እዚ ምክልኻል ሰራዊት፡ ኣብ ኣእምሮና ሓንሳብ “ኣገልጋሊ ናይቲ ስርዓት” ኢልና ስለ ዝወገናዮ ብምንም ዓይነት ኤርትራዊ ወይ ሃገራዊ እዩ ኢልና ክንኣምን የሸግረና እዩ። እዚ ሰራዊት እዚ ተዋጊኡ ናጽነት ዘረጋገጸ ሰራዊት ሃገራውነቱ ይኹን ህዝባዊ ታሪኹ ክሕከኽ ኣይከኣልን እዩ።

ብመሰረቱ ሰራዊት ናይ ዝኾነት ትኹን ሃገር ኩሉ ግዜ በቲ ነታ ሃገር ዘመሓድር ዘሎ ስርዓተ- መንግስቲ፥ ዲክታቶርያዊ ይኹን ህዝባዊ ተማእዚዙ  እዩ ዝኸይድ። ወተሃደር ድማ ብመሰረቱ ንዝመጾ ትእዛዝ ክቕበል ናይ ግድን እዩ። እቲ ኣርእስቲ ኣዝዩ ከይገፍሓና እቲ ሰራዊት ሃገራዊ ዲዩ ወይ ኣይኮነን ኢልና ኣብ መጎተ ንኣትወሉ ጉዳይ ኣይኮነን። ልክዕ እዩ እቲ ሰራዊት በቶም ውሑዳት  ምስቲ ገዛኢ ደርቢ ጠቕሚ ዘለዎም ሰብ ጸሩራታትን  መዓርግን ኢዩ ዝምእዘዝ። እዚ ዝሕብረና እንተልዩ እቲ ሰራዊት ተኣዛዛይ እምበር ካብቲ ስርዓት ዝርኸቦ ዋላ ሓንቲ ረብሓ ዘይብሉ ምዃኑ እዩ። እቶም ቀንዲ ተረባሕቲ እዮም እቶም ቀንዲ ክኹነኑን ክንጸጉን ዝግበኦም። እንተኾነ ዋላ ንዓኣቶም እውን ሃገራዊ መንነቶም ክንገፎ ዘይከኣል እዩ። ቅኑዕን ህዝቢ ዝመረጾን ዲሞክራሲያዊ መንግስቲ ኣብ ዝምስረተሉ ከም ደቂ ሃገር ብዝፈጸምዎ ገበን መሰረት ሕጊ ብዘፍቅዶ መቕጻዕቶም ክወስዱ ግን ናይ ግድን እዩ።

እቲ ተራ ኣባል  ሰራዊት፡ ከምኡ እውን እቲ ካብቶም ምስቲ ስርዓት ጥቡቕ ውልቃዊ ረብሓ ዘይብሎም፥ ካብቲ መዓልቲ ፍርዲ ናጻ እዮም ክኾኑ ዘለዎም። እዚ ነቲ ለውጢ ብውሽጢ እዩ ዝመጽእ ዝብል ክርዕምን ነቲ ጨቋንኡ ክቃወምን ኣጸቢቑ ዘራጉድን ነቲ ለውጢ ናተይ ኢሉ ክከላኸል ዘኽእልን እዩ። ከም ኣብነት ህዝባዊ ናዕቢ ኣብ ሱዳን ምስተባረዐ፡ እቲ ሰራዊት ቅድም ክብል ንትእዛዛት ጨቋኒ ስርዓት ዘተግብር ዝነበረ ውጹዕ ብምዃኑ፡ ምስ ህዝቡ ደው ኢሉ። እቶም ገለ ካብ ሰራዊት ዘይተዋሕጠሎም ግና ብትእዛዝ ናይቲ ዘምልኽዎ ስርዓት ብዙሕ ነፍሳት ኣህሊቖም ኢዮም። እምበእር  ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ኤርትራ’ውን ኣብ መወዳእትኡ ከምቲ ናይ ሰራዊት ሱዳን  እዩ ክኸውን።

 ብወገን ደምበ ተቓውሞ፥ ነዚ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር እዚ ብደገ ኰይና፡ ንስኻ’ውን ልዕሌና ተጨቊንካ ኣሎኻ ኢልና፡ ኣብ ጎድኒ ውጽዓት ደው ክብል ኢና ክንጽዕር ዝግበኣና። ካብኡ  ሓሊፍና ክሳብ ኣብ ኤርትራዊ መንነቱ ክንገፎ ንሕልን ኰይንና ግን ሃገራዊ  ሓይሊ ምዃኑ ንዝንግዕ ምዃንና እዩ ዝእምት። እዚ ሰራዊት እዚ ሃገሩ ጠንጢኑ  እንተወጸ ሃገራዊ፥ ኣብ ሃገሩ ኮፍ እንተበለ ዘይሃገራዊ ኢልና ክንፈርዶ እንተዀንና፥ ንሕና እቶም ህዝብና እናተወጸዐ ከሎ በይንና ከመይ ገርና ልዕሊ እቲ ሰራዊት ሃገራውያን ንኸውን? እዚ ሰራዊት እዚ  ውዒሉ ሓዲሩ ዘተኣማምን ድሕ-ረባይታ ረኺቡን እዚ ደምበ ተቓውሞ ሓደ ኢድ ኮይኑ ተጠርንፉ ኣሎናልካ ምስ ዝብልን፥  ነቲ ጨቋኒኡ  ዝኾነ ስርዓት ፈጺሙ ከናሕሰየሉ ከምዘይኮነ ርዱእ እዩ።

ነዚ ሰራዊት እዚ እምበኣር ኣብ መስርዕ ጸላኢ ኣእቲና ብብረት ክነጥቅዖ ኣብ ንብገሰሉ እዋን እቲ ውግእ ሓድሕድ እዩ እንተ ተባሪዑ፡  ነቶም ተራ ኣባላት ሰራዊት ንኸነጥፍእ እንተዘይኮይኑ ነቶም ኣዘዝትን ተረባሕትንሲ ፈጺምና ኣይከንረኻኽበሎምን ኢና።  ውግእ ሓድሕድ ምስ ዝባራዕ ከኣ ሓደ እቲ መንእሰይ ሓይሊ እዩ  ካብ ክልቲኡ ወገን ዝድምሰስ። እዚ ሓይሊ እዚ ምስ ዝድምሰስ ከኣ ነታ ሃገር ደው ከብላ ዝኽእል ፍልጠትን ዝከላኸል ጉልበትን ብኸንቱ ክበርስ እዩ። እቲ ሰራዊት’ውን ክተጥቅዖ እናመጻእካ መሊሱ ህልኽ ይሕዞ እምበር ኢዱ ክህብ ውን ኣይኮነን።

 ሓደ ርሑቕ ከይከድና ከም ኣብነት ክጥቀስ ዝከኣል፡  እቲ ሰራዊት ደርግ ክሳብ ዝሰዓር ኢዱ ኣይሃበን። ኣብቲ ዝተኻየደ ውግእ መንእሰይ ኢትዮጵያ እዩ ሃሊቑ እምበር እቶም መራሕትስ ኣይተሃስዩን።  ድሕሪ እቲ ውግእ እቲ ነታ ሃገር ዝተቖጻጸረ ሓይሊ ነቲ ሰራዊት ኣብ ክንዲ ዝጥቀመሉ  ከም ጸላኢ ቆጺሩ ነቲ ትካል ካብ ሱሩ ምሕይዎ።  እዚ ክኸውን ዘይንጽበዮ ኣብ መንጎ ክልተ ደቂ ሃገር ዝካየድ ኲናት ኣብ መወዳእትኡ መሰል ዘይተረጋግጸሉ እንተዀንካ ንገዛእ ርእስኻ ካብቲ ዝሓለፈ ጨቋኒ ስርዓት ዘይትመሃር ምዃንካ እዩ ዘመልክት። እቲ ሰራዊት ሃገራውነቱ ተሓልዩ ከም ወዲ ሃገር መጠን መሰሉ ሕልው ክኸውን ናይ ግድን እዩ። ስለዚ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ኩሉ ትካላት እቲ ጨቋኒ ስርዓት ብሱሩ ክመሓው ኣለዎ ክበሃል እንከሎ፥ ንሓይልታት ምክልኻል ከም ጸላኢ ብምርኣይ ኣይኮነን።

ንሕና ደምበ ተቓውሞ እቲ ለውጢ ብውሽጢ ኢዩ ዝመጽእ ዝብል፡ ተረድኦ ካብ ሃለወና፡ ምናልባት ዓዲ ምስኣቶና ከምዚ ሰራዊት ደርግ ባሕጒግና መሰሎም ዘይሕለወሉ ኣገባብ ዲና ክንክተል። ከምኡ ዝብል ሕልና እንተልዩና ከምቲ ምስላ ኣበው “ኣነዶ ከይሕዛ ነዊት ንስኽንዶ ከይትበልዒ ሸዊት’ ዝብልዎ፡ ክኾነና እዩ እቲ ጉዳይ። ስለዚ ሕልና ደንበ ተቓውሞ ሓደን ንጹህ ሓደን ገበነኛ ከምዘይብሉ፥ ሓደ ሃገራዊ ካልእ ዘይሃገራዊ ገርና እንፈላልየሉ መገዲ ብምንም ኣገባብ ክንክተሎ ኣይግባእን። ብኸምዚ ኣገባብ እዚ እንተተጓዒዝና  መፍቶ እቶም ኣብ ፈቐዶ መራኺቢ ብዙሃን ንሰምዖ ዘሎና፡ ንሕና ተግርኛ ተዛረብቲ ተጋሩ ኢና እናበሉን፥ እቲ ኣብ ኣርባዓታት ምእንቲ ኤርትራዊ መንነቶም ክቃለሱ ዝተመስረተ ሰልፍታት ክነኣእሱን ታሪኽ ኣቦታትና ክድምስሱን፡ ብኡ ኣቢሎም ንህዝቢ ኤርትራ ክፈላልይዎ  ህርድግ ይብሉ ከም ዘለዉ ክንከውን ኢና።

ስለዚ ንሰራዊት ምክልኻል ሃገር ኣነኣኢስና ዋጋ ከምዘይብሉ ካብ ምግባር ክንቁጠብን ንመጻኢ እውን መሰሉ ከም ሃገራዊ መጠን ሕልው ክኸውን ከምዝለዎን ብመትከል ክንኣምነሉ ይግባእ። እዚ ሰራዊት እዚ ጽባሕ ክሳብ ኤርትራ ትረጋጋእን ጥሮታ ዝወጽእን ንኡኡ ዝትክእ መከላኸሊ ሓይሊ እትሃንጽን  ነቲ ዝርከብ ሃጓፍ ዝምልእ እዩ ክኸውን። ምናልባት ካብ ውሽጡ ንህዝቢ ኮነ ኢሉ ዘበሳበሰን ገበን  ዝፈጸመን እንተልዩ ግን ኣብ ቅድሚ ሕጊ ክቐርብ እዩ።

Friday, 17 January 2020 11:00

Radio Dimtsi Harnnet Kassel 16.01.2020

Written by

ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ድሕሪ 20 ዓመታት ሃንደበት ሓድሽ ምዕባለ ምስ ተራእየ ብዙሓት ኣዛረብቲ ሕቶታት ከም ዝተላዕሉ ናይ ቀረባ ተዘክሮና እዩ። “መዓስ፡ ኣበይን ብናይመን መንጐኝነትን ተዛትዮም እዮም ደኣ ኣብዚ ስምምዕ በጺሖም? ስለምንታይ እዩ ኢሳያስ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኣትዩ ዘዳኽር ዘሎ? ስለምንታይ እዩ እቲ ዲክታቶር ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጽሞ ዘሎ ግፍዒ ኣብ ግምት ዘይኣተወ? ዝርዝር ትሕዝቶ ናይቲ ስምምዕከ ንህዝቢ ዘይግለጽ? ስለምንታይከ እቲ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ከም ቀንዲ መፈላላይ ኮይኑ ዝጸንሐ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ኮሚሽን ዶብ ዘይተላዕለ? ብፍላይ ብወገን ኤርትራ ወዮ ጉዳይ ዶብ ከይተወገነ ዝምድና ናብ ንቡር ምምላስ “ክሳደይ ንኻራ” ብዝብል ዘዕገርግር ዝነበረ ኢሳያስ፡ ሃንደበት ቃሉ ዓጺፉ ኣብ ማይ ከም ዝኣተወት ኣንጭዋ ኮይኑ? ዝብሉ ካብቶም ብዘሓት ሕቶ ዘልዕሉ ዝነበሩ እዮም።

ናይዚ ኩሉ ስለምንታያት ውዱእን ሓቀኛን መልሲ ክህቡ ዝነበሮም፡ እቶም ወዛሕዛሕ ዝብሉ ዝነበሩ መራሕቲኳ እንተነበሩ፡ ንሳቶም ምስ ኣጽቀጡ ግና ብዙሓት ወገናት ነናቶም ግምታዊ መልሲ ክህቡ ዝተገደድሉ ነይሩ። ናይ ብዙሓት ግምታዊ መልሲ ከኣ፡ እዚ ሃንደበት ዝነጠበ ዝምድና፡ ካብቲ ህዝብታት ክልቲኡ ሃገራት ዘለዎ ናይ ሰላም ጽምእን ህርፋንን ዝነቐለ ዘይኮነ፡ ናይ ግዳም ሓይልታት ዞባዊ ረብሓታትን ልዕልናን ንክሕልዉ ክግዕትዎ ዝጸንሑ ግዳማዊ ተጽዕኖ ዝወለዶ እዩ ዝብል ነይሩ። እቲ እንዳሓደረ ብግብሪ ዝተራእየ ምዕባለ ከኣ ነዚ ግምታዊ መልሲ ናብ ሓቀኛ መልሲ ዘማዕበሎ ነይሩ።

ውድብ ሕቡራት ሃገራት ባዕሉ ከይተረፈ፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ዝፈልጦን ከእውየሉ ዝጸንሐን ክነሱ፡ ነዛ ብኢሳያይ እትምራሕ ዘላ ኤርትራ ኣባል ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት ክትከውን ምምዛዛ ሓደ ንህዝቢ ዘንጊዕካ ንዲክታቶር ናይ ምቅብጣር ምልክት ነይሩ። ካብዚ ሓሊፉ እቲ ቅድም እውን ሓያላት ንናቶም ክብሪ እምበር ንራህዋ ህዝቢ ኤርትራ ዝተወጠነ ኣይኮነን ኢልና ክንነቕፎ ዝጸናሕና ማዕቀብ፡ ከምቲ ግጉይ ኣመጻጽኣኡ ብግጉይ ኣገባብ ተላዒሉ ተባሂሉ። ነዚ ስጉምታትዚ ንኢሳያስ ንሓንሳብ ናብ ሱዕድ ዓረብያ ንሓንሳብ ድማ ናብ ኢማራት እንዳወሰድካ መዳልያታት ምስላምን ጁባኡ ምምላእን ምስ ተወሰኾ፡ ኣማን ብኣማን ኢሳያስ ኣብዚ ከባቢ ንህዝብና እንዳረግጸ ልኡኽ ንክኸውን ተሓርዩ ከም ዘሎ ተነጺሩ። ካብቲ ኣቐዲሙ ዝተላዕለ ስለምንታያት ከኣ መብዛሕትኡ መልሲ ረኺቡ።

ኢሳያስ ብወገኑ ደሓርስ መመሊሹ ስለ ዝሻደነ፡ ባዕሉ እውን ንግዳማዊ ተልእኮ ተመዚዙ ከም ዘሎ ንምብራህ፡ ብዘይሕፍረት “ድሕሪ ሕጂ ብዛዕባ 5 ሚልዮን ህዝቢ ኤርትራ ዘይኮነ፡ ብዛዕባቲ ከባቢ 200 ሚልዮን ዝኸውን ህዝቢ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ከባቢ ቀይሕ ባሕርን ኢና ንሓስብ” ክብል ጀሚሩ። ያኢ ነዚ ከተግብር ኣይሰለጦን እምበር፡ ካብ ሶማልያ ክሳብ ደቡብ ኣፍሪቃ ተወሳዊሱ። እነሆ ከኣ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣካል ናይቲ በዓል ሱዕድ ዓረብ ነብሰን ንምሕላው ዝደኰነኦ ማሕበር ሃገራት ጋብላ ቀይሕ ባሕርን ባብኤልመንደብን ኮይኑ። እቶም ንኢሳያስ ዝልእክዎ ዘለዉ ናቶም ሕሳብ ኣለዎም ኢልና ኣለና። ናይ ኢሳያስ ሕሳብ ከኣ ንኤርትራዊ ውሽጣዊ ዋኒን ብዞባዊ ዛዕባታት ኣጐልቢብካ ምርስሳዕ እዩ።

እቲ ግምታዊ ዝነበረ መልሲ ሓቂ ምዃኑ ኣጸቢቕካ ንምብራህ፡ ጌና በቶም ለኣኽቲ ተወሰኽቲ ምልክታት ይመጹ ኣለዉ። ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣብ ግዝኣት ኦሃዮ ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ኣብ ዝተሳተፍዎ ኣኼባ፡ ምስቲ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝተዋህበን ብዙሕ ዘዛረበን ናይ ሰላም ኖበል ሽልማት ብዝተተሓሓዘ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፡ ንበዓል ኢሳያስ “የማነ ጸገም ከይበልኩም ከምታ ዝበልናኩም ግበሩ” ከም ዝበልዎም ብግቡእ ዘማላኸቱ እዩ። ብወገን በዓል ኢምሬትስ እውን “ኣብዚ ከባቢ ሓይልና ከነደልድልን ሰላምና ከነውሕስን ስለ ዝዕንቅፈና፡ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን መልክዕ ከነትሕዞ ናይ ግድን ነይሩ።” ዝብል መግለጽታት ብዝተፈላለዩ ሜላታት ይወጽእ ኣሎ። ርሑቕ ከይከድና ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንሓንሳብ ዝዕጾ ንሓንሳብ ዝኽፈት ዘሎ እውን ናይቲ ንዛረበሉ ዘለና ስምምዕ መሰረቱ ናይ ክልቲኡ ሰላም ዝጸምኦ ህዝብታት ከምዘይነበረ ዘመልክት እዩ።

እዚ ጉዳይ ብፍላይ ንዓና ኤርትራውያን ጌና ጭራኡ ነዊሕ እዩ። ኢሳያስ ካብቶም ልኣኽቱ ተቐቢልዎ ዘሎ ተልእኮ ዝተደራረበ እዩ ዝመስል። ዞባዊ ረብሓ ሓያላት ካብ ምሕላው ሓሊፉ፡ ንኤርትራዊ ልኡላውነትና ኣብ ሓደጋ ከየእቱ ዘስግኡ ምልክታት ኣዳዕዲዕና ንዕዘብ ኣለና። ኢሳያስ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣምታት ንዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝምልከት ዘስመዖም መደረታትን ነዓኡ ተኸቲሎም፡ ካብ መራሒኦም ጀሚርካ ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ፖለቲካኛታትን ጋዜጠኛታትን ዝድርብይዎ ዘለዉ ኤርትራዊ ክብሪ ዝትንክፍ ዘረባታት እውን ኢሳያስ ክሳብ ክንደይ ሓደገኛ ተልእኮ ተቐቢሉ ከም ዘሎ ዘመልክት እዩ።

ድሕሪ ሕጂ ኢሳያስ ኣይኮነንዶ ንህዝቢ ኤርትራ ክርህርህ፡ ንኤርትራ ከጥፈኣ ዝባኑ ቀሊዑ   ከም ዝተዓጥቀ ነጊሩና እዩ። እዚ ከኣ ንዓና ነቶም ሕድሪ ናይቶም ምእንቲ ልኡላዊት ኤርትራን ራህዋ ህዝባን ዝሓለፉ ሰማእታት ናይ ምኽባር ሓላፍነት ዘለና ኤርትራውያን ከቢድ ጾር ዘሰክመና እዩ። ነታ ኢሳያስ ከም ናይ ግሊ ንብረቱ ትሕጃ ኣትሒዙ፡ ብጐይተቱ ዝነኣደላን ዝነግደላን ዘሎ ኤርትራ፡ “ንሕና ኣለናላ” ዝብል ድምጽና፡ ናብቶም ድምጽን ድሌትን ህዝብና ደፊኖም፡ ንኢሳያስ ኣመላኺዖም ክረብሑ ዝደልዩ ወገናት፡ ከም ዝስማዕ ንግበር። ኢሳያይ ብዘይካብቲ ሳላ ዘመናዊ ስልጣነ ብሚድያታት ንሰምዖ ዘለና ጠላም መደረታቱ፡ ኣብ ሱዕድያ፡ ኤመረትን ኣዲስ ኣበባን ከይዱ እንታይ ይፈራረምን ይሰማማዕን ከም ዘሎ ስለ ዘይንፈልጥ ከሎ ጋና ናይ ቀረባ ይኹን ናይ ርሑቕ መኻይድቱ ሕሳቦም ንክገብሩ ስምዕታና ነስመዓዮም። ከምቲ “ዓሻ ዝተኸሎ ለባም ነይነቕሎ” ዝበሃል ሎሚ ኢሳያስ ብስኽራን ዝጸየቖ ጽባሕ በሰላኡ ከይሃስየና። ነዚ ኩሉ ክበቅዕን ከነድምዕን ከኣ ኣብቲ ሓደ ክንኮነሉ ዝግበኣና ዓበይቲ ኤርትራ ሃገራዊ ጉዳያት ክንሓብር፡ ከም ወትሩ ሓደራ እብል።

ርእሰ-ዓንቀጽ፡ ሰዲህኤ

ኩነታት ደንበ ተቓውሞና ብመንጽርቲ ዝሓለፈ ልዕሊ 20 ዓመታት፡ ሎሚ ምጽልላምን ምንጽጻግን ሃዲኡ ኣብ ሕድሕድና ከም እንደላለ ኣብ እነንጸባርቐሉ ተስፋ ዝህብ ደሓን ኩነታት ኣለና። ዳርጋ ብኹልና ክበሃል ብዘኽእል ደረጃ፡ “ናይ ዝሓለፈ ቂም እሱራት ኣይንኹን፡ ንክእኣል፡ ንጸዋወር፡ ፍልልያትና ኣመሓዲርና ኣብቲ ንሰማመዓሉ ንስራሕ፡ ህልውናን ድሕነትን ህዝብን ሃገርን ቅድሚት ይሰራዕ፡” ዝብል ድምጽታት ይብርኽ ኣሎ። ድሕሪዚ እቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ወሳኒ ዕማም ነቲ ትስፉው መግለጽታትን ኣዋጃትን ምድግጋም ዘይኮነ፡ ኣብኡ ተመስሪትካ ናብ ግብራዊ መጻኢ ዕማም ምስጓም እዩ። ኣብዚ እንዳተደላለና ዘይምኽኑይ ግዜን ጉልበትን ካብ  ምብኻን ክንዕቀብ ይግበኣና።

ናብዚ ሕጂ ዘለናዮ ህዱእ ናይ ምድምማጽ ደረጃ ንምብጻሕ ነዊሕ ግዜ ዝወሰደ ኣህላኺ መስርሕ ከም ዝሓለፍና ኩልና እንርደኦ እዩ። ኣብዚ ዘለናዮ ናይ ምድልላይ ደረጃ ምብጻሕና ተስፋ ዝህብ እኳ እንተኾነ፡ እቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ፡ ነቲ ኮኩርባኡ ሒዙ ዘሎ ቅርቡነትን ብሓባር ናይ ምስራሕ ህርፋንን፡ ብሓንሳብ ጸሚድካን ትካላዊ መልክዕ ኣትሒዝካን ውጽኢት ከተመዝግብ ምብቃዕ እውን ቀሊል ቃልሲ ዝሓትት ኣይኮነን። እቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ዕማም ቀሊል ዘይኮነሉ ምኽንያት ናትና ናይ ዓቕሚ ውሱንነትን ናይ ኣቀማምጣ ዘይምችኡነትን ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ በቲ ሓቢርና ኣንጻሩ ክንሰርሕ ብምብቃዕና ዕድሜኡ ዝሓጽር ጉጅለ ብዘለዎ ዓቕሚ ስለ ዝጻብኣና እዩ። እዚ ጉጅለ ናይቶም ንረብሓኦም ክብሉ ዝመሓዘውዎ ዓቕሚ ወሲኹ’ውን ኣንጻርና ካብ ምስላፍ ንድሕሪት ከም ዘይብል ምልክታት ንርኢ ኣለና። ከምቲ “ንዓኻ ዝመስሉ ግና ከማኻ ዘይኮኑ” ዝበሃል፡ ኣብ ውሽጥና ኣትዩ ክዘርገና ካብ ምሕላን’ውን ዓዲ ስለ ዘይውዕል ጉዕዞና ረቂቕ፡ ጥንቃቐ ዘድልዮን ንሓሳባት ሃንደፍ ኢልካ ዘይምውሓጥን እውን ከድልየና እዩ።

እቲ ክንሰግሮ ዝግበና ጸገም እዚ ጥራይ ኣይኮነን። ምስቲ ናይቲ ለውጢ ኮነ መተካእታ ናይ ምድላው ቀንዲ ቀላሲ ኣብ ዓዲ ዘሎ ህዝብና ብቐሊሉ ክንራኸብ ዘይምብቃዕና ካልእ ንቃልስና ዘኽብዶ እዩ። ህዝብና ልቡ ምሳና እናሃለወ ምሳና ክራኸብ ጥራይ ኣይኮነን ጸገሙ። ኣብቲ ዘለዎ ኮይኑ በቲ ሓደ ወገን በቲ ሎሚ ዕድሚኡ ኣኺሉ እንዳዘለቐ ዝኸይድ ዘሎ  ጸጥታዊ መጻወድያ ናይቲ ጉጅለ ዝተሻበበን መንእሰያቱ ገዲፈምዎ ዝኸዱን ምዃኑ እቲ ቀንዲ ጸገሙ እዩ። ከምኡ እንተዘይከውን፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከምቲ ኣብ ጐረቤቱ ዝርከብ ህዝቢ ሱዳን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ብሓጺር ግዜን ዉሑድ ዋጋን ካብ ኢሳያስ/ህግዲፍ ዘይድሕር ዲክታተር ኣወጊዱ፡ ኣብ ዝምድናዊ ህዱእ ናይ ምስግጋር መድረኽ ኣትይዎ ዘሎ ክገብር ኣይመሰነፈን። ኣብዚ ሓደ ክዝንጋዕ ዘየብሉ፡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ንህዝቡን ሃገሩን ናብ ጎደና ሰላምን ምርግጋእን ከብጽሖ ሓላፍነት ከም ዘለዎ፡ ግደ ሰራዊት ሱዳን ኣብቲ መስርሕ ለውጢ ክሳብ ክንደይ ህዝባውን ወሳንን ምንባሩ ትምህርቲ ክቐስመሉ ዝግበኦ እዩ ።

ጉጅለ ህግዲፍ ካብ መሰረቱ ዝተዘርገን ማእዝኑ ዘጥፈአን ብምዃኑ፡ እንተነፊዕና እቲ “ንረብሓይ” ኢሉ ዝኸዶ መንገዲ እውን ኣዝዩ ተመዝማዝን ተገልቢጡ ንዓኡ ዘላትሞን ምዃኑ ንከታተሎ ኣለና። ኣብዚ ዝሓለፈ ዳርጋ 2ተ ዓመታት ህልውናኡ ንምዕቃብን ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕን ኢሉ፡ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘይግሉጽን ኢደ-ወነናውን ዝምድና ምስ ፈጠረ፡ ኩሉ ዝገብሮን ዝዛረቦን ዕድመኡ ዘንውሕ ዘይኮነ ዕድመኡ ዝሕጽርን ካብ ህዝቢ ኤርትራ ዘነጽሎን ዘቃለዖን ምንባሩ ተዓዚብናዮ ኣለና። ንሱ እውን ደጊም ጠቕሊሉ  መታለሊ ስብከት ስለ ዝተወደኦ ካብ ኤርትራ ክወጽእ እንከሎ ብዛዕባኡ ክዝረብ እንተዘይኮይኑ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ንኤርትራዊ ዛዕባ ዝምልከት ድምጹ ሃጢሙ፡ ኣብታ ጉብጥሹ ምሕባእ ኣብ ዝመረጸሉ ሃላዋት እዩ ዘሎ።

እምበኣር ነዚ ዝተጠቕሰ ኩነታት ኣብ ግምት ኣእቲና፡ ናብቲ በሊሕ ናይ ተግባር ስጉምቲ ንምስጋር ከም ናይ ሚኒሶታ ተበግሶን ማዕበል ይኣክልን ዝኣመሰሉ ንቕሎታት መመሊስና ከነሕይሎም ይግበኣና። ኣብ መንጎ ውድባት፡ ሰልፍታት፡ ጽላላት ኮነ ማሕበራትን ዝግበር ናይ ሓቢርና ንስራሕ ዘተታት ኮነ ስምምምዓት ነዚ ዝተጀመረ ንቕሎታት ኣብ ግምት ዘእቱን መሊሱ ዘራጉድን እምበር፡ ነቲ ሓደ ኣፍሪስካ ነቲ ካልእ ብምውጣን ኣብ ስርሕ ብትን ክንነብር ኣይግበኣናን። እንበጽሖም ሓቢርካ ናይ ምቅላስ ስምምዓት፡ ንኹልና ብዘይኣፋላላይ  ዘሳትፉ ሰፋሕቲ ጽላላት ከኾኑን ካብ “ኣብ ንሕና ዝበልናኩም እተዉ” ዝሕመረቱ ወጺእና ንዝቐርብ ቅኑዕ  ሓሳብ ርዒምና ክንክተል ጻዕርታትናን ናይ ምቕባል ቅርቡነትናን ክነሕይል ይግበኦ። እንበጽሖም ስምምዓት ነቶም ኩነታቶም ወጊኖም ዝስዕቡና ዘብህግን ዝዕድምን   “ኣብ ንሕና ዝበልናኩም እተዉ” ዝሕመረቱ  ዘይኮነ፡ ናታቶም ቅኑዕ ዝበልዎ ሓሳብ ሒዞም ዝቐርቡሉ ተረድኦ ኣብ ግምት ብዘእተወ ክስራዕ ይግበኦ። ነዚ ክንበቅዕ ከኣ ቀጻሊ ዘተታት ካብ ምግባር ክንስልኪ ኣይግበናን። ኣብዚ ግና ሕጂ’ውን ብዘይብቑዕ ምኽንያት ግዜ ዘይምብላዕ ኣይንዘንግዕ።

ኣብ ዝተወሰነ ግዜ ኩልና ዓደምቲ ክንከውን ኣይንኽእል ኢና። ሓደ ኣካል ተበግሶ ምስ ወሰደ ኣብ ርእሲ እቲ ናቱ ተበግሶ መበረኺ ጡብ ናይ ምንባር ተመላላኢ ባህሊ ከነጥሪ ይግበኣና። ኣብ ከምዚ ኩነታት ከነስምዕ ጥራይ ዘይኮነ ክንሰምዕ እውን ድሉዋት ንኹን። ብሓጺሩ ክንቅበል ኮነ ክንነጽግ እንከለና ኣብ ርትዓዊ ምኽንያት ክንምስረት ይግበኣና። መዋጸኦ ኢልና ኣብ ዘቕረብናዮ ሓሳብ ካብቲ ብዕሙት ዝድግፈና ኣብ ተግባር ግና ዘይተግህ፡ ብዝድህሰስ ምኽንያት ንዘይቅበለና ክብሪ ክንህቦን ነቲ ናቱ ዝሓሸ መተካእታ ከም ናትና ክንወስዶን ይግበኣና።

ብዛዕባ ናይቲ ንጽዕተሉ ዘለና፡ ብሓባር እንተ ተቓሊስካ ዝርከብ ጸጋን ዓወትን ሓደ ዛንታ ክንጠቅስ፡ ቁጽሪ 9 ንቁጽሪ 8 ይውቕዖ’ሞ፡ ስለምንታይ ከም ዝወቐዖ እንተሓተቶ “ካባኻ ስለ ዝዓቢ እየ ወቒዐካ” ኢሉ ይምልሰሉ። ቁጽሪ 8 ከኣ ነቲ ናይ ቁጽሪ 9 ግጉይ ምኽንያት ከም ቅኑዕ ወሲዱ፡ ነቲ ካብኡ ዝንእስ ቁጽሪ 7 ይወቕዖ። ከምኡ እንዳበለ እቲ ምውቕቓዕ ክሳብቲ ዝነኣሰ ቁጽሪ 1 ይወርድ። ቁጽሪ ሓደ ነቲ ትሕቲኡ ዘሎ 0 (ባዶ) ቅድሚ ምውቅዑ ይሓስብ እሞ፡ “ካብ ዝወቕዖ መስርዕና ሓሊና ተቐራሪብና ግዳ ዘይንዓቢ ዘይብሎ” ኢሉ ይውስን። ከምቲ ውሳንኡ ን0 (ባዶ) ይውከሶ እሞ 0 ነቲ ናይ ምቅርራብ ሓሳብ ብጸጋ ይቕበሎ። ተሰማሚዖም ምስተቐራረቡ ከኣ 10 (ዓሰርተ) ኮይኖም ካብ ኩሎም ዝዓበዩ ኮኑ ይበሃል። ስለዚ ብሓሳብ ካብ ተረዳዳእና፡ ብግብሪ ተቐራሪብና  ብሓባር ንቕድሚት ንሰጉም።

ሰብ ሕልናን ገበርቲ  ቅዱስ ተግባርን ዝኾኑ ተቐማጦ ኣብ ከተማ ሉዛን ሃገረ ስዊዘርላንድ፡ ሎሚውን ከምቲ ወርትግ ዝውፍይዎ ብርኩትን ተደጋጋሚ ሰናይ ኣስተዋጽኦም  ንጀጋኑ ውጉኣት ሓርነት ኤርትራ መደበር ከሰላ ሃገረ ሱዳን ከም ዝሰደዱ በዚ ኣጋጣሚ  ብፍሉዩነት ኣመስጊና ንኣመስገንቲ ክንገልጸሎም ንፈቱ።

ገበርቲ ሰናይ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስናዮ ብርኩት ወፈያ እንሆ ድማ ሎሚ 2.200.00 ( ክልተ ሽሕን ክልተ ሚእቲን ዶላር ኣመሪካ) ተስዲዱ ኣብ ኢድ መደበር ከሰላ ከም ዝበጽሔ ነበስረኩም።

 እዞም ብርሑቕ ዝኣመኑ ምሉእ ዕግበትን ርሕራሔን ዘለዎም ደቂ ሰባት ብዘይ ምቁራጽ ዘወፍዩ ዘለዉ ገበርቲ ሰናይ ንሕና ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ ብስምናን፡ ብስምቶም ንልዕሊ ኣርብዓ ዓመታት ብጽሓይን ደሮናን ምስ ኩሉ ዝተፈላለየ ዓይነት ሕማምን ዝሳቐዩ ዘለዉ ብጾትን ኣሕዋትን ኮይና፡ ነቲ ከይሰልክዩ  ብምድግጋም ዘወፍዝዎ ዘለዉ ሓገዝ ብፍሉይነት ክብ ዝበለ ምስጋናና ነቕርበሎም።

   ምምሕዳር ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ

      ሃገረ ፈረንሳ

ሓንቲ ሃገር ንጽቡቕ ይኹን ንሕማቕ ምርጫ ምክያድ ኣገዳስን ዓቢ ናይ ልምዲ ጸጋን ኢዩ። ምኽንያቱ ሓደ እቲ ህዝቢ ዋላ እኳ ነቲ ብሕጓ ዝካየድ ቁርቁሳትን ፖለቲካዊ ጸወታታትን  ክብድሆን ክበጽሖን እንተዘይከኣለ፥ ዝደለዮ  ንኽመርጽ ድምጹ ናይ ምሃብ  መሰል ይሕሎ ኣሎ ማለት እዩ። ብተወሳኺ ድማ ካብ ግዜ ናብ ግዜ፡ ነቲ ኩነታት ክርደኦን ተመኩሮ ክቐስመሉን ስለዘኽእሎ ምርጫ ምክያድ እወንታዊ እዩ። እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ንኽካየድ ተመዲቡ ዘሎ ምርጫ ድማ በቲ ግቡእ መስኖኡ ሓልዩ ክፍጸም የብቀዓዮ።

ኣብዚ ምናልባት ደቂ ሰባት ብዛዕባ ጉዳይ ኣብ ኢዮጵያ ዝካየድ መረጻ፥ ኤርትራውያን እንታይ ኣእተወኩም ዝብል፡ ካብ ኤርትራዊ ወገን ኣይሰኣንን ይኸውን። ይኹን እምበር ከም ጎረበት መጠን ኣብ ከባቢና ዝካየድ ዝኾነ ይኹን ጉዳይ ክጸልወና ምዃኑ ርዱእ እዩ ዝብል እዩ እቲ ቀዳማይ ቀንዲ ነጥቢ። እቲ ካልኣይ ነጥቢ ድማ እቲ ዘኸይድ መስርሕ ምርጫ ንኣና ንኤርትራውያን ከም ተመኩሮ ክንመሃረሉ ስለ እንኽእል፡ ካብ ዝኾነ ይኹን ኣሉታዊ ሓደጋታት ክንድሕነሉ እንኽእል ናይ ኣእምሮ ብስለትን ተመኩሮን ኣጥሪና ፍታሕ ኣብ ምርካብ ክሕግዘና ይኽእል እዩ።

ምስ እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ክከየድ ዝሕሰብ ዘሎ መርጻ፡ ማለት ኢህወደግ ስልጣን ካብ ዝሕዝ ኣትሒዙ፥ እዚ ናይ ሕጂ ሻድሻይ ግዜኡ እዩ። እዚ ምስታ ጎረበት ሃገር ዝኾነት ኤርትራ ክወዳደር እንከሎ፥ ኣብ ኤርትራ ክሳብ ሎሚ ዘይተመርጸ ኢደ ወነናዊ ብግዚያዊ መንግስቲ ኢዩ  ዝመርሕ ዘሎ። ህዝባዊ መረጻን፥ ህዝባዊ መንግስትን ድማ ክሳብ ለይቲ ሎሚ ፈጺሙ  ኣይተኻየደን። እቲ ግዚያዊ መንግስቲ ዝበሃል ውን ሎምስ ኣባላቱ  ዝነበሩ ዳርጋ ዝሃደመ ሃዲሙ ዝተኣስረ ተኣሲሩ ዝሞተ መይቱ እዩ። ስለዚ ግዚያዊ መንግስቲ’ውን ዝበሃል  የለን።

ብዝኾነ እቲ ናይ ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ተመዲቡ ዘሎ ምርጫ፡ ካብቲ ናይ ዝሓለፉ ሓሙሽተ መረጻታት ኣዝዩ ፍሉይን ኣብ ተሃዋስን ዝኾነ ኩነታት ኢዩ ክካየድ። እቲ ፍሉይ ዝገብሮ ሓደ እቲ ናይ ኣንበሳ ብጽሒት ስልጣን ሒዙ ዝነበረ ህወሓት ምስ ማእከላይ መንግስቲ ይስሓሓብ ኣብ ዘለወሉ ግዜ እዩ። እቲ ካልኣይ እቲ ምርጫ ብሓደ ሰልፊ ዝተዓብለለ ዘይኮነስ ሰልፍታት ንክወዳደራ ተፈቒደውን ስለዝኾነ ኣብ መንጎ ናይ ብሄር ፈደራሊዝምን ናይ ኢትዮጵያዊ ዜግነታውን፥  ኣወዳድባ ዘለዎም ሓይልታት ምዃኖም እዩ። እቲ ሳልሳይ ድማ እቲ ዝኸይድ ውክልና ብፖሊሲ ወይ ድማ ብመንነት ዝብል ምህላዉ። ራብዓይ እቲ ምርጫ ህዝቢ ኢትዮጵያ ገና ኣብ ዘይተረጋገአን፥ ጽጥትኡ ሕልው ዘይኮነን፥ ኣብ ንሓድሕዱ ዝቃተተለሉን፥ እቲ ብሄራዊ ፈደራሊዝም ዘስዓቦ ስምዒት ወዲ ብሄረይ ዘይኮንካ ውጸለይ ኣብ ዝብል ሃዋህው ብምህላው ነቲ ምርጫ ምናልባት ኣብ ከቢድ ቅልውላው፡ ከእትዎ ይኽእል ይኸውን ዝብል ናይ ብዙሓት ናይ ቀረባ ተዓዘብቲ ስግኣት እዩ። ነዚ ከቢድ ቅልውላው ሰጊሩ ዝወጽእ መሪሕነት ድማ ንሓዋሩ እታ ሃገር ናብ ንቡር ህላዌኣ ንኽትምለስ ከመይ ዝበለ ብድሆታት ከጋጥሞ እዩ ንግዜ ንግደፎ።

እቲ ቀንዲ ጉዳይ ግን  ኣብ ከምዚ ኩነታት፥ እቲ ምርጫ ብሰላማዊ፡ ፍትሓዊ፡ ሸፈጥ ዘይብሉን ብምዕሩይን ኣገባብ ክካየድ ይኽእልዶ ዝብል ዓቢ ናይ ሕቶ ምልክት ዘልዕል እዩ። ምኽንያቱ እቲ ስልጣን ብመልክዕ  ናይ ብሄራት መን ዓብለለ ቁርቁሳት ዘይተርፍ እዩ። ብፍላይ ኣብ ነንሓድሕዶም ብሄራት ዘሎ ሽግራትን ግርጭታትን። እዚ ስለዝኾነ እቲ ሰረገላ ኣብ ቅድሚ ፈረስ ከይክውን ነገሩ ዘስግእ ይመስል። ሓደ እቲ ናይ ሰልፍታት ኣወዳድባ ነቲ ናይ ሓድነት ኢትዮጵያ ክሕሉ ዝኽእል ዲዩ ኣይኮነን መልሲ ዘድልዮ ይመስል። እቲ ውክልና ዝብል’ውን ንገዛእ ርእሱ ዓብይ ዋጢጥ ዝስዕብ እዩ። ምኽንያቱ ብፖሊሲ ዲዩ ወይ ብመንነት ክኸውን እቲ ውክልና ዝብል ኣዛራቢ ነጥቢ ኢዩ። ሎሚ ኣብ  ዓለምና ናይ መንነታዊ ውክልና ዝበሃል ኣብ ዲሞክራሲ ብዙሕ ኣይሰርሕን እዩ። እንታይ ደኣ እቲ ፖሊሲ ንመላእ እቲ ኣብታ ሃገር ዝነብር ህዝቢ፥ ሃይማኖቱ፥ ዓሌቱ፥ ኣውራጃኡ፥ መበቆሉ ብዘየገድስ ንኹሉ ብማዕረ ዝዳንን፥ ሕግን ፍትሕን ዘንግስ ራኢ ዘለዎን ውክልና እዩ እቲ ሰላም፡ ፍትሕን ምርግጋእን ዘውሕስ። ካብኡ ብዝተረፈ እቲ ናይ ብሄርነትን፥ ሃይማኖትን፥ ዓሌትን፥ መበቆልን ቅድሚ ሃገራዊ ምስራዕ ኣሉታዊ ውጽኢት ኢዩ ክህልዎ። ምስናይ እዚ ድማ ትማሊ እቲ መንግስቲ ብህወሓት ዝተዓብለለ ኢዩ ነይሩ እናተባህለን፥ ሎሚ ውን ኣብ ከምኡ ዝዓይነቱ ኣቕጣጫ ምጉዓዝን ቅሳነትን ድሕነት ህዝብን ዘውሕስ ኣይኮነን። ብተወሳኺ ድማ ናብቲ ቅድሚ ዓሰርተታት ዓመታት ዝነበረ ታሪኽ ተመሊስካ ሎሚ ስልጣን ንምጭባጥ ተራና  እዩ ብዝብል ስምዒት ዝኸይድ ቁርቁስ ፈጺሙ ብዲሞክራሲ ክመሓደር  ዘበቅዕ ኣይክኸውንን እዩ።

ስለዚ መስርሕ ምርጫ ኣብ ኢትዮጵያ በቲ መንነታዊ ውክልና እንተተጓዒዙ በየናይ መለክዒ ኢዩ መንነት ዝቕየስ እውን ሓደ ርእሱ ዝኸኣለ ዋኒን ኢዩ። ብብሄሩ ዲዩ ብሃይማኖቱ ዲዩ ብዓሌቱ ብመበቆሉ በየናይ መለክዒ ኢዩ ክምረጽ ዝብል ኣብ መዘዝ ዘእቱ ኢዩ ክኸውን። ነዚ ጉዳይ እዚ ዝምልከት ምስ ናትና ኩነታት እንተመዛዚናዮ፥ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ፖለቲካዊ ቁርቁሳት ብልክዕ ግልባጡ ኣብ ኤርትራውያን ተቓወምቲ’ውን ምልክቱ ኣሎ። ከም ኣብነት ብዛዕባ ብሄራዊ ውደባ፥ ሃይማኖታዊ ውደባ፡ ዜግነታዊ ወይ ዕልማናዊ ውደባ ኣለዉ። ስለዚ ንሕና ከም ኤርትራውያን ነቲ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዘርብሕን ንሓድነቱን ልኡላውነቱን ዘደልድልን ፖሊሲ እምበር፥ ንብሄረይ፥ ውገነይ፥ ኣውራጃይ ዓሌተይ ሃይማኖተይ ዝብል ኣንፈት ንመትከላት ዲሞክራስን ፍትሕን ንሓደጋ ዘቃልዕ ምዃኑ ኣይንስሓት። ጸቢብነት ነቲ ህዝቢ እውን ኣብ ደረጃ ዘይምትእምማን ተነቚቱ፥ ኣብ ትሕቲ ሃገራዊ ስምዒታትን፥ ድሑር ዝንባሌታትን ከምዝጥሕል ኢዩ ዝገብሮ እሞ ካብ ብሕጂ ንሕሰበሉ።

ንሕና ህዝቢ ኤርትራ፥ ተቓወምትን ደገፍትን ኣብ ክንዲ ንጉዳይና መዕለቢ ዝኸውን ንሓስብ፥ ደድሕሪ ተረኽቦ ብምኻድ ሓንሳብ ክንሕጎስ ወይ ድማ ክንጉህን ክንቁዝምን ንርከብ። ኣብዚ ቀረባ መዓልቲ ብሓደ ኢትዮጵያዊ ጋዜጠኛ ታምራት ነገራ ዝተባህለ ብጉዳይ ኤርትራ ዝምልከት ነቲ ኣብ ኣእምሮ ነፍሲ ወከፍ ኢትዮጵያዊ  እኳ እንተዘይተባህለ፥ ኣብ ገለ ገለ ኢትዮጵያውያን ዘሎ ሓሳብ ኢዩ ገሊጹ። ልክዕ ኢዩ ኩሉ ኢትዮጵያዊ በቲ እዚ ጋዜጠኛ ዝገለጾ ይሰማማዕ ማለት ኣይኮነን። ምኽንያቱ ክንደይ ለባማትን መስትውዓልትን ኣብ ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ከምዘለዉ ክንዝንግዕ የብልናን።

ታምራት ነገራ ነታ ዝበላ እቲ ብድሕሪ ሕጂ ተወጢኑ ዘሎን ክውጠን ዘለዎን ሓቂ እኳ ኢዩ ተዛሪቡ መኣስ ሓሲዩ። ምኽንያቱ ኣብ ትግራይ ይኹን ኣብ ኦሮሞ ወይ እውን ኣብ ኣምሓራ ካልኦት ብሄራት ኢትዮጵያ ነዛ ታምራት ነገራ ዝበላ ቅድሚ ሎሚ ዘይተባህለ መኣስ ኮይኑ። ንኣብነት ነፍስሄር መለስ ዜናዊ ቀዳማይ ምኒስተር፡ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ከምዝበሎ”ንኤርትራ ብሰላማዊ መገዲ ክንጽዕር እምበር፥ ብሓይሊ ክመልሳ ኢየ ዝብል እንተልዩ እነሀ ብረትኩም ዓጢቕኩም ተዋግኡ” ኢዩ ዝበለ። እዚ ድማ ቀጥታ ትርጉሙ ብሽፋኑ ተኸዲኑ ዘይተገልጸ እንተዘይኮይኑ እቲ ታምራት ደርጒሑ ዝፈመዎ እዩ።

እዚ ሕጂ ኣብ ትግራይ ዘሎ ናይ ክልል መንግስቲ እውን እንተኾነ፥ ኣብ ክንዲ ምስቲ ጸረ ሰላም ዝኾነ ዲክታቶር ኢሰያስ ምትህልላኽ፥ ህዝቢ ኤርትራ ኣስተርሕዩን ምስ ጎረባብቱ ብሰላም ዝነብረሉ ሃዋህው ንኽፍጠር እቲ ዶብ በቲ ስምምዕ ምሕንጻጽ ዓወት ክልቲኡ ጎረባብቲ ሃገራት ምኾነ ነይሩ። ልክዕ ኢዩ፥ እቲ ኣብ ኣስመራ ነጊሱ ዘሎ ጨቋኒ ስርዓት ቀንዲ ተሓታትን ናይ ሃገር ክሕደትን ይፍጽም ምህላው ዘጠራጥር ኣይኮነን። ምኽንያቱ እታ “ብጌም ኦቨር” ዝገለጻ መርኣያ ናይ ዶብ ብይን ንኸይትትግበር  ዘሎ ድሌቱ እትገልጽ ምዃና ብሩህ እዩ። ነዛ ነጥቢ እዚኣ እምበኣር መንግስቲ ክልል ትግራይ በቲ እቲ ስርዓት ኢሰያስ ዝደልዮ ንኸይጸድቀሉ እታ ዶብ ምሕንጻጽ ኣገድስነት ኣለዋ ጥራይ ዘይኮነትስ ንሓዋሩ እውን ምስ ክልቲኡ ሃገራት ዘሎ ህዝቢ ዓቢ ምትእምማን እትፈጥር እያ።

እቲ ካልኣይ ነጥቢ፥ እቲ ብኣልጀሪስ ዝተበየነ ቀያድን ይግባይ ዘይበሃሎ ብይን ንኸይትግበር፥ ኤርትራ ከይተጥቀዓና ብምባል ሓይልታት ኢትዮጵያ ካብቲ ዕስራን ሓሙሽተን ኪሎሜትር መሬት ኤርትራ  ብዘይምውጽኦም፥ መንእሰያት ካብታ ሃገር ንምውጻእን ኣብ ፈቕዶ ጎረባብቲ ሃገራት ከርተት ንኽብሉን ንድሌት ኢሰያስ ንምምላእ ዓቢ እጃም ኣለዎ።

እቲ ሳልሳይ ነጥቢ ድማ፥ ዋላ እኳ እቲ ኣብ መንጎ ኢሰያስን ዶክተር ኣብዪን ዝተኻየደ ናይ ሰላም ስምምዕ፥ እቲ ወያኔ ካብቲ ኢህወደግ ዝነበሮ ስልጣን ምስ ነከየ ዝተረኽበ ናይ ሰላም ተስፋ  ንኸይትግበር ብሰልስቲኦም ሸነኻት ነናቶም ናይ ፖለቲካዊ ዕዳጋኦም ይጥቀምሉ ኣለዉ። ስለዚ ንሕና ኤርትራውያን እቲ ክንገብሮ ዝግበኣና ዕዮ ገዛና ምስራሕ ስለዝሰኣንና፥ ደድሕሪ ካልኦት እሞ ድማ ንጽቡቕና ዘይምነዩ ዝዛረብዎ ነቋምት ኣብ ክንዲ እቲ ናብ ከምኡ ዘእትወና ዘሎ ስርዓት ኢሰያስ ንብድህ። ኩልና ኤርትራውያን እምበኣር፥ ንድሕነት ሃገርን ህዝብን ንሓልን ክነድሕኖ እውን ሓቀኛ ዝኾነ ድሌት ኣሎናዶ የብልናን ተመራሚርና ንጸላእትና መልሓሶም ዝዓጽፍሉ ኣገባብ ክነናዲ ክሳብ ሕጂ ኣይከኣልናን ዘሎና። ከምቲ “መለበምን ኣይግበርካ መለበምን ኣይኽላእካ” ዝተባህለ ምስላ፥ ታምራት ነገራ የለብመና እዩ ዘሎ። እቲ ዘለብመና ዘሎ ጉዳይ ድማ፥ ኤርትራውያን ደኺሞም ኢዮም ድሕሪ ደጊም ብረት ኣልዒልና ተዓጢቕና እንቃለሶ ኤርትራዊ ሓይሊ የለን እዩ ዝብለና ዘሎ። ንሕና ነዚ ታምራት ዝብሎ ዘሎ ካብ ምንታይ ነቒሉ ኮን ይኸውን ኢልና ክንመራመርን ንዓኡ ዝምክት ተግባር ክንፍጽምን ኢዩ ዝግባእ። ናይቲ ታምራት ዝበሎ እሞ ንግደፎ፥  እቲ ብተግባር ዝረአ ዘሎ ኣብ ኤርትራውያን ፍልልያት፥  ሓድነቱ ዘይደልደለ ህዝቢ ድኹም ምዃኑ መኣስ ሓሶት ኮይኑ። እቲ ወግሐ ጸብሐ ኣብ ደገ ኰንና ሓንሳብ ብዝሓለፈ ጉድለታት ክንቁዝም፥ ሓንሳብ ብኣውራጃይዶ ብሄረይ ኢልና ተበታቲንናስ ቁምነገር ክንገብር ንኽእልዶ? ታምራት ነዚ እዩ ዝሕብረና ዘሎ እሞ ደጊም ንዓኡ ግብራዊ መልሲ እምበር ጽሑፋዊ መልሲ ኣይኮነን ዘድልዮ። እቲ ግብራዊ መልሲ ድማ ንሕና ኤርትራዊ ሃገራዊ ሓሳብ ተዓጢቕና ሓድነትና ምስ እንደልድል እዩ።

እቲ መንእሰይ ካብ ሃገሩ ንኽስደድ ቀንዲ እቲ እኩይ ምሕደራ ስርዓት ኢሰያስ እኳ እንተኾነ፥ እቲ ነቲ ናይ ዶብ ምሕንጻጽ ዝተበየነ ብይን ንምትግባር ዝቃወም ሓይሊ ናብታ ታምራት ነገራ ዝብላ፥ ኤርትራ መንእሰያት የብላን ናብ ምባል ዘብጽሐ ነጥቢ ምዃኑ ኣይንረስዕ። ሎሚ ስርዓት መንግስቲ ክልል ትግራይ ምስ ኤርትራውያን ተዛሚድናን ተዋስብናን ቋንቋና ሓደ ተመሳሳሊ ባህልን ዘሎና እንተበለ “ዓሳስ ነታ ትብላዕ እምበር እታ መጻወድያ ኣይርእን” ዝብል ምስላ ከይንኸውን ሓደራ።  ሓያሎ ኢትዮጵያውያን እኮ ነቲ ትግርኛ ተዛራቢ ኣብ ክልተ ንኽምቀል ዝገበርዎ ምኒሊክ ንኤርትራ ስለዝሸጥዋ እዮም እኳ ዝብሉ። እዚ ኣበሃህላ እዚ  ነቲ ናይ ታምራት ነገራ ዝበሎ ዘራጉድ እዩ። ብሓጺሩ ካብቶም ኤርትራ ናጻ ወጺኣ ኢሎም ኣስናኖም ዝሕርቅሙን ዘይተዋሕጠሎምን ዝብልዎ ገዲፍና፥ ንሕና እቶም ጉዳይ ኤርትራ ዝምልከተና ኤርትራውያን ደገፍትን ተቓወምትን እንታይ ክንገብር ኣሎና ደኣ ክንሓስብን ነቶም ትማሊ ረግጽትናን ጨቘንትናን ዝነበሩ ዝበልዎ ግብራዊ ብድሆ ክነካይድ ይግባእ።

ዞባ ሰሜን ኣመሪካ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ኣብ ነፍስ-ወከፍ ክልተ ዓመት ዝግበር ጉባኤኡ ንምስልሳል ኣብ ምሽብሻብ ይርከብ።

ብመሰረት ኣብ ወርሒ ሓምለ 2019 ዝተኻየደ ናይ ሰልፊ ጉባኤ፡ ዞባ ሽማግለ ሰዲህኤ ዞባዊ ጉባኤ ቅድሚ መፋርቕ 2020 ንኽጋባእ ወሲና። ብኡ መሰረት 9 ዝኣባላታ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ቆይማ። ቀዳም ዕለት 11 ጥሪ 2020 ኣሰናዳኢት ሽማግለ ኣወል ኣኼበኣ ብምክያድ ነፍሳ ናብ ሰለስተ ንኡሳን ሽማግለታት ብምስራዕ ዕቱብ ስራሓታ ተታሒዛቶ ኣላ።

ክንዕወት ኢና   

ክፍሊ ዜና ዞባ ሰሜን ኣመሪካ

Sunday, 12 January 2020 10:36

Radio Dimtsi Harnnet Sweden 11.01,2020

Written by

ህግደፍ ክንብል እንከለና፡ ዲክታተር ኢሳያስ ንመሕብኢ ክኾኖ ዝደኮኖ፡ ሎሚ ግና በቲ ዋናኡ ዝተጠልመ፡ መሰረቱ ኮነ መሪሕነቱ ደሃዮም ዘጥፍኡ ስም ጥራይ ሒዙ ዝተረፈ ትካል እዩ። ኣቲ ጥልመት ኣብ ህግደፍ ከም ትካል ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ኩሎም ካብ ቅድም እውን ሕጋዊ መሰረት ኣብ ልዕሊ ዘይነበሮም ትካላት ዝተፈጸመ እዩ። ምስዚ ኩሉ ግና ኢሳያስ ሎሚ እውን ኣብኡ ካብ ምሕባእ ካልእ ምርጫ ስለ ዘየብሉ ከም ካለኣይ ስም ዲክታተር ኢሳያስ ኢና ንህግደፍ ንጠቕሶ ዘለና። ኩልና ከም እንርደኦ ኣብ ኤርትራ ኩሉ ትካላት እንዳተጠልመን እንዳተሸምቀቐን ዝርካባ እታ ስልጣን ኣብ ኢድ ሓደ ውልቀሰብ እያ ተጠቕሊላ። እቶም ሓሓሊፎም ውጥምቅልቅል ክብሉን መልእኽቲ ከመላልሱን እንዕዘቦም ብኣጻብዕ ዝቑጸሩ “ሰበ መዚ” ብሳንቡእ’ቲ ዲክታተር ዘተንፍሱን ንሱ መመቲሩ ዝሃቦም ጥራይ እንዳኾለሱ ዕድመ ዘናውሑን እዮም።

ኢሳያስ ኣብ ኤርትራ ቃሕ ከም ዝበሎ ስምምዓት ዝፍርም፡ ስምምዓት ዘፍርስ፡ እንተደለየ ምስ ባህ ዘይበሎ ጽልኢ ስዕድም፡ ዋጋ ይረኽበሉ እየ እንተ ኢሉ እውን ብልኡላውነት ሃገር ዝጣላዕ፡ ሃብትን ንብረትን ህዝቢ ከም ድላዩ ዝሕሽሽ፡ ኣዋጅ ዘውጽእ፡ ኣዋጅ ዘፍርስ፡ ኩነታት ህዝብን ሃገርን ኣብ ግምት ዘየእቱ ዓንዳሪ እዩ ኮይኑ ኣሎ። ካብ ቀደሙ ሓጋጊኡ፡ ፈጻሚኡን ፈራዲኡን ኣብ ዘይፍለጥ፡ ብግብሪ ኮነ ብሕጊ ህዝባዊ ኣፍልጦ ኣብ ዘየብሉ ሜዳ ክሕንብስ ዝመረጸ ነዚ ዕንደርኡ ንምውሓስ እዩ።

ሎሚ ኣብ ኤርትራ ኣፎም መሊኦም ዝዛረብሉ ሞራልን ሕልናን’ኳ እንተዘየብሎም፡ ንህግደፍ/ኢሳያስ ዝድግፉ ንጣር ምህላዎም ዘይከሓድ እዩ። እቲ ኣደጋግፋኦም ግና ዘደግፍ ዝድህሰስ ሓቂ ሃልይዎም ዘይኮነ፡ “ሓንሳብ ካብ ኣተናዮ” ዝዓይነቱ ናይ ህልኽ ምርጫ ምዃኑ ምርዳኡ ኣየጸግምን። ኢሳያስ ከኣ ነቲ እንዳተራእየ ክነሱ ክሽፍኖ ዝፍትን ኢደወነናዊ ዕርቃኑ ንምኽዋል ኣብ ህግደፍ እዩ ክሕባእ ዝፍትን። ስለዚ “ንህግደፍ ኣይትደግፉ” ክንብል እንከለና፡ ቀንዲ ሕመረት መልእኽትና ንኢሳያስ ኣይትደግፉ ማለትና ምዃኑ ክበርህ ይግበኦ። ንኢሳያስ ኣይንደግፎ ክንብል እንከለና  መበገሲ ምኽንያትና እቲ ርኡይ ገበኑ እምበር፡ ካብ ጽልእን ቅርሕንትን ዝነቅል ኣይኮነን። ኣብዚ እዋንዚ ንሓደ ኤርትራዊ ስለምንታይ ህግደፍ/ኢሳያስ ክድግፍ ከም ዘየብሉ ንምርዳእ፡ ብዛዕባ ቅዋም፡ ግዱድ ውትህድርና፡ ግህሰት ኩሉ ዓይነት መሰረታዊ መሰላት፡ ብይን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ብኩራት ልዕልና ፍትሒ፡ ስደተን ድኽነትን ምዝርዛር ከምቲ “ንቐባራይዶ መላቓሳይ የርደኦ” እዩ ክኸውን። ምኽንያቱ እቲ ጸገምን ግፍዕን፡ እንተኾነ ኣብ ገገዛና ካብኡ ሓሊፉ ከኣ ኣብ ጐረቤትና ዘሎ ስለ ዝኾነ።

ከምቲ ኣብዚ ቀረባ እዋን፡ ሓደ ቀደም ብሓፈሻ ንኤርትራ ብፍላይ ከኣ ንከተማ ኣስመራ ዝፈልጠ ዝነበረ እሞ ናብ ሃገርና ገሹ ምስ ረኣየን ነቲ ኽፋእ ምዝርዛሩ ጸጊምዎ “ኤርትራ ክልተሻብ ተራእያ” ዝበሎ ሎሚ ሃገርናን ህዝብናን ብሰንኪ ህግደፍ/ኢሳያስ ኣብ ኣዝዩ ምግላጹ ዘጸግም ጸልማት ምህላዎም መስካሪ እዩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት፡ ነዚ ንሃገርና ኣብዚ ደረጃዚ ኣውዲቕዋ ዘሎ ኣካል፡ እንተኾነ ጉልባብካ ቀሊዕካ መዓንጣኻ ሸጥ ኣቢልካ ትቃወሞን ትቃለሶን፡ ካብኡ ሓሊፉ ክትድግፎ ግና ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን በደል ኣብ ርእሲ በደል ካብ ምፍጻም ሓሊፉ ካልእ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ምእንቲ ንብረትን ካልእ ጠቕምን ኢሎም ምስ በላዒ ሰብ ክመሳሰሉ ዝፍትኑ ወገናት እውን ከምቲ “ስም ሓላፊ ብልዒ ተራፊ” ዝበሃል፡ ክልተ ዓይኒ ምርኣይ ሓደጋ ከም ዘለዎ ከስተብህሉ ይግበኦም።

ህግደፍ/ኢሳያስ፡ ደጋፊ ንምርካብ ነቶም ካብ ቀደም እንቃወሞ፡ ኣይሰለጦን እምበር፡ ኣሰይጥኑ ናይ ምቕራብ ጻዕሪ የካይድ እዩ። ብረቂቕ መንገዲ፡ “ኤርትራዊ ሓልዮት ዘየብሎም፡ 5ይ መስርዕ፡ መሳርሒ ወያነ” ብዝብል ግጉይ ስእሊ ከቕርበና ፈቲኑ እዩ። ሎሚ ግና እቲ ሓልዮት ሃገር ዘየብሉን ናይ ግዳም ሓይልታት ምስ ዝኣምንዎም ኣብዑር ጸሚዶም ዝሓርስዎ ዘለዉን ንሱ ምዃኑ በሪሁ እዩ። ከምቲ “ልብን ሳዕርን እንዳሓደረ ይበቁል” ዝብሀል፡ ሎሚ ብዙሓት ክሳብዚ ቀረባ ግዜ ንህግደፍ/ኢሳያስ ኣሚኖም ዝድግፍዎ ዝነበሩ ጥራይ ዘይኮኑ፡ ኣብ ፈቐዶ ኣደባባያት በጃ ዝሓልፍሉ ዝነበሩ ከይተረፉ፡ ገለን ዝባኖም ቀሊዖም ኣብ ደንበ ተቓውሞ ተሰልፎም ይምክትዎ ኣለዉ። ኣጽቂጦም ኩነታት ዝጸናጸኑን ጽባሕ ናብ ደንበ ለውጢ ምስላፎም ዘይተርፎም እውን ኣለዉ።

ካብዚ ቀረባ ዓመታት ጀሚሩ፡ ኢሳያስ ነቲ ሓቢእዎ ክኸይድ ዝጸንሐ፡ ብናይ ግዳም ሓይልታት ተጠዊቑ መመሊሱ ዝድርጉሖ ዘሎ፡ ንህልውና ኤርትራ ከም ሃገር ዝህድድ ወስታታት ዝሰምዑ ኤርትራውያን ብዝተፈላለየ ስምዒት እዮም ተቐቢለምዎ። እቶም ናይ ኢሳያስ ናይ ካብ ክሳድ ንላዕሊ ፈራዕራዕን ሓላይ ክብሪ ሃገርን ህዝብን መሲልካ ምቕራብን ሓቂ ዝመስሎም ዝነበሩ በቲ ኣብ ስልጣን ምእንቲ ክቕጽል ካብ ሓደ ጫፍ ናብቲ ካልእ ተጻራሪ ጫፍ ምዝላሉ ኣዝዩ ደንጽይዎም። ነቲ ዝበሎ ክሳብ ካለኦት እንዳዓደመ ዝደጋግሞ ኣእዛኖም ምእማን ዝሰኣኑ’ውን ነይሮም። ነቶም ካብ ቅድም ዝባና ቀሊዕና “ዓገብ” ዝበልናዮን ንክህሉ ክብል ዝኾነ ካብ ምግባር ንድሕሪት ከምዘይብል ንጽበዮ ዝነበርናን፡ ነቶም ኣጸቢቑ ዘየግሃደ  ዕቃበ ዝነበሮምን ወገናት ግና ዘይጠርጠርናዮ ስለ ዘይመጸና፡ እቲ ንዕቀቱ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ኣሕዚኑና እምበር፡ ሓድሽ ኣይኮነናን።

ሕጂ እቶም ምርጫ ህግደፍ/ኢሳያስ መንገዲ ደሓን መሲልዎም ክድግፍዎ ዝጸንሑ፡ ነቲ ዝሓለፈ ተጣዒሶም ክመልስዎ ኣይክእሉን እዮም። ድሕሪ ሕጂ መንገዲ ምድሓን ህዝብን ሃገርን ምሓዝ ግና ዝከኣልን ናይ ሓላፍነት ዝስመዖ ምርጫን እዩ። እዚ ኩሉ እንዳሰማዕካን እንዳረኣኻን ሎሚ’ውን ኣሰር ኢሳያስ ምሓዝ ግና ብምርጫኻ ገበነኛ ካብ ምዃን ፈሊኻ ዝረአ ኣይኮነን። ኢሳያስ እውን ግብሩ ስለ ዝፈልጥ ደጊም ህልውናኡ ብናይ ግዳም መወልቱ ዝውሰን እምበር፡ ናይ ዝኾነ ኤርትራዊ ደገፍ ዝጽበ ኣይመስለናን። ነዚ እዩ ከኣ “ደገፍ ንህግደፍ ይትረፍ” ክበሃል ዝግበኦ።

Page 1 of 338