ኢሳያስን መለስን ኣብ ኣልጀርስ 2000፡ ኢሳያስን ኣብይን ኣብ ጅዳ 2018
ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብ1998-2000 ዝተኻየደ ምኽንያቱ ዘይግሉጽ፡ ደሓር ግና ናይ ዶብ መልክዕ ሒዙ “ውግእ ባድመ” ተባሂሉ ዝተጸውዐ ንክልተ ዓመታት ቀጺሉ። እቲ ውግእ ብኸምቲ ዘርኣዮ ቅድሚ ምስፍሑ፡ ብዘተ ንክፍታ ብተበግሶ ኣሜሪካን ሩዋንዳን ዝጀመረ ብዙሕ ጻዕርታት’ኳ እንተተገብረ፡ ስለ ዘይተዓወተ ካብ ክልቲኡ ወገናት ኣሽሓት ህይወት ሰባት በሊዑ፡ ምግማቱ ዘጸገም ንብረት ኣብሪሱ፡ ብዙሓት ዜጋታት ኣመዛቢሉ ብስምምዕ ሰላም ኣልጀርስ ኣዩ ተቛሪጹ።
ኣብቲ እዋን’ቲ ኣቦመንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ብዝነበረ ፕረሲደንት ኣልጀርያ ማእከልነት ኣብ ኣልጀርስ እዩ ተኸቲሙ። እቲ ምኽታም ብመጀመርያ ብ18 ሰነ 2000 ብወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተራት ክልቲአን ሃገራት፡ ደሓር ድማ ዝተፈላለዩ ተዓዘብቲ ኣብ ዝተሳተፍዎ ብ12 ታሕሳስ 2000 ብኢሳያስ ኣፈወርቅን መለስ ዜና’ውን እዩ ቅድሚ 25 ዓምታት ተኸቲሙ። ነዚ ንምዝካር እዮም ድማ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ሕብረት ኣፍሪቃን ብዙሓት ጸለውቲ ሃገራትን ናይቲ ስምምዕ መበል 25 ዓመት ምኽንያት ብምግባር ኣብቲ እዋኑ መግለጽታት ዘውጽኡ። መግለጽታቶም ድማ እቲ ስምምዕ መሊኡ ክትግበርን ክልቲአን ሃገራት ናይ ሕድሕደን ልኡላውነት፡ ናጽነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ከኽብራ ብኣጽነኦት ዝምሕጸን’ዩ።
ስምምዕ ኣልጀርስ ሰፊሕን ዓሚቕን ትሕዝቶ ዝሓቖፈ ኮይኑ፡ ኣብ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ዝህብ ኮሚሽን ምቛም ካብቲ ቀንዲ ትሕዝቶኡ ነይሩ። “ናይቲ ኮሚሽን መሰረታዊ መወከሲታት፡ ኣህጉራዊ ስምምዓት 1900፡ 1902፡ 1908ን ተዛመድቲ ዓለም ለኻዊ ሕግታትን ይኸውን” ዝብል ከኣ ኣካል’ቲ ኣብ ኣልጀርስ ዝተኸተመ ስምምዕ እዩ። እቲ ኮሚሽን ዶብ፡ ንክልተ ዓመታት ዝኣክል ጽዕጹዕ ጻዕርን ምጽራይን ድሕሪ ምክያድ፡ ልዕሊ 100 ገጻት ዝሓዘ ውሳነኡ ብ13 ለካቲት 2002 ብወግዒ ኣፍሊጡ።
ኣብ መእተዊ እቲ ነቲ ሰፊሕ ናይ ውሳነ ሰነድ ኣመልኪቱ በቲ ኮሚሽን ዝወጸ መብርሂ ቁጽሪ 2፡ “ክልቲአን ሃገራት ዶባተን ብመሰረት መግዛእታዊ ውዕላትን ቅቡላት ተዛመድቲ ዓለም ለኻዊ ሕግታትን ዝምራሕ ኮሚሽን ብይን ኣቚመን እየን። በዚ ድማ እቲ ኮሚሽን ዝውስኖ ዶብ ምኽላልን ኣብ መሬት ምልክት ምንባርን ቀያድን ናይ መወዳእታን ክኸውን ክልቲኦም ዝተሰማምዓሉ እዩ። በቲ ብይን ኣፍልጦ ንዝረኸበ ዶብ ኣኽቢረን ክምእዘዛ ዝብል’ውን ኣካል’ቲ ስምምዐን’ዩ” ዝብል ዘስፈሮ ሓሳብ ይርከብ።
እዚ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ምስተኣወጀ፡ ክልቲኦም መንግስታት ብዘይዕጻይ ምጻጻይ ከም ዝቕበልዎ ክእውጁ ግዜ ኣይወሰደሎምን። ብፍላይ ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ “ኣይኮነንዶ ዝሓተተናዮ ንከተማ ባድመ ወሲኽካ ዘይተጸበናዮ መሬት እውን ረኺብና” ብዝብል ቅኒት፡ ጽባሕ’ቲ ዝተኣወጀሉ ሰፊሕ ናይ ደገፍ ሰልፊ ተኻየደ። እንተኾነ ግዜ እናነውሐ፡ ብፍላይ ባድመ ንኤርትራ ከም ዝተወሰነት ተረጋጊጹ፡ ኣብ መሬት ምልክታት ናይ ምንባር ምድላዋት ምስ ጀመረ ብወገን መንግስቲ ኢህወደግ ናይ ጣዕሳ ምልክታት ተቐልቀለ። “እቲ ብይን ፍትሓዊ ስለ ዘይኮነ፡ ብመትከ’ኳ እንተተቐበልናዮ፡ ከም ዘለዎ ምትግባሩ ግና ንረብሓና ኣይኮነን” ዘስምዕ ድምጺ ክቃላሕ ጀመረ።
እዚ ጥራይ ዘይኮነ፡ ነቲ ቀያድን ናይ መወዳእታን ኢሎም ዝተቐበልዎ በይናዊ ምምሕያሽ ብዝመስል፡ “በዓል 5 ነጥብታት ፖሊሲ” ዝብል ቅዲ ኣምጽኡ። መሰረታዊ መልእኽቱ ከኣ “ኣብቲ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ዳግመ-ርኢቶ እንተዘይተገይሩ ኣይንቕበሎን” ዘስምዕ ነይሩ። ህግደፍ ሽዑ ናብ ተግባር እንተዝእቶ ክሳብ ክንደይ መተገሀ ካልእ ኮይኑ፡ ናይ ምትግባሩ ደጋፊ መሲሉ ብምቕራብ ነቲ ናይ ኢትዮጵያ መርገጽ ብምምዝማዝ ከም መናውሒ ዕድመ ስልጣኑ ተጠቕመሉ። እዚ እዩ ድማ ናብቲ ናይ ኣስታት 16 ዓመታት “ኣይሰላም ኣይኲናት” መድረኽ ዘእተወ።
ኣብ ኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ለውጢ ተፈጢሩ፡ ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ ስልጣን ምስ ሓዘ፡ ተቐዳዲሙ ካብ ዝወሰዶ ስጉምቲ “ነቲ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምሉእ ብምሉእ ተቐቢለ ከተግብሮ ቅሩብ እየ” ኢሉ ብምእዋጅ፡ ምስ ህግደፍ ዘይግሉጽ ዝምድና ምምስራቱት’ዩ። በዚ መሰረት ድማ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ኣስመራ ብ9 ሓምለ 2018፡ ኣብ ጅዳ ድማ ብ16 መስከረም 2018 ስምምዓት ከተሙ። ኣብቲ ስምምዖም “ክልቴና ወገናት፡ ንውሳነ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክንትግብሮ ኢና” ንዝብል 4ይ ዓንቀጽ፡ ኣብይ ኣሕመድ ብሓሙሽተ ኣጻብዕቱ ፈሪምሉ እዩ።
ኣብቲ መኻን ስምምዕ ብምኽታሞም ክልቲኦም መራሕቲ ካብ ስዑድያ ወርቂ መዳልያ ተሰሊመምሉ፡ ኣብይ ኣሕመድ እቲ ደሓር ኣዘራራቢ ዝኾነ ሽልማት ሰላም ኖቤል ተቐቢልሉ። ኣብይ ነዚ ኣቐሚጡ እዩ እምበኣር፡ “ኤርትራ ሃገር ዝኾነትሉ ሰነድ ኣይረኸብናን” ብምባሉ እዩ “መስሓቕ ሸራፋት” ኮይኑ ዘሎ። ኣብ ርእሲቲ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ውግእ ትግራይ ብምስታፉ ዘገልጸሉ ዝነበረ ምስጋናታት፡ ኣብ ከም ባድመ ዝኣመሰለ ቦታታት ንዝዓረደ ሰራዊት ኤርትራ ድማ “ኣብ መሬቱ እዩ ዘሎ” ዝብል ምስክርነት ዝሃበሉ’ውን ነይሩ’ዩ።
ኢሳያስ ኣፈወርቂ ነቲ ምስ ኣብይ ዝኸተሞ ስምምዕ ተመርኲሱ፡ እቲ ኮሚሽን ዶብ ኣብ መወዳእታ ዕማሙ፡ “ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብቶም ብሰነድ ዝተነጸሩ ዶባት ሃገራት ኣፍሪቃ ሓደ ኮይኑ’ሎ። እቲ ኮሚሽን ብ2007 ኣብ ወረቐት ወሲኑ፡ ንድሕሪት ብዘይምለስ (virtually) ሓንጺጹ ሰኒድዎ እዩ። ከመይ ከም ዝሓንጸጾ ንምርኣይ ድማ ነቲ ውዱእ ሰነድ ብ45 ደገፍቲ ስእልታት (maps)፡ ብምስናይ ናብ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ከምኡ ድማ ናብ ክፍሊ ካርቶግራፊ ሕቡራት ሃገራት ኣረኪብዎ ኣሎ” ተኸቲሉ ኣየተግበረን። ዘይምትግባሩ ከኣ፡ ካብ መጀመርታኡ’ውን እቲ ውሳነ ተተግቢሩ ዶባት ኤርትራ ክፍለጥ ድሌት ከም ዘይነበሮ ዘቃለዖ እዩ።
ስለዚ ኣብዚ እዋንዚ’ውን፡ ነቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣንጻር ልኡላውነት ኤርትራ ዘርእዮ ዘሎ ዓንዳሪት ዘቃልዕ መልሲ ምሃብ’ኳ ኣገዳስን ኣድላይን እንተኾነ፡ ኣብ ክንዲ ምሉእ ብምሉእ ግዙኣት ኣጀንዳ ሰልፊ ብልጽግና ንኸውን፡ ህዝቢ ኤርትራ ኮነ ሕብረተሰብ ዓለም፡ ከምቲ ኣብ መበል 25 ዓመት ዘርኣይዎ ተገዳስነት፡ እቲ ውሳነ ኣብ መሬት ምልክታት ብምትካል ንክዛዘም ካብ ምድፋእ ዓዲ ከይውዕሉ ነዘካኽሮም።
ብሰንኪ ውግእ ኣብ ግዝኣት ኒያላ ዝሰዓበ ዕንወት ካብ ዘርእዩ
ዓለም ለኻዊ ተሓላቒ መዲያን ሰዳናዊ ሕጋዊ ሓጋዚኡን ብጀነራል መሓመድ ዳጋሎ ዝምራሕ ዕጡቕ ተወርዋሪ ሓይሊ ሱዳን፡ ኣብ ደቡብ ዳርፎር ኣሲርወን ዘሎ ደቂ ኣንስትዮ ጋዜጣኛታትን ነጠፍትን ንክፈትሐን መጸዋዕታ ኣቕሪቦም። እዚ መጸዋዕታ ዝቐረበ ኣብቲ ከባቢ ጃምላዊ ማእሰርትን ምስዋርን ኣብ ዝሓየለሉ እዋን እዩ።
ዓለምለኸ ኮሚቲ ምክልኻል መሰል ፕረስ (CPJ) ብወገኑ ካብ ኒውዮርክ ከም ዝገለጾ፡ እቲ ማእሰርቲ ኣብ ልዕሊ ሪፖርተራት ሬድዮ ግዝኣት ኒያላ ዝተፈጸመ ኮይኑ፡ እተን ግዳያት ሪፖርተራት ማዋህብ ኢብራሂምን ዛህራ መሓመድ ኣል ሓሰንን ዝተባህላ እየን። ከምኡ እውን ኣቕራቢት መደብ ኢሽራቕ ዓብደራሕማን ምስኣተን ዝተኣስረት ምዃና ተጠቒሱ። እተን ጋዜጠኛታት ብዛዕባ ግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ጋዜጠኝነት ዝምልከት ዓውደ-መጽናዕቲ ኣብ ከተማ ኒያላ ድሕሪ ምስታፈን ከም ዝተኣስራ’ውን እቲ ዓለምለኻዊ ተጣባቒ ትካል ፕረስ ኣፍሊጡ።
ሳራህ ኳዳ ዝተባህለት ናይቲ ተጣባቒ ትካል ዳይረክተር፡ እቲ ተወርዋሪ ሓይሊ ሱዳን ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሓደገኛ ስጉምቲ ምውሳድ ከቋርጽ ጸዊዓ፡ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ሞያ ጋዜጠኝነት ሓበሬታ መጋደዲ ህውከት ከይከውን ኣብ ምግዳብ ግደ ከም ዘለወን ኣፍሊጣ። በመሰረት’ቲ ሓበሬታ ነበርቲ እቲ ከባቢ እተን ግዳያት ኣብ ከተማ ኒያላ ኮርያ ኣብ ዝበሃል ቤት ማእሰርቲ ብዘይ ዝኾነ ይኹን መስርሕ ሕጊ እየን ተዳጒነን።
ነቲ ጸብጻብ ማእሰርቲ ዝመዝገበ ጉጅለ ጠበቓታት ሱዳን ብወገኑ ብዘይካ ናይተን ደቂ ኣንስትዮ ሪፖርተራት ማእሰርቲ፡ ዶር ማናሀል ሙስጡፋ ኣል ሳነውሲን ኢዝደሃር ዓብደል ሞነዕምን ዝተባህሉ ፍሉጣት ሰባት ዝርከብዎም ካለኦት እሱራት ከም ዘለዉ’ውን ኣቃሊዑ። እቲ ጉጅለ ኣተሓሒዙ ኣብቲ ሰራዊት ጀነራል መሓመድ ዳጋሎ ዝቆጻጸሮ ከባብታት መስርሕ ፍትሒ ስለ ዘየለ እቶም እሱራት ኣብ ሓደጋ ከይወድቁ ስግኣቱ ኣስፊሩ።
እቲ ዜና፡ ኣቐዲሞም ብተመሳሳሊ ኩነታት ዝተኣስሩ’ሞ ፍትሒ ዘይረኸቡ ሸውዓተ ጋዜጠኛታት ከም ዘለዉ ጠቒሱ፡ ኣብዚ እዋንዚ ሱዳን ብድሕሪ እቲ 2023 ዝጀመረ ውግእ ሕድሕድ ብደረጃ ዓለም ንጋዜጠኛታት ሓደገኛ ካብ ዝኾና ሃገራት ሓንቲ ኮይና ዘላ እያ።
ኣሰናዳኢት ሽማግለ ጉባኤ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ብዕለት 14 መጋቢት 2026 ፈላሚ ኣኼባ ኣካይዳ። ሽማግለ ብሰለስተ ኣባላት ካብ ነፍሲ ወከፍ ንፖሓኤ ዘቆማ ኣካላት ዝተወከሉ፥ ትሻዓተ ዝቁጽሮም ኣባላት ዝቆመት እያ። ከምዝፍለጥ ኣባላት ኣሳናዳኢት ሽማግለ ድሕሪ ምርቑሖም ብዕለት 26 ለካቲት 2026 ኣቦ መንበር ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ሓው ገብረዝጊሄር ተወልደ ሕድሕድ ናይ ምልላይን ዝተነብረሎም ሓላፍነትን ዕማማን ኣነጺሩ፥ ንኣመራርሓኣ ዝምልከት ድማ ነብሳ ባዕላ ንኽትሰርዕ መምርሒ ከምዝሃባ ዝዝከር እዩ። ኣብዚ ናይ ሌላ ርክብዚ፥ ሽማግለ ብኡ ንብኡ ሰለስተ ናይ ስራሕ ኣማእከልቲ መዚዛ ናብ‘ዚ ናይ መጋቢት ፈላሚ ኣኼባ በጺሓ።
ኣኼባ ኣሰናዳኢት ሽማግለ፥ ብኣደ መንበርነት ሓውቲ ኣድያም ተፈራ ተመሪሑ፥ ንድፊ ሰነድ ጉባኤ፥ ናይ ስራሕ ምክፍፋል፥ ጉዳይ ዜናን ሓበሬታን፥ ኣጋይሽን ፋይናንስን ኣብዝብሉ ዛዕባታት፥ ኣብ ቅዋማዊ ዓንቀጻት ፖሓኤ ምርኩስ ዝገበሩ ሰፊሕ ዝርርብ ኣኻይዳ። በዚ መሰረት ኣሰናዳኢት ሽማግለ ንነብሳ ኣብ ሰለስተ ንኡስ ክፍልታት ብምስራዕ፥ ንድፊ ሰነዳት ጉባኤ ቅዋም ብዘፍቕዶ መስርሕ ናብ መላእ ኣካላት ፖሓኤ ንኽበጽሕን፥ ኣብ ዝተወሰነሉ እዋኑ ተመሊሱ ክይዲ ምጽፋፍ ክግበረሉን ተሰማሚዓ። ንዜናን ሓበሬታን፥ ፋይናንስን ብዝምልከትውን ሰባታ መዚዛ ሓላፍነት ብምሃብ ወዲኣ። ኣብ ክልዚ ዝተገብረ ናይ ስራሕ ምክፍፋል ነቲ ዕማማ ብግቡእ ንምክትታል ንኽጥዕም እንተዘይኮይኑ፥ ብመሰረቱ ዕማማት ሽማግለ ናይ ሓባር ስራሕ ብምዃኑ ነቲ ናይ ምትሕግጋዝን ምምልላእን መንፈስ ዝዓግት ስለዘይኮነ ኣብዝኾነ ግዜ ናይ ምውኽኻስን ምርኻብን ዕድል ክፉት ከምዝኾነ ብምርግጋጽ፥ ናይ መጻኢ ክልተ ኣኼባታት ዕለታቶም ብምውሳን ኣኼባ 14 መጋቢት ተደምዲሙ።
ንሓርነት ብሓድነት!!!
انطلاق أعمال اللجنة التحضيرية لمؤتمر القوى السياسية الإريترية
Written by EPF InformationOffice
باشرت اللجنة التحضيرية لمؤتمر القوى السياسية الإريترية أعمالها بعقد اجتماعها الأول في 14 مارس 2026، إيذاناً ببدء التحضيرات العملية لانعقاد المؤتمر المرتقب. وتتكوّن اللجنة من تسعة أعضاء، بواقع ثلاثة ممثلين عن كل كيان من الكيانات المكوِّنة للقوى السياسية الإريترية.
وكان رئيس القوى السياسية الإريترية، الأخ/ جبرزقير تولدي، قد عقد في 26 فبراير 2026 لقاءً تعارفياً مع أعضاء اللجنة التحضيرية، قدّم خلاله شرحاً حول المسؤوليات والمهام الموكلة إليهم في هذه المرحلة المهمة، كما وجّههم إلى تنظيم هيكلهم القيادي بصورة مستقلة بما يضمن حسن إدارة العمل التحضيري. وفي أعقاب ذلك اللقاء، بادرت اللجنة إلى تعيين ثلاثة منسقين لتسيير أعمالها، تمهيداً لانطلاق اجتماعاتها الرسمية.
وترأست الأخت/ أديام تفرا الاجتماع الأول للجنة، الذي شهد نقاشات معمّقة استندت إلى المواد الدستورية للقوى السياسية الإريترية، حيث تناولت المداولات عدداً من القضايا الأساسية المرتبطة بالتحضير للمؤتمر، من بينها: إعداد مسودة وثيقة المؤتمر، وتنظيم وتقسيم العمل، وشؤون الأخبار والإعلام، واستقبال الضيوف، إضافة إلى الجوانب المالية.
وفي إطار تنظيم العمل وتعزيز فاعليته، قررت اللجنة التحضيرية تشكيل ثلاث لجان فرعية تتولى متابعة الملفات المختلفة. كما اتفقت على تعميم مسودات وثائق المؤتمر على جميع هيئات القوى السياسية الإريترية، وفقاً للإجراءات التي ينص عليها الدستور، على أن تُعاد في المواعيد المحددة لاستكمال عملية المراجعة والتنقيح تمهيداً لصياغتها النهائية.
كما حسمت اللجنة خلال الاجتماع ترتيبات العمل في مجالي الأخبار والإعلام والشؤون المالية، عبر تسمية المسؤولين المعنيين وتحديد المهام الموكلة إليهم.
وأكدت اللجنة أن تقسيم العمل بين اللجان الفرعية يأتي في إطار تسهيل تنفيذ المهام وضمان حسن المتابعة، مشددة في الوقت نفسه على أن عمل اللجنة يقوم أساساً على روح العمل الجماعي والتنسيق المشترك، مع إبقاء قنوات التشاور والتواصل مفتوحة بين جميع الأعضاء في مختلف مراحل العمل.
واختُتم اجتماع اللجنة بتحديد مواعيد الاجتماعين القادمين، في خطوة تعكس حرصها على المضي قدماً في إنجاز التحضيرات اللازمة لإنجاح مؤتمر القوى السياسية الإريترية.
الحرية عبر الوحدة !!!
Formularbeginn
Formularende
ባህግና Eri Bahgna Media 15.03.2026 ጉዕዞ ህግደፍ መሊሱ ከንቆልቁል፥ 8 መጋቢት ኣህጉራዊ ማዓልቲ፥ ኣብ ዝኽሪ ኲናት ዓድዋ ኸ እንታዩ ተባሂሉ
Written by Eri Bahgna MediaMedia
- ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት ኣቦመንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብዝሰርዖ፡ ኣቦመንበር ሰዲህኤ ብጻይ ገረዝጊሄር ተወልደ ብ14 መጋቢት 2026 ምስ ኣባላት ሰልፊ ተኸታታሊ ኣኼባታት ኣካይዱ። ኣብዚ ንተሳተፍቲ ዝጥዕም ሰዓታት ኣብ ግምት ብምእታው ዝተኻየደ ኣኼባታት ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ሰልፊ፡ ኤርትራን ዞባን ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ።
- ኣብ መግለጺኡ ዝያዳ ካብ ዘተኮረሎም ዛዕባታት፡ ክልተ ዓመቱ ዘሕለፈ ፈኸራ ፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣንጻር ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ኤርትራ፡ ጉጅለ ህግደፍ ነዚ ዝምልከት ህዝቢ ግቡእ ግንዛበ ንክረክብ ዘካይዶ ጻዕሪ ኣዝዩ ድኹም ምህላዉን ሰዲህኤን ካለኦት ሓይልታት ለውጢ ኤርትራን ውግእ መፍትሒ ከምዘይከውን ብምርዳእ ዝገብርዎ ዘለዉ ጻዕርታትን ዝምልከት ሰፊሕ መብርህታት ሂቡ። ኣብ ርእሲዚ ኩነታት ሱዳንን ኣብ ዞባና ዝረአ ዘሎ ቅልጡፍን ተለዋዋጥን ፖለቲካዊ ኣሰላልፋን’ውን ኣረዲኡ። ኣብዚ እዋንዚ ኣህጉራውን ዓለምለኻውን ሕግታትን ውዕላትን እናተጣሕሱ፡ ሓይልን ዓመጽን ልዕልና ይሕዝ ምህላዉ ዘሻቕል ዘሎ ተርእዮታት ምዃኑ’ውን ኣገንዚቡ።
- ብፍላይ ንምንቅስቓስ ሰዲህኤ ኣብ ዝምልከቱ ዛዕባታት ዝያዳ ቆላሕታን ኣተኩሮን ብምሃብ ኣብ ዝጠቐሶ ከኣ፡ ብዛዕባ ኣብ መጻኢ ክዕመሙ ዝግበኦም ተግብራት መጽናዕቲ ክካየድ ከም ዝጸንሐን ናብ ምትግባሩ ንምእታው ወጺኡ ብዛዕባ ዘሎ ትልምታትን ኣብሪሁ። ኣባላት ሰዲህኤ ነቲ ትልሚ ብምትግባር ዝሓሸ መጻኢ ንምርኣይ ድሉዋት ንክኾኑ ጸዊዑ። ምስዚ ብምትሕሓዝ ድማ ብቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ ብቋንቋታት ዓረብን ትግርኛን ዝዳለው መደብ ባህግና፡ ብመንገዲ ኤሪሳት ናብ ኤርትራ ይበጽሕ ምህላዉ ጠቒሱ፡ ቀጻልን ኣድማዕን ንክኽውን ከኣ ኣተባቢዑ።
- ከምኡ ከኣ ከም ኣካል ምድላው ን5ይ ጉባአ ሰዲህኤ፡ ብማእከላይ ባይቶ ዝተመዘት፡ ሓጻይት ሽማግለ መደባታት ሰሪዓ ስረሓ ጀሚራ ከምዘላ ጠቒሱ ኣባላት ንክተሓባበርዋ ኣተሓሳሲቡ። ንጉዕዞ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ)፡ ኣብ ዝምልከት ከኣ ነቲ ጉዕዞ ንምብራኽን ምስፋሕን ብመጽናዕቲ ናይ ምስናዩ ጻዕሪ ይግበር ከም ዘሎ ብምጥቃስ፡ ሰዲህኤ ኣብዚ መዳይ ኣበርክቶኡ ቀጻሊ ከም ዝኸውን ኣረጋጊጹ።
ድሕሪ’ቲ መብርሂ፡ ተሳተፍቲ ኣኼባ ብዛዕባቲ ኣቦመንበር ዝጠቐሶ ዛዕባታትን ተዛመድቲ ጉዳያትን ንዘቕረብዎም ሕቶታት መልስን መብርህን ተዋሂቡ። ዝቐረቡ ሃነጽቲ ርኢቶታትን ለበዋታትን ከኣ ተመዝጊቦም። ድሕርዚ ተሳተፍቲ ናይቲ ኣኼባታት፡ ኣብዚ ቅልጡፍ ምቅይያራት ዝረአየሉ ዘሎ ተሃዋሲ ፖለቲካዊ ምዕባለታት፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣብ ሰሰለስተ ኣዋርሕ ዝጋባእ መደብ ርክብ ኣባላት ምፍጣሩ ንኢዶም፡ ኣብ መጻኢ ቀጻሊ ክኸውን ከኣ ተላብዮም።
ኣቦመንበር ኣኼባታት ኣብ ዝደምደመሉ፡ ተሳትፎ ኣባላት ሰዲህኤ ኣብ ኩሉ መዳያት ዝነኣድ ኮይኑ ምጽንሑ ደጊሙ ብምምጓስ፡ ኣብ መጻኢ ከኣ ነቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ዝተፈላለየ ገጻት ዘለዉዎ ብደሆታት ንምብዳህ ኣበርክቶኦም ኣሕይሎም ክቕጽሉ ኣዘኻኺሩ።
ከጀቲል ትሮንቮል ዝተባህለ ተመራማሪ ጐንጽን ሰላምን ኣብ ሓድሽ ዩኒቨርሲቲ ኦስሎ፡ ኣናዶሉ ንዝተባህለ ማዕከን ዜና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ወጥሪ ናብ ውግእ እንተዓሪጉ ካብ 10 ክሳብ 15 ሃገራት ኢደን ዘእትዋሉ ክኸውን ከም ዝኽእል ብምጥቃስ ስግኣቱ ገሊጹ።
እቲ ተመራማሪ፡ ኤርትራ ዝሓለፈቶም ዝተፈላለዩ ታሪኻዊ ምዕራፋት ብምድህሳ፡ ህዝቢ ኤርትራ ምእንቲ ናጽነቱ 30 ዓመታት ከም ዝተቓለሰት ጠቒሱ፡ ናይ ኢትዮጵያ ብወደብ ዓሰብ ምጥቃም ድሕሪ’ቲ ኣብ 1998-2000 ዝተኻየደን ህይወት ኣሸሓት ዝሃለቕሉን ውግእ ከም ዝተቋረጸ ኣስፊሩ። ኣብይ ኣሕመድ ዝመርሖ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ኣብ 2018 ንቀያድን ናይ መወዳእታን ውሳነ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክተግብሮ እየ ብምባሉ፡ ንሽልማት ኖበል ሰላም ዘብቀዖ ሰላም ተፈጢሩ ነይሩ ኢሉ። ደሓር ግና ውግእ ትግራይ 2020-2022 ተኸቲሉ እቲ ሃዋህው ሰላም ከም ዝተዘርገን ኢትዮጵያ ሕቶ ዋንነት ኣፍደገ ባሕርን ወደብ ዓሰብን ከተቕርብ ብምጅማራ መሊሱ ከም ዝተጋደደ ኣብቲ ጽሑፉ ኣስፊሩ።
ኣብዚ እዋንዚ ይረአ ብዘሎ ወጥሪ፡ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ውግእ እንተጀሚሩ፡ ካብ 3 ኣህጉራት ካብ 10-15 ሃገራት ዝሳተፋሉ ኢድ ኣእታውነት ክፍጠር ይኽእል እዩ ድሕሪ ምባል፡ ነቲ ከጋጥም ዝኽእል ኩነታት ምስ ተመኩሮ ውግእ ኮንጎ ብምዝማድ “2ይ ውግእ ዓለም ኣፍሪቃ” ዝብል ስያመ ብምሃብ፡ ኣብቲ ጽሑፉ ገሊጽዎ’ሎ። ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ወጥሪ ዝጀመረ ድሕሪ ውግእ 1998-2000 እኳ እንተኾነ፡ እዚ ሎሚ ዝረአ ዘሎ ዝተጋደደ ድሕሪ ምኽታም ውዕል ፕሪቶርያ እዩ ከኣ ኢሉ።
እቲ ወጥሪ ኣብዚ ሎሚ ዘለዎ ደረጃ ዝበጸሐ፡ ኢትዮጵያ ብ2024 ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ኤርትራን ወደብ ዓሰብን ናይ ምውናን ሕቶ ምስ ኣልዓለት እዩ ዝበለ እቲ ፕሮፌሶር፡ ናብዚ ዝደፈኦ ከኣ መንግስቲ ኤርትራ ፋኖ ኣምሓራን ሓይልታት ትግራይን ሓቢሮም ኣንጻር መንግስቲ ኣብይ ኣሕመድ ከም ዝስለፉ ክሕግዝ ምስ ጀመረ እዩ ይብል። እቲ ኢትዮጵያ ኣብ 2025ን መጀመርታ 2026ን ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝጸሓፈቶ ናይ ጥርዓን ደብዳበታት፡ ኤርትራ በዓል ፋኖ ኣምሓራን ህወሓትን ብምዕጣቕን ሰራዊታ ካብ መሬት ኢትዮጵያ ዘይምውጸኣን ከም ዘሻቕሎ ዘመልክት’ዩ ክብል’ውን ገሊጹ።
ፕሮፌሶር ትሮንቮል፡ ኣብ መንጎ ክልቲአን ጐረባብቲ ሃገራት ዝኽፈት ውግእ፡ ካብኣተን ሓሊፉ ንዘይምርግጋእ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ጠንቂ ከም ዝኸውን ኣጠንቂቑ። ናይ ኢትዮጵያ ኣብ ትግራይን ዶብ ኤርትራን ብብዝሒ ሰራዊት ምእካብ ሓደገኛ ምልክት ብምዃኑ ስግኣቱ ገሊጹ።
ኣብ መወዳእታ ከኣ ዝምልከቶም ዞባውን ዓለም ለኻውን ትካላት፡ ውግእ ንከይክፈት፡ ኤርትራ ካብቲ ኢትዮጵያ ሕቶ ዋንነት ባሕሪ ንከተልዕል ከም ምኽንያት ተቕርቦ ዘላ ኢድ ኣእታውነት ክትቁጠብ፡ ኢትዮጵያ ድማ ካብቲ ተርእዮ ዘላ ወተሃደራዊ ምልዕዓላት ንከተቋርጽ ዲፕሎማሲያዊ ተጽዕኖኦም ንከሕይሉ ጸዊዑ።
ሓደጋ ካብ ዘጋጠመሉ ቦታታት ሓደ
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ደቡብ፡ ጋሞ ኣብ ዝተባህለ ዞን፡ ብሰንኪ ከቢድ ዝናብ ዘኸተሎ ምህማም መሬትን ሕያል ውሕጅን፡ 5 ኣባላት ሓደ ስድራቤት ዝርከብዎም ብዙሓት ሰባት ከም ዝሞቱ “ኢትዮጵያ ኢንሳይደር” ዝተባህለት መርበብ ሓበሬታ እቲ ሓዳጋ ናይ ዘጋጠመላ ወረዳ ጋጫ ባባ ኣመሓዳሪ ኣቶ ብሩክ ቡጻ ብምጥቃስ ሓቢራ። በቲ 11ን 12ን መጋቢት 2026 ዘጋጠመ ተፈጥሮኣዊ ሓደጋ 70 ሰባት ክሞቱ እንከለዉ ኣስታት 120 ዝኾኑ ከኣ ሃለዋቶም ከምዘይተፈለጠ እታ መርበብ ሓበሬታ ኣፍሎጣ።
ናይቲ ዞና ኣመሓዳሪ በቲ ምህማም መሬት ካብ 4 ወረዳታት ንዝተመዛበሉ ልዕሊ 3 480 ግዳያት ብመንግስቲ ናይቲ ክልል መግቢ፡ መድሃኒትን ካልእ ቀረብን ዝምልከት ዝተወሰነ ህጹጽ ረዲአት’ኳ እንተተዋህበ፡ ናይቶም ዝሙቱ ግዳያት ኣስከሬን ንምውጻእን ናይቶም ሃለዋቶም ዝጠፈአ ኩነታት ንምጽራይን ዘኽእል ናይ መሳርሒ ሓገዝ ግና ከምዘይረኸቡ ጠቒሱ።
ናይቲ ዞና ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ሓደጋት ስግኣትን ኣቶ መስፍን ብወገኑ፡ እቲ ሓደጋ ዘጋጠመሉ ከባቢ ሰፊሕን ንመራኸቢ ዘይምችእን ብምዃኑን ካብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ግቡእ ጸብጻብ ስለ ዘይቀረበ ናይ ዝሞቱ፡ ደሃዮም ዝጠፈአን ዝተመዛበሉን ሰባት ቁጽሪ ካብቲ ዝተጠቕሰ ክዛይድ ከም ዝኽእል ኣፍሊጡ። ፕረሲደንት ክልል ደቡብ አቶ ጥላሁን ከበደን ዶር ደምሴ ኣድማሱ ዝተባህለ ኣመሓዳሪ ዞና ጋሞን ኣብቲ ሓደጋ ዘጋጠመሉ ቦታ ብኣካል በጺሖም ነቲ ኩነታት ከም ዝተዓዘብዎን ንቤተሰብ ግዳያት ከም ዘጸናንዑን እውን ኢትዮጵያ ኢንሳይደር ኣፍሊጣ። ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ሰለስተ መዓልታት ናይ ሓዘን ከም ዝኣወጀ ከኣ ተፈሊጡ።
ባህግና Eri Bahgna Media 15.03.2026 ዝኽሪ መበል 62 ዓመት ሓርበኛዊ ስርሒት ሰሓኤ ዓወት ቶጎርባ
Written by Eri Bahgna MediaMedia
More...
እቲ ናይ 30 ዓመታት መሪር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብግቡእ እንተዝስነድ ነፍሲ ወከፍ ዕለት ናይ ገዛእ ርእሳ ኣሰር ኣንቢራ’ያ ሓሊፋ። ዕለታት ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ፡ ምርግጋጽ ናጽነትን ምእዋጅ ወግዓዊ ልኡላወነት ኤርትራን ናይቲ ኣዝዩ ብዙሕ ዝርዝር ዝሓቖፈ ነዊሕ መስርሕ ፖለቲካዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ታሪኻዊ ዕድለኛታት ፍጻመታት እየን። 15 መጋቢት 1964 ዝኽሪ ሓርበኝነት ተጎርባ ከኣ ኣብቲ መስርሕ ብረታዊ ቃልሲ ናይ ገዛእ ርእሳ ተዘክሮ ኣንቢራ ዝሓለፈት ናብ ነጻነት ካብ ዘብጽሐ ዕለታት ሓንቲ እያ። እነሆ ከኣ ንዝሓለፈ 62 ዓመታት ንሓርበኛታታን ጀግንነቶምን ንዝክር ዘለና።
ሓይልታት መግዛእቲ ኢትዮጵያ፡ ሰውራ ኤርትራ ንምብርዓን፣ ብምስትነዓቕን ብደዐን ብሓይሊ ፖሊስ ዓባይ ጥራይ ክከላኸልዎ ዝገበርዎ ፈተነታት ውጽኢት ምስ ሰኣንሉ፡ ኣብዚ ዝተጠቕሰ ዕለት ኣብ ተጎርባ ፍሉይ ሓይሊ ካብ ሃይኮታ ኣውፊሮም ኣንጻርቶም ልዕልና ዕላማ፣ ትብዓትን ጽንዓትን እንተዘይኮይኑ፡ ኣዝዩ ውሑድ ቁጽርን ድሑር ኣጽዋርን ዝነበሮም ምዑታት ኣሃዱታት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ገጢሞም። ዕላመኦም ከምቲ ክሳብ ስዕረቶም ብተደጋጋሚ ተፈቲኑ ዝፈሸለ ካለኦት ግፍዓዊ ስርሒታቶም፡ ነቲ ናይ ሰውራ ቁልዒ ሓንሳብን ንሓዋሩን ንምቕሃሙ ነይሩ። እንተኾነ ኩነታታት ካብ ትጽቢቶም ወጻኢ ኮይኑ፡ ኣብዚ ናይ መጀመርያ ኣትኪልካ ፊትንፊት ግጥም መኮነናት ዝርከብዎም 84 ኣባላት ሰራዊት ኢትዮጵያ ተቐቲሎም፡ ኣስታት 22 ከኣ ተወጊኦም። ሓይልታት መግዛእቲ ኣብ ልዕሊ እቲ መጀመርያ ዘሰለፍዎ ኣስታት 200 ሓይሊ ሰብ፡ ተወሳኺ ረዳኢ ዓቕሚ’ኳ እንተሰለፉ ካብ ስዕረትን ክሳራን ክድሕኑ ግን ኣይከኣሉን።
እቲ ብሓርበኛ መሓመድ ዓሊ ኢድሪስ (ኣቡ ርጃላ) ዝምራሕ ዝነበረ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ፡ ኣብ ልዕሊ ጸላኢ እዚ ዝተጠቕሰ ጉድኣትን ክሳራን ኣውሪዱን ኣሕፊሩን ነቲ ግጥም ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ከሰጋግሮ እንከሎ፡ ብጥራዩ ዘይኮነ ክቡር ዋጋ ከፊልሉ እዩ። በዚ መሰረት ኣብ ውግእ ተጎሩባ 18 ምዑታት ተጋደልቲ ብጀግንነት ክስዉኡ እንከለዉ 4 ከኣ ተወጊኦም። ካብቶም ስዉኣት፡ እድሪስ ኣደም ፋጃጅ፡ ዑስማን ዓፋ እድሪስ፡ እድሪስ መሓመድ ዓሊ ሑመድ፡ ዑስማን መሓመድ ዓሊ ኣፋዳድ፡ ዓሊ እድሪስ ጀምዕን ሳልሕ ኑር ሓምደን ዝበሃሉ ሓርበኛታት ከም ዝርከብዎም፡ “ዛንታና” ዝብል ኣቡ ርጃላ ብምውካስ ዝተዳለወ ሰነድ ይሕብር።
ሓይልታት መግዛእቲ ኣደዳ ዘይተጸበይዎ ስዕረትን ክሳራን ኮይኖም ናብቲ ዝመጽዎ ሃይኮታ ምስተመልሱ፡ ኣብቲ ዝተሳዕርሉ ውግእ ኢድ ንዘይነበሮም 8 ሲቪል ኤርትራውያን ቀቲሎም። ህዝቢ ንምርዓድን ምስ ሰውራኡ ከይተሓባበር ንምፍርራሕን ከኣ ናይቶም ስዉኣት ተጋደልትን ኣብ ከተማ ዝተቐትሉን ሬሳታት ኣብ ከተማታት ሃይኮታ፡ ኣቑርደት፡ ባረንቱን ከረንን ንነዊሕ ሰዓታት ሰጢሐሞ። ውጽኢቱ ግና ከምቲ ዝተጸበይዎ ራዕዲ ዘይኮነ፡ ሕራነ ኤርትራውያን’ዩ ፈጢሩ።
ግጥም ተጎርባ ከም ኣገዳሲ ታሪኻዊ ተዘክሮ፡ ፍሉይ ጅግንነት ዝተፈጸመሉን ካብቲ ካልእ ውግኣት ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ዝለዓለ ራዕዲ ዝፈጠረ ጥራይ ኣይኮነን። ካብኡ ሓሊፉ ነቲ ወተሃደራዊ ግጥም ናብ ሓድሽ ናይ ፊት-ንፊት ምዕራፍ ዘሰጋገረ ስለ ዝነበረ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ካብ ምብራቕ ናብ ምዕራብ፡ ካብ ሰሜን ናብ ደቡብ ዝተፈጸመ ጅግንነት ኣፍደገ ዝኸፈተ ስለ ዝነበረ እዩ ብፍሉይ ከም መዓልቲ ሰራዊት ሓርነት ዝዝከር።
ውግእ ተጎሩባ እቲ ወሳኒ ስንቅን ኣጽዋርን ኣብ ሕልና ጀጋኑ ዝሰረጸ ጽንዓት፡ ቅሩብነትን ተወፋይነት ምዃኑ ዘርኣየ እዩ። እቲ ዝተበግስሉን ዋጋ ዝኸፈልሉን ፍትሒ ናይ ምርግጋጽ ቃልሲ ግና፡ እቲ ሓደ ካብቲ ሓደ እንዳተቐባበልና ኣብዚ ሎሚ ዘለዎ ደረጃ በጺሑ ኣሎ። እቲ በብግዜኡ ነዚ ረዚን ሓላፍነት ዝርከብ ትውልዲ ከኣ መምስቲ ዝርከበሉ መድረኽ ዝመጣጠን ካልእ ተጎርባ ናይ ምስራሕ ሓላፍነት ከም ዘለዎ፡ ብፍላይ ኣብዚ ንርከበሉ ዘላን ኩነታት ንካልኢት’ኳ ክዝንግዕ ኣይግብኦን። ነዚ ንምዝኽኻር ኢና ከኣ ንተጎርባን ካለኦት ታሪኻውያን ዕለታትን ዓመት መጸት እንዝክረን።
ኣብ ተጎርባ ዓወት ዝተመዝገበሉ ግዜን ኩነታትን ብብዙሕ መልክዑ ካብዚ ዘለናዮ ዝተፈልየ እዩ ነይሩ። ናይ ሓይልታት ኣሰላልፋ፡ ናይቲ ቃልሲ እስትራተጅን ስልትን፡ ናይ መራኸቢ ምዕባለ፡ ናይ ጸላኢ ባህሪ፡ ጠቕላላ ዓለማዊ ኩነታት … ወዘተ ዝተፈልዩ እዮም። ብዓብይኡ ከኣ ቅያ ተጎርባን ካለኦት ግጥማትን ኣብ ፍረ በጺሖምስ ድሕሪ ነጻነት ንሓርነትን ምዕቃብ ልኡላውነትን ኣብ እንቃለሰሉ ፍሉይ ባህሪ ዘለዎ ምዕራፍ ኢና ዘለና። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ሎሚን ግዜ ተጎሩባን፡ ናይ ተመኩሮ ምውርራርስን ምትእስሳርን የብሎምን ማለት ኣይኮነን።
ኣብ ግዜ ዓወት ተጎርባ ኮነ ሎሚ ሕቶ ህዝቢ ቅድሚት ምስራዕ ኣብ ቦታኡ እዩ። ሽዑ ኮነ ሎሚ ወሳኒ ግደ ተሳትፎ ህዝቢ ኣብ ቦታኡ እዩ። ንትማሊ፡ ሎምን ጽባሕን ናይ ምትእስሳር ብጽሒት መንእሰይ ከኣ ህያው እዩ። ከምዚ ናትና ዝኣመሰለ ነዊሕን ኣብ ምዕራፍት ዝተኸፋፈለን ቃልሲ ብሓደ ውሱን ትውልዲ ዝውዳእ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ዝሰጋገር እዩ። ናይዚ ምስግጋር ቀንዲ ሞተርን ድንድልን ከኣ መንእሰይ እዩ። ስለዚ እዚ ንርከበሉ ዘለና እዋን ከም ወትሩ፡ ዝያዳ ኩሉ ክፍልታት ሕብረተሰብ ንመንእሰይ ትውልዳዊ ሓላፍነት ዘሰክሞ ምዃኑ በዚ ኣጋጣሚ ምዝኽኻሩ ኣገዳሲ እዩ።
ሓላፍነት መንእሰይ ኩሉ ግዜ ዕዙዝ ኮይኑ፡ ከከምቲ መድረኹ ከቢድን ቀሊልን ክኸውን ይኽእል። ናይ ሎሚ መንእሰይ ሓላፍነት፡ ካብ ናይ ግዜ ተጎርባ መንእሰይ ሓላፍነት ዝተፈልየን ዝኸበደን ክኸውን ግድነት እዩ። ብመንጽር’ዚ፡ መንእሰይ ኤርትራ ስለ ዝመረጾ ዘይኮነ፡ ሓራን ዲሞክራስያዊትን ልኡላዊት ኤርትራ ንምዕቃብ እዚ ንርከበሉ ዘለና መድረኽ ዝጠልቦ ሓላፍነት እዩ ዝስከም።
በዚ ኣጋጣሚ ከኣ ነዚ ዘንጸላልወና ዘሎ ከባብያዊ ናይ ኣሰላልፋን ሕልኽልኽ ምዕባለታትን፡ ብፍላይ ከኣ ሃቐነ ግሃሰት ልኡላውነትና ብኢትዮጵያ፡ ኣብ ግምት ኣእትዩ፡ ምስ ትማልን ጽባሕን ኣገናዚቡ፡ ክሳብ ሕጂ ንዝተመዝገበ ታሪኻዊ ጽንዓት ዓቂቡ፡ ነዊሕ ዘማዕዱ ራኢ ወኒኑ ናይ ምቅላስን ምስግጋርን ካልእ ከስከመሉ ዘይክእል ከቢድ ሓላፍነት ከም ዘለዎ ንመንእሰይ ኤርትራ ኣብ ርእሲቲ ግንዛበኡ ነዘኻኽሮ። እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ሓይልታት ለውጢ ኤርትራ እውን ኣብ ቅነ እዚ ታሪኻዊ ዕለት፡ ብዛዕባቲ ዝዓበየ ጉድለቶም ኮይኑ ዘሎ ሓቢርካ ክትቃለስ ዘይምብቃዕ ከስተብህልሉ ዘለናዮ እዋን ዝጠልቦ’ዩ ንብሎም።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ንሰማእታት ኤርትራ!
15 መጋቢት 2026
نلتقي بكم اليوم في مناسبة عالمية مهمة، يحتفل بها العالم في الثامن من مارس من كل عام، وهي اليوم العالمي للمرأة؛ اليوم الذي يُعد فرصة للاحتفاء بإنجازات المرأة، واستذكار نضالها الطويل من أجل الكرامة والمساواة والمشاركة الفاعلة في بناء المجتمعات
إنه يوم لتكريم المرأة في كل مكان… الأم، والمربية، والعاملة، والقائدة، وصانعة الأمل في حياة الشعوب
يرجع تاريخ الاحتفال باليوم العالمي للمرأة إلى بدايات القرن العشرين، عندما بدأت النساء في عدد من الدول الصناعية بالمطالبة بحقوقهن الأساسية في العمل والكرامة والمشاركة السياسية
ومن أبرز الأحداث التي ارتبطت بتاريخ هذا اليوم، خروج مظاهرات نسوية في مدينة نيويورك عام 1908، حيث طالبت آلاف العاملات بتحسين ظروف العمل وتقليل ساعات العمل ومنح المرأة حق التصويت
وفي عام 1910، وخلال مؤتمر النساء الاشتراكيات الذي انعقد في مدينة كوبنهاغن في الدنمارك، اقترحت المناضلة الألمانية كلارا زيتكين تخصيص يوم عالمي للمرأة، ليكون مناسبة سنوية لتوحيد جهود النساء في مختلف أنحاء العالم للدفاع عن حقوقهن
وبعد عقود من النضال، اعترفت الأمم المتحدة رسمياً بهذه المناسبة عام 1975، ليصبح الثامن من مارس يوماً عالمياً تحتفل به دول العالم سنوياً
وفي كل عام يُرفع شعار عالمي يعكس أولويات المرحلة، ويؤكد أهمية تمكين النساء والفتيات، وتعزيز مشاركتهن في التنمية وصنع القرار، وبناء مجتمعات أكثر عدلاً وتوازناً
فتمكين المرأة لم يعد مجرد مطلب اجتماعي، بل أصبح شرطاً أساسياً لتحقيق التنمية المستدامة وبناء مستقبل أفضل للأجيال القادمة
المرأة الإرترية… تاريخ من النضال
وعندما نتحدث عن المرأة ودورها في المجتمع، فإننا نجد نموذجاً ملهماً في المرأة الإرترية التي لعبت دوراً محورياً في تاريخ بلادها الحديث
فخلال سنوات الكفاح المسلح من أجل الاستقلال، كانت المرأة الإرترية حاضرة بقوة في مختلف ميادين النضال، حيث شاركت في صفوف المقاومة، وأسهمت في الدعم اللوجستي والعمل الطبي والتنظيمي، وقدمت تضحيات كبيرة في سبيل حرية الوطن
لقد أثبتت المرأة الإرترية أن النضال من أجل الوطن ليس مسؤولية الرجال وحدهم، بل هو مسؤولية مشتركة بين أبناء الوطن جميعاً
وقد شكّلت هذه المشاركة الواسعة علامة فارقة في تاريخ المجتمع الإرتري، حيث برزت المرأة كقوة فاعلة في مسيرة التحرر الوطني
لم تكن المرأة الإرترية مجرّد شريكة في الماضي النضالي فحسب، بل كانت ولا تزال فاعلاً أساسياً في بناء الحاضر وصناعة المستقبل. غير أننا نلاحظ تراجعاً ملحوظاً في حقوق المرأة، مقارنة بما كانت عليه خلال الكفاح المسلح. ويعود ذلك إلى أن قضية المرأة تُعد من القضايا الجوهرية المرتبطة بإشكالية تحرير المجتمع بأسره، ودمقرطته؛ إذ لا يمكن تصور معالجة إحدى هاتين المسألتين بمعزل عن الأخرى، لأن تحرر المجتمع يظل ناقصاً ما لم يقترن بتحرّر المرأة وضمان حقوقها
إن الاحتفال بـ اليوم العالمي للمرأة هو تذكير بأهمية دعم المرأة وتمكينها، وتوفير الفرص المتكافئة لها في التعليم والعمل والمشاركة في صنع القرار
فالمجتمع الذي يمنح المرأة مكانتها المستحقة هو مجتمع أكثر قوة وتماسكاً وقدرة على التقدم
كما أن الاستثمار في تعليم الفتيات وتمكين النساء اقتصادياً واجتماعياً يعد من أهم العوامل التي تسهم في تحقيق التنمية والاستقرار
في هذا اليوم العالمي، نوجّه تحية تقدير وإجلال لكل امرأة إرترية ساهمت في بناء الوطن، ولكل امرأة حول العالم تناضل من أجل مستقبل أفضل
تحية للأم التي تصنع الأجيال…
وللمعلمة التي تنير العقول…
و للعاملة التي تبني المجتمع…
ولكل امرأة جعلت من العطاء طريقاً للحياة
كل عام والمرأة بخير…
وكل عام والمرأة رمزٌ للقوة والعطاء والأمل
