ክንቀሳቐስ፡ ብናጽነት ክእከብን ንዝደለዮ እምነት ክስዕብን ኣይክእልን ኢዩ።

ኣብያተ-ማእሰርቲ፡ ካብ ኣብያተ-ትምህርቲ ይበዝሓ ኢየን። ከም ቃንጥሻ እየን ዝበቝላ ዘለዋ እንተበልና ምግናን ኣይኰነን። ኣትሓሕዛ እሱራት ከኣ ኣዝዩ ዘስካሕክሕን ንክብሪ ወዲሰብ ዘይሕሉን ኢዩ። ኣብ ጐዳጕዲ ጽሓይ ከይርኣዩ ንነዊሕ እዋናት ዝጸንሑ፡ ብዘስካሕክሕ ናይ ምርመራ ኣጋባብ ዝግረፉ፡ ብርስሓትን ጥሜትን ነብሶም ክሳብ ዝጸልኡ ዝዀኑ፡ ኣብ ሸላታት ንበይኖም ዝእሰሩ …ወዘተ፡ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ተራእዩ ዘይፈልጥ ዓዛብ ኢዮም ዘሕልፉ። ቤተሰቦም ይኹኑ ጠበቓታት ወይ ድማ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ክበጽሕዎም እውን ኣይፍቀድን ኢዩ። ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ ናይ ባዕዳውያን ገዛእቲ ኣብያተ-ማእሰርቲ ዝሕሸሉ ኵነታት ኢዩ ተኸሲቱ ዘሎ።

ሕቶ፡ ድሕሪ 27 ዓመታት ኣብ ናጽነት፡ ህልዊ ዝምድና ህዝቢ ኤርትራን ጉጅለ ህግደፍን ብኸመይ ትገልጾ?

መልሲ፡ ህልዊ ዝምድና ህዝቢ ኤርትራን ስርዓት ህግዲፍን ናይ መላኽን ተመላኽን፡ ጨቋንን ተጨቋንን፡ ናይ ጊላን ጐይታን፡ ኢዩ ኢለ ኢየ ዝገልጾ።

ስልጣንን ጸጋ እታ ሃገርን ብምሉኡ ብጕጅለ ህግዲፍ ኢዩ ተገቢቱ። ህዝቢ መራሕቱ ክመርጽ ወይ ከውርድ፡ ንመራሕቱ ክነቅፍ ወይ ክእርም፡ ፈጺሙ ኣይክእልን ኢዩ። እቲ ዘሎ መንግስቲ ናይ ህግዲፍ፡ ብህግዲፍ፡ ንህግዲፍ ኢዩ። ወደባት፡ መሬት፡ ማዕድን፡ ንግዲ፡ ሃይማኖታዊ ትካላት፡ ናይ ሓጋጊ፡ ፈጻምን ፈረድን ስልጣናት ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር ስርዓት ህግዲፍ ኢዩ። ዋላ ናቕፋ እውን ኣብ ባንክታት ተኣሲሩ እቲ ስርዓት ኣብ ዝደልዮ መዓላ ጥራሕ ኢዩ ዝውዕል። ብሓጺሩ፡ ህዝቢ ኣነ ዝሓሰብኩልካን ዝበልኩኻን ግበር ኢዩ ዝበሃል ዘሎ።

ኣብ ኤርትራ ነጊሱ ዘሎ ፍርሒ ኢዩ። ፍርሒ ካብ መንግስቲ፡ ፍርሒ ካብ ሕድሕካ፡ ንቡር ህይወት ኰይኑ። እንታይ ገደሰካ ስቕ ዘይትብል፡ እንታይ ገደሰካ ትቃወም ዝብሉ ቃላትን ምኽርታትን ናይ ዕለት መግቢ ኰይኖም ኢዮም። እቶም ነዚ ጭቆና’ዚ ክምክቱ ዝፍትኑ ዲሞክራስያውያን ድማ፡ ግደ ሞት፡ ማእሰርትን ስደትን ኢዮም ዝዀኑ ዘለዉ። ብሓጺሩ ህዝብን ህግዲፍን ሕቆን ከብድን ኢዮም ኰይኖም ዘለዉ ብምባል ክጠቓለል ዝኽእል ይመስለኒ።

ሕቶ፡ ኣፍና መሊእና “ቃልስና ምእንቲ ናጽነት ፍትሓዊ፡ መስዋእትነት ጀጋኑና ከኣ ክቡር ነይሩን እዩን” ከብሉና ካብ ዝኽእሉ ነጥብታት ንኣብነት እንታይ ትጠቕስ?

መልሲ፡ ኤርትራ፡ ከም ኵለን ግዙኣት ሃገራት፡ ጣልያን ምስ ተሳዕረ ናጽነታ ክትረክብ ዝነበራ ሃገር ኢያ። እንተዀነ፡ ብውዲት ናይ ሓያላን መንግስታት ኤርትራ ግዝእቲ ናይ ኢትዮጵያ ክትከውን ተገይሩ። ስለ’ዚ፡ ካብ መግዛእቲ ሓራ ንምውጻእ ዝግበር ቃልሲ ብባህርያቱ ፍትሓዊ ኢዩ። ጭቆናን መግዛእትን ንምብዳህ ህይወቶም፡ ገንዘቦም ጕልበቶም ዝውፍዩ ጀጋኑ ድማ ደለይቲ ፍትሕን ሰላምን ኢዮም።

እዚ ከበሃል ከሎ ግን፡ ደለይቲ ሰላምን ፍትሕን ዝነበሩ ስልጣን ምስ ሓዙ ገፋዕትን ጨቆንትን ኣይኰኑን ኢዮም ማለት ኣይኰነን። ዝበዝሑ ንህዝቦም መሪሖም ናጽነት ዘረጋገጹ መራሕቲ ኣፍሪቃ፡ ስልጣን ምስ ጨበጡ፡ ጨቆንቲ፡ ገፋዕትን ገበነኛታትን ኢዮም ኰይኖም።

ስለ’ዚ፡ ምእንቲ ናጽነት ህዝብኻ፡ ምእንቲ ሓርነት መሬትካ፡ ስራሕካ፡ ትምህርትኻ፡ ስድራቤትካ፡ ንብረትካ ገዲፍካ ንበረኻ ምውጽኣን ብዘይ ደሞዝ ወይ ብዘይካሕሳ፡ ህይወትካ፡ ንሞትን መቝሰልትን ገልታዕታዕን ከተወፊ፡ ካብ’ዚ ዝዓቢ ምስክርነት ናይ ፍትሓውነትን ክብረትን እሞ ኣበይ ኢዩ ክርከብ።

ኣብ ርእስ’ዚ ቃልስና ምእንቲ ናጽነት ኣብ ልዕሊ’ቶም ገዛእቲ ጕጅለን መጋበርያታቶምን ዘነጻጸረ እምበር ብሰውራና ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝተፈጸመ በደል ይኹን ግፍዒ ኣይነበረን።

ሕቶ፡ ብሰንኪ ስስዑ ኣካይዳ ጉጅለ ህግደፍ፡ መንእሰያት፡ ብዛዕባ ቃልስና ኣብ መስርሕ ምርግጋጽ ናጽነት ዘለዎም ኣረዳድኣ ከምቲ ዝድለ ኣይኮነን። መንእሰያት ካብዚ ዝንቡል ኣረዳደኣ ወጺኦም ሓቀኛ ትሕዝቶኡ ክፈልጡ ክኽእሉ እንታይ ትመኽሮም?

መልሲ፡ መንእሰያትና ይኹኑ ወይ ከኣ እዚ ሓድሽ ወለዶ ዕድለኛታት ኣይኰኑን። ወለዶም ዝኸፈልዎ ክቡር ዋጋን መስዋእትን ደቆም ብኽብሪ ንኽነብሩ ኢዩ ነይሩ። እንተዀነ ግን፡ ብሰሪ’ዚ ኣብ ኤርትራ ስልጣን ዝጨበጠ ጕጅለ ዝተኸተሎ ፖሊሲታት መንእሰያትና ግዳይ ናይ ህልቂት፡ ስንክልና፡ ስደት፡ ጽልኢ፡ ድኽነትን ድንቍርናን ኢዮም ኰይኖም።

መንእሰያትና ተማሂሮምን ሰሪሖምን ህዝቦምን ሃገሮምን ከይጥውሩ፡ ኣብ ግንባራት ውግእን ኣብ ደረት ዘይብሉ “ሃገራዊ ኣገልግሎት”ን ንእስነቶም ከምዘብልዩ ተገይሩ። ካብ’ዚ ቀይዲ’ዚ ክወጹ ዝፈተኑ ድማ ኣደዳ ማእሰርትን ስደትን ኰይኖም።

መጻኢ ዕድሎም ምስ ጸልመቶም ድማ፡ ገለገለ ካብኦም ካብ ኣንጸርጽሮት ተበጊሶም፡ ብዛዕባ ናጽነትን መስዋእትን ሃገሮም ከማርሩን ኤረ ክንዮ ምምራር ከይዶም ክዅንኑን ተራእዮም ኢዮም። ነዚ ስምዒታት’ዚ መዝሚዞም፡ ንናይ ስልጣኖም፡ ጕጅላውን ውልቀሰባውን ረብሓታቶም ከውዕልዎም ዝፍትኑ ብጸላም ዝሰርሑ ሸነኻት ከምዘለዉ ድማ ክዝንጋዕ ኣይግባእን ኢዩ። ስለ’ዚ ኣትኵሮና ኣብ’ቶም ዘጋግዮም ዘለዉ ደኣ’ምበር ኣብ’ቶም ግሩሃትን ንጹሃትን መንእሰያት ክኸውን የብሉን።

ስለ’ዚ፡ መንእሰይ ከም ርሱን ሓይሊ መጠን፡ ክህወኽ፡ ክጋገ፡ ክወድቕ ክትንስእ፡ ንቡር ምዃኑ ተገንዚብና፡ ብቐዳምነት እቶም ተመኵሮን ፍልጠትን ብዛዕባ ቃልሲ ዘለና እሞ ንለውጥን ንፍትሕን እንቃለስ ዜጋታት ንመንእሰያትና ብጽሮት ከነረድኦምን ክንሕግዞምን ይግባእ።

ነቶም ኣዋፈርቲ ናይ’ቲ ግናይ ዕላማን ትልምን ዝዀኑ ገበርቲ እከይ ድማ ዓይንና ሰም ከየበልና ክንከታተሎምን ክንብድሆምን ይግባእ።

ብወገነይ፡ ንመንእሰያት ኤርትራ ዘሎኒ ምኽሪ፡ ኣብ ዝሃለኹም ትሃልዉ ንትምህርቲ ቀዳምነት ክትህቡ ይግባእ። ምኽንያቱ “ዘይተማህረ ነየድሕን፡ ዘይተወቕረ ነየጥሕን” ከምዝብሃል፡ ዘይተማሀረ ዜጋ ንሃገሩን ህዝቡን ከማዕብልን ከልምዕን ኣይክእልን ኢዩ። ዘይተማህረ መንእሰይ ወራሲ ክኸውን ኣይበቅዕኝ ኢዩ። ልምዓትን ምዕባለን ከኣ፡ ብስነፍልጠት ደኣ’ምበር ብምጕብዕባዕ፡ ብምጽራፍ፡ ብምፍርራሕ፡ ብምንጽጻግን ብምፍልላይን ኣይረጋገጽን ኢዩ።

ናይ ሎሚ ወለዶ መንእሰያት፡ ጽባሕ ብዘምጽእዎ ፍርያት ኢዮም ክዕቀኑ። ስለ’ዚ፡ ንቕድሚኦም ዝጸንሐ ወለዶ ምንቃፍ ጥራሕ ዘይኰነስ፡ ንድሕረይ ዝመጽእ ወለዶ’ኸ እንታይ ከጽንሓሉ፡ እንታይ ከውርሶ ኢሎም ክሓስቡ ይግባእ። ብሓጺሩ፡ ኣብ ትማሊ ምንባር ዘይኰነስ ንቕድሚት ክጥምቱ የድሊ። እቲ መጻኢ ናቶም ምዃኑ ክዝንግዑ የብሎምን።

ዓበይትና ንኣሽቱና ክንጥንቀቐሉ ዘሎና ጕዳይ ድማ፡ ቅንዕና ምስ መንእሰያት ጥራሕ ወይ ምስ ዓበይቲ ጥራሕ ከምዘየላ ክንርዳእ ክንክእል ኣሎና። ካብ መንእሰያት ቅኑዓት ኣለዉ ዘይቅኑዓት ኣለዉ፤ ካብ ዓበይቲ እውን ከምኡ። ስለ’ዚ፡ ብኣልማማ ንዓበይቲ ይኹን ንመንእሰያት ምኽሳስ ወይ ምዅናን ሃናጺ ኣይኰነን። ነንፍስወከፍ ሰብ ብተግባሩን ኣተሓሳስባኡን ክንፈርዶ ኣሎና። ኣልሚምካ፡ ንመንእሰይ፡ ንዓበይቲ፡ ንኣውራጃታት፡ ንብሄራት ንሃይማኖታት ምዅናን ዓዲ ስለዘየጋብር፡ ኵላትና ካብ ከም’ዚ ዝኣመሰለ ተግባራት ክንርሕቕ ኣሎና።

ናይ መወዳእታ ምዕዶይ ድማ፡ ንሕና በየናይ ራእዪ ንምራሕ ደኣ’ምበር በየናይ ሰብ ንምራሕ ከገድሰና የብሉን። ነቲ ፍትሓዊ ራእዪና ዘዐውት መራሒ፡ ሃይማኖቱ፡ ብሄሩ፡ መበቆሉ ብዘየገድስ፡ ክንስዕቦን ክንድግፎን ኢዩ ዝግብኣና።

ሕቶ፡ ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ኮይንካ፡ ኩለመዳያዊ ሃለዋት ኤርትራ ናብ ዝሓሸ ደረጃ ንምብጻሑ፡ ኣብዚ እጃምን ሓላፍነትን ናብ ዘለዎም ኣካላት (ህዝቢ ኤርትራ፡ መንእሰይ፡ ሓይልታት ተቓውሞ፡ ሰራዊት ኤርትራ) እተመሓላልፎ መልእኽቲ እንታይ’ዩ?

መልሲ፡ ብቐዳምነት፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብእጋጣሚ መበል 27 ዓመት ጽንብል ናጽነት ኤርትራ ዮሃና እናበልኩ፤ ዝመጽእ ግዜ ናይ ሓጐስ፡ ስኒት፡ ፍቕሪ፡ ፍትሕን ራህዋን ዓመታት ክዀነልና ዘሎኒ ልባዊ ትምኒት ክገልጸልኩም እፈቱ።

ብምቕጻል፡ ነቶም ኣብ ትሕቲ ጽንኩር ኵነታት፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኰይኖም ንለውጥን ንዲሞክራስን ዝቃለሱ ዘለዉ ሃገራውያን ዜጋታት ክብ ዝበለ ደገፈይ፡ ናእዳይን መጐሰይን ክገልጸሎም እፈቱ። ብማእሰርትን ዓዛብን ከይተዳህሉ፡ ንድሕነት ህዝቦምን ሃገሮምን ዝኸፍልዎ ዘለዉ ክቡር ዋጋ መጐሱን ሞሳን ይግብኦም ኢዩ።

ህዝቢ ኤርትራ ድማ፡ ከም’ታ ናጽነት ኢሉ ሓደ ድምጺን ሓደ ግብርን ኰይኑ ዝተቓለሰ፡ ሎሚ ድማ፡ ምእንቲ ሰላም፡ ፍትሒ፡ መሰል፡ ግዝኣተ-ሕጊ፡ ዲሞክራስን ብሓድነት ክቃለስ ጻውዒተይ ከቕርበሉ እፈቱ።

ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ ካብ ኣብራኽ ህዝቢ ኤርትራ ስለዝወጻእኩም፡ ህዝብኹም ዘሕልፎ ዘሎ ሓሳረ መከራን ጠንቁን ኣይጠፍኣኩምን ኢዩ። ብመስዋእቲ ህዝቢ ብዝተረጋገጸ ናጽነት ውሑዳት ክጥዕሞም|፡ ዝበዝሑ ድማ ክሓስሞም፡ ሱቕ ኢልኩም ክትርእዩ ትጽቢትና ኣይኰነን። ከም ዘይፍለ ኣካል ናይ ህዝቢ፡ ሓደ ጐድኹም ክዓብር እንከሎ፡ እቲ ሓደ ጐድኒ ክሰብሕ ከምዘይክእል ተገንዚብኩም፡ ኣብ ጐድኒ ስቓይ ህዝብኹም ደው ክትብሉ ግዴታ ኣለኩም። ምስ ህዝቢ ዝተጸግዐ ውዒሉ ሓዲሩ ምዕዋቱ ስለዘይተርፎ፡ ብግዝያዊ ረብሓ ወይ ብፍርሒ፡ ተሰኒፍኩም ኣብ ኣገልግሎት ውሑዳት ምውዓል ጽባሕ ከጣዕሰኩም ኢዩ’ሞ ሕሰብሉ ደኣ። ንስኹም ንሃገር እምበር ንሓደ ምምሕዳር (government) ክትሕልዉ ምኣስ ቈምኩም። መራሕትኹም ንጽባሕ ዘነባብሮም ገንዘብ ኣብ ናይ ወጻኢ ባንክ ኢዮም ዝእክቡ ዘለዉ፤ ንስኹም ግን፡ ሑጻን ማይን መታርፍቲ ከምዝብሃል፡ ምስ ህዝብኹም ተረፍቲ ኢኹም።

ንደምበ ደለይቲ ፍትሒ ወይ ደምበ ተቓውሞ ድማ፡ ካብ’ዚ ዘሎ ናይ ጋም ማን ሃለዋት ንምውጻእ፡ ንዝሓለፎ ንቕድሚት ዘየጓዕዝ ኣብ ሕሉፍ ዘትኰረ ናይ ሕድሕድ ምውጣጥ ተመኵሮ ተማሂሩ፡ ንህዝብን ሃገርን ኣብ ዘገድስ ዓበይቲ ሃገራዊ ዕላማታት ክጽመድ ክምሕጸኖ እፈቱ።

ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ግዳም ዘሎ ህዝብና ሎሚ ነቲ ዘሎ ስርዓት ፎእ ኢልዎ ኢዩ። ደምበ ተቓውሞ ብዓቐን እናበረኸ ኢዩ ዝኸይድ ዘሎ። እቲ ጸገም ግን፡ ዝመርሕ ውዱብ ኣካል ምስኣኑ ኢዩ። ስለ’ዚ፡ ነዚ ታሪኻዊ ሓላፍነት’ዚ ንምስካም ተቓወምቲ ሓይልታት ብቐዳምነት ንነብሶም ካብ ናይ ትማሊ ኣተሓሳስባን ጾርን ሓራ ከውጽእዋ ይጥለቡ ከምዘለዉ ክግንዘቡ ይግባእ።

መንእሰያትና ድማ፡ ኵሉ ዓቕሞምን ሃሞምን ንረብሓ ህዝቦምን ሃገሮምን ከውዕሉን፡ ንነብሶም ብትምህርትን ብስራሕን ክህንጹን፡ ክምዕዶም እፈቱ። ስደት መዋጽኦ ሽግርና ከምዝይኰነ ተገንዚቦም፡ ንጠንቂ ሽግርና ካብ ስሩ ንምምሓው፡ ኣብ መንጐ ህዝቦም ኰይኖም ክቃለሱ ድማ እላበዎም። ብስደት መንእሰያት ዝርብሑ እንተልዮም ነጋዶ ደቂ ሰባትን ሰበልጣን ኤርትራን ጥራሕ ኢዮም።

ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ፡ ሓቢርና ነድምጽ ከነስምዕ

የቐንየለይ

መንግስተኣብ ኣስመሮም

ኣቦ መንበር ሰዲህኤ