Bookmark and Share
Wednesday, 24 May 2017 00:00

Festival Frankfurt 2017

Written by

ክቡራትን ክቡራንን

 

ህዝቢ ኤርትራ፡ ን30 ዓመት ዘካየዶ ብረታዊ ተጋድሎ፡ ብ1991 ዓ.ም ንሰራዊት ጐበጣ ኢትዮጵያ ካብ መሬቱ ሓግሒጉ ብምጽራግ፡ ኤርትራ ናጻ ኣውጺእዋ። ብ24 ግንቦት 1993 ብዝተኻየደ ህዝባዊ ሪፈረንደም ድማ፡ ኤርትራ ናጻን ልዑላዊትን ሃገር ኰይና ኣህጕራዊ ተፈላጥነት ረኸበት። እዚ ናጽነት’ዚ ብሃቦ ተረከቦ ዘይኰነስ፡ ከቢድ ናይ ህይወት፡ ንብረት፡ ግዜ መስዋእቲ ብምኽፋል ኢዩ ተረጋጊጹ።

 

ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ብኣጋጣሚ መበል 26 ዓመት ናጽነት ኤርትራ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ናይ ዮሃና መልእኽቱ እናመሓላለፈ፤ በቲ ካልእ ሸነኽ ከኣ፡ ኣብ ትሕቲ ውልቀ-ምልካዊ ስርዓት ዘሕልፎ ዘሎ ናይ ስቓይን ዓፈናን ሃለዋት መሪር ሓዘኑን ጓሂሁን ይገልጽ።

 

መበል 26 ዓመት ናጽነት ኣብ እንጽንብለሉ ዘለና እዋን፡ ህዝብና ብሰንኪ ስእነት ማይ፡ መብራህቲ፡ መንበሪ ኣባይቲ፡ ሕክምና፡ ስራሕ ይሳቐ ምህላዉ ዘይከሓድ ህዝብናን ዓለምናን ዝምስክርዎ ሓቂ ኢዩ። ኣብ ርእስ’ዚ፡ ማእለያ ዘይብሎም መንእሰያት ኤርትራ፡ ናይ መጻኢ ዕድሎምን ተስፋኦምን ስለዝጸልመቶም፡ ዝፈትውዋ ሃገሮምን ዝፈትውዎ ህዝቦን ራሕሪሖም ንስደት የምርሑ ኣለዉ። ኣብ ጕዕዞ ስደቶም ድማ፡ ንሞት፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ዓዛብን ይቃልዑ ኣለዉ። እቲ ህዝብና ዝልለየሎም ክብርታትን ባህልታትን ተደዊኖም፡ ስደተኛታትን ስኡናትን ዝብል ስም መጸዊዕናን ሕላገትናን ምዃኑ ከመይ ዘየሕዝን።

 

 

ስርዓት ኢሳያስ ምስ ኢትዮጵያ፡ የመንን ጅቡትን ዝወልዖ ኵናት ገለ ክፋል ካብ መሬትና ክንስእን ገይሩና ኢዩ። ሕጂ ድማ፡ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ዝርከብ ማያትና፡ መሬትናን ሰማያትናን ነቶም ኣንጻር ሓይልታት ሖቲ ዝዋግኡ ዘለዉ ብስዑድያ ዝምርሑ ሓይልታት ስለዘካረዮ፡ ሃገርና መዐንደሪ ናይ ወጻኢ ሰራዊት ኰይና ኣላ። ህዝብና ድማ፡ ኣብ ገዛእ ባሕሩ ከይገፍፍ፡ ኣብ ገዛእ መሬቱን ማያቱን ድማ ከይንቀሳቐስ ተሓሪሙ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ብደብዳብ ነፈርቲ ልፍንቲ ሃገራት ኣዕራብ ንሞት ክዳረግ ጀሚሩ ኣሎ።

 

ክቡራትን ክቡራንን

 

እዚ ንህዝቢ ኤርትራ ምብላዕ ዝለመደ ስርዓት፡ ሕጂ ከኣ፡ ጥሙር ዘላቒ ልምዓት ኣብ ትሕቲ ዝብል ምቁር ቃላት፡ ነተን ኣብ ግዳም ዝርከብ ህዝብና ርሂጹን ደኺሙን ዘዋህለለን ናይ ወጻኢ ባጤራታት ንምምንዛዕ ከምባህቕ ይርአ ኣሎ።

 

ድሕሪ ፍሽለት መደባት ጥሙር ሕርሻ፡ ምህናጽ መንበሪ ኣባይቲ፡ ፎንድ፡ ብቸክ ምስራሕ ዝብል መፈንጠራ ምሕዳግ ገንዘብ ህዝቢ ክታለል ዝኽእል ሰብ ዝህሉ ኣይመስለናን። ኣብ ኤርትራ ገንዘበይ ኣብ ልምዓት ኣፍሲሰ ረብሓ ክረክብ’የ ኢሉ ዝሓስብ ኤርትራዊ ይኹን ወጻእተኛ እንተደኣሃልዩ ዝዓበደ ወይ ነገር ዘይጸገበ ጥራሕ ኢዩ ክኸውን ዝኽእል። ማዕድን ኤርትራ ተጓሕጕሖም ብወደብ ምጽዋዕ ንግዳም ክወጹ ይርኣዩ ኢዮም። ኣታዊታቶም ግን፡ ኣበይ ይውዕል ዝፈልጥ እቲ መላኺ ዘውዲ ዘይደፍአ ንጉስን መጋበርያታቱን ጥራሕ ኢዮም።

 

ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ስርዓት ኢሳያስን ፖሊሲታቱን ሰላም፡ ልምዓት፡ ፍትሕን ዲሞክራስን ዝሰፈና ሃገር ክትከውን ከምዘይትኽእል ዝሓለፍናዮ ናይ 26 ዓመታት ተመኵሮ ዝምስክሮ ሓቂ ኢዩ። ስለ’ዚ፡ ብዘይካ ንስርዓት ኢሳያስን ፖሊሲታቱን ቀይርካ፡ ብቅዋም እትመሓደር፡ ግዝኣተ-ሕጊ ዝሰፈና ኤርትራ ምህናጽ ካልእ መተካእታ የለን።

 

ነዚ ክውን ንምግባር፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ግዳምን ዝርከቡ ንለውጢ ዝቃለሱ ኤርትራውያን ነቲ ብሓባር ከስርሖም ዘይከኣለ፡ ኣሉታዊ ተመኵሮታት ካብ ምድጋም ወጺኦም፡ ለውጥን ሰላማዊ ምስግጋር ስልጣንን ከረጋግጽ ዝኽእል ባይታ ክምድምዱ ወይ ከንጽፉ ይግባእ።

 

ነዚ ንምግባር ድማ፡ ክሳብ ውድቀት ዲክታቶርያዊ ስርዓት፡ ኣብ ህዝባዊ፡ ዲፕሎማስያውን ዜናውን ዕዮታት ክካየዱ ወይ ክሳለጡ ዘለዎም ሓባራዊ ዕማማትን ዕላማታትን ምስምማዕ ጥራሕ ኢዩ ዝሓትት።

                                                                  

ብዘይ ሃገር ክብሪ ይኹን ዲሞክራሲ ክረጋገጽ ስለዘይከኣል፡ ነዛ ከቢድ ዋጋ ዝኸፈልናላ ሃገር ምሕላው፡ ንሰማእታትና ምኽባርን ንሓድነትና ዝፈታተኑ ሓይልታት ምብዳህን ሓላፍነትናን ግቡእናን ኢዩ።

 

ኣብ ኤርትራ ዘሎ ገፋዒ ስርዓት ከም ኵሎም ከምኡ ዝኣመሰሉ ስርዓታት ምውዳቑን ምሕላፉን ኣይተርፎን ኢዩ። ድሮ’ኳ፡ ኣንፈታቱ ክርአ ጀሚሩ ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ ግን ነባሪ ስለዝዀነ፡ ዓስቢ መስዋእቱን ቃልስታቱን ክረክብ ምዃኑ ኣይንጠራጠርን ኢና።

 

ጸላም ተቐንጢጡ፡ ብርሃን ክነግስ!!

መብጽዓና ንቓልሲ እንደገና ነሐድስ!!

ክብርን ዘልኣለማዊ ዝኽርን ንሰማእታትና!!

 

መንግስተኣብ ኣስመሮም

ኣቦ መንበር ሰዲህኤ

24 ግንቦት 2017

ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ

ግዜ የማን ጸጋም ዘይብል፡ ብናቱ ሕጊ ዝግዛእ መንገደኛ ስለ ዝኾነ፡ እነሆ ኣብ መበል 26 ዓመት ዝኽሪ ናጽነት ኤርትራ በጺሕና። ብሓፈሻዊ ተረድኦ ሓደ ተረኽቦ ዕድመ እንዳበለዐ ክኸይድ እንከሎ ማዕሪኡ ይዓብን ይስስንን። እቲ መስርሕ ከምዚ እንተዘይኮይኑ ግና ኣብቲ ጉዕዞ ጸገም ኣሎ ማለት እዩ።

ናጽነት ኤርትራ ኣብ ናይ 26 ዓመት ዕድሚኡ ህያውነቱን ክብሩን ኣብ ዘለዎ ኮይኑ፡ ፍሪኡ ግና ከምቲ ዝተነብረሉ ትጽቢት ኣዕንጋሊ ኣይኮነን። እኳደኣ ኣብ ክንዲ ንቕድሚት ናብ ራህዋ፡ ንሓንሳብ ኣብ ዘለዎ ጠጠው ንሓንሳብ ድማ ንድሕሪት ናብ ደልሃመት እንዳተጓዕዘ ሕጊግ ይብል እነሆ። ናይዚ ጠንቅን ተሓታትን ድማ እቲ ንናጽነት ካብ ዋናኡ ህዝቢ ኤርትራ መንዚዑ ናይ ጸቢብ ክሊ መጣልዒ ገይርዎ ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ እዩ።

ህዝቢ ኤርትራ እቲ ካብ መግዛእትን ሕሰምን ከድሕኖ ዘካየዶ ቃልሲ፡ ኣብ ፍርቂ መንገዲ ስለ ዝተኾልፎ ብሓፈሻ “ዘስካሕክሕ” ኢልካ ጠቒስካዮ ክትሓልፍ እምበር ክትዝርዝሮ ኣብ ዘጸግም ኩነታት ይነብር ኣሎ። ጉጅለ ህግደፍ ወዮ ኮነ ኢሉ ዝትግብሮ ዘሎ ስለ ዝኾነ ናይ ህዝቢ ሕቶ ሓርነት፡ መሰል፡ ሰላምን ዕቤት ከምዘይምልስ ካብ ዘረጋግጽ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። እዚ ጉጅለ ብዓቕሚ ይኹን ብባህሪ፡ ናብቲ ናይ ድሕሪ ናጽነት ምዕራፍ፡ ደሞክራሲ፡ ልዕልና ህዝቢ፡ ሰላምን ዕቤት ክስጉም ስለ ዘይክእል ንድሕሪት እንዳጠመተን ሕሩስ እንዳሓረሰን ኣብ ሕሉፍ መዋእልዩ ዝነብር ዘሎ።

ጉጅለ ህግደፍ እቲ ሓቀኛ ፍቕሩ ምስቲ ዝሓለፈ ጥራይ ኮይኑ፡ ኣብ ከምዚ ዓመታዊ ዝኽሪ ናጽነት ኮይኑ ዝኣትዎ ግና ዘይትግብሮ መብጸዓታት’ውን የስምዕ እዩ። ብዛዕባ ሰላም፡ ደሞክራስን ልምዓትን ደጊኡ ጥዑይ ዝመስል ውሽጡ ግና ብመዓር ዝተላዕጠጠ ዕረ ሓረጋት ምቅላሕ እውን የዘውትር። እዚ ኩሉ ተደሚሩ ግና ነቲ እንዳተዓሻሸኻን እንዳፈራራሕካን ኣብ ስልጣን ናይ ምንባር ሕልሙ ጥራይ ዘንጸባርቕ እዩ።

ከምቲ ዝኾነ ተረኽቦ መጀመርታን መወዳእታን ዘለዎ ኣብዚ እዋንዚ መወዳእታ ዕድመ ህግደፍ ይቀራረብ ከም ዘሎ ዘመልክቱ ተርእዮታት ብዙሓት እዮም። ህዝቢ ኤርትራ እምነቱ ካብቲ ጉጅለ ጸንቂቑ እዩ። ዋልታን ሴፍን ኮይኑ ስልጣኑ ክሕልወሉ ዝጽበዮ ዝነበረ ወተሃደር ኤርትራ ኢዱ የልዕል ኣሎ። ብዘይ ክፍሊትን ናይ ግዜ ደረትን ብጉልበቱ ካዝንኡ ክመልኣሉ ዝተጸበዮ መንእሰይ ከምቲ ዝደለዮ ኣይኮነሉን። ኣብቲ ውሱን ጉጅለኡ ድማ ረብሓን ምጥፍፋእን ዝወለዶ ምፍሕፋሕ ሰማይ ይዓርግ ኣሎ። ወጻኢ ካብ ኤርትራ ደንበ ህግደፍ እንዳ ቆረረ ደንበ ሓይልታት ለውጢ ይመውቕ ኣሎ። ናይ ርሑቕን ናይ ቀረባን ሓይልታት ግዳም ህግደፍ ናብ ልቡ ክምለስ ዝነበሮም ትጽቢት ቅሂሙ እዩ።

ኩነታት ከምዚ ኣቐዲሙ እንዳሃለወ፡ ጠንቂ ናይዚ ኣብ ዝሓለፈ 26 ዓመታት ድሕሪ ናጽነት ኣብ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ መከራ ብግቡእ ክርድኡ ዝተጸገሙ ወገናት ኣይተሳእኑን። ከም ውጽኢት ናይዚ ድማ ናጻ ሃገር ስለ ዝወነና ኢና ኣብ ከምዚ ወዲቕና ዘለና። ንናጽነት ምቅላስና ጐዲኡና እምበር እንታይ ጠቒሙና። ዝኣመሰሉ ምድንጋር ዝወለዶም ሓሳባትን ዘይብሱል መፍትሕታትን በጨቕ ክብሉ ምስማዕ ልሙድ ኮይኑ ኣሎ። ነዚ ተጠዓሲ ሓሳባት ዘንጸባርቑ ወገናት ሰኣን ምፍልጦም እንተኾይኑ ኣብ መስርሕ ቃልሲ ናብ ግቡእ ቦታኡ ዝምለስ እዩ። ኮነ ኢልካ ነቲ ብክቡር መስዋእትን መሪር ቃልስን ዝተረጋገጸ መበል 26 ዓመቱ ንዝክሮ ዘለና ናጽነት ኤርትራ ንምዕጻፍ ዝተማህዘ ተንኮል እንተኾይኑ ግና ምዉት ከተተንስእ ካብ ምፍታን ሓሊፉ ካልእ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። እንተ ንሕና ናጽነትና ንጠዓሰሉ ዘይኮነ፡ እንሕበነሉ’ዩ።

መበል 26 ዓመት ናጽነት ክንዝክር እንከለና ማእከላይ ጠመተና ሕሉፍ ምዝንታውን ህልዊ ጸገማትና ምዝርዛር ዘይኮነ “እሞኸ ካብዚ ንምውጻእ እንታይ ንግበር?” ናብ ዝብል ምምዕዳው እዩ። ጸገምና እንታይ ምዃኑ ብሩህ ስለ ዘሎ እንታይ ክንገብር ከም ዝግበኣና እውን ዝስወረና ኣይኮነን። እቲ ዝተርፍ እቲ ክንገብሮ ዝግበኣናን ንብህጎን ክንገብር ቅሩባት ክንከውን ምብቃዕን ዘይምብቃዕን እዩ። ሎሚ ከም ናይ ለውጢ ሓይልታት ቃልስና ድርብ እዩ። ምናልባት’ውን ድርብርብ። በቲ ሓደ ወገን ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ በቲ ካልእ ድማ ኣንጻር ክሳብ ሕጂ ዘየዕወተ ኣተሓሳስባና። እቲ ቀንድን ቀዳምነት ዝሕዝን ከኣ እቲ ድሑር ኣተሓሳስባና ስዒርና ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ ተቓሊስና እንዕወተሉ ኩነታት ምፍጣር እዩ። እዚ ዕማምዚ ብባህሪኡ ኮነ ብኣቀማምጣ ናይ ሓደ ኣካል ዘይኮነ ናይ ኩልና ኣብ ስዕረት እቲ ጉጅለ እምነትን ረብሓን ዘለና ሰልፍታት፡ ውድባት፡ ማሕበራትን ግዱሳትን እዩ።

እቲ ቀንዲ ተዋሳኢ ኣብ ቃልሲ ምርግጋጽ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ እዩ ነይሩ። እቲ ቀንዲ ፍረ ናጽነት ዝተነፍጎ ከኣ እነሆ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። እቲ ኣብዚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ ቀንዲ ናይ ለውጢ ሓይሊ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። እቲ ናይ ካለኦት ወገናት ኣበርክቶ ድሕሪ ግደ ህዝቢ ኤርትራ ዝስራዕ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ብተግባራት ጉጅለ ህግደፍ ኣይተሓጐሰን ጥራይ ዘይኮነ ቅሒሩ እዩ። ኣባና ኣብቶም ናይ ለውጢ ሓይልታት እውን ሕጉስ ከምዘይኮነ ተኣሚንና፡ ህዝብና እምነቱ ኣባና ከም ዘሕድስ ክንገብር ኣብ ቅድሜና ዘሎ ዓብይ ዕማም’ዩ። ስለዚ ኣብ መጻኢ ኩሉ ክኢልና ብሓባር ክንሰርሕ ክንበቅዕ ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ዝኽሪ ናጽነት ቃልና ነሕድስ።

ናጽነትና ንጠዓሰሉ ዘይኮነ፡ እንሕበነሉ’ዩ
ክብርን ዝኽርን ንሰማእታት ኤርትራ

24 ጉንበት 2017

Saudi Arabia’s military pressure on Assad served only to make him seek more help from Russia, precipitating intervention which the US was not prepared to oppose

Click to follow
The Independent Online

saudi-arabia-prince-mohammad-bin-salman.gif Deputy Crown Prince and Defence Minister Prince Mohammed bin Salman is the most powerful figure in Saudi decision making Getty

As recently as two years ago, Saudi Arabia’s half century-long effort to establish itself as the main power among Arab and Islamic states looked as if it was succeeding. A US State Department paper sent by former Secretary of State, Hillary Clinton, in 2014 and published by Wikileaks spoke of the Saudis and Qataris as rivals competing “to dominate the Sunni world”.

A year later in December 2015, the German foreign intelligence service BND was so worried about the growing influence of Saudi Arabia that it took the extraordinary step of producing a memo, saying that “the previous cautious diplomatic stance of older leading members of the royal family is being replaced by an impulsive policy of intervention”.

An embarrassed German government forced the BND to recant, but over the last year its fears about the destabilising impact of more aggressive Saudi policies were more than fulfilled. What it did not foresee was the speed with which Saudi Arabia would see its high ambitions defeated or frustrated on almost every front. But in the last year Saudi Arabia has seen its allies in Syrian civil war lose their last big urban centre in east Aleppo. Here, at least, Saudi intervention was indirect but in Yemen direct engagement of the vastly expensive Saudi military machine has failed to produce a victory. Instead of Iranian influence being curtailed by a more energetic Saudi policy, the exact opposite has happened. In the last OPEC meeting, the Saudis agreed to cut crude production while Iran raised output, something Riyadh had said it would always reject. 

In the US, the final guarantor of the continued rule of the House of Saud, President Obama allowed himself to be quoted as complaining about the convention in Washington of treating Saudi Arabia as a friend and ally. At a popular level, there is growing hostility to Saudi Arabia reflected in the near unanimous vote in Congress to allow families of 9/11 victims to sue the Saudi government as bearing responsibility for the attack.

Under the mercurial guidance of Deputy Crown Prince and Defence Minister Prince Mohammed bin Salman, the most powerful figure in Saudi decision making, Saudi foreign policy became more militaristic and nationalistic after his 80 year old father Salman became king on 23 January 2015. Saudi military intervention in Yemen followed, as did increased Saudi assistance to a rebel alliance in Syria in which the most powerful fighting force was Jabhat al-Nusra, formerly the Syrian affiliate of al-Qaeda.

Nothing has gone well for the Saudis in Yemen and Syria. The Saudis apparently expected the Houthis to be defeated swiftly by pro-Saudi forces, but after fifteen months of bombing they and their ally, former President Saleh, still hold the capital Sanaa and northern Yemen. The prolonged bombardment of the Arab world’s poorest country by the richest has produced a humanitarian catastrophe in which at least 60 per cent of the 25 million Yemeni population do not get enough to eat or drink.

The enhanced Saudi involvement in Syria in 2015 on the side of the insurgents had similarly damaging and unexpected consequences. The Saudis had succeeded Qatar as the main Arab supporter of the Syrian insurgency in 2013 in the belief that their Syrian allies could defeat President Bashar al-Assad or lure the US into doing so for them. In the event, greater military pressure on Assad served only to make him seek more help from Russia and Iran and precipitated Russian military intervention in September 2015 which the US was not prepared to oppose.  

Prince Mohammed bin Salman is being blamed inside and outside the Kingdom for impulsive misjudgments that have brought failure or stalemate. On the economic front, his Vision 2030 project whereby Saudi Arabia is to become less wholly dependent on oil revenues and more like a normal non-oil state attracted scepticism mixed with derision from the beginning. It is doubtful if there will be much change in the patronage system whereby a high proportion of oil revenues are spent on employing Saudis regardless of their qualifications or willingness to work.  

Protests by Saudi Arabia’s ten million-strong foreign work force, a third of the 30 million population, because they have not been paid can be ignored or crushed by floggings and imprisonment. The security of the Saudi state is not threatened. 

The danger for the rulers of Saudi Arabia, Qatar and the other Gulf states is rather that hubris and wishful thinking have tempted them to try to do things well beyond their strength. None of this is new and the Gulf oil states have been increasing their power in the Arab and Muslim worlds since the nationalist regimes in Egypt, Syria and Jordan were defeated by Israel in 1967. They found – and Saudi Arabia is now finding the same thing – that militaristic nationalism works well to foster support for rulers under pressure so long as they can promise victory, but delegitimises them when they suffered defeat.

Previously Saudi Arabia and the Gulf states had worked through allies and proxies but this restraint ended with the popular uprisings of 2011. Qatar and later Saudi Arabia shifted towards supporting regime change. Revolutions transmuted into counter-revolutions with a strong sectarian cutting edge in countries like Iraq, Syria, Yemen and Bahrain where there were Sunni and non-Sunni populations.

Critics of Saudi and Qatari policies often demonise them as cunning and effective, but their most striking characteristic is their extreme messiness and ignorance of real conditions on the ground. In 2011, Qatar believed that Assad could be quickly driven from power just like Muamar Gaddafi in Libya. When this did not happen they pumped in money and weapons willy-nilly while hoping that the US could be persuaded to intervene militarily to overthrow Assad as Nato had done in Libya.   

Experts on in Syria argue about the extent to which the Saudis and the Qataris knowingly funded Islamic State and various al-Qaeda clones. The answer seems to be that they did not know, and often did not care, exactly who they were funding and that, in any case, it often came from wealthy individuals and not from the Saudi government or intelligence services.

The mechanism whereby Saudi money finances extreme jihadi groups was explained in an article by Carlotta Gall in the New York Times in December on how the Saudis had bankrolled the Taliban after their defeat in 2001. The article cites the former Taliban Finance Minister, Agha Jan Motasim, as explaining in an interview how he would travel to Saudi Arabia to raise large sums of money from private individuals which was then covertly transferred to Afghanistan. Afghan officials are quoted as saying that a recent offensive by 40,000 Taliban cost foreign donors $1 billion.

The attempt by Saudi Arabia and Gulf oil states to achieve hegemony in the Arab and Sunni Muslim worlds has proved disastrous for almost everybody. The capture of east Aleppo by the Syrian Army and the likely fall of Mosul to the Iraqi Army means defeat for that the Sunni Arabs in a great swathe of territory stretching from Iran to the Mediterranean. Largely thanks to their Gulf benefactors, they are facing permanent subjection to hostile governments.

Source=http://www.independent.co.uk/voices/saudi-arabia-syria-yemen-oil-prince-salman-down-in-flames-a7513636.html?cmpid=facebook-post

Interview Melekin 22.05ኣቐዲመ በዚ ናይ መበል 26 ዓመት ናጽነት ኤርትራ ዝዝከረሉ ዕለት፣ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዮሃና ብምባል ክጅምር እፈቱ። ህዝቢ ኤርትራ ድማ ንኩሉ ጸገማቱ ስዒሩ ብሰላም ብልጽግናን ኩርዓትን ክነብር ክኽእል ዝለዓለ ትምኒተይ ኢዩ።

ንክፍሊ ዜና ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ድማ፥ ነዚ ቃለ መጠይቕ ንክምልሽ ኣብዛ ዓባይ ታሪኻዊት ዕለት ነዚ ዕድልዚ ምሃብኩም ክብሪ ይስምዓኒ፥ ኣዝየ ድማ የመስግን።

ንሓርነት፡ ግደ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ምርግጋጽ ናጽነት ብኸመይ ትገልጾ?

ብጻይ ተኽለ መለኪን፡ ህዝቢ ኤርትራ ብንግሆኡ ንናጽነቱ ብዝምልከት ሓሳባቱ ክገልጽን ተወዲቡ ክቃለስን ዝተራእዬ ህዝቢ ኢዩ። ብፍላይ ድማ ኣብ ድሮ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ንዝነበረ ምንቅስቓሳት ተመሊስና ክንርኢ እንተኾና፡ እተን ኣቐዲመን ዝተፈጥራ ውድባት ምንባረን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ሰፊሕን ጽፉፍን ዝኾነ፡ ካብ ኤርትራ ሓሊፉ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝነብሩ ዝነበሩ ኤርትራውያን ከይተረፈ ዘጠቓለለ ውደባ ዘካየደ ብማሕበር ሸውዓተ ዝፍለጥ (ሓርነታዊ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ) ከም ዝነበረ ዝፍለጥ ኢዩ። ስዒቡ ድማ ብረታዊ ቃልሲ ንምጅማር ዝተወስደ ስጉምትን፣ ናይቶም ኣብ ሱዳን ዝነበሩ ወተሃደራት ተባዕ ውሳነታትን፣ ኣብ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ጥራይ ጎልጎል፡ ዝጠቅም ዓይነትን ብዝሕን ብረት ከይወነኑ ክንሶም ኣንጻር ሓደ ሓያል መንግስቲ (ኢትዮጵያ) ምብጋሶም ዘስተንክርን ዘኹርዕን ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ነዞም ጀጋኑ ጀመርቲ ብረታዊ ቃልሲ፣ ንገሊኦም ዘርከብናሎምን ኣብ ጎድኖም ክንቃለስ ዕድል ዝረኸብናን፡ ክሳብ ክንደይ ሰብ ዓቢ ጅግንነትን ታሪኽን ምንባሮምን ምዃኖምን ከየስተማቐርና፤ ዝግብኦም ምስጋናን ሞጎስን ኣድናቖትን ከየስማዕናዮም ዝሓለፍና ብዙሓት ኢና። (ኣብ ኢድካ ዘሎ ወርቂ ክንዲ ነሓስ ከም ዝበሃል)። ብወገነይ ሎሚ ክዝክሮ እንከለኹ፣ የጣዕሰኒ፡ የግሁየኒ፡ ክሳብ ክንደይ ብስለት ይጎድለኒ ከም ዝነበረ’ውን የዘኻኽረኒ። ህዝቢ ኤርትራ ወትሩ ክዝክሮም ዝግባእ ታሪኻውያን ድማ ኢዮም። ብፍላይኣብ ከም ሎሚ፡ ዕለት ናጽነት፡ ንሳቶምን ኩሎም ድሕሪም ዝሰዓቡ ስዉኣትን ስንኩላትን ዝዝከሩሉ ዕለት ስለዝኾነ።

ህዝቢ ዘይሰዓቦን ዘይደገፎን ቃልሲ ክዕወት ዘይምኽኣሉ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ሰውራ ተባሂሉ እውን ክስመ ኣይክእልን ኢዩ። ኣብ ሜዳ ብረት ሒዙ ዝቃለስ ዝነበረ ኩሉ እውን ናይ ህዝቢ ደገፍን ተሳትፎን ምስማዕ ኣብ ቃልሱ ከም ነዳዲ (በንዚን) ዘንህሮን ዘሐይሎን ኢዩ ነይሩ ክብል እደፍር። ንተጋዳላይ ኣብቲ ሒዝዎ ዝነበረ ተግባርን ዕላማን ንክጸንዕን፡ ብዝለዓለ ንክውፈን ዝገብሮ እውን ደገፍን ትጽቢትን ህዝቡ ኢዩ ነይሩ።

ህዝቢ ኤርትራ ንካብ ጸላኢ ክበጽሖ ዝኽእል ሓደጋታት እንዳፈለጠ፡ ንተጋደልቲ ዋላ ካብ ዘይብሉ መጊቡን ኩነታት ጸላኢ ሓቢሩን ኣብ ጊዜ ውግኣት ተደለይቲ ነገራት ኣብ ምቕባል ተሓባቢሩን፡ ከም ሚሊሻ ኮይኑ ናይ ቦትኡ ጸጥታ ሓልዩን ኣብ ውግኣት’ውን ተሳቲፉን፥ ገንዘቡን ንብረቱን ብምውፋይ ኣተባቢዑን ኢዩ ንቃልሱ ኣብ ዓወት ዘብጽሐ። ህዝቢ ኤርትራ፤ ጓልን ወድን፡ ንእሽቶን ዓብን ዝተሳተፎ፡ ንካብኡ ብዝተዓጻጸፈን ዝዓብዮን ዝሕይልን መንግስቲ ዝሰዓረ ሓደ ካብተን ኣብ ዓለም ዝድነቓ ሰውራታት ኮይኑ ኢዩ።

ንሓርነት፡ እቲ ነዊሕ ጉዕዞ ናጽነት መሪር ነይሩ ክንብል እንከለና፥ እቲ ምረቱ ብኸመይ ይግለጽ?

ብጻይ ተኽለ መለኪን፡ እወ፣ ብሓቂ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ነዊሕን መሪርን ኢዩ ነይሩ፤ ከም ስሙ ቃልሲ ስለዝኾነ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኤርትራዊ ቃልሲ ናቱ ባህርያትን ትሕዝቶታትን ስለዘለዎ ድማ ኢዩ። ሰውራታት ነናተን እወንታውን ከምኡውን ዘደናጒን ዝዕንቅፍን ኣሉታዊ ትሕዝቶታትን ክህልወን ይኽእል፡ ሰውራና”ውን ኣብ ዓወት ቅድሚ ምብጽሑ ናቱ ጸገማት ነይርዎ ኢዩ።

ብቐዳምነት እቲ ንኤርትራ ገዚኡ ዝነበረ መንግስቲ ብብዝሒ ህዝብን ብወተሃደራዊ ዓቕሙን ካብቶም ኣብ ኣፍሪቃና ሓያላት ዝበሃሉ ዝነበሩ ሓደ ምንባሩ ኢዩ። ኣብ ኣጀማምራ ሰውራ እውን ንገለ ኤሪትራውያን ዘይከኣል ዕማም ዝመስሎም ኮይኑ ይርኣዮም ከምዝነበረ ካብ ሃንደበታት ውልቀሰባት ዝወጽእ ዝነበረ ኢዩ። እዚ ግን ምስ ጊዜ፡ ብሓደ ሸነኽ ሳላ ዕዙዝ ዝኾነ ተሳፍነት ህዝብን ጅግንነትን መስዋእትን ፡ ብካልእ ሸነኽ ድማ ሳላ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ በብእዋኑ ንሰውራ ዝምችእ ኩነታት ምፍጣሩን፡ ክሕለፍን ኣብ ዓወት ክብፅጻሕን ተኻኢሉ ኢዩ። ኮይኑ ግን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ኣዝዩ ጨካንን ግፍዓውን ተግባራት ይፍጸም ብምንባሩ፡ ብዙሓት ኤርትራውያን ካብ ዓድታቶምን ሃገሮምን ርሒቖም ክነብሩን ክብሪ ዘይብሉ ናብራ ከሕሉፍን ተገዲዶም ኢዮም። ብፍላይ ኣብ ሱዳን ካብ ፍርቂ ሚልዮን ንላዕሊ ኤርትራውያን ተሰዲዶም ከም ዝነብሩ (ገሊኣቶም ጌና ሕጂውን ናብ ሃገሮም ከም ዘይተመለሱ) ይፍለጥ።

ናይ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ምእታው፡ ብድልየት ህዝቢ ኤርትራ ዘይኮነስ፣ ኣህጉራውያን ሓያላት መንግስትታት ኢደን ዘእተዋሉ ብምንባሩ፡ ንጥርዓን ኤርትራውያን ይኹን ንቃልሲ መደንፍዒ ሓገዝ ንምርካብ ዝድግፍ ወይ’ውን ዝሰምዕ እዝኒ ኣይነበረን። ስለዝኾነ ድማ ኤርትራ ካብቶም ኣብቲ እዋን’ቲ ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከም ኣካል ናይ ቃልሶም ገይሮም ዝርእይዎ ዝነበሩን፡ ኣንጻር’ቶም ንኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ንክትቁረን ዝገበሩን ሃገራት ይቃለሱ ዝነበሩን ገለ ሃገራት ኣዕራብ ሓገዝን ደገፍን ክርከብ ተኻእለ። ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ድማ፡ ብፍላይ ብብረታዊ ዓቕሚ ድልየታቱ ከማልእን ኣድማዒ ስርሒታት ከካይድን ሓጊዝዎ ኢዩ። እንተ ዕላዊ ደገፍ ሓያላት ሃገራት ክሳብቲ ሃገርና ናጻ ዝኾነትሉ ሰዓት ብኹር ኢዩ ነይሩ፡ እዚውን ሓደ ካብቶም ንናጽነት ዘደናጎየን፡ ዝያዳ ወጽዓ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ከም ዝወርድ ዝገበርን ኢዩ ኢልካ ኣብ ጸብጻብ ተእትዎ ሓቂ ኢዩ።

ህዝቢ አርትራ ብቋንቋታቱ፡ ባህልታቱን ልማዳቱን ዓለታቱን እምነታቱን ብዝሒ ዘለዎ ሃብታም ሕብረተሰብ ኢዩ። ብሓባር ኣብ ትሕቲ ባዕድነት ዝነበረን፡ ብሓባር ሃገር ዝሃነጸን ናይ ኤርትራዊ ሃገርነትን መንነትን ዘማዕበለን ህዝቢ ኢዩ። ኮይኑ ግን እዚ ተውህቦታት’ዚ ብጸላእትን ብውሽጣዊ ናይ ስልጣን ተወዳደርትን፣ ከም መሳርሒ መፈላለይን ናይ ሕድሕድ መጠራጥሪን ኮይኑ ክስረሓሉ ከም ዝጸንሐ ይፍለጥ። ንኣብነት ኣብቲ ቅድሚ ፈደረሽን ዝነበረ ምንቅስቓሳት፡ ብሸነኽ ኢትዮጵያ ዝነበረ ሜላ ንሃይማኖት ዘመልክት ምንባሩ ይፍለጥ። ኣብ ጊዜ ሰውራ እውን ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ናይ ሃይማኖት ናይ ኣውራጃታት ከምኡውን ቋንቋታት ሽግራት በለቕ ይብል ምንባሩን፡ ኣብ ታሪኽ ሰውራ ኣሰራት ምግዳፉን ግሁድ ኢዩ። እዚውን ብወገኑ ንጥርኑፍ ቃልሲ ዕንቅፋት ኮይኑ ከብቅዕ ከም ውጽኢቱ ውድባት ሰውራ ኤርትራ ንክበዝሓ ካብ ዝገበረ ምኽንያታት ሓደ ኢዩ ክበሃል ይከኣል።

ኣብ ልዕሊ’ዚ ድማ እቲ ብዙሕ ዘይዝረበሉ፡ ግን ድማ ኣብ ጸገማት ሰውራ ዓቢ እጃም ክህልዎ ዝኽል ክዝከር ዝግብኦ ጉዳይ ኣሎ። ኣብ ላዕሊ ነቲ ብግሉጽ ዝርአ ዝነበረ መርገጽ ሓያላን መንግስታት ጠቒሰ ነይረ፡ ኮይኑ ግን ብምስጢር ምስ (ናጽነት ኤርትራ ዘይድግፉ) ጸላእትን ምስ ገለ ካብ ሓያላን መንግስታትን ዝግበር ዝነበረ ርክባት፡ ኣብ ኤርትራ ብዝኾነ ይኹን መንግድን ሜላን ሰላምን ሓቢርካ ምስራሕን ሓድነትን ከምዘይህሉ ገይርዎ ከም ዝነበረን ከም ዘሎን ምጥቃስ’ውን ኣገዳሲ ኮይኑ ይስምዓኒ። ኣጋጣሚ ኮይኑ ኣብ ሓንቲ ብናይ ስትራተጂ ዓለም (መጎዓዓዝያ፡ ንግዲ፡ ውግእ) ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ዞና ኢያ ኤርትራና እትርከብ። እዚ ስለዝኾነ ድማ ኩሉ ሓይልን ሃብትን ኣለኒ ዝብል መንግስቲ ኣብ ሃገራት ቀይሕ ባሕሪ ከተኩር ግድነት ስለዝኾነ፡ ኣብ ኤርትራ ከተኩር ግድነት ኢዩ፡ ንቃልስና ከንውሕዎን ከምርርዎን ካብ ዝኸኣሉ ኣገደስቲ ረቛሕቲ ድማ ኢዩ ነይሩ። ንዓና ንኤሪትራውያን ጥራይ ዘይኮነስ ንኹሉ ዞናና ዘይህዱእ ዝገብር ጉዳይ ኢዩ።

ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዘናውሑ ቀንዲ ረቛሕቲ እቲ እናሻዕ ዝተርእየ ናይ ሕድሕድ ውግኣትን፡ ሓቢርካ ኣንጻር ጸላኢኻ ምምካት ስለዘይተኽእለ ኢዩ ነይሩ። እዚ ጸገም’ዚ ሕጂውን 26 ዓመታት ድሕሪ ናጽነት ዝቕጽል ዘሎ ምዃኑ ዓይኒ ንዘለዎ ብሩህ ኢዩ። ምፍንጫላትን ሃገሮም ናጻ ንምውጻእ ዕላምኦም ዝነበረ ብዙሓት ንጹሃት ተጋደልቲ ዘጥፍአ ናይ ሕድሕድ ውግኣትን እንተዘይነብር፣ ኤርትራ ካብቲ ናጻ ዝወጸትሉ ዓመት ኣዝዩ ኣቐዲሙ ናጻ ንክትወጽእ፣ ብርእይቶይ ሰለስተ ጊዜ ዝኸውን ዕድላት ሓሊፍዋ ኢዩ (1975, 1977, 1980).

ኣብዛ ዕለት ክንዝክሮ ዝግብኣና፣ እቲ ኩሉ ብሰንኪ መግዛኣትን፡ ባዕላትና ከም ኤርትራውያን ብዝወሰድናዮ ግጉይ ናይ ፍታሓት ኣገብባትን ዝጠፍአ ህይወታትን ዝበረሰ ንብረታትን ፋሕ ብትን ዝኣትዎ ስድራቤታትን፣ ድሒሩ እውን ብሰንኪ ምልካዊ መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ደቂ ሃገር ዝወረደን ዝወርድ ዘሎን ግፍዕታትን ኣብ ፈቐዶ ኣብያተ- ማእሰርቲ ተኣኲቶም ዘለዉ ናይ መሰል ደቂ ሰብ ተማጐትን ካልኦት ንጹሃት ደቂ ሃገርን ኢዮም። ከምኡውን ንኩሉ ኤሪትራዊ ኣብ ሃገሩ ሰላምን ፍትሕን ምዕማለን ንክርኢ ኢድንኢድ ተተሓሒዙ ብምቅላስ ዕድመ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ከሕጽር መጸዋዕታ ክቐርበሉ ዝመችአ ኣጋጣሚ ኢዩ።

ንሓርነት፡ ህዝቢ ኤርትራ ናይቲ ዋጋ ከፊሉ ዘረጋገጾ ናጽነት ተጠቃሚ ኣይኮነን እንብል እንታይ ስለ ዝጎደሎ ኢዩ?

ብጻይ ተኽለ መለኪን፡ ኤርትራ ሳላ ባዕድነት፣ ርእሰማላዊ ኣገባብን ስርዓትን ኣፈራርያ ማእቶትን ኣቕድም ኣቢሉ ዝኣተዋ ሃገር ኢያ። ኣብ ጊዜ መግዛኣቲ ጥልያን ኣብያተ ዕዮ ኣስፋሕፊሑ ነበረ፡ ኤርትራውያን ድማ ኣብ ብዙሕ ኢደ ጥበባዊ ስርሓትን ተክኒክን ክምዕብሉን ገለ እውን ናይ ውልቆም ትካላት ዘቖሙ ነበሩ። ኣብ ጊዜ መግዛእቲ ኢትዮጵያ’ውን እንተኾነ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ጀሚሩ ዝነበረ ርእሰማላዊ ግስጋሰ ቆጽዩዎ ኢዩ፡ ኩሉ ኣተኩሮ ኣብ ኢትቶጵያ እዩ ኮይኑ’ኳ እንተተባህለ፡ ሰራሕተኛታትን ክኢላታትን ኤርትራውያን ንኢትዮጵያ ብምስጋር ኣብ ምዕባለ ናይታ ሃገር ዓቢይ ኣጃም ኣብርኪቶም ኢዮም። ኣብ ብዙሕ መዳያት ድማ ዕዉታት ኮይኖም ዝነበሩ ኤርትራውያን ኣዝዮም ብዙሓት ኢዮም ነይሮም። ኮይኑ ግን ኤርትራውያን ነቲ ኣብ ዓዲ ጓና ዘጥረይዎ ሃብትን ንብረትን ኣብ ሃገሮም ክኸውን ትምኒቶም ብምንባሩ፡ ኣብቲ ዝተኻየደ ቃልሲ ዝተሳተፉን ዝሓገዙን ውሑዳት ኣይኮኑን።

ድሕሪ ናጽነት ድማ ኤርትራውያን ልቦምን ቀልቦምን ምስ ኤርትራ ኮነ፣ ካብ ናይ ገዝእ ርእሶም ጥቕሚ : ብዝያዳ ነቲ ኣብ ኤርትራ ትካል ከፊትካ ኣብ ምዕባለኣ ግደኻ ምልዓልን፡ ከም ክብርን ምስጋናን ነቶም ዝተሰውኡን ብጅግንነት ናጻ ዘውጽኡን ዝሓሰቡ ውሑዳት ኣይኮኑን። ውጽኢቱ ግን ነዞም ሃገራውያን ገንዘቦምን ሕልንኦምን ኣብሪስካ ናብ ዘዝመጽዎ ከምዝምለሱ ምግባር ኢዩ ነይሩ። እቲ ገንዘብ ኣብ ስልጣን ጽልዋ ከምዝህልዎ ኣጸቢቑ ዝርዳእ መላኺ፡ ነቶም ናይ ምዕባለ ርእሰ ኲናት ዝኾኑ ሃገራውያን ርእሰማላውያን ኩሉ መንገዲታትን ኣኽእሎታትን ዓጸወሎም። ኩሉ ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ኣተወ፡ ወላውን ደቂ ሰባት ንብረት መንግስቲ ኮኑ። ውጽኢቱ ድማ ብዘይ ኣገልጋልን ጊላን መንግስቲ ምዃን ጥዑይ ስራሕን ደመወዝን እትረኽበሉን ብሕታዊ ትካላት ዘይብሉ፡ ኣብ ናይ ድኽነት ዕንክሊል ተኣትወ። ነቲ ብባህርያቱ ኣንጻር መንግስቲ ክለዓል ትጽቢት ዝግበረሉ ተመሃራይን ሰራሕተኛን ካብ ከባቢ ርእሰ ከተማ (ኣስመራ) ብምርሓቕ ኣብ ምስ ህዝቢ ክራኸብ ዘይክእለሉ ስፍራታት ፋሕ ኣበሎ። ውጽኢቱ ድማ ህዝቢ ካብቲ ቅድሚ ናጽነት ዝነበረ ናይ መንፈስ ትሕትነት ከምኡ’ውን ናይ ናጻ ስራሕ ምድላይን ምፍጣርን ንታሕቲ ዘንቆልቁል ኮይኑ ንረኽቦ።

ኤርትራዊ ጻማ ቃልሲ ኣይረኸበን። መጀመርታ ብቃልሱ፣ ድሕሪ ምምጻእ ናጽነት ድማ ንኣዋርሕ ዘየቋርጽ ፈስታታት ዝገበረ፡ ዘመስገነ፡ ዝተመባጽዐ ኣብ ሃገር ዘሎ ኤርትራዊ፡ ነታ ዕለት ናጽነት ሎሚ ብኸመይ ከምዝገልጻ ምስማዕ ኣገዳሲ ምኾነ። ነዚ መበልየይ፡ ናጽነት ኣለኒ ንክትብል ናጽነት ክስመዓካን ክህልወካን ስለዘለዎ። ብዝተረፈ ናጽነት ባዕሉ ዘጽግበካን ዝኸድነካን ስድራኻ ዝኣልየልካን ቃል ስለዘይኮነ። ህዝቢ ኤርትራ ንዝገብሮ ኩሉ ተኣማሚኑ ንከይገብር፡ ዝምርሓሉን ዝውከሰሉን ንገዛእ ርእሱ ውሕስነት ተሰሚዕዎ ንክምዕብል ክነብርን ዘተኣማምን ሃገራዊ ቅዋም የብሉን። ዝደልዮምን ድልየታቱ ከማልእሉ ዝጽበዮምን መራሕቲ ከይመርጸ እነሆ ሎሚ መበል 26 ዓመቱ መሊኡ። ከምቲ ልሙድ ደቁ ሓቚፉን ምሂሩን ኣምሂሩን ኣብ ዝብጻሕ ደረጃ ከየብጽሕን ብደቁ ተሓጊዙ ናብርኡ ከየመሓይሽን፡ ደቁ ንብረት መንግስቲ ኮይኖም፡ ኣተሓሳስባ መንግስቲ ተማሂሮም ፍረ ዘይብሎም ኮይኖም ኣለዉ። እቲ ዝኸፍአ ድማ መንእሰያት ብኣንጸርጽሮት፡ ዘጋጥመ የጋጥመና ብምባል ካብ ሃገር ክጠፍኡን ክስደዱን ብመከራን ስቓይን ሓሊፎም (ዕድለኛታት ምስ ዝኾኑ) ኣብ ፈቐዶ ሃገር ፋሕ ምባሎም ኢዩ። ኩነታት ህዝብና ከመይ ከምዝመስል ድማ በዚ ዝተጠቕሰ ክንግምት ንኽእል።

ንሓርነት፡ ድሕሪ 26 ዓመታት ኣብ ናጽነት፥ ህልዊ ዝምድና ህዝቢ ኤርትራን ጉጅለ ህግድፍን ብኸመይ ትገልጾ?

ብጻይ ተኽለ መለኪን፡ ህግድፍ ብህዝቢ ዝተመርጸ ሰልፊ ስለዘይኮነ ምስ ህዝቢ ክህልዎ ዝኽእል ዝምድና ናይ ኣዛዝን ተኣዛዝን፡ ረጋጽን ተረጋጽን ጥራሕ ኢዩ ክኸውን ዝኽእል። ብህዝቢ ክፍቶን ካብ ህዝቢ ደገፍ ክረክብን ድማ ዘይግመት ኢዩ። ህዝቢ ብጭካኔ ህግድፍ ስለ ዝረዓደ፡ ምቅዋም ገዲፍና፡ ድልየቱ ክዛረብ ኣብዘይክእለሉ ደረጃ ኢዩ ዝርከብ። ውጽኢት ናይ ከምዚ ዝበለ ስርዓት ድማ እዚ ወግሐ ጸብሐ ንሰምዖን ንርእዮን ዘለና ዘስካሕክሕ ጉዕዞ ስደት ኢዩ። ብዝሒ ስደተይና ኣብ ኤርትራ ቅድሚ ሕጂ ዘይተራእየ ክኸውን እንከሎ፡ ዓለም ከይተረፈ ኣብ ካልኣይን ሳልሳይን ደረጃታት ክሰርዖ ከም ዝጸንሐ ኣብ ማዕከናት ዜና ንሰምዖ ዘለና ኢዩ።

ሃገር ናጻ ምውጻእ ማለት ንሃገርካ ኣብ ካርታ ዓለም ተሳኢላ ምርኣይ ጥራይ ኣይኮነን፣ እንታይ ድኣ፡ ህዝቢ ሕገመንግስቱ ኣቚሙ ካብ ደቂ ሃገሩ (ባዕሉ) ሃገሩ ክመርሕ፡ ደቁ ክምህር፡ ናይ ሕክምና ኣገልግሎት ክረክብ፡ ሃገሩ ከማዕብልን ፍርያት ሃገሩ ናብ ዕዳጋ ብምቕራብ ክወዳደርን፡ ርእሰማሉ ተጠቒሙ ትካላት ክምስርት፡ ብሰላም ስራሑ ሰሪሑ ገዝኡ ክኣቱ፡ ሓሳባቱ ክዛረብን ክጽሕፍን፡ ምስ ዓለምን ጎረባብቱን ዓለምለኻዊ ሕግታትን ስምምዓትን ብምኽባር ብምክብባር ክነብርን፡ ብዘይዕንቅፋት ካብ ዓዲ ክወጽእን ናብ ዓዱ ክምለስን …. ወዘተ ገለ ካብ መስረታውያን ቅድመኩነታት ኢየን።

ካብ ናጽነት ኣትሒዙ ክሳብ ሕጂ ኤርትራ፤

26 ዓመታት ናይ ውግእ ሃዋህው ዘንጸላለዋ
26 ዓመታት ሕገ መንግስቲ (መንግስታዊ ቅዋም) ዘይብላ
26 ዓመታት ህዝቢ ህዝቢ ኤርትራ ዲሞክራሲ ከይረኣየን ዝደልዮ መራሒ ወይ ሰልፊ ከይመረጸ
26 ዓመታት መን ተኣስረ መን ተቐትለ ጥራሕ ትሰምዓሉ፡ ዝተኣስረ ምህላዉን ምማቱን ዘይፍለጠሉ፣ እሱር ዘይብጸሓሉ
26 ዓመታት ንህዝቢ ኤርትራ ንምንጻል ብዝካየድ ንተቓወምትን ጎረባብትን ዘጸልም ፕሮፓጋንዳታት ንህዝቢ ዘጽመመ
26 ዓመታት ንክእለታት፡ ርእሰማላትን ብቕዓታትን ኤርትርውያን ዓጊቱ ባዕሉ ንኩሉ ዝወነነ መንግስቲ
26 ዓመታት ሕቶ ህዝባዊ ኣገልግሎታት፡ ከም ማይን አለክትሪሲቲን (መብራህትን) ዘይፈትሐ መንግስቲ
26 ዓመታት ጥዑይ ናይ ሕክምና ኣገልግሎት ዘይብሉ፥ ኤርትራዊ ኣብ ጎረበት ሃገር ከይዱ ጥዑይ ሕክምና ዘናድየሉ ኮይና ኣላ።

ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት፥ ህዝቢ ብሰንኪ ምርዓዱ ክቃወምን “ሃህ” ኢሉ ክዛረብን`ኳ ዕድል እንተዘይረኸበ፥ ንምልካዊ ስርዓት ብመርገጽ ክቃወሞ ባህርያዊ ኢዩ።

ንሓርነት፡ ኣፍና መሊእና ”ቃልስና ምእንቲ ናጽነት ፍትሓዊ፥ መስዋእትነት ጀጋኑና ከኣ ክቡር ነይሩን ኢዩን” ከብሉና ካብ ዝኽእሉ ነጥብታት ንኣብነት እንታይ ትጠቅስ?

ብጻይ ተኽለ መለኪን፡ ቃልሲ፡ ስለ ቃልሲ ትቃለሶ ዘይኮነስ መበገሲ ምኽንያት ዘለዎ ከምዝኾነ ዝጠፍኦ ዘሎ ኣይመስለንን። ህዝቢ ኤርትራ ድማ ፖለቲካዊ ይኹን ብረታዊ ቃልስታት ከካይድ እንከሎ: ብቑዕ መበገሲ ምኽንያት ነይርዎ ኢዩ። ንክቃለስ ዘገደዶ ድማ ብቐዳምነት፡ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ጥልያን ዳርጋ ን60 ዓመታት ዝኣክል ድሕሪ ምጽንሓ፡ ጥልያን ብእንግሊዝ ተሳዒሩ ከብቅዕ፡ ኢትዮጵያ ናጽነታ ክትረክብ እንከላ፡ ኤርትራ ግን ኣብ ትሕቲ ሞግዚትነት እንግሊዝ ን10 ዓመታት ክትካየድ ዝተገብረ ውሳነ፡ ሓደን ቀዳማይን ንጉዳይ ኤርትራ ሓንኳል መገዲ ከም ዝሕዝ ዝገበረ ውሳነ ኢዩ ነይሩ። ኣብቲ እዋን’ቲ ኤርትራ ናጽነታ ክትረክብ ይግብኣ ነይሩ። መንቀሊ ናይ’ዚ ድማ ናይ ኢትዮጵያ ንኤርትራ ኣብ ትሕቲኣ ናይ ምእታው ጠለባትን፣ ናይ’ቶም ምስኣ ጽኑዕ ምሕዝነት ፈጢሮም ዝነበሩ ሓያላን ምዕራባውያን ሃገራት ንኢትዮጵያ ብምድጋፍ ድልየታቶም ከረጋግጹ ዝነበሮም ትምኒታትን ነበረ።

ኣስዒቡ ድማ ንኤርትራ ኣብ ሞንጎ ናፅነትን ምስ ኢትዮጵያ ”ምጽንባርን” ዝብል፡ ንጉዳይን መሰልን ኤርትራን ኤርትራውያንን ኣብ ዘይግባእ ዕንክሊል ዘእቱ መስርሕ ተኣትወ። ንኤርትራውያን ብዓሌትን ሃይማኖትን ንምክፍፋል ዝተገብረ ጻዕርታት እውን ገለ ኣሉታዊ ኣሰራት ከምዝገድፍ ኮይኑ ኢዩ። ድሕሪ ነዊሕ ናይ ፖለቲካ ድራማታት ድማ፡ ኤርትራ ን10 ዓመታት ምስ ኢትዮጵያ ብፈደረሽን ክትቁረን ዝብል፡ ብዘይፍትሓዊ ኣገባብ ዝቖመ ፈደረሽን ብምእላም ዓበይቲ ሓይልታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ወሰኑ። ብዘይፍትሓዊ ኣገባብ ዝቖመ ፈደረሽን ክብል ከለኹ ድማ፡ በቲ ልሙድ ናይ ክልተ ርእሰን ዝኸኣላ ሃገራት ዝግበር ፈደረሽናዊ ስምምዕ፣ ብካብ ክልቲኣተን ዝተወከሉ ፈደራላዊ ላዕለዋይ መንግስቲ ድማ ክምርሓ ኢዩ ዝግባእ ዝነበረ። ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ኤርትራን ግን ብሃፀይ ሃይለሰላሰ ንበይኑ ዝቖመን ዝምራሕን ከም ዝኸውን ተገብረ። እዚውን ካልእ ንኤርትራ ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ንምእታው ዝተኣልመ ምዃኑ ዘየጠራጥር ኢዩ።

ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ዓሰርተ ዓመት ብምርጫኡ (ብሪፈረንደም) ናጽነቱ ክረጋግጽ ዕድል’ኳ እንተነበሮ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ግን ኣቐዲሙ ንክዕንቅጾ ኣብ ቅድድም ኣተወ፡ ክሳብ ንባንደራ ኤርትራ ኣቐዲሙ ብምውራድ ብባንደራ ኢትዮጵያ ናይ ምትካእ ስጉምቲ ወሰደ፡ ጦር ሰራውት ኢትዮጵያ ድማ ናብ ኤርትራ ኣተዉ ። እዚ ካብ ”ወራር” ሓሊፉ ካልእ ቃል ዝርከበሉ ኣይነበረን።

ብካልእ ሸነኽ ድማ፡ እቶም ንመደባትን ስጉምትታትን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተረድኡ ኤርትራውያን፡ ማዕረ ማዕሪኡ ተቓውሞታትን ናይ ቃልሲ ምድላዋትን ኣካየዱ። ህዝቢ ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ድማ ተመሃሮን ሰራሕተንያታትን ግሁድ ተቓውሞታት ኣርእዮምን ተኣሲሮምን ተገሪፎምን ተሰዊኦምሉ ኢዮም። ካልኦት ድማ ውድባት ኣብ ምምስራትን ህዝቢ ኣብ ምስራዕን ተዋፈሩ፡ ብረታዊ ቃልሲ እውን ኢትዮጵያ ንኤርትራ ሓንቲ ካብ ኣውራጃታት ኢትዮጵያ ምዃና ቅድሚ ምእዋጃ ኢዩ ጀሚሩ።

ካብዚ ሓጺር መስርሕ ክንመዝን ኣንተኾንና፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዕለት ሓደ ኣትሒዙ ብቑዕ ምኽንያትን መበገሲን ዝነበሮ፣ ንመሰሉን ንስለፍትሕን ንናቱ ናጻ ድልየት፡ ናጽነት ኤርትራ፡ ምንባሩ ታሪኽ ዝምስክሮ ኢዩ። ንናጽነቱ ክቃለስ ከሎ ድማ፡ ባዕሉ ሃገሩ ክመርሕን መሰሉ ተሓልዩሉ ሃገሩ ኣማዕቢሉ ብጽቡቕን ኮሪዑን ክነብር ድኣ’ምበር፣ ዓላማ ዘይብሉ ቃልሲ ከምዘይነበረ ኣበጋግሳኡን ዘካየዶ ዕቱብ ቃልስን ዝምስክረሉ ኢዩ።

ኣብ ጉዕዞ ካብ 40ታት ኣትሒዙ ኣብ ዝተኻየደ ቃልሲ ኤርትራውያን ተገፊዖምን ተሰዊኦምን ኢዮም። ናይ ጸላኢ ግፍዕን ጨካን ናይ ቅትለት ተግባራትን ንኤርትራውያን ኣብ ክንዲ ዘርዕዶምን ካብ ቃልሲ ዘብኩሮምን፣ ብኣንጻሩ ኣብ ቃልሲ ክጽንበሩን ንቃልሲ ከደንፍዑን ክሳተፉን ኢዩ ደፋፊኡዎም። ብፍላይ ድማ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ዝተራእየ ናይ ሰራዊት ይኹን ናይ ውልቀ ተጋደልቲ ዓወታትን ጅግንነትን ኣብ ምድንፋዕ ቃልስን ምድኻም ጸላኢን ዓቢ ግደ ዝነበሮ ኢዩ።

ካብቲ ተመሃሮን ሰራሕተኛታትን ኣንጻር ይካየድ ዝነበረ ናይ ጎበጣ ተግባራት ዝተቓወሙሉን ብሰንኩ ድማ ዝተኣስሩሉን ዝተገፍዑሉን ካብ ሃገሮም ከምዝርሕቁ ዝኾኑሉን ጊዜታት ኣትሒዝና፥ ቃልስን መስዋእትን ህዝቢ አርትራ ክንዝክር እንትኾንና፥ ኣውዒሉ ዘሕድር መስተንክራት ዝሓዘ ታሪኽ ኢዩ ነይሩ ክብል እየ ዝኽእል። ኣብ ታሪኽ እቲ ጸላኢ ብናቱ ሰራዊት ኣንጻር ሰውራ ዝተበገሰሉ ቀዳማይን ታሪኻውን ውግእ፥ ውግእ ተጎርባ´ኳ አንተኾነን: ክዝከር እውን ዝግብኦ ምዃኑ እናስመርኩሉ፥ ድሕሪኡ ብዓቐንን ዓይነትን ዝዓዘዘ ናይ መኸተ ስርሒታትን ታሪኻውያን ውግኣትን እናተኻየደ ኢዩ ናብ ዓወት ተበጺሑ። ኩሉ ድማ ነቲ ብሽርክነትን ብተንኮልን ዝተመንዝዐ መሰሉን ናጽነቱን ንክመልስ ዘካየዶ ቃልሲ ፍትሓዊ ኢዩ ነይሩ።

ንሓርነት፡ ብሰንኪ ስሱዕ ኣካይዳ ጉጅለ ህግድፍ፥ መንእሰያት፥ ኣፍልተኦም ብዛዕባ ቃልስና ኣብ መስርሕ ምርግጋጽ ናጽነት ከምቲ ዝድለ ኣይኮነን። መንእሰያት ካብዚ ዝንቡል ኣረዳድኣ ወጺኦም ሓቀኛ ትሕዝቶኡ ክፈልጡ ክኽእሉ እንታይ ትመኽሮም?

ብጻይ ተኽለ መለኪን፡ እዚ ሎሚ ንህዝቢ አርትራ ኣብ ልዕሊኡ ወሪዱ ዘሎ ኣደራዕ፤ ”ብሰንኪ ስሰዐ ስልጣን ኢዩ” ኢልካ ዝሕለፍ ጥራይ ኣይኮነን። ብዙሕ ንሓቅታት ናይዚ ሽግር ዝሕብሩ ሓበረታትት ክወሃብ ጸኒሑ ኢዩ፥ ኮይኑ ግን ምስ ጊዜ ዳርጋ ከም ቤላ ቤለው ኮይኑ ዝተሓልፈ ይመስል። እቲ ጸገም ድማ ንሱ ኢዩ። ብመሰረቱ ነዚ ንአርትራ ዝመርሕ ዘሎ መላኺ ካብ ኣበጋግሳኡ ክምዘን ይግባእ። ካብ ጭቡጥ ሓበረታታትን ካብ ምስቲ ሓበረታታት ዝሰማማዕ ኣካይዳን ኣመራርሓን ስጉምትታቱን ድማ ንዕላማ ናይ ሎሚ መራሒ አርትራ ክብጻሕን ኣብኡ ዝተመስረተ ቃልስን ወፈራን ክካየድን፥ ኩሉ ኤርትራዊ ድማ ክርድኦን ክኣምነሉን ዝግባእ ኢዩ።

ናይ ሎሚ መራሒ መንግስቲ አርትራ፥ ገና ተፈንጪሉ ምስ ብኣጻብዕ ዝቑጸሩ ተጋደልቲ እንከሎ ”ጀብሃ ክትጠፍእ ኢያ” ዝበለን ብሰንኩ ድማ ብሓያሎይ ግሩሃት አርትራውያን ከም ነብይ ዝተቖጽረ ኢዩ፤ ናይ መጀመርታ ብሓንጎል አርትራውያን ዝተጻወተላ እዋን ኮይና ድማ ትስመዓኒ። እስከ ንሕሰብ፥ በቲ ዝነበሮ ዓቕሚ ከመይ ገሩ ናይ ጀብሃ ምጥፋእ ነብዪ ክኸውን ከኣለ፥ መጀመርታ ናይ ህልውናን ቀጻልነትን ዕሸል ውድቡ ኢዩ ከገድሶ ዝግባእ ዝነበረ። እዚ ግን ብዘይምኽንያት ኣይኮነን ተባሂሉ። እስከ ነዘን ንጥብታት ንርኣየን። ኩለን ድማ ዝተገብራን ዝተባህላን ኢየን።

1. ምስ ኢሳያስ ኣፍወርቂ ኣብ ናይ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ናይ አርትራውያን ተመሃሮ ማሕበር (ጉጅለ) ኣቦ መንበር ዝነበረ ወልደየሱስ ዓማር፥ ኢሳያስ "ወዲ ዓማር ተታሊልካ፡ ኣይተታልለና፣ ብጀብሃ ዝካየድ ዘሎ ጅሃድ ኢዩ..." ይብል ከምዝነበረ ይጠቅስ። ኢሳያስ ከምዚ ዝበለ ኣብ ከባቢ ወርሒ 4/1966 እዩ። ድሕሪ ከምዚ ምባሉ 6 ኣዋርሕ ጸኒሑ ከኣ ናብ ሜዳ ከይዱ።
2. ኢሳያስ ንሜዳ ከይዱ ምስ ሰምዐ፥ መምህር ስዉእ ሚኪአል ጋብር ናብ ተጋድሎ ሓርነት ”ኢሳያስ ወይ……………ወይ ድማ ክፍንጨል ኢዩ” ዝብል መልእኽቲ ምምሕልላፉ።
3. ብስዉእ ተስፋሚካአል ጆርጆ ኣቢሉ ምስ ኣብ ቃኘው ስቴሽን ዝነበሩ ኣመሪካውያን ከም እተራኸበ። ኣነ ኣብ ሜዳ ካብ ኣፍ ወዲ ጆርጆ ዝሰማዕኩዎ ከምዚ ዝስዕብ ኢዩ።

ኢሳያስ ንኣመሪካውያን ብምኽሳስ ዘረብኡ ይጅምር፥ እቲ ኣመሪካዊ ድማ እዚ ንመንግስትና ዝምልከት ኢዩ፥ ሕጂ ግን ንስኻ ኣስላም ንክርስትያን ይቐትሉ ኣለዉ ኢልካ ተፈሊኻ ኣለኻ፥ ብሸነኽና ድማ ተጋድሎ ሓርነት አርትራ ምሰ´ዚ ኣብዚ ዞና ዘለና ስትራተጂ ትኸይድ ስለዘይኮነት ኣንጻራ ኢና፥ ስለዚ ብሓባር ኮይንና ኣንጻራ ክንቃለስን ከነጥፍኣን ንሰማማዕ ይብል። ድሕሪ´ዚ እንታይ ግዝያዊ ሓገዛት ከም ዝግበረሉን፥ ንመንግስቲ ኣመሪካ ሓቢሩ ድማ ካልኦት ዓበይቲ ሓገዛት ከም ዝረክብን ቃል ኣተወ። ክንሕግዘኩም ከለና፥ ይብል እቲ ኣመሪካዊ፥ ዝምድናታትና ንከይክሻሕ ናይ ኣመሪካ ብረት ኣይኮንናን ንህበኩም፥ ካብ ቬትናም ዝተኣከበ ብረታት ስለዘሎ ናይ ምብራቕ ብረት ኢና ክንህበኩም ከም ዝበሎ፥ ኣብ ልዕሊ´ዚ፥ ንተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ ምጥቃዕ ኮማንዶስ ከም ዝተሓባበሩኹም ክንገብር ንኽእል ኢና፥ ነቶም ኮማንዶስ ኣብ ዕላማኹም ከም ዝኣምኑ ምግባር ግን ከም መንፍዓትኩም: ከም ዝበሎ ካብ ኣፍ ውዲ ጆርጆ ብእዝነይ ዝሰማዕኵዎ ኢዩ።

ነቲ ካብ ኢትዮጵያ ተላኢኹ፥ ምስ ኣስራተካሳ ርክብ ነይርዎ ዝብል ተወሳኺ ሓበረታታት ብሸነኸይ ጽጹይ ሓበረታ ስለዘይብለይን ብግቡእ ስለ ዘይዝክሮን ክዛረበሉ ኣይመርጽን። እቲ ሕጂ ከስምረሉ ዝደሊ፡ እዚ ዝገልጾ ዘለኹ ካብ ሓልዮት ንህዝቢ አርትራ ድኣ´ምበር ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ካብ ሜዳ አርትራ ብምልጋሳ ቅርሕንቲ ሒዘ ከምዘይኮነ ኢዩ። ብርእይቶይ፥ ከምቲ ንተጋደልቲ ህግሓኤ ከም ሓይሊ ህዝቢ አርትራ ዝርእዮም፥ ህዝብና ንተጋደልቲ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ´ውን ከም ኣካል ሓይሊ ኤርትራ ከም ዝርእዮም እምነት ኣለኒ። (ሰኣን ፖሊቲካዊ ኣፍልጦ ዝጋገ ሰብ ግን ክህሉ ከም ዝኽእል ይርድኣኒ።

እንበኣርከስ ካብዘን ኣብ ላዕሊ ጠቒሰየን ዘለኹ ሓቅታት ምስ እንብገስ፥ ናይ ሎሚ መራሒ ኤርትራ ብግስ ከይበለ ንተጋድሎ ሓርነት አርትራ ክድምስስ ዝኽእል ሓይሊ ኣብ ጎድኑ ዘሰለፈ ስለዝኾነ ኢዩ ዓይኑ ከይሓሰየ ንምድምሳሳ ዝተነበየ። ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ጸረ ገድሊ ክትብሎ እንከላ እውን፥ ነቲ ንጹህ ተጋዳላይን ሰዓባይን ድኣ ዝልክም ኮይኑ´ምበር ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣይመስልን። ነዚ ስም´ዚ ንምጥፋእ (ንከይቅጽል) ዝተቓለሱ ድማ እቶም ደለይቲ ሰላምን ሓድነትን ዝነበሩ ኣባላት ተጋድሎ ሓርነት አርትራ ኢዮም።

ከምዚ ሎሚ በቢሸነኹ ዝስማዕ ዘሎ፥ ንህዝቢ አርትራን ሰውርኡን ምውጻዕ: ብንግሆኡ ኣብ ሜዳ ነቶም ንኣካይዳኡ ዘይዓጀቦምን ዝነቐፍዎን ብምልጋስ ኢዩ ተጀሚሩ። ህዝብን ተጋደልትን ድኣ፤ ገለ ምእንቲ ናጽነት ክብሉ፡ ካልኦት ብሰንኪ ሕጽረት ኣስተብህሎ፥ ገለ ድማ ብፍርሒ ክዓግትዎ ኣይከኣሉን። እቲ ዘሰክፍ ድማ፥ ገና ሕጂውን ንመንእሰይ ነመሓላልፎ መልእኽቲ ዝተዋቕዐን ዘደናግሮምን ምዃኑ ኢዩ። ነቶም ናብ ቅኑዕ ኣረዳድኣን ኣተሓሳስባን መርገጻትን ከትሕዝዎም ዝጽዕሩ፥ ክንድኦም ዝኾኑ ዘረግትን መደናገርትን ኣፍረስትን ርኢቶታት ኣብ ውሽጢ ደለይቲ ሰላምን ተቓለስቲ ውድባትን ዘለዉ ኢዩ ዝመስል። ነተን ክሰምዓን ንመንእሰያት ኣብ ከባቢአን ከዕስላን ከማዕብላን ድልየት ዘለወን ፖለቲካዊ ውድባት ኣብ ክንዲ ምድንፋዕ ብስም ሲቪካዊ ማሕበራት መአከቢ ዘይብሉ ፋሕጭንግራሕ ዝበለ ህልውና ብዙሕ ሓጋዚ ኣይኮነን ዘሎ።

መንእሰያት አርትራ ኣይ ካብ ትምህርቲ፡ ኣይ ካብ ኣፍልጦ ታሪኽ ሃገሮም፡ ኣይ ካብ ኣፍልጦ ታሪኽ ሰውርኦም ኮይኖም ኣለዉ። አዚ ድማ እንተወሓደ ሓደ ወለዶ ተሰናኺሉና ከም ዘሎ ዘርኢ ኢዩ። መንእሰይና: ነቲ ካብ ሃገር ብክንደይ መከራ ተሰዲዱ ኣብ ኣውሮጳን ኣመሪካን ንክኣቱ ዝገበሮ ብቑዕ ኤርትራዊ ሽግራት፥ ፖለቲካዊ ጠንቂ ምዃኑ ናይ ምርዳእ ጸገም እውን ከይሃለዎ ኣይተርፍን። ስለዚ እዞም ተካእቲ ዝኾኑ ብመንግስቶም ዝተበደሉ መንእሰያትና፥ ነቲ ናይ ብሕታዊ ጸገሞም ጥራሕ ኮይኑ ዝረኣዮም ሽግራት ናይ ሓባር ከም ዝኾነን፥ ብሓባር ፍታሕ ረኺብና ንኩሉ ከም ዝሕሾን ከምዝጥዕሞን ምግባር ምርጫ ኩላትና ክኸውን ከምዝርድኡን ዝዓግቡን ምግባር ኢዩ ዘድሊ ዘሎ።

ተቓለስቲ ወለዶታት ስለ ናጽነት ክቃለሱን ክስውኡን ከለዉ፥ ብዛዕባ መጻኢት ኤርትራ ዝነበሮም ሕልሚ ንመንእሰያት ከም ትምህርቲ ክመሓላለፉሎም ኣዝዩ ኣገዳሲ ኢዩ። ከም ናይ ቀደምን ዝሓለፈን ታሪኽን´ሞ ዘየድሊ ኢዩ ብምባል ብኣሉታ ዝገልጽዎ ድማ፥ እንተ ብፍላጥ እንተ ብዘይፍላጥ ንመንእሰያት/ሓዲሽ ወልዶ ይሃስዩን የደንቁሩን ኣለዉ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ጎድኒ ህግድፍ ከምዝተሰርዑ ኢዩ ዘቕጽሮም። ናይ ሎሚ መንእሰያት፥ ብፍላይ እቶም ኣብ ስደት ዝርከቡ፥ ነቲ ጸረ ህግድፍ ዝካየድ ቃልሲ ንናይ ሃገርን ህዝብን ሓልዮትን፥ ንመንእሰያት ድማ ዝሓሸት፥ ምዕብልትን ብሰላም ዝነብሩላን ሃገር ከረጋግጹሎምን ዝግበር ዘሎ ዕቱብ ቃልሲ ከምዝኾነ ክርድኡን ክስዕብዎን፥ መተካእታ ክኾኑ ንክኽእሉ ድማ ክሳተፉን ሓላፍነት ክስከሙ ክበቕዑን በዚ ኣጋጣሚ´ዚ ክምዕድ እፈቱ።

ንሓርነት፡ ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ኰንካ፥ ኩሉ መዳያዊ ሃለዋት ኤርትራ ናብ ዝሓሸ ደረጃ ንምብጽሑ እጃምን ሓላፍነትን ናብ ዘለዎም ኣካላት (ህዝቢ ኤርትራ፥ መንእሰይ፥ ሓይልታት ተቓውሞ፥ ሰራዊት ኤርትራ) እተመሓላልፎ መልእኽቲ እንታይ`ዩ?

ብጻይ ተኽለ መለኪን፡ ደንበ ተቓውሞ ንሓያሎይ ዓመታት ነዚ ሎሚ ኣብ አርትራ ስልጣን ብኢደወነኑ መንዚዑ ዝመርሕ ዘሎ ምልኪ ክቃወሞን ከቃልዖን ዝጸንሐ`ኳ እንተኾነ፥ ኣብ አርትራ ናይ ስርዓት ለውጢ ከረጋግጽ ግን ኣይከኣለን። እቲ ምኽንያታታት ባዕላውን ወድዓውን ኢልካ ክትንተን ዝከኣል`ኳ እንተኾነ፥ ዓንቃፊ ግደ መንግስቲ ኤርትራ እውን ዓቢ ከም ዝነበረን ዘሎን ዘይሰሓት ኢዩ። ንመንእሰይ ገና ካብ ዓዲ ከይወጸ እንከሎ ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ ጥርጣረን ጽልእን ከሕድር ጌሩ ብምኹስኳስ፤ ካብ ሃገር ምስተሰደደ እውን ምስ አምባሲታቱ ከምዝቑረንን ንብሕታዊ ጥቕምታቱ ክብል ጥቓ ተቓውሞ ከይቀርብን፡ ኣብ ልዕሊዚ ድማ 2% (ሚእታዊት) ካብ እቶቱ ንክኸፍልን፥ ተኣማማንነቱ ከመስክር ብዕሊ ኣንጻር`ቲ ዝሓልየሉ ደንበ ተቓውሞ ከም ዝምድርን ብምግባር፤ ኣብ ውሽጢ ደንበ ተቓውሞ (መን ይፈልጥ ኣብ ውሽጢ ውድባት፥ ከምቲ ናይ ወትሩ ተግባራቱ፥ ሰለይትን ዘረግትን ብምስዃዕን) ቀጻሊ ዕንቅፋትን ምድኻማትን ንክህሉ ግደታቱ ተጻዊቱን ክጻወት ድማ ይርከብን ኣሎ።

እቲ ሕጂ ዘገድስ ግን፤ ነዚ ኩሉ ኣብ ግምት ብምእታው፤ ኣብ ክንዲ ኣብ መጻወድያ ጸላኢ ምእታው፤ ብሓድነት ጉድለታትካ ኣለሊኻ ነቲ ናይ ሓባር ዕላማኻ ብሓባር ከተዕውት ምብጋስ ኢዩ። ኩሉ`ቲ ንጽቡቕ ናይ ሃገሩ ዝተበገሰ ምንቅስቓሳት፥ ካልኣዊ ጉዳያቱ ንድሕሪት ኣጽኒሑ፥ ነቲ ንኤርትራን ህዝባን ጨፍሊቑ ዝገዝእ ዘሎ መላኺ ስርዓት ኣብ ምልጋስ ከተኩር እዋናዊ ጠለብ ኮይኑ ይስምዓኒ። ነዚ ንምግባር ድማ ምክብባርን፥ ናይ ሓቢርካ ምስራሕ መንፈስን ምዕዛዝ፥ ንኩሉ ናይ ኣነነት ዓንቃፍን ድሑርን ዝኾነ ኣተሓሳስባ ምውጋድን ይሓትት። ፖለቲካውያን ግንባራትን ሰልፍታትን በዚ መንግዲ ምስ ዝኸዳ ድማ: ኩሉ ሲቪካዊ ማሕበራትን ድስኩላት ብቕዓት ዘለዎም ውልቀሰባትን ክድግፍዎምን ግደታቶም ከበርክቱን ክጅምሩ ባህርያዊ ክኸውን ከምዝኽእል ዘጠራጥር ኮይኑ ኣይስመዓንን። እቶም ንመንግስቲ ነጺጎም ድሮ ኣብ ደንበ ተቓውሞ፥ ግን ድማ ፋሕ ኢሎም ዝርከቡ መንእሰያት’ውን: ብናህርን ብተስፋን ክስዕቡን መንእሰያዊ ባህርያቶም ብዝመርሖም መገዲ ክቃለሱን ምዃኖም ይርኣየኒ።

እዚ ምስ ዝረጋገጽ ድማ፥ እቲ ምልካዊ መንግስቲ ናተይ ኢዩ ዝብሎ ውጹዕ ሰራዊት ኤርትራ እውን እንተኾነ፥ ተስፋ ክገብርን ነቲ ከም መሳርሕን መፈራርሕን ከም ዝዓጀቦ ገይሩ ዝጥቀመሉ መላኺ ምንግስቲ ክነጽጎን ክሳብ እውን ከውርዶን ኣብ ዝኽእለሉ ደረጃ ክበጽሕ ኣኽእሎታት ከምዘሎ ክግመት ይከኣል። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ፥ ሓይልታት ተቓውሞ፥ መንእሰያትን ሰራዊት አርትራን፥ ለውጢ ንክመጽእ ብሓደ መንፈስን ናይ ስርዓት ምቕያር ድልየትን ኣብ ዝሃለዉ ሃልዮም ብምትእምማን ክሰርሑ ኣዝዩ ኣገዳስን ኣብ ምቅልጣፍ ዓወት ግደ ዘለዎን ኢዩ።

ንሓርነት፡ የቐንየልና ብጻይ ተኽለ
ብጻይ ተኽለ መለኪን፡ ኣነ’ውን ስለቲ ዝተዋህበኒ ዕድል ደጊመ የመስግን

ኣብ ኣተረጓጉማ ቃላት ብፍላይ ካብ ሓደ ቋንቋ ናብ ትርግርኛ ክትርጎም እንከሎ ሓደ ቃል ሓደ ትርጉም ጥራሕ ዝህብ ከምዘሎ ገርና ምስ እንጥቀመሉ ኣብ ድንግርግር ከእትወና ይኽእል ይኸውን። በዚ ምኽንያት እዚ ከኣ ኣብ ብዙሕ ጉዳያት ኣብ ፍልልያት ከብጸሓና ይኽእል እዩ። ንኣብነት ትርጉም ናይ ሰለሰተ እንግሊዘኛ ቃላት እንተርኢና ኣብ ትግርኛ ሓደ ዓይነት ትርጉም እዩ ዘለወን። (Independence, freedom  liberty)ትርጉም ናይዘን ሰለስተ ቃላት ኣብ እንግሊዘኛ ተመሳሳልነት’ኳ እንተለወን ዝተፈላለያ ኢየን። ከምቲ ኣብ ጉጉል ዝገልጾ (Independence) ማለት ነፍስኻ ተመሓደረሉ፥ ማንም ደጋዊ ሓይሊ ዘይቆጻጸርካ ወይ እውን ነጻ ምዃን እዩ። ንኣብነት ሓደ ወዲ ዓቕሚ ኣዳም ምስ በጽሐ ሓዳሩ ምስ ገበረ ኣብ ስድርኡ ኣይምርኮስን እዩ።  እዚ ማለት ገዝኡ ሓዳሩ ኣብ ትሕቲ ሓላፍነቱ ኮይኑ ማለት እዩ። ስለዚ ካብ ስድርኡ ነጻ እዩ።

ኣብ ቋንቋ ዝተመርኰሰ ናይ ትግርኛ ብዙሕ ኣፍልጦ የብለይን፥ ግን ከኣ ትርጉም ሓደ ቃል ኩልና ክንሰማምዓሉ ምእንቲ ናይ ፊደላት ፍልልይ ገይረ ክገልጾ ክፍትን እየ። ናይዘን ብእንግሊዘኛ ተጻሒፈን ዘለዋ ቃላት ብትግርኛ ብዘይካ ሓርነት እተን ክልተ ሓደ እዩ ትርጉመን ናጽነት ዝብል እየን ዝውክላ። ስለዚ ነቲ (Independence) ዝብል ብ ‘ነ’ ነቲ (freedom)ዝብል ከኣ ብ ‘ና’ ክጽሕፎ እየ።

ስለዚ ነጻነት ክበሃል እንከሎ ተቐማጦ ናይ ሓንቲ ሃገር ወይ ደውላ ብናይ ገዛእ ርእሶም ምምሕዳር ከስተማቕሩ ከለዉ  ዝጥቀሙሉ ቃል እዩ። ሓንቲ ሃገር ነጻ ኣብዘይኮነትሉ  ጽግዕተኛ  ተባሂላ ትጽዋዕ። ብስፍሕ ዝበለ ትርጉም ገለ ጉጅለ ወይ ጉጅለታት ናይ ህዝቢ ንሓደ ውሱን ጂኦግራፍካዊ ዙርያ ምሉእ ቁጽጽር ምስ ዝህሉ ነጻ ንብሎ። እዚ ከኣ ካብ ቁጽጽር ደጋዊ ሓይሊ ወጻኢ  ማለት እዩ። እዚ ካብ ጉጉል ዝተዋጸአ እዩ። እሞ ነጻነት መሬትን ህዝብን ክበሃል ከሎ፥ ሓደ እቲ መሬት ወይ እታ ሃገር ካብ ባዕዲ ነጻ ኰይና ማለት እዩ። እቲ ኣብታ ሃገር ዝቕመጥ ህዝቢ ከኣ ብናይ ባዕዳዊ ትእዛዝ ወይ ሕጊ ዘይኮነስ ብናቱ ሕጊ ክመሓደር ማለት እዩ። ስለዚ እቲ ኣብ ኤርትራ ተሳኢኑ ዘሎ ነጻነት መሬት ዘይኮነስ ነጻነት ህዝቢ እዩ ተሳኢኑ ዘሎ። ንሱ ድማ እቲ ልኣላውነት ህዝቢ ዝብል እዩ።

ናጽነት፥  ግደ ሓቂ  ዋላ እውን ኣንጻር መንግስቲ ይኹን ኣብ እኩብ ህዝቢ ዝርከበሉ ቦታታት ሓሳብካ ብናጻ ምግላጽን ኣብታ ነጻ ዝኾነት ሃገር  ናብ ዝኾነ ቦታ ናይ ምንቅስቓስ መሰል ምህላው እዩ። ብዝሰፍሐ ትርጉሙ ከኣ ኣብታ ነጻ ዝኾነት ሃገር ዝቕመጥ ህዝቢ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኣብ ውሱን ቦታታት ናይቲ መሬት ማዕረ ዝኾነ መሰላትን ኣብ ሃገራውን ኣህጉራውን መድረኽ ብዘይፍርሃት ሓሳባቱ ንምግላጽ ናጽነት ክህልዎ ከሎ እዩ’’። እዚ ኣበሃህላ ኣብ ጉግል ዝተረኽበ እዩ። እዚ ብሓጺሩ እቲ ስልጣን ናይ ህዝቢ ተመንዚዑ ስለዘሎ፥ ኩሉ መሰላት ይኹን ዝዳነየሉ ሕግታት ኣብ ትሕቲ ገባቲ ስርዓት ተጨቢጡ ስለዘሎ እቲ ህዝቢ መሰል ናይ ምዝራብ፥ ምእካብ፡ ምቅዋም፥ ወዘተ ዝብሉ ተሓሪሙ ስለዘሎ ናጽነት የብሉን ዘስምዕ እዩ። ኣብዚ እቲ ልኡላውነት ህዝቢ ተመንዚዑ ስለዝኾነ ናጽነት የብሉን ማለት እዩ እምበር እታ ሃገር ነጻ ኣይኮነትን ከስምዕ ኣይክእልን እዩ። ምኽንያቱ እቲ ህዝብን ሃገርን ካብ ባዕዲ ነጻ ኮይኑ ብርኩ ፈልዩ ከም ማለት እዩ።

ሓርነት’ውን ዋላ ብዝተፈልየ መልክዑ ይገለጽ እምበር ንነጻነትን፥ ናጽነትን ናይ ህዝቢ ንጥቀመሉ ቃል እዩ።  ሓደ ህዝቢ ናይ ነጻ ዝኾነት  ሃገር  ዝኾነ ይኹን  ክኽደን ናቱ ምርጫን፥ ኣብ ዝኾነ ቦታ ክኸይድ መሰል ሃልይዎ ክንርኢ ከሎና ሓርነት ዝብል ቃል ብልማድ እንጥቀመሉ እዩ። ኣብ ከምዚ ኩነት ህዝቢ ሓራ ኮይኑ ይነብር ኣሎ ንብል’’። እዚ’ውን ካብ ጉጉል ዝተወስደ እዩ። እዚ እቲ ወዲ ሰብ ካብቲ ንካልኦት ዝጐድእ ጥራሕ ኣይኹን እምበር ኣብ ህይወቱ ድላዪ ክኸውን፥ ዝመረጾን ዘደለዮን ክውስን ብሕጊ ዝቕይዶ ክህሉ የብሉን ዘስምዕ እዩ። እዚ ምስቲ ናጽነት ዝተኣሳሰር ክኸውን ከሎ፥ ብመሰረቱ እታ ነጻነት ናይ መሬትን ህዝብን ዝብል እቲ ሓደ ሸነኹ ጌና ኣይተማለአን ዘሎ። ንሱ ድማ እቲ ነጻነት ህዝቢ ዝብል እዩ። እቲ ነጻነት ህዝቢ ስለዘይተማለአ ከኣ እቲ ናጽነትን ሓርነትን ንምርካብ ንቃለሰሉ ዘሎና ምኽንያት እዩ።   

ሃገርና ኤርትራ እንተርኢና ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ተላቒቓ ዋንነት ሃገር ናይ ህዝባ ምዃኑ ተረጋጊጹ ከምዘሎ ምንም ዘጠራጥር የብልናን። ምኽንያቱ ኤርትራ ምስ ህዝባ ካብ ኣርዑት ባዕዳዊ መግዛእቲ ነጻ ኮይና እያ። እቲ ፍልልይ እቲ ባዕዳዊ መግዛእቲ፡ ብጸረ-ህዝቢ ምምሕዳር ወዲ ሃገር ዝተተኪአ ምዃኑ እዩ። እዚ ግን እታ ሃገር ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ነጻ ኣይኮነትን ከብልና ዝኽእል ኣይኮነን። ስለዚ እታ ሃገር ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ወይ ካብ ባዕዳዊ ምርኰሳ ተላቒቓ ስለ ዘስምዕ ነጻነታ ረኺባ ኣብ ነፍሳ ተመርኲሳ ማለት እዩ። በዚ ዝኣክል  እታ ሃገር ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ዝተላቐቐትሉ   ዕለት ምልክት ነጻነት ወይ እውን ዋንነት መሬት ዝተረጋገጸ ብምዃኑ ክነብዕሎን ክነኽብሮን ናይ ግድን እዩ።

ልክዕ እዩ እቲ ካልኣይ ጉኑ ማለት ነጻነት ህዝቢ ዝበሃል ኣይተረጋገጸን ዘሎ። ህዝቢ  ዝመርጾን ዝቆጻጸሮን መንግስቲ፥ ከምኡ እውን ንሱ ዝሓንጸጾ ቅዋምን ዝምረሓሉ ስልጣንን ኣይጨበጠን። ይኹን እምበር እታ ሃገር ካብ ባዕዲ  ነጻ ዝወጸትላ ዕለት ኣብ ግዜ መላኺ ስርዓት ይኹን ድሕሪ መላኺ ስርዓት ከቢራ ክትውዕል እምበር ምልኪ ምስተቐየረ እታ ዕለት ክትቅየር ኣይኮነትን። ስለዚ እታ ነጻነት ናይቲ መላኺ ዘይኮነትስ ናይ ህዝቢ ምዃና ዝእምት እዩ እሞ ደቂ ሃገረይ ኤርትራ ብስምዒት ጥራሕ ተደሪኽና ክንከይድ ኣይግባእን። ነዘን ዝተፈላለያ ትርጉማት ክንርዳእ የድሊ። ንሱ ድማ  ናጽነት ብጠቕላላ ካብ ነጻነት ዝተፈልየ እዩ። ህዝቢ ዝኾነ ይኹን ብዛዕባ ምርጭኡ ዋላ ውን ኣንጻር  ናይ መንግስቲ ፖሊሲ ክዛረብ ከሎ ንናጽነት ትብል ቃል ብፍላይ ንጠቐም። እዚ ስለዝኾነ ከኣ እዩ እቲ ህዝቢ ነጻ ኣይወጸን እንብል እምበር እቲ መሬት ነጻ ኣይወጸን ክንብል ዝከኣል ኣይኮነን። ስለዚ ፍልልይ ናይዘን ክልተ ነጻነትን ናጽነትን ክነስተብህለለን ይግባእ።

ዮሃና ንዕለተ ነጻነት ኤርትራ ካብ ባዕዲ።
ክብርን ዝኽርን ንሰማእታትና።

Sunday, 21 May 2017 11:29

Italy rescues 2,300 people off Libyan coast

Written by

Italy rescues 2,300 people off Libyan coast

File photo of rescued migrants on their way to Italy: Giovanni Isolino/AFP

Some 2,300 migrants headed for Italy in 22 barely seaworthy vessels were rescued off the Libyan coast on Thursday, the Italian coastguard said.

Coastguard and military vessels joined forces with others chartered by humanitarian organizations to come to the rescue of the migrants, who were packed into ten wooden boats and 12 rubber dinghies.

"About 2,300 migrants were rescued in the Mediterranean today," the coastguard said in a statement.

READ ALSO: How a new wave of children's books is tackling the migrant crisis

Prudence, a vessel chartered by medical charity Medecins sans Frontieres, picked up 770 people, many of them young children - one a baby aged just six weeks, it said.

SOS Mediterranee's and MSF's Aquarius vessel rescued 560 people and Phoenix, chartered by Maltese NGO Moas, hauled in another 360.

Some 46,000 migrants had reached the Italian coast this year even before Thursday's drama, around a third up on the same period last year, according to the Italian interior ministry.

At least 1,229 people have drowned making the perilous trip, according to the International Organization for Migration - one death for every 39 persons rescued.

The latest wave of people picked up comes as Italy beefs up security ahead of next week's G7 summit at Taormina in Sicily.

The summit poses a challenge given that local authorities on the island have banned migrants from disembarking at Sicilian ports.

Southern mainland ports or and those in the of Sardinia will instead take the strain.

Source=https://www.thelocal.it/20170519/italy-rescues-2300-people-off-libyan-coast

New legislation makes it easier to deport and monitor migrants, but rights groups call it an assault on refugee rights.

19 May 2017 18:42 GMT

 
Listen to this page using ReadSpeaker
  • All Social

The legislation also restricts freedom of movement for all failed asylum seekers [File: Ralph Orlowski/Reuters]

The German parliament has passed legislation making it easier to deport failed asylum seekers and monitor those deemed dangerous in a move that has been slammed by opposition parties and rights groups as an assault on the rights of refugees. 

In legislation passed by the Bundestag late on Thursday, German authorities will be able to detain refugees due for deportation for 10 days rather than four, and monitor by ankle bracelet those deemed potentially dangerous.

The legislation also restricts freedom of movement for all failed asylum seekers. It grants the federal refugee agency BAMF and other government bodies more leeway to use and share data retrieved from migrants' mobile phones.

OPINION: Angela Merkel is not the great progressive messiah

Refugee organisation Pro Asyl criticised the measures, saying that they robbed refugees of their right to privacy.

"The agreed package of measures for tougher deportation policies is a programme that will deprive asylum-seekers of hope for protection in Germany and is aimed at discouraging them," the organisation said in a statement.

Defending the move, Interior Minister Thomas de Maiziere referred to the new measures as "a conclusion of efforts to tighten asylum laws in this legislative period". 

The measures were decided partly as a response to a truck attack in Berlin in December in which 12 people were killed. Although attacker Anis Amri's asylum request had failed and he was under surveillance by police, the authorities failed to deport him.

Amri, a 24-year-old, had been living in Germany as an asylum seeker. He was killed in Italy after he pulled a gun and shot an Italian officer in the shoulder during a routine police check.

Hundreds of German investigators are investigating how Amri managed to flee Germany after the attack and whether he may have had accomplices or a support network that helped him escape.

Source=http://www.aljazeera.com/news/2017/05/germany-approves-deportation-asylum-seekers-law-170519175532590.html

ኣብ ኣወስትራልያ ዝርከባ ጨናፍር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብሰንበት 14 ጉንበት 2017 ናይ ሓባር ኣኼባ ከም ዘካየዳ ወኪል ዜና ሰዲህኤ ካብቲ ቦታ ሓቢሩ።

እተን ጨናፍር ኣብ ኣኼባአን፡ ንሃገርን ንሰልፍን ኣብ ዘገድሱ ዓበይቲ ጉዳያት ብሰፊሑ ተመያይጠ፡ ከም ውጻኢቱ ናብ መርሕነት ሰልፊ፤ እዋናውያን ኣገአደስት ለበዋታትን መተሓሳሰብታትን ኣቕሪበን። ኣብ ርእሲ እዚ፡  ኣብ’ዚ ኣኼባ'ዚ ሰልፊ ንምሕያል $2500 (ክልተ ሽሕን ሓሙሽተ ሚእትን) ኣወስትራልያን ዶላር ተወፍዩ።  እቲ ወፈያ ኣብ መጻኢ’ውን ቀጻሊ ከም ዝኸውን ተገሊጹ። ነዚ ዝተጠቕሰ ወፈያ ዘበርከቱ፡ 1- ደስታ ተኽለ (ብርኮይ)  $1000፡ 2- ብንያም ሃይለ $500፡ 3- ተኪአ ተስፉ  $500ን 4- ሃይለ ገብሩ $500ን እዮም።

Page 1 of 179

Support EPDP

Donate via PayPal only

Festival Corner

EPDP Magazines