ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር የመን፡ ሻያ ሙህሰን ኣል ዚንዳኒ
ብራሺድ ኣል ኣሚኒ ዝምራሕ ባይቶ የመን፡ ሻያ ሙህሰን ኣል ዚንዳኒ፡ ብቀዳማይ ሚኒስተርነት ዝመርሖ ሓድሽ መንግስቲ ከም ዝመስረተ ኣገልግሎት ዜና ሳባ (Saba News Agency) ኣፍሊጣ። እቲ ሓዲሽ መንግስቲ 34 ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራት ዘለዉዎ ኮይኑ፡ 3 ደቀ ኣንስትዮ ባኣባላነት ከም ዝርከቦ’ውን ተገሊጹ። እቲ ዝተመዘ ቀዳማይ ምኒስተር፡ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሓላፍነት ደሪቡ ከም ዝሕዝ ከኣ ተሓቢሩ።
ካብቶም ኣባላት ካቢነት፡ ማማር ሞታሃር ኣል ኢሪያኒ ሚኒስተ ዜና፡ ጀነራል ኢብራሂም ዓሊ ኣሕመድ ሃኢዳን ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያትን ጀነራል ጣሂር ዓሊ ኦበይዳህ ኣል ኦቈሊ፡ ሚኒስተር ምክልኻልን ከም ዝርከብዎም ኣብቲ ዜና ተጠቒሱ። እተን ደቂ ኣንስትዮ ድማ፡ ኣፍራሕ ዓብደልዓዚዝ ኣል ዘውባ ሚኒስተር ትልምን ዓለም ለኻዊ ምትሕብባርን፡ ኣሓድ መሓመድ ሰላም ሚኒስተር ሃገራዊ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮን ኢሽራቅ ፋድል ኣል መርቃኒ ሚኒስተር ፍትሕን ኮይነን ከም ዝተመዛ ተመልኪቱ።
ምምስራት ናይዚ ሓደሽ መንግስቲ የመን፡ ብመሰረት ሕገመንግስቲ ናይታ ሃገር፡ ተበግሶ ባይቶ ሃገራት ወሽመጥን ንኣተገባብራ ብዝምልከት ኣብ 2011ከምኡ እውን ኣብ 2022 ዝተወሰነ ፕረሲደንታዊ ስልጣን ናብ ፕረሲደንታዊ መሪሕነት ምስግጋር ዝምልከት ሕጊ ምዃኑ እቲ ዜናዊ ጸብጻብ ጠቒሱ።
እቲ ባይቶ ሓድሽ መንግስቲ ንክምስረት ዝወሰነ ናይታ ሃገር ረብሓ ንምሕላው ምዃኑ ምፍላጡ ከኣ ተሓቢሩ። እዚ ስጉምቲ ናይ ቅድም ቀደማይ ሚኒስተር የመን ኣሕመድ ኣዋድ፡ ብ3 ጉንበት 2025 ብድሌቱ ካብ ስልጣን ምልቃቕ ተኸቲሉ ዝተወስደ እዩ።
ምምስራት ናይዚ ሓድሽ መንግስቲ ነቲ ኣብ ሪያድ ንነዊሕ ግዜ ኣብ መንጎ መንግስቲ የመንን ኣብ ሰሜናዊ ክፍሊ ናይታ ሃገር ዘሎ መሰጋገሪ ባይቶን ዝነበረ ወጥሪ ንምህዳእ ክካየድ ዝጸንሐ ምምኽኻር ስዒቡ ምዃኑ ድማ ተሓቢሩ።
ባህግና Eri-Bahgna Media 08.02.2026 ህዝባ ሓራ ዘይወጸ ናጻ ኤርትራ፥ ዘየርትዕ፥ መርትዖታት መጽሓፍ ብልጽግና
Written by Eri-Bahgna MediaMedia
ኢሳያስን ኣብይን ከም ሎሚ ከይኮነ!
ኣብ ሕብረተሰብ ዓለም ንመራሒ ሃገር ክብደት ምሃብ ንቡር እዩ። ብፍላይ ከኣ ነቶም ብህዝባዊ ምርጫ ናብ ስልጣን ዝመጹ። ብመንጽርዚ “መራሒ ሃገር ቃል ከስምዕ እዩ” ክበሃል እንከሎ፡ ሓድሽ ነገር ደኾን የምጽእ ኢልካ ትጽቢት ምግባር ልሙድ እዩ። ኣብ ኤርትራውያን ከኣ ኢሳያስ ቃለ መጠይቕ ክገብር እዩ ክበሃል እንከሎ፡ ጸገማት ካብ ምጽብጻብ ሓሊፉ ሓድሽ ከምዘየምጽእኳ ብተመኩሮ ዝፍለጥ እንተኾነ፡ ዝጽበይዎ ወገናት ዘይሳኣኑ ብመንጽር’ዚ እዩ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ቀረባ መዓልታት፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብ ፓርላማ ቀሪቡ ሕቶታት ክምልስ’ዩ ምስ ተባህለ፡ ካብቲ ናይ ኢሳያስ ብዘይፍለ ሓድሽ ከምዘየምጽእ ተገማቲ ክነሱ፡ ዝተጸበይዎ ግና ብዙሓት ነይሮም። ኣብዚ እዋን’ዚ ጉዳይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ብዙሕ ዛዕባታት ፈላሊኻ ዘይርአ ተጸላላዊ ኮይኑ ስለ ዘሎ፡ ካብ ቃለ መጣይቕ ኢሳያስ ትጽቢት ዝገበሩ ኢትዮጵያውያን’ውን ነይሮም። ኤርትራውያን’ውን ውዕሎ ፓርላማ ኣብይ ኣሕመድ ክሰምዑ ዝተጸበዩ ነይሮም።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ኣብቲ ናይ ፓርላማ ውዕሎኡ፡ ብዙሓት ኣዛረብቲ ዘቤታውን ከባብያውን ዛዕባታት እዩ ኣልዒሉ። ናብቲ ንኤርትራ ኣብ ዝምልከት ዘልዓሎ ጉዳያት ክንመጽእ እንከለና ከኣ፡ ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ዝሓለፉ ዝያዳ 2ተ ዓመታት ዘይእዱባት መደረታቱ፡ “ጉዳይ ኣፍደገ ባሕሪ ንኢትዮጵያ ናይ ህልውና ጉዳይ እዩ። ምውናን ኣፍደገ ቀይሕ ባሕርን ወደብን ኤርትራን ዘይስገር ቀይሕ መስመርዩ” ክብሎ ዝጸንሐ፡ “ኢትዮጵያን ቀይሕ ባሕርን ዝተጣበቑ እዮም” ዝብል ክውስኸሉ ተሰሚዑ።
ሓንቲ ኣፍደገ ባሕሪ ዘየብላ ሃገር ካብ እትግለጸሉ ሓደ ጀኦግራፊያዊ ኣቀማምጣኣ ኮይኑ፡ ብባሕሪ ይኹን ብውቅያኖስ “ምስ ማያዊ ኣካል ርክብ ዘየብላ” ምዃና እዩ። እቲ ሓቂ ከምዚ እናሃለወ ኣብይ ኣሕመድ፡ ዘይጣበቕ ንምጥባቕ ምፍታኑ፡ ዘይሩዘይሩ ካልእ መልክዕ ኤርትራ ናይ ምውራር ህርፋኑ ዘርኢ ካብ ምዃን ወጺኢ ዝግለጽ ኣይኮነን። ሕሉፍ ሓሊፉ ከምቲ ብተመኩሮ ሩሲያ ኣብ ልዕሊ ዩኩረይንን እስራኤል ኣብ ልዕሊ ፍልስጥኤምን ዘፈራርሖ ዝነበረ፡ ተመኩሮ እስራኤል ኣብ ምጉባጥ ጎቦታት ጐላን ክጠቅስ ተሰሚዑ።
ኣብይ ኣሕመድ “ባእስና ምስ ህግደፍ፡ ሕቶ ኣፍደገ ባሕርን ወደብ ዓሰብን ምስ ኣልዓልና ዝጀመረ ዝመስሎም ወገናት ኣለዉ” እውን ኢሉ። “እሞ እንታይ ዳእዩ እቲ ሓቀኛ ክብሪ ኤርትራ ክትግህሱ ናይ ምድላይኩም ምኽንያት?” ዝብል ሕቶ ንምምልሳ ከኣ ዝበሎ’ሎ። ንሱ ድማ፡ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ውግእ ትግራይ ሰራዊት ኢትዮጵያ ናጻ የውጸአን ኣብ ዝነበረ ከተማታት እንዳኣተወ፡ ኣባይትን ትካላትን የፍርስን ሰባት ይቐትልን ስለ ዝነበረን፡ “ህዝብና ንምድሓን ካብ ተግባሩ ከቋርጽ ሓቲትናዮ ኣይሰመዓናን” ይብል። ኢሳያስ ካብ ተግብሩ ንክእደብ ሸምገልቲ ሰዲድናሉ ኣየቋረጸን ዝብል ከኣ ወሲኽሉ። ኣብ ርእሲዚ ጉጅለ ህግደፍ ስለምንታይ ጉዳይ ህውሓት ከይተወደአ ኣብ ፕሪቶርያ ውዕል ሰላም ትኽትሙ ዝብል ሕርቃን ከም ዝነበሮ እውን ኣግሂዱ።
እዚ ቀዳማይ ሚኒስተር ሎሚ ከምዚ ዝብል ዘሎ፡ ሓደ እዋን ኣብ ተመሳሳሊ መድረኽ “ካብ ሑመራ ጀሚርካ ክሳብ መቐለ ብሰራዊት ዝተቐትለ ሲቪል የለን” ዝበለሉ ኣጋጣሚ ከም ዝነበረ ዝዘከረ ኣይመስልን። መቐለ በሻሻ ጌርናያ ኢና ዝበለሉ ኣጋጣሚ’ውን ንነይሩ’ዩ። እምበኣር ኣብዚ ክለዓል ዝግበኦ ኣገዳሲ ነጥቢ፡ እቲ ዝዘርዘሮ ተግባራት ህግደፍ ከ፥ “ከመይ ኢሉ እዩ ኤርትራ ናይ ምውራር መመሳመሲ ዝኸውን?” ዝብል ሕቶ ዘልዕል ዘሎ እዩ።
ኣብይ ከምዚ ዝኣመሰለ ተዋቓዕን ዘይድገምን መግለጺ ምቕራቡ ዘገርም ኣይኮነን። ምኽንያቱ ነቲ ኣብ ቅድሚኡ ዘሎ ፓርላማ ዘይመስተውዓሊ (short memory) እናበለ ምውርዛይ ስለ ዝለመደ። ግደ ሓቂ ግና እቲ ዘየስተውዕልን ዓለም ከ እንታይ ትብለኒ ኢሉ ዘይስከፍን ደረቐኛ ንሱ ኣብይ እዩ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ መልዓሊ ክቱር ጽልኢ ህግደፍን ብጽግናን፡ ኣብቲ ኣብ ጅዳ ዝኸተምዎ፡ ዘይግሉጽን ዘይትካላውን ክንብሎ ዝጸናሕና’ሞ ደሓር ዝተጠላለምዎ ሕቡእ ስምምዕ ክኸውን ከም ዝኽእል ሎሚ ኣዛራቢ ኮይኑ ይወጽእ’ሎ። ብህይወት ዘየለ፡ ምስ መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተራኺቡ ከም ዝነበረ ዝንገረሉ፡ ኣሜሪካዊ ጀፈረይ ኢፕስተይን፡ ድሕሪ ሞቱ ካብ ኢመይሉ ብዝተረኽበ ሓበሬታ መሰረት፡ ንክልቲአን ሃገራት ጸንቢሮም ሓንቲ ሃገር ክሳብ ናይ ምግባረን ተኽእሎ ነይርዎም’ዩ ይበሃል ኣሎ። እቲ ቅድሚ ምብኣሶም ኣብ ፈቐዶ ኣዳራሻት፡ ኢሳያስ ኣፈወርቅ “ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክልተ በበይኖም እዮም ዝብሉ ነቲ ሓቂ ዘይፈልጡ’ዮም”፡ ኣብይ ኣሕመድ ብወገኑ፡ “ኣነን ኢሱን ክንድመር እንከለና እንካፈሎ ወደብ ዓሰብ ይኸውን” ዝበሃሃልዎ ዝነበሩ ነጸብራቕ ናይቲ ዝተጠላለምዎ ሕቡእ ስምምዕ እዩ ዝብሉ ብዙሓት እዮም።
እዚ ምስ ውግእን ሳዕቤናቱን ዝተሓሓዝ ኣበሃህላ ኣብይ፡ ዝተፈላለዩ ወገናት ነናቶም ሚዛናት ዘንብርሉ ኮይኑ፡ ንሕና ግና ውግእ ብመሰረቱ መፍትሒ ስለ ዘይኮነ፡ ከሎ ጌና ዝኾነናዮ ስለ ዝኾነ፡ ናብ ምዝርዛር ሳዕቤናቱ ኣይንኣትውን ኢና። በቲ ካልእ መልክዕ ከኣ ኣብይ ኣምሓራን ትግራይን ንምርሕሓቕ ዝበሎ፡ ብመንጽር እቲ ኣብ ጐረባብትና ዝረአ ዘሎ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋ ወገኑ ንምብዛሕ ዝምህዞ ዘሎ ምዃኑ ርኡይ እዩ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ ኩሉ ግዜ ከተዓሻሽወሉ ዝፍትን፡ ኣብዚ ንዛረበሉ ዘለና መድረኽ ፓርላማ’ውን ብዝተወሰነ ከንጸባርቖ ዝፈተነ፡ ምስ ህግደፍ እምበር፡ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ጽልእን ጸገምን ዘየብሉ ምዃኑ ንምሽሓጥ ዝገብሮ ሸፈጥ እዩ። ኣንጻር ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሕደነትን ኤርትራ ደጋጊሙ ይእውጅ ከም ዘሎ ርኡይ እዩ። እሞ ኣብ ከምዚ ኩነታት፡ ናይቲ ልእላውነቱን ክብሩን ክግህሶ ዝመጣጠር ዘሎ ህዝቢ ፈታዊ ወይ ገባር ጽቡቕ ኮይኑ ክቐርብ ምፍታኑ ካሳብ ክንደይ ኣካይድኡ ሕንቅልሕንቅሊተይ ምዃኑ ዘርኢ እዩ። በዚ ሒዝዎ ዘሎ መንገዲ ከኣ ኣይኮነንዶ ናይ ህዝቢ ኤርትራ፡ ናይ ህዝቢ ኢትዮጵያ ፈታዊ’ዩ ክትብሎ’ውን ኣጸጋሚ እዩ።
إرتريا- التوق للإنتاج -:رِسالَةُ اَلْتَوَقِ 05.02.2026
Written by Eritrea Al-Touq
ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ትግራይ ጐንጽታት መመሊሱ ይዓርግ ኣብ ዘለወሉ፡ ናብቲ ክልል ተቘጻጻሪ ጉጅለ ከም ዝለኣኸ ብ5 ለካቲት 2026 ዘውጸኦ መግለጺ ብምጥቃ፡ መጽሐት ዘሪፖርተር ኣፍሊጣ።
ናይ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ተቖጻጻሪ ጋንታ ኣብ ትሕቲ ኣፍሪቃዊ መስርሕ፡ ክኢላዊ ምቁጽጻር፡ ምጽራይን ምዕዛብን ብዚ መግለጺ ዝወጸሉ ዕለትዩ ኣብ ከተማ መቐለ ኣትዩ። እዚ ዝተረጋገጸ ናይቲ ሕብረት ክፍሊ ፖለቲካውን ጸጥታውን ጉዳያት ብዝሃቦ መረጋገጺ እዩ።
እቲ ዳግማይ ተላኢኹ ዘሎ ተቘጻጻሪ ኣካል፡ ብምምሕዳራዊ ጉዳያት ስረሓቱ ኣቋሪጹ ድሕሪ ምጽናሕ ብዘይጸገም መቐለ ከም ዝበጸሐን፡ ኣብ ኣተገባብራ እቲ ኣብ ፕሮተርያ ዝተኸተመ ቀዋሚ ምቁራጽ ህውከት ከም ዝቕጽል እቲ መግለጺ ኣፍሊጡ።
እዚ ተቘጻጻሪ ኣካል ውዕል ፕሪቶርያ፡ መጀመርያ ናብ ትግራይ ዝተመደበሉ ግዜ ድሕሪቲ ስምም ብ2022 ክኸውን እንከሎ፡ ካብ 2024 ንደሓር ከኣ ኣቋሪጹ ከም ዝጸንሐ እቲ መግለጺ ኣፍሊጡ። እዚ ኣካል ዝተመደበሉ መሰረታዊ ዕማም፡ ብመሰረት ውዕል ፕሪቶርያ ኣብ መንጎ ፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያን ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን፡ ካብ ሓይልታት ምክልኻል ፈደራል ኢትዮጵያ ወጻኢ ኣብ ትግራይ ዝርከቡ ሓይልታት ዕጥዊ ምውራድ ምንባሩ ከኣ ከም ድሕረ ባይታ ናይቲ መግለጺ ተጠቒሱ።
እዚ ጉጅለ ምቁጽጻር ናብ ትግራይ ዝለኣኽ ዘሎ ግዜ፡ በቲ ሓደ ወገን ኣብ መንጎ ሓይልታት ፈደራል ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ኣብ ሕድሕድ ሓይልታት ትግራይ ሓሓሊፉ ወተሃደራዊ ረጽሚ ይረኣየሉ ኣብ እዩ።
ኣሜሪካዊ ኣማኻሪ ኣብ ጉዳይ ኣፍሪቃ ማሳድ ቦሎስ፡
ኣሜሪካዊ ኣማኻሪ ኣብ ጉዳይ ኣፍሪቃ ማሳድ ቦሎስ፡ እቲ “ብኳድ (Quad)” ዝፍለጥ፡ ኣሜሪካ፡ ግብጺ፡ ስዑድ ዓረቢያን ኢማራትን ዝርከበኦ ጋንታ ንሰላም ሱዳን ኣብ ዝምልከት ሰነድ ከም ዝተሰማምዐን ክሳብ 1.5 ቢልዮን ዶላር ዝግመት ንሕውየት ብውግእ ዝተሃስየ ከባቢታት ሱዳን ዝውዕል ከም ዘዋጸኣን ሓቢሩ።
ቦሎስ ንሱዳን ትሪቡን ብዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት፡ ናይ ኣሜሪካ ባይቶ ሰላም እቲ ንሰላም ሱዳን ዝምልከት ሰነድ ካብ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ መጋቢት 2026 ጀሚሩ ክትግበር ትጽቢት ኣሎ ኢሉ። እቲ ሰነድ ተኹሲ ጠጠው ድሕሪ ምባልን ኣብ ወተሃደራውን ጸጥታውን ትካላት ሱዳን ብሓገዝ እተን 4 ሃገራት ምትዕርራይ ምግባር ከም ዘጠቓልል ሓቢሩ።
ኣብ ዋሽንግተን ኣብ ትካል ሰላም ፕረሲደንት ትራምፕ፡ ንሰላም ሱዳን ዝምልከት ኣብ ዝተገብረ ዘተ፡ እቲ ሰነድ ብክልቲኦም ወገናት ተቐባልነት ረኺቡ ናብ ተኹሲ ጠጠው ዘብጽሕ ክኸውን ዘለዎም ተስፋ ገሊጹ። ምስዚ ብምትሕሓዝ እቲ ኣማኻሪ ኣሜሪካ ምእንቲ ሰላምን ሰብኣዊ ኣቕርቦትን ካብ ዝተወሰኑ ከተማታት ወተሓደራት ናይ ምውጻእ መደብ ከም ዘሎ እውን ኣፍሊጡ።
እቲ ንሰላም ሱዳን ዝምልከት ሰነድ፡ ድሕሪ በቶም ዘዳለዉዎ ኣካላት ምጽዳቑ፡ ናብ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ቀሪቡ ተቐባልነት ከም ዝረክብ ክግበርዩ። ብጀነራል ኣልቡርሃን ዝምራሕ መንግስቲ ሱዳን፡ ነቲ ብጀነራል ሕመቲ ዝምራሕ ኣካል ኣጽዋር ተቕርብ ኣላ ብዝብል፡ ንተሳትፎ ኢማራት ኣብቲ ሰነድ ሰላም ዘዳልው ዘለዉ ዘሎ ኣካል ክቃወም ከም ዝጸንሐ ዝዝከር እዩ። እቲ ዜና ኣተሓሒዙ ካብቲ ንሰባኣዊ ሓገዝ ሱዳን ዝዋጻእ 1.5 ቢልዮን ዶላር፡ እቲ 500 ሚልዮን ዶላር ናይ ሕቡራት ዓረብ ኢማራት ምዃኑ ኣንበሳደር ቦለስ ኣፍሊጡ።
ኣብ ግብጺ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝፍጸም ግፍዒ ይገድዳ’ሎ
Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብ ግብጺ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ኣብ ልዕሊኦም ዝፈጸም፡ ቅሉዕ ማእሰርቲ፡ ካልእ ግህሰታትን ኣገዲድካ ናብ ኤርትራ ምምላስን እናገደደ ይኸይድ ከም ዘሎ፡ ሓልዮት ሰብኣዊ መሰል ኤርትራን ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜናን ገሊጸን። እቲ ኣብ ልዕሊ እቶም ስደተኛታት ዝፍጸም ዘሎ ግህሰታት ብቐጥታ ኣንጻርቲ ንመሰል ስደተኛታት ዝምልከት ዓለም ለኻዊ ሕግታት ምዃኑ እውን ተሓቢሩ።
በቲ ዜና መሰረት፡ ኤርትራውያን ኣብ ግብጺ ብቐጻሊ፡ ካብ ጐደናታት፡ ዕዳጋታትን ኣገልግሎት መጐዓዝያን ከምኡ እውን ካብ መንበሪ ኣባይቶም ተገፊፎም ይእሰሩ። እቶም ኤርትራውያን ኣብ ሕቡራት ሃገራት ጉዳይ ስደተኛታት’ኳ እንተተመዝገቡ፡ ብሰበብ ዘይምርካብ መንበሪ ፈቓድ ቆጸራ እናሃለዎም ከይተረፈ ብቐጻሊ እዮም ዝእሰሩ። እዞም ስደተኛታት ግዳይ እዚ ዝተጠቕሰ ሕሰማት ዝኾኑ ዘለዉ፡ ብሰንኪ ኣብታ ሃገር ዘሎ ምምሕዳራዊ ቅልውላው ምዃኑ እውን እቶም ምንጭታት ይሕብሩ።
እቲ ጉዳይ ስደተኛታት ዝምልከቶ ኣካል ዝህቦ ቆጸራታት ክሳብ 2 ዓመት ከም ዝበጽሕን ኣብቲ መንጎ ብዝፍጠር ብኩራት መንበሪ ፈቓድ ከም ዝእሰሩ እቲ ሓበሬታ ጠቒሱ፡ እዚ ከኣ ንዕለታዊ ማእሰርቲ የቃለዖም። እቶም ግዳያት ክሕተቱ እንከለዉ፡ ነቲ ናይ ቆጸራ ወረቐት ከርእዩ እንከለዉ በቶም ናይ ጸጥታ ኣካላት ኣፍልጦ ኣይወሃቦን። ኣብ መንጎቲ ናይ ምምዝጋብን ናይ ምጽራይ ግዜ ዘሎ ፍልልይ ከኣ ነቶም ስደተኛታት ማህሰይቲ የጋጥሞም ኣሎ።
ከም ውጽኢት ናይዚ ኤርትራውያን ተገዲዶም ናብታ ብሰንኪ መወዳእታ ዘየብሉ ውትህድርና፡ ማእሰርትን ምስዋርን፡ ገዲፈምዋ ዝተሰዱ ኤርትራ ከም ዝምለሱ ኣብቲ ጸብጻብ ተሓቢሩ። እቲ ኣገዲድካ ናብ ኤርትራ ምምላስ፡ ኣደታት፡ ህጻናትን ብዕድመ ዝደፍኡን ከም ዘጠቓልል ከኣ ተጠቒሱ። ኣደታት ብዘይደቀን ዝስጐጓል ዘሕዝን ኣጋጣሚ ከም ዝፍጠር እውን ተገሊጹ።
ኣብ ርእሲዚ ብሰንክቲ ብጾታዊ ዓመጽ ካልእ ዘይሰብኣዊ በደላትን ኣእምሮኦም ዝህሰዩ ወገናት ከም ዘለዉን፡ እቶም ደሓን ዝበሃሉ ከኣ ናይ ምስራሕ፡ ናይ ትምህርትን ብዘይስግኣት ናይ ምንባርን መሰሎም ዘይውሑስ ኮይኑ፡ ኣብ ስግኣት ናይ ማእሰርትን ምስጓጉን ከም ዝነበሩ ተጠቒሱ።
ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ብ31 ጥሪ 2026 ምዱብ ኣኼባ ኣካይዱ። ኣብ መኽፈቲ’ዚ ኣኼባ ኣቦመንበር ሰዲህኤ ብጻይ ገረዝጊሄር ተወልደ፡ ኣብዚ እዋንዚ ብደረጃ፡ ሃገርና፡ ዞባናን ኣህጉርናን ይረአ ብዛዕባ ዘሎ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋታት፡ ዝፍጠር ዘሎ ስግኣታትን ኣብ ልዕሊ ሃገርናን ህዝብናን ዘሕድሮ ጽልዋን ዘንጸባርቕ ቃል ኣስሚዑ።
ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ብምቕጻል፡ ከም ቀዳማይ ኣጀንዳኡ ሰሪዑ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ጸብጻብ ኣብያተ-ጽሕፈት ሰዲህኤ ሰፊሕ ምይይጥ ብምክያድ፡ ግቡእ ሚዛናት ኣንቢሩ። ኣብቲ ጸብጻባት ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ቤት ጽሕፈት ዝተኻየዱ ምንቅስቓሳት ዳህሲሱ። ምስዚ ብምትሕሓዝ፡ ድማ ኣብ ኩለን ኣብያተ-ጽሕፈት፡ ዝተራእዩ ኣውንታታት ተተባቢዖም ክቕጽሉ፡ ድኽመታት ከኣ ዝእረምሉ ኣንፈታት ኣስፊሩ።
ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ከም ውጽኢት ናይቲ ጸብጻባት መሰረት ገይሩ ዘካየዶ ሰፊሕ ምይይጥ ነዞም ዝስዕቡ ውሳነታት ወሲኑ።
1) ኣድለይቲ ኣብ ዝበሎም ሰልፋዊ ዛዕባታትን ኣድማዒ ኣበርክቶ ሰዲህኤ ኣብ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ኣብ ዝምልከቱ ነጥብታት ውሳነታት ወሲኑ።
2) መንግስቲ ኢትዮጵያ ሎሚ’ውን ብተደጋጋሚ፡ “ብዝኾነ መንገዲ ኣፍደገ ቀይሕ ባሕሪ ክንውንን ኣለና” ብዝብል ኣንጻር ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ኤርትራ ዘቕነዐ ጐስጓስ የካይድ ምህላዉ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ካብዚ ተግባሩ ንክቑጠብ ደጊሙ ጸዊዑ። ኣተሓሒዙ ከኣ ልኡላውነት ሃገራት ዝዕቅቡን ንኣጠቓቕማ ወደብ ዝምልከቱን ኣህጉራዊ ሕግታትን ቻርተራትን ከይገሃሱ’ውን ኣጥቢቑ ኣዘኻኺሩ። ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ከኣ ውግእ ንረብሓኦም ከምዘይከውን ተገንዚቦም ናይ ሰላም ሓይሊ ንክኾኑ ከም ናይ ቅድሚ ሕጂ ጸዊዑ።
3) ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ)፡ እዚ ንርከበሉ ዘለና ሓቢርካ ምቅላስ ዝዓዘሉ ግዜ፡ ጻዕሩ ዝያዳ ከም ዘበርኽ ዘለዎ እምነት ኣስፊሩ። ኣብ ርእሲ’ዚ ደንበ ሓይልታት ለውጢ ኤርትራ፡ ኣብዚ መመሊሱ ዝገድድ ዘሎ ተሃዋሲ ፖለቲካዊ ላዕልን ታሕትን ዞባናን ዓለምናን ኣድማዒ ግደ ክጻወት ንክኽእል ናይ ሓባር መድረኽ ናይ ምፍጣር ምንቅስቓሱ ንከቀላጥፍ ጻውዒት ኣቕሪቡ።
4) ኣብዚ እዋንዚ እቲ ብፍላይ ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን፡ ከምኡ እውን ኣብ ዞባና ሰላም ከስፍን ተስፋ ተነቢርሉ ዝነበረ ውዕል ሰላም ፕሪቶርያ፡ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ ምህላዉ ከም ዘተሓሳስብ ኣኼባ መዚኑ። ካብዚ ሚዛኑ ብምንቃል ድማ እቲ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ወገናት ዝረአ ዘሎ ወተሃደራዊ ጐንጺ፡ ኣሰንባዲ ምዃኑ’ውን ተረዲኡ።
በዚ መሰረት ክልቲኦም ወገናት ካብ ዝሓለፈ ዕንወት ተማሂሮም፡ ብትዕግስትን ምጽውዋርን ውዕል ፕሪቶርያ ናብ ምትግባር ክምለሱ ጸዊዑ። እቶም ውግእ ብምጽራር፡ ናይ ዘተ መጸዋዕታ ዘውጽኡ ዘለዉ ኣህጉራዊ ትካላት ጻዕሮም ንክቕጽል’ውን ኣዘኻኺሩ። ናይ ቀረባ ይኹን ናይ ርሑቕ ሓይልታት፡ ኣብ ክንዲ ንሰላም፡ ኢድ ኣእትዮም ውግእ ካብ ምግዳድ ክቑጠቡ ድማ ኣተሓሳሲቡ።
5) ብሓፈሻ ኣብ ዝኾነ ኩርነዓት ዓለም፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ካብኡ ናብኡ ከኣ ኣብ መደበር ኣለምዋጭ ተዓቚቦም ዘለዉ ኤርትራውያን ዝሓልፍዎ ዘለዉ ህይወት ኣዝዩ መሪር ምዃኑ ኣኼባ ተገንዚቡ። ከምኡ እውን ኣብ ሃገረ ግብጺ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝወርድ ብዘሎ ሰብኣዊ ግህሰት ኣዝዩ ኣሻቓሊ ምዃኑ ተረዲኡ። ካብዚ ብምንቃል ከኣ ናብቶም መግስታት ኮነ እቲ ጉዳይ ዝምልከቶም ሰብኣዊ ትካላት ነቶም ስደተኛታት ናይ ምድሓንን ዓለምለኻዊ ሰብኣዊ ሕግታት ናይ ምኽባርን ሓላፍነቶም ክፍጽሙ ኣዕዚዙ ተማሕጺኑ።
6) ኣብ ጐረቤትና ሱዳን 3ይ ዓመቱ ሒዙ ዘሎ ውግእ፡ ኣብ ልዕሊ ህይወትን ንብረትን ዘኸትሎ ዘሎ ህልቂትን ዕንወትን ከምኡ እውን ሰፊሕ ምምዝባልን ስደትን ሱዳናውያንን ነበርቲ ሱዳንን ብምግንዛብ፡ ተዋጋእቲ ሱዳናውያን ጀነራላት ካብዚ ዘካይድዎ ዘለዉ ኣብራሲ ውግእ ንምውጻእ ኣብ ናይ ወጻኢ ኢድ ኣእታውነት ዘይኮነ ኣብ ድሌትን ትጽቢት ህዝቦም ተመርኲሶም፡ ነቲ ብዝተፈላለዩ ወገናት ዝረአ ዘሎ ናይ ሰላም ተበግሶታት ተቐቢሎም ክፈትሕዎ ጸዊዑ።
ምዱብ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ኣብ መወዳእታ፡ ኣባላት ሰዲህኤ ነቲ ቅድሚ ሕጂ ከካይድዎ ዝጸንሑ፡ ዘይሕለል ቃልሲ ንኢዱ፡ ኣብ መጻኢ እውን ንክቕጽልዎ መጸዋዕታ ብምቕራብ ተዛዚሙ።
More...
ዓባይ ብሪታንያ ዜጋታታ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝንቀሳቐስሉ ጥንቃቐ ንክገብሩ ዝመክር መግለጺ ከም ዘውጸአት መርበብ ሓበሬታ ኣዲስ ስታንዳርድ ኣፍሊጣ። እቲ መጠንቀቕታ ናብ ክልላት ትግራይ፡ ኣምሓራን ጋምቤላን ዝግበር ጉዕዞ ምሉእ ብምሉእ ክቋረጽ እዩ ዝመክር። እቲ ናይ ብሪታንያ ናይ ወጻኢ ጉዳይ መጠንቀቕታ ኣብ ሰፊሕ ኢትዮጵያ ምስ ዝተፈላለያ ሃገራት ዘራኽብ ከባብታት ከም ዘጠቓልል’ውን ጠቒሱ።
ብሪታንያ ብኸምዚ ደረጃ መጠንቀቕታ ንከውጽእ ዘገደዳ ኣብ ትግራይ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዝተኻየደ ናይ ድሮን ደብዳባትን ዘኸተሎ ጉድኣትን ምዃኑ እቲ መጠንቀቕታ ጠቒሱ፡ እቲ ደብዳብ ዒላማ ዝገበሮ ዕለታዊ ቀረባት ዝጸዓና መካይን ምንባረን ከኣ ሓቢሩ።
ኣብ ክልል ኣምሓራ ድማ ምዕጻው መብዛሕትኡ ኣብያተ-ትምህርቲ ወሲኽካ፡ ዝተፈላለዩ ጉድኣት ዘኸተለ ካብ 2023 ዝጀመረ ውግእ ካልእ ምኽንያት ናይቲ መጠንቀቕታ እዩ ኢልዎ። እቲ መጠንቀቕታ ኢትዮጵያ ምስ ኤርትራን ደቡብ ሱዳንን ኣብ ዘዳውብ ኣብ 10 ኪሎሜተር፡ ምስ ሱዳንን ሶማልያን ኣብ ዘራኽብ ዶብ ድማ 30 ኪሎሜትር ርሕቀት ዝተዘርግሐ ከባብታት ከም ዘጠቓልል እውን ኣስፊሩ።
ኣብ ምብራቕ ኢትዮጵያ ክልል ዓፋር ምስ ኤርትራ ዘራኽብ፡ 100 ኪሎሜተር ዶብ፡ ዝተፈላለዩ ዞባታት ክልል ኦሮሞን እቲ ክልል ምስ ኬኒያ ኣብ ዘራኽብ ሰፊሕ ዶብን እውን ጸጥታ ውሑስ ከምዘይኮነ እቲ መጠንቀቕታ ኣስፊሩ። ኣተሓሒዙ ኣብቲ ክልል ሶማሊያ ምስ ኬንያ ዘራኽብ 100 ኪሎሜተር ዝንውሓቱ ዶብ ድማ ዝያዳ ጥንቃቐ ንክግበር ኣተሓሳሲቡ።
ኣብ ደቡብን ማእከላይን ኢትዮጵያ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ዝተፈላለዩ ዞባታት ክልል ሲዳማ፡ 10 ኪሎሜተር ርሕቀት ካብ ዶባት ኬንያን ደቡብ ሱዳንን ከም እውን ናብ ቀላይ ቱርካና ቅርበት ኣብ ዘለዎ ቱሪስት ዝበጽሕዎ ቦታታት ዜጋታት ብሪታንያ ካብ ምኻድ ክቑጠቡ ኣጠንቂቑ።
እዚ ናይ ጉዕዞ መጠንቀቕታ ዓባይ ብሪታንያ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብቲ ዝሰፍሐ ከባብታት ናይ ጸጥታ ስግኣት ከም ዘሎ ዘመልክት እዩ።
الوطن، تلك الكلمة التي يُفترض أن تكونَ مرادفًا للأمان، والكرامة، والانتماء، والحلم. الوطن الذي يُولد فيه الإنسان وهو يعتقد – بفطرته – أنه الحضن الدافئ الذي يحميه، والملاذ الذي يحتضن طموحاته، والمساحة التي يكبر فيها دون خوف
لكن، ماذا لو تحوّل الوطن إلى عبء؟
ماذا لو أصبح المكان الذي يُفترض أن يمنحَ الحياةَ، سببًا للهروب منه؟
ماذا لو صار الوطن طاردًا لأبنائه بدل أن يكون حاضنًا لهم؟
هذا هو السؤال المؤلم الذي يفرض نفسه عند الحديث عن الواقع الإرتري، واقعٌ عاشه الشعب الإرتري منذ فجر الاستقلال، وتحديدًا فئة الشباب، صُنّاع المستقبل، وحملة الأمل، والوقود الحقيقي لأي نهضة وطنية
منذ أن نالت إرتريا استقلالها، حمل الشعب آمالًا عريضة بدولة عادلة، تحترم الإنسان، وتصون كرامته، وتكافئ تضحياته الطويلة. لكن ما حدث كان على النقيض تمامًا؛ إذ سرعان ما تحوّل حلم الاستقلال إلى كابوسٍ طويل الأمد، بفعل سياسات وممارسات نظام استبدادي أحكم قبضته على الدولة والمجتمع، وجعل من الوطن سجنًا كبيرًا، ومن المستقبل فكرة مؤجلة بلا أفق
أبناء إرتريا اليوم لا يهربون من وطنهم كراهيةً له، بل حبًا في الحياةِ، وطلباً لها
لا يغادرونه بحثًا عن الرفاهية، بل بحثًا عن الحد الأدنى من الكرامة الإنسانية.
إنهم لا يفرّون من الأرض، بل من القهر، ومن الخوف، ومن غياب الأمل
الشباب الإرتري، الذي يُفترض أن يكون عماد الدولة، تحوّل إلى أكثر الفئات استهدافًا.
خدمة وطنية مفتوحة بلا أفق زمني؛ تحوّلت من واجبٍ وطنيّ إلى أداة قمع، تستنزف أعمار الشباب، وتسرق سنوات الإنتاج، وتحطم الأحلام.
لا دراسة حقيقية، ولا عمل كريم، ولا حرية اختيار، ولا أفق واضح للحياة
تخيّل شابًا في العشرينات من عمره، لا يعرف متى تنتهي خدمته، ولا يملك حق التخطيط لمستقبله، ولا يستطيع تكوين أسرة، ولا حتى التعبيرَ عن رأيه.
أيُّ وطن هذا الذي يطلب من شبابه التضحية المستمرة دون مقابل؟
وأي مستقبل يمكن أن يُبنى على الخوفِ والصمتِ والإجبار؟ إنّ السياسات القمعية، وغياب الدستور، وانعدام دولة القانون، وتكميم الأفواه، واحتكار السلطة، كلها عوامل جعلت من إرتريا واحدة من أكبر الدول المصدّرة للاجئين في العالم، رغم صغر مساحتها وقلّة عدد سكانها.
قوارب الموت في البحار، ومسارات الهجرة الخطرة عبر الصحارى، ليست خيارًا مفضّلًا للشباب، بل خيارًا اضطراريًا أمام وطن أغلقَ كل الأبواب
الوطن الطارد لا يُبنى بالقوة، ولا يستمرُّ بالخوف.
التاريخ يعلّمنا أن الدول التي تقهر شعوبَها، خاصة شبابها، تحكم على نفسها بالجمود والانهيار، مهما طال الزمن. لكن، ورغم هذا الواقع القاتم، فإن الأمل لا يموت
فالشعوب من الممكن أن تُقهرَ، أما إخضاع إرادتها، فهو من المستحيل
وإرتريا، بتاريخها النضالي، وبشعبها الصبور، قادرةٌ على استعادة روح الوطن الحقيقي
فكيف ننتقل من وطن طاردٍ إلى وطنٍ حاضن؟
أولا- إنهاء الاستبداد السياسي، وفتح المجال أمام التعددية، واحترام الرأي الآخر، وإطلاق سراح المعتقلين السياسيين، وبناء دولة مؤسسات لا دولة أفراد
ثانيا- إصلاح شامل لنظام الخدمة الوطنية، وتحويله إلى خدمة محددة المدة، مرتبطة بالتنمية الحقيقية، لا بالاستنزاف والقهر، بما يسمح للشباب بالتعليم والعمل وبناء حياتهم
ثالثا- إعادة الاعتبار للشباب، باعتبارهم شركاء في صنع القرار، لا مجرد أدوات تنفيذ. الاستثمار في التعليم، وخلق فرص العمل، وتشجيع المبادرات، هو الطريق الوحيد لبناء مستقبل مستدام
رابعا- سيادة القانون والدستور، فلا وطن بلا عدالة، ولا انتماء بلا كرامة، ولا استقرار بلا ثقة بين المواطن والدولة
خامسا- المصالحة الوطنية الشاملة، التي تعترف بالأخطاء، وتفتح صفحة جديدة قائمة على المشاركة، لا الإقصاء، وعلى الحوار لا القمع
الوطن الحقيقي ليس مجرد حدود جغرافية، بل علاقة ثقة بين الإنسان وأرضه.
الوطن الحقيقي هو الذي يجعل أبناؤه يتمسكون به، لا يفرّون منه.
هو الذي يمنحهم الأمل، وليس ذلك الذي يدفعهم إلى المنافي
إرتريا لا تحتاج إلى شبابٍ صامتين، بل إلى شباب أحرار يشكلون مستقبلهم بأيديهم.
لا تحتاج إلى طاعة عمياء، بل إلى مشاركة واعية.
ولا تحتاج إلى وطن طارد، بل إلى حضنٍ دافئٍ يتسع لجميع أبنائه
وفي الختام، نقول:
الوطن الذي يطرد أبناءَه، يفقد روحه ببطء.
والوطن الذي يحتضنهم، يضمن مستقبله مهما كانت التحديات
فلنحوّل الحلم المؤجل إلى واقع، ولنجعل من إرتريا وطنًا يُحبُّ، لا وطنًا يُهربُ منه؛ وذلك بطرد نظام الهقدف البغيض، مرّةً وإلى الأبد
