ኤርትራዊ ወዲ ሃገረይ! ኣስተብህል ኣይትተሃመል። ኣብ ግዜ እቶእቶ ከይትታለል። ምኽንያቱ በዚ ኣብ ልዕሊ ህዝብን መሬትን ኤርትራ ዝኸይድ ዘሎ፡ ውጽኢቱ ዘይፍለጥ ሕቡእ ምስጢራት ደሓር ተመሊስና “ከምዚዶ መሲሉኒ” ከይንብል ንተሓቛቘፍ። ብደገ ዝመጽእ ሽርሒታት ጥራሕ ዘይኮነስ ካብ ኤርትራውያን ውን ጎሓላሉ ከምዘይሰኣኑ ኣጸቢቕና ክንነቕሓሎም ይግባእ።

ትማሊ ብኣጋር ሰራዊትን፥ ነፈርትን ህዝብን፡ እንስሳታትን ኣባይትን ኤርትራ፥ ዘባደመ መግዛእቲ ኢትዮጵያ፡ ካብ መዝገብ ታሪኽ ዝፈሓቕ ኣይኮነን። ንሕና ህዝቢ ኤርትራ ብመሰረቱ ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ ጽልኢ የብልናን። ጽልኢ የብልናን ማለት ግን ነቲ ኣሽሓት ዝተሰውኡሉ ዕላማ ምጥላም ማለት ኣይኮነን። እቲ፡ ኣብዚ እዋንዚ ገለ ምሁራት ኢና በሃልቲ ኢትዮጵያውያን ፖለቲከኛታት፥ ንህዝቢ ኤርትራ ንምድህላል ዘስምዕዎ ከንቱ ውዳሴን ንድሕሪት ምምላስን ግን  ፈጺሙ ከምዘይስቆረና  ክነብርሃሎም ይግባእ።

እዞም ምሁራት ኢና በሃልቲ ብህዝቢ ኤርትራ ዝጽልኡ ነጋውስ በብሓደ እናተቐሱ ክገልጹ ከለዉ ከምዚ ዝስዕብ ይብሉ። “ህዝቢ ኤርትራ ንሃጸይ መነሊክ ዝጸልእዎ ሸጥካና ብዝብል ኢዩ ይብሉ። እዚ ግን ህዝቢ ኤርትራ ኣይኮነንዶ “ስለምንታይ ትሸጠኒ” ኢልዎም ክበሃል  ሓሲብዎ’ውን ኣይፈልጥን። እቶም ከምዚ ዝሓስቡን ዘዘንትዉን ኮነ ኢልካ ንሓዲሽ ወለዶ ንምድንጋርን ከምቲ ናይ ሓምሳታት ዝገበርዎ ዘይተዓወተ ነፍሕታት ይደግምዎ ምህላዎም ኣይተረደኦምን። ቀጺሎም፥ኤርትራውያን ንሃጸይ ሃይለስላሴ ንፈደረሽን ስለዝደምሰሰ ኢዮም ዘይፈትውዎም ብማለት እውን ወስ ክብሉ ይፍትኑ ኢዮም። እዚ ግን እቲ ፈደረሽን ስለዝፈረሰ ዘይኮነስ፡ ኤርትራ ርእሳ ዝኸኣለት ሃገር ምዃና ብምኽሓድ፡ ከሎ ገና ቋንቋታታ፡ ባህልታታን ዲሞክራሲያዊ ትካላታን ተጠሊሙ ሰንደቕ ዒላማኣ ብምውራድን እዩ ህዝብና ቅድሚ ፈደረሽን ምፍራስ ቃልሱ ዘልዓለ። እቲ ቃልሲ ንፈደረሽን ምምላስ ዘይኮነስ፡ እቲ ውዒሉ ሓዲሩ ሃገራውነቱን ታሪኹን ክብርታቱን እናተፋሕቘ ይኸይድ ከምዘሎ ዝተገንዘበ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ወርሒ ሕዳር 1958  ሓረካ ወይ ማሕበር ሸውዓተ ዝፍለጥ ምንቅስቓስ ዝጀመረ። 

ህዝቢ ኤርትራ ምእንቲ ክብሩ፡ መንነቱን ሃገራውነቱን ንኽመልስ ካብ ባሕቲ መስከረም 1961 ጀሚሩ ኣብ  ቃልሲ ደሙ ዘፍሰሰን ኣዕጽምቱ ዝኸስከሰን እውን ምሉእ መሰል ርእሰ ውሳነኡ ንምርግጋጽ እምበር ፈደረሽን ንምምላስ ኣይነበረን። ስለዚ እቲ ብረታዊ ሰውራ ቅድሚ እቲ ብ15 ሕዳር 1962 ፈደረሽን ምፍራሱን ንባንደራና ብባንደራ ኢትዮጵያ ብ23 ታሕሳስ 1958 ምትክኡን  ኢዩ ተጀሚሩ። ድሕሪ ምምስራት ማሕበር ሸውዓተ፡ ንግፍዐኛ መግዛእቲ ኢትዮጵያ፥ ብናይ ሽዑ መንግስቲ ኣሜሪካ ክሳብ ኣፍንጫኡ ይዕጠቕ ስለ ዝነበረ፡ ብሓይሊ እምበር ብሰላማዊ መንገዲ መሰል ርእሰ ውሳነ ኤርትራ ከምዘይቅበል ምስ ተፈልጠ፡ እዞም ኣብ ስእሊ ዘለዉ ጀጋኑ ኤርትራውያን ምእንቲ ሃገሮም ስለ ዝተበጀዉ፥ ሓይሊ መግዛእቲ ምእንቲ ካብ ህዝቢ ክንጽሎም ሸፋቱ ኢዮም ክብል ፈተነ።

Dirar picture1

ሰውራ ኤርትራ ግን መመሊሱ ጠጢዑ ሓይሉ እናደልደለ ንመግዛእታዊ ሓይሊ ምስቲ ኩሉ ኣጽዋሩ ክድርዕሞን ኣላሽ ከብሎን በቕዐ እምበር ንድሕሪት ኣይተመልሰን። ሓይሊ መግዛእቲ፡ ምስ ሰውራ ትተሓባበሩ ኣለኹም ብማለት ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ተቓለስቲ ዝወስዶ ዝነበረ ዝተፈላለየ ግፍዕታት ዘርዚርካ ዝውዳእ ኣይኮነን። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ዓውዲ ውግእ  ንዝተሰውኡ ተጋደልቲ፥ ህዝቢ ንምርዓድ መይቶም እንከለዉ ከይተረፈ የንጠልጥሎም ነይሩ እዩ። ተወጊኦም ምስ ተማረኹ ኣብ ልዕሊ ኣዘዝቲ መግዛእቲ ቁጠዔኦም ስለ ዝገለጹ ተዳጊሞም ምስ ተቐትሉ ህዝቢ ንምርዓድ ኣስከሬኖም ኣብ መሬት ይጉተት ነይሩ። ስዉእ ወለሎ ናይዚ ኣብነት እዩ።

Dirar Picture2

ነዚ ካብቶም ባሕሪ ሰጊሮም ዝመጹ ገዛእቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብና  ካብ ዝፈጸምዎ በደል ዘይፍለ ተግባራት ንጠቅስ ዘለና፡ ኣብ ታሪኽ ንምንባርን ንድሕሪት ተመሊስካ ንምጽብጻብን ዘይኮነ፡ ዝተፈጸመ ነገራት ከምዘይርሳዕ ንምምልካትን ሕጂ’ውን ናብ ከምዚ ዓይነት ሸንኮለል ክምለሱ ንዝደልዩ ካብ ዝሓለፈ ጌጋኦም ንክመሃሩ መልእኽቲ ንምትሕልላፍ እዩ።

እቲ ኩሉ ዝሓለፈ ግፍዒ ከይኣክል፡ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዓውዲ ውግኣት ናይ ዝሞቱ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ሓወልቲ ንክትከል ዝሓቱ ወገናትን ዓሰብ ናትና ኢያ ዝብሉን ክቀላቐሉ እንከለዉ፡ ነቲ ዝፈሰሰ ንጹህ ኤርትራዊ ደምከ ከመይ እዮም ክርእይዎ ዝደልዩ።

ዝያዳ ንምንጻር፡ ኤርትራውያን ምስ ዝሓለፉ መግዛእታዊ ስርዓታት፥ እምበር፡ ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ ጽልእን ቅርሕንትን የብልናን። ከም ጎረባብቲ ህዝቢ ብሓባር ክንነግድ፡ ክንዋሰብን ሓባራዊ ማሕበራዊ ህይወት ከነተግብርን ጸኒሕና ኢና። ኣብ መጻኢ እውን እቲ ኣብ መንጎ ክልተ ልኡላዊ ጐረባብቲ ሃገራት ዝህሉ፡ ንናይ ሓባር ረብሓን ሰላምን ዝዓዪ ዓለም ለኻዊ ደረጃኡ ዝሓለወ ሓደ ኣብ ጉዳይ’ቲ ካልእ ኢድ ዘየእትወሉ ዝምድና ዝጽላእ ዘይኮነስ ኣድላይ’ውን እዩ። ካብዚ ሓሊፉ በቲ መሰል ናይ ጉርብትና ዘየኽብርን፥ ዘይሚዛናውን ዝምድና ንምፍጣር ዝግበር ላዕልን ታሕትን ከይንድህለል ክንጥንቀቕ ይግበኣና።

ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል መግብን ሕርሻን (FAO) ኣብ ኤርትራን ኣብ ሱዳንን ዝተራእየ ወራር ኣንበጣ ናብ ስዑዲ ዓረብን ግብጽን ብቅልጡፍ ይዝርጋሕ ምህላው ብምግላጽ ኣብ ኣእካልን ውሕስነት መግብን ስግኣት ክፈጥር ይክእል’ዩ ክብል የጠንቅቕ።

ኣብ ኤርትራን ሱዳንን ዝተራእየ ጽቡቕ ዝናብ ካብ ወርሒ ጥቅምቲ ጀሚሩ ኣንበጣ ምፍጣሩ፡ ብተወሳኺ ቁጽሪ ዕስለ ኣንበጣን ምንቅስቃሱን ይውስኽ ምህላው ትካል መግብን ሕርሻን ሕ/ሃ (FAO) ወሲኹ የረድእ። ኤርትራ ኣብ ዝሃበቶ ምላሽ፡ ሚንስትሪ ሕርሻ ኤርትራ ነቲ ስግኣት ኣንበጣ ኣቐዲሙ ፈሊጥዎስ ንምክልኻሉ ክዳለወሉ ዝጸንሐ`ዩ ብምባል እቲ መጠንቀቕታ ፋኦ ግዜ ዝሓለፎ ምዃኑ ትገልጽ።

ሓደ ዕስለ ኣንበጣ ኣብ መፍራቕ ወርሒ ጥሪ ኣብ ሰሜናዊ ገማግም ባሕሪ ስዑዲ ዓረብ ከምተራእየን ካልእ’ውን ኣብ ጥቓ ዶብ የመንን ኦማንን ከምዝተራእየ፡ ኣብ ገለ ከባቢታት ሕቡራት ዓረብ ኢማራትን ደቡባዊ ኢራንን`ውን ዕስለ ኣንበጣ ከምዝተራእየ እቲ ትካል ወሲኹ ሓቢሩ’ሎ።

ብመሰረት መግለጺ’ቲ ትካል ዝርግሓ’ቲ ዕስለ ኣንበጣ ናብ ዶብ ህንዲን ፓኪስታን ክበጽሕ ከምዝክእል`ውን ይገልጽ።

ኣብ ሕቡራት ሃገራት ትካል መግብን ሕርሻን በዓልሞያ ምርባሕ ኣንበጣ ኪዝ ክረስማን “ዝቕጽል እዋን ምርባሕ ኣንበጣ ከይጀመረ ንዝርግሐ’ቲ ዕስለ ኣንበጣ ንምቁጽጻር ዝመጽእ ሰለስተ ኣዋሕ ኣገዳሲ እዋን’ዩ” ይብል።

ንሱ ብተወሳኺ ነዚ ዝረአ ዘሎ ወራር ዕስለ ኣንበጣ ንምቁጽጻር ውጽኢታዊ ዝኾነ ምቁጽጻር ኣብቲ ኣንበጣ ዝፋረየሉ ከባቢታት ሱዳን፡ኤርትራን ስዑዲ ዓረብን ካልኦት ከባቢታት ምክያድ ከምኡ’ውን ካብ ወርሒ መጋቢት ክሳብ ግንቦት ዘሎ ጻዕቂ ዝናብ ከምዝውሰን ይገልጽ።

ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ጥራይ ኣስታት 85,000 ሄክታር መሬት ጸረ ኣንበጣ ፈውሲ ከምዝተበተነሉ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ሰሙናት ድማ ተመሳሳሊ ስርሒት ኣብ ኣስታት 30,000 ሄክታት መሬት ከምዝተኻየደ ፋኦ ኣፍሊጡ’ሎ።እዚ ስርሒት ኣብ ሱዳን፡ኤርትራ፡ስዑዲ ዓረብን ግብጺን ዝተኻየደ ክከውን ከሎ ተመሳሳሊ ስጉምቲታት ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ ኢራን ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥሪ ምክያዱ እቲ ትካል ይገልጽ።

ኤርትራ ብሚንስተር ዜና ኤርትራ ጌራ ኣብ ዝሓበቶ ምላሽ፡ ሚንስትሪ ሕርሻ ኤርትራ፡ ንስግኣት ዕስለ-ኣንበጣ ኣብ`ቲ ዞባ ኣቐዲሙ ብምግንዛብ ኣብ ምክልኻሉ ኣቐዲሙ ዓቕምታቱ ኣወሃሂዱ ክዳለዉሉ ዝጸንሐ ስለ ዝኾነ እዚ ብፋኦ ዝቐረበ ቅድመ-መጠንቀቕታ ግዚኡ ዝሓለወ ኣይኮነን ኢሉ’ሎ።

ሓደ እኹል ኣንበጣ ኣብ ሓደ መዓልቲ 150 ኪ.ሜ ክጉዓዝ ከምዝክእል ሓደ ዕስለ ኣንበጣ ድማ ኣብ ሓደ መዓልቲ ክንዲ 35,000 ሰባት ክምገብዎ ዘክእል እኽሊ ከጥፍእ ከምዝክእል ይግለጽ።

እቲ ዝዓበየ ወራር ዕስለ ኣንበጣ ኣብ 2003-2005 ኣብ ምዕራብን ሰሜናዊ ምዕራብ ኣፍሪቃ ዝተራእየ ምኻኑ ኪስ ክሪዝማን ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሩ።

ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል መግብን ሕርሻን ንምቁጽጻር እዚ ተርእዮ ዝምልከት ኣብ ዝመጽእ ሰሙናት ኣብ ጆርዳን ኣኼባ ከምዘካይድ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።

ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።

ህዝቢ ትግራይ ወፅዓን ባርነትን ኣይቅበልን ኢሉ ህዝባዊ ዕላማ ተሓንጊጡ ቃልሲ ዝጀመረሉ መበል 44 ዓመት ነኽብር ኣለና። በዓል 11 ለካቲት ናይ ቃልስን ዓወትን ጉዕዞና እንዝክረላን ንናይ ሎምን ፅባሕን ዘይነፅፍ ትምህርቲ እንወስደላን ዕለት እያ። ህዝቢ ትግራይ ካብ ወጋሕትኡ ብመሪሕ ውድቡ ህወሓት እናተመርሐ ቃልሲ እንትጅመር እንተሎ ነቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብታት ሃገርና ተፃዒኑ ዝነበረ ፍፁም ፀረ ህዝቢ ስርዓት ብምግላስ ኩሎም ህዝብታት ብማዕርነት ዝነብሩላ ሓዳሽ ዲሞክራስያዊት ኢትዮዽያ ንምፍጣር ዝብል ዕላማ ሒዙ እዩ ተቓሊሱ። ህዝቢ ትግራይ ብረት ኣልዒሉ ዝተቓለሰ ባህጊ ኩናት ሃልይዎ እንተይኮነስ ነዚ ቅኑዕ ዕላማ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ካሊእ መማረፂ ስለዝተስኣነ እዩ። መሰሉን ረብሓታቱን ክሕለወሉ እምበር ናይ ካሊእ መሰልን ረብሓን ንምድፋእ ኣይነበረን። ጭቆናን ግፍዕን ንምውጋድ ‘ምበር ንሓደ ጭቆናን ግፍዕን ብካሊእ ጭቆናን ግፍዕን ንምትካእ ኣይነበረን።


ህዝቢ ትግራይ: ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮዽያ ብሰላም፣ ብማዕርነትን ሕውነትን ንምንባር፤ ብፃዕርና ብራሃፅና ካብ ድኽነትን ጥምየትን ሓራ ንምውፃእ ኢሉ እዩ ክባር ዋጋ ከፊሉ። ነቲ ዝተሓላለኸን ዓቐብ፣ ቁልቁል ዝበዝሖ ቃልሲ ኣብ ሃገርና ዝነበረ ዘይተመጣጠነ ቃልሲ መብረ ከይሓተተ ነቲ ከቢድ ሸከም ሓላፍነት ወሲዱ ንምግማቱ ዘፅግም ከቢድ መስዋእቲ ከፊሉ እዩ። ንዝሓለፉ 27 ዓመታት ኣብ ሃገርና ብዝተፈጠረ ሓዱሽ ምዕራፍ ናይ ድኽነትን ጥምየትን ተምሳሌት ዝነበረት ሃገር ብዝሓዝናዮ ህዝባዊ ቅኑዕ መስመርን ብናይ ህዝብና ዘይተሓለለ ፃዕርን ቃልስን ካብ ናይ ምብትታንን ምንቁልቋልን ሓደጋ ወፂኣ ከም ሃገር ናብ ሓዱሽ ምዕራፍ ክትሰጋገርን ምስሊ ሃገርና ብመሰረቱ ክቅየር ገይርና ኢና።


ነቲ ዝጀመርናዮ ለውጥን ምዕባለን ህያው ብምግባር ብሓያልነት ልምዓታውን ዲሞክራስያውን መስመርናን ኣብ ፅላል እዚ መስመር ዓሲሉ ተኣምር ዝሰርሕ ፅኑዕ ተቓላሳይ ህዝብናን ሒዝና ዳግም ዘሕብን ናይ ቃልሲ ምዕራፍ ንምስራሕ ኣብ መንገዲ ብሩህ ጉዕዞ ኮይና 27 ዓመታት ተጓዒዝና ኢና። ሓላል ህዝብና ንክብርን ምዕባለን እዛ ሃገር ኩሉ ዝኽፈል ኸፊሉ እዩ። ከይሰሰዐ ደም ገቢሩ፣ ነቲ ከቢድ ፃውራ ተሸኪምዎ ሓሊፉ። ብጥምየት፣ ብመከራ፣ ብግፍዒ ከይተሰኮነ ሰብ ክፃወሮ ይኽእል እዩ ተባሂሉ ካብ ዝግመት ሽግርን መከራን ንላዕሊ ተፃዊሩ ብፅንዓት ተቓሊሱ ናብ ዓወት በፂሑ እዩ። ድሕሪኡ እውን እንተኾነ ምስ ተፈጥሮ ገጢሙ ጎቦ ፃሕቲሩ ድኽነት ክስዕር ልዑል ርብርብ እናገበረ ፀኒሑን ኣሎን። ሕልፊ ገቢረ እየ እሞ ሓለፉ ይዋሃበኒ እንተይበለ፤ ሓለፉ ይትረፍ እቲ ዝግበኦ እኳ ከይረኸበ ቅልፅሙን ጭዋድኡን ኣሚኑ ኣብ ፀረ ድኽነት ቃልሲ ወፊሩ ተስፋ ዝህብ ለውጥን ብርሃንን ክርኢ በቒዑ እዩ።


ዝኸበርካ ህዝቢ ትግራይ

ዝኸበርኩም ኣባላት ህወሓት

መበል 44 ዓመት ልደት ቃልስና እንትነኽብር ብሓደ ገፅ ኣብ ዝሓለፈ ናይ ቃልሲ ጉዕዞና ዘመዝገብናዮም ዓወታት ንምዕቃብን ንምስፋሕን ርብርብ ኣብ ንገብረሉ መድረኽ ኮይና፤ ብካሊእ ገፅ ሃገርና ካብቲ ጀሚራቶ ዝነበረት ፈታውን ፀላእን ዝመስከርሉ ለውጥን ምዕባለን ንድሕሪት ኣብ ዝምለሰሉ፤ ካብቲ ዘሕፍር ናይ ድኽነት ታሪኽና ወፂና ብርሃን ምርኣይ ኣብ ዝጀመርናሉ እዋን እዚ ኩሉ ተስፋን ዕድልን ናብ ስግኣትን ጭንቅን ዝተቐየርሉ መድረኽ ኮይና ኢና ነኽብራ ዘለና።
ኣብዚ እዋን ኣብ ብዙሕ ከባቢታት ሃገርና ስእነት ሰላም እናተጋፈሐ፤ መሰረታዊ ሕቶታት ህዝቢ ልምዓትን ዲሞክራስን ንጎኒ ተገዲፉ ተጀሚሩ ዝነበረ ተስፋ ህዝቢ ስሉጥ ልምዓት ኣብ ሓደጋ ዝኣትወሉ፤ ምውፃእ ተጀሚሩ ዝነበረ ዓቐብ ምቕፃል ኣብዩ ቁልቁል ምውራድ ዝተጀመረሉ ኩነታት ይረአ ኣሎ። ን27 ዓመታት ሰላማ ተሓልዩ፣ ክብርን ልእላውነትን ሃገርና ተኸቢሩ፤ ብኩለ መዳይ ተምሳሌት ለውጥን ምዕባለን ዝነበረት ዓዲ ሎሚ ንባዕላ ምኳን ኣብይዋ፤ ዜጋታት ቀሲኖም ዘይነብሩላ፣ ብመንነቶም ምኽንያት ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ግፍዒ ዝፍፀመሉ፣ ንብረቶምን ሂወቶምን ውሕስና ዝሳኣንሉ፤ ኣብ ታሪኽ እዛ ሃገር ተራእዩ ዘይፈልጥ ጎንፅን ምፍንቓልን ዝተጋፈሐሉ ግዜ እዩ። ዋሕስ ህዝብታት ዝኾነ ፈደራላውን ሕገ-መንግስታውን ስርዓትና ብፀሓይ ቀትሪ ይሕግሐግን ይፈርስን ኣሎ። ብሽም ለውጢ ንክብርን ህልውናን እዛ ሃገር ዕድመ ልክዖም ዝተቓለሱ ዝርገምሉን ዝኹነንሉን፤ ኣብ ታሪኽ እዛ ሃገር ተራእዩ ዘይፈልጥ ግፍዕን በደልን ዝፈፀሙ፣ ክብሪ ሃገርና ኣሕሊፎም ዝሃቡን ምስ ሕዱራት ፀላእቲ ኢትዮዽያ ብሓባር ኮይኖም ዓዲ ዝወግኡ ዝነበሩ ዝምስገንሉን ክብሪ ክረኽቡ ዝግበረሉ ዘመነ ክሕደት በፂሕና።


ሕግን ልዕልነት ሕግን ይከበር፣ ሕገ-መንግስቲ ይከበር፣ ዋሕስ ብሄር ብሄረሰባት ዝኾነ ፈደራል ስርዓትና ይከበር ዝበለ እንትግፋዕ ሕገ-መንግስቲ ንዝጠሓሱ፣ ሕንከት ብዘይብሉ ስርዓት ፈደራሊዝም ንዘፍርሱ፣ ንዜጋታት ዘፈናቕሉን ዘርኢ ዝፈለየ መጥቃዕቲ ብጉሁድ ንዝፈፀሙ ዝሽለምሉ ግዜ ንርኢ ኣለና። ናይዚ ኩሉ ሽግር ምኽንያት ኣብ ውሽጢ ኢህወደግ እናተዋህለለ ዝመፀ ፅግዕተኛ ናይ ምብስባስ ሓደጋ ናብ ዝኸፈአ ደረጃ በፂሑ ብምህላው እዩ። መሪሕነት ኢህወደግ ኣብ ውሽጡ ዝጀመሮ ናይ ምህዳስ ምንቅስቓስ ከይተዓወተ ስለዝተረፈን ናይ ግዳም ኢድ ኣእታውነት ተሓዊስዎ ዘጋጥም ዘሎ ፀገም እዩ።


ሕዚ ዘላ ኢትዮዽያ ዘይጠዓመቶም ሓይልታት ነቲ ዋሕስ ህዝብታት እዛ ሃገር ዝኾነ ስርዓት ከፍርሱ ላሕ ይብሉ ኣለው። እዚ ንምግባር ድማ ነቲ ፅኑዕ እምነት ሒዙ ዝቃለስ ዘሎ ህዝቢ ትግራይን መሪሕ ውድቡ ህወሓትን ንምስኳንን ንምምብርኻኽን ለይትን ቀትርን ይረባረቡ ኣለው። ኣብ ኩሉ ዓለምን ከባብን ተበቲኑ ዝነብር ዝነበረ ደንበ ትምክሕቲ ሎሚ ግንባር ፈጢሩ ካሊእ ከምዘየለ ብዘምስል ተወዲቦም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ክዘምቱ ንርኢ ንሰምዕ ኣለና። ናይ ኩሉ ጥፍኣት ተሓታቲ ወያነ፣ ኣብ ኩሉ ከባቢ ገልጠም ዝበለ እንተይተረፈ ወያነ እናበሉ ካብቲ ሓው ዝኾነ ህዝቢ ኢትዮዽያ ንምንፃል ሰፊሕ ፃዕሪ ይገብሩ ኣለው።


ብናሃቶም ትርጉም ወያነ ኣረኣእያ፣ እምነት፣ ዕላማን ናይ ሚልዮናት ህዝብታት ረብሓ ዘረጋገፀ ምዃኑ ተሪፉ፣ ትግራዋይ ንምውቓዕ ናይ ውሱን ሓይሊ ወይ ህዝቢ ገይሮም ክስእልዎ ይፅዕሩ ኣለው። ልዕሊ መሰልን ክብርን ህዝቢ ንመሬት፣ ንጎቦን ሽንጥሮን ዘፍቅሩ፣ ንናይ ህዝቢ ዘይትካእ ዓቕሚ ኣምኪኖም ብናይ ግዳም ደገፍ ንምንባር ይፍትኑ ኣለው። እዚ ክገብሩ እንተኾይኖም ነቲ ምሕላፍ ከሊኡና ዝብልዎ ህዝቢ ትግራይን መሪሕ ውድቡ ህወሓትን ምስኳን ዝቐለለ ኮይኑ ተራእይዎም። ብተደጋጋሚ ንህዝቢ ትግራይ ንምምብርካኽ፣ ንምስኳንን ብዘይ መሪሕ ንምትራፍን ካብ ደገ ታዓሲቡ ዝመፀ’ስ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝተኣከበስ ብሓባር ተወዲቦም ካብ ሓደ ጫፍ ናብቲ ካሊእ ጫፍ ሸኾርተት ክብሉ ንርኢ ኣለና።

እንተኾነ ግን ባህግን ድልየትን ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን እዚ ኣይኮነን። ኣጀንዳና ሰላም፣ ልምዓት፣ ዲሞክራስን ኣብ ማዕርነት ዝተመስረተ ንኹሎም ህዝብታት ብማዕረ ዕድል ዝህብ ሕገ-መንግስታዊ ፌደራላዊ ስርዓት ከይትንከፍ ምቅላስ እዩ። ሕገ-መንግስትን ፈደራል ስርዓትን ንምፍራስ ዝግበር ዘሎ ሽርሕን ሸበድበድን ብፍፁም ተቐባልነት የብሉን ጥራሕ እንተይኮነ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን በዙይ ከምዘይደራደሩ ኩሉ ክግንዘቦ ይግባእ። ህዝቢ ትግራይ በዚ መስመርን ስርዓትን ዓወትን ውፅኢትን ኣብ ዝዓተረሉ እዋን ዝቅይሮ ወይ ዝትክኦ ሓዱሽ ዕላማ ኣይብሉን። ህዝቢ ትግራይ ኣብ መፃብብ ኣእቲኻ ርእሱ ከድንን ይኽእል እዩ ኢሎም ዝግምቱ እንተደኣ ሃልዮም ንህዝቢ ትግራይ ዘይፈልጡ ወይ ሕሉፍ ታሪኽ ዝረስዑ እዮም። ኣብ ድሕንነት ሃለዋትን ህዝብና ዘነፃፀረ ዝኾነ ይኹን ውዲት ፍፁም ከምዘይንፈቅድን ከምዘይኾነሎምን ክግንዘቡ ይግባእ። ህዝቢ ትግራይ ይትረፍ ሎሚ ኣብቲ ክፉእ ግዜ እኳ ኣይተሰኮነን፣ ኣይተንበርከኸን፣ ርእሱ ኣየድነነን። ሓድግን ሕላገትን ህዝቢ ትግራይ ትዕግስቲ፣ ዓቕሊ፣ ቃልሲ፣ ፅንዓትን ተዓዋታይነትን እዩ። ሕዚ እውን እንተኾነ ፍትሓዊ ቃልሲ ክሳብ ዘካየድና፤ ፅሩይ መስመርና ክሳብ ዝሓዝና፤ ፈተኽ ዘይብል ተቓላሳይ ህዝብና ሒዝና ዘይንሰግሮ ፈተና ኣይህሉን።

ዝኸበርካ ህዝቢ ትግራይ

ፅኑዕ ህዝብና ሎሚ እውን እንተኾነ ከምቲ ሕሉፍ ኣብ ዙርያ መስመርካን መሪሕ ውድብካን ዓሲልካ ብዘግርም ንቕሓትን ትዕግስትን ፀኒዕኻ ትቃለስ ኣለኻ። ንውድብካ እናፅረኻን እናጎልበትካን ዕጥቅኻ መስመርካ ገይርካ ብመትከላዊ ፅንዓትካ፣ ብውሕሉል ኣካይድኻን ጥበብካን ኣብ ጉዕዞ ቃልስኻ ንዘጋጥመካ ፈተናን ማሕለኻታትን እናሰገርካ ንቅድሚት ትምርሽ ኣለኻ። ኣብ ጉዕዞ ቃልስኻ ብዙሓት ፈተንቲ ኩነታት ሰጊርካ ኢኻ። ቀፃሊ ጉዕዞኻ እውን እንተኾነ ፈተና ኣይገጥምን ማለት ኣይኮነን። ኣብዚ እዋን ኣብ ልዕሌኻ ማእለያ ዘይብሉ ሓሶትን ፀለመን እናኾመሩ ካብቲ ዝሓዝካዮ መንገዲ ከውፅኡኻ ላዕልን ታሕትን ይብሉ ኣለው። ንሓድነትካን ፅንዓትካን ክዘርጉ ዝፅዕሩ ጉላላት እውን ኣይተሳኣኑን። ነቲ ትማሊ ምእንቲ ኩሎም ውፅዓት ህዝብታት ሕልፊ መስዋእትን መጉዳእትን ዝኸፈልካዮ እቶም ትማሊ ብቃልስኻ ዝስዓርካዮም ሓይልታት ከራኽስዎ ይፅዕሩ ኣለው።

ስለዝኾነ ናይዞም ፀላእትኻ ስልትን ሽርሕን ምኳኑ ተገንዚብካ ከምቲ ልማድካ ብስሚዒት እንተይኮነስ ብውሕሉል መንገዲ ጉርድን እኽልን እናፈለኻ ብንቕሓት፣ ብብስለትን ትዕግስትን ውዲቶም ትምክቶ ኣለኻ። ናይ ክልልካ ሰላም ሓሊኻ ንሃገር ኣብነት ዝኾነ ተግባር ትፍፅም ኣለኻ። ንቅድሚት እውን ሰላምካ ውሕስ ኮይኑ ክቕፅል ዝጀመርካዮ ቃልሲ ኣጠናኺርካ ክትቅፅል ይግባእ። ልዕሊ ኹሉ ድማ ዝጀመርካዮ ፀረ ድኽነት ቃልሲ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ኣጠናኺርካ ክትቅፅል ይግባእ። ድሕንነትካን ሃለዋትካን ውሑስ ንምግባር ሓድነትካ ኣስጢምካ ኣብ ዙርያ መስመርካን ውድብካን ዕሰል። ዝበሉ እንተበሉ ኣብ ዕላማኻ ፅናዕ፤ ውሕስናኻ ኣብ ስጡም ሓድነትካን ፅንዓትካን እዩ። ልክዕ ከምቲ ናይ ትማሊ ብሓደ ሰሚርካን ረቢብካን ኩሉ ሻዕ ኩነታት ብንቕሓት ተኸታተል። ናይ ክሳብ ሕዚ ቃልስን ፅንዓትካን ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ዝላዓለ ክብርን ናእድኡን እናገለፀ ንዝበለፀ ቃልስን ዓወትን ክትዳሎ ፃውዒቱ የቅርብ።

ዝኸበርኩም አባላት ህወሓት

ሕዚ ዘለናሉ ምዕራፍ ብሓደ ወገን ክልልና ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ብዝተመዝገቡ ዓወታት ዓቢይ ዓቕሚ ዝሃነፅናሉ ብካሊእ ገፅ ነዚ ጉዕዞና ዘተዓናቕፉ ናይ ዉሽጥን ደገን ፈተናታት ዘለውሉ መድረኽ እዩ። ስለዝኾነ ብሓደ ገፅ ናይ ልምዓትን ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳርን ስራሕትና ንፃት እውን ከይተደናጎየ ሩኡይ ለውጢ ንምምፃእ በቲ ካሊእ ገፅ ዘጋጠመና ፈተና ብዝተወደበ ናይ ህዝብና ቃልሲ እንምክተሉ እዋን እዩ። ናይቶም ኣሽሓት ስውኣት ዝተቐበልናዮ ሕድሪ ኣሎ። ነዚ መስመርን ቃልስን ሒዙ ብፅንዓት ዝቃለስ ህዝቢ ኣሎ። ስለዚ መላእ ኣባላት ህወሓት ነዚ ተረዲኢኹም ንዝላዓለ ቃልስን ዓወትን ቅድመ ግንባር ኮይንኩም ክትቃለሱ ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ይፅውዕ።ዝኸበርኩም ስድራ ስውኣት፣ ጉድኣት ኩናት፣ ተጋደልትን ነባር ዓቕምታት ቃልስናደምን ኣዕፅምትን ተቓለስትና ኣብ ሙሉእ ሃገር ፈሊሱን ተዘሪኡን፤ ብሂወት ዘለኹም ድማ ንኩሉ ህዝቢ ኢልና ደምና፣ ኣካልና ገቢርና ዝመፀ ስርዓት ኣብ ሓደጋ ይኣቱ ኣሎ ዝብል ስግኣትን ቁጠዐን ከምዘለኩም ውድብኩም ህወሓት ዝግንዘቦ እዩ። እዙይ ብምዃኑ እውን በታ ዝተረፈት ኣካልኩምን ዕድመኹሙን ነዚ ስርዓትን መስመርን ንምሕላው ዘለኩም ፀገማት ንጎኒ ኣፅኒሕኹም ዕረፍቲ ስኢንኩም ትቃለሱ ኣለኹም።ንቕድሚት እውን ከምቲ ሕሉፍ ተወዲብና ብፅንዓት ካብ ምቅላስ ወፃእ ካሊእ መማረፂ የለን። ስለዚ ነቲ ኣብ ቅድሜና ዝኒሀ ቃልሲ በታ ዝተረፈት ኣካልኩምን ዕድመኹምን፣ ዘይነፅፍ ውህሉል ዓቕምኹም ተወዲብኩም ንድሕነትን ሃላዋትን ህዝብኹምን መስመርኩምን ከም ልማድኩም ብፅንዓት ቃልስኹም ክትቕፅሉ ውድብኩም ህወሓት ይፅውዕ።

ዝኸበርኩም መናእሰይ ትግራይ

እትገብርዎ ዘለኹም ምኽንያታዊ ቃልሲ ህወሓት ብዕምቆት ዝግንዘቦ እዩ። ኩነታት ምስተፈጠረ ሕድሪ ኣያታትኩም ኣይጠለምኩምን። ሓደራ ኣፅኒዕኹም ብግብሪ ቃልኩም ኣኽቢርኩም ታሪኽ ትሰርሑ ኣለኹም። ሳላ ብሱሉን ምኽንያታዊ ቃልስኹም ዘኩርዕን ዘሕብንን ታሪኽ ትሰርሑ ኣለኹም። ዘለኩም ፀገማትን ሽግራትን ንጎኒ ኣፅኒሕኹም ኣብ ሃለዋትን ድሕንነትን መስመርኩምን ህዝብኹምን ዓሲልኩም ትጋደሉ ኣለኹም። ኣብ ልዕሊ ናይ ኣያታትኩም ታሪኽ ናይ ባዕልኹም ሓዱሽ ታሪኽ ትፅሕፉ ኣለኹም። ንቅድሚት እውን ብስምዒት ከይተደፋእኹም ብዝተበረዘ ንፋስ ከይተደናገርኩም መንገዲ ከይሳሓትኩም ትገብርዎ ቃልሲ ክጠናኸር ይግባእ። ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት በቲ ትገብርዎ ዘለኹም ቃልሲ ዝለዓለ ሓበንን ክብርን ይስምዖ። ንዝጀመርክምዎ ቃልሲ ምጥንኻር ጥራሕ እንተይኮነስ ንዘለኩም ፀገማት ንምፍታሕ ብልዑል ትኹረት ኣብ ቅድሜኹም ኮይኑ ከምዝቃለስ እውን ከረጋግፀልኩም ይፈቱ።

ዝኸበርክን ደቂ አንስትዮ ትግራይ

መስነቕትን መርኣያን ፅንዓትን ሓቦን ዝኾንክን ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ: ኣብ ዕጥቂ ቃልሲ ታሪኽ ንዘልኣለም ዘይርሰዖ ቅያን ጅግንነትን ሰሪሕኽን ናብ ዓወት በፂሕኽን ኢኽን። ድሕሪ ምውጋድ ስርዓት ደርጊ እንተኾነ እውን እዛ ሃገር ሃገር ኮይና ንኽትቕፅልን ብሄርን ብሄረ ሰባትን ህዝብታትን ሃገርና ብማዕርነት ክነብሩ ዘኽእል ሕገ መንግስቲ ብምፅዳቅን ሃገርና ካብ ምብትታን ወፂኣ ናብ ህዳሰ ጉዕዞ ክትአቱ ዝተፃወትክንኦ ተራ መተካእታ ኣይነበሮን። እቲ ዝተቓለስክናሉ ዕላማ ሕዚ እዉን ገና ተጀሚሩ እምበር አይተወደአን። ኣብዚ እዋን ኣጋጢሙና ንዝኒሀ ፈተና እውን ብፅንዓት ትቃለሳ ኣለኽን። ኣብ ቀፃሊ እውን ዝማዕበለት ትግራይ ንምህናፅን ሰላም ትግራይ ውሑስ ንምግባርን አንፃር ትምክሕትን ፅግዕተኛታት አትገብርኦ ዘለኽን ቃልሲ አጠናኪርክን ክትቅፅላሉ ህወሓት ይፅውዕ።

ዝኸበርኩም ሙሁራትን ሰብ ሃፍትን ተጋሩ

መበገሲ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ነቲ ዋርድያ ድኽነት ዝኾነ ስርዓት አግሊስካ ቃልሲ ፀረ ድኽነት ብምጥንኻር ድሕረትን ጥምየትን ካብ ክልልና አወጊድካ ምዕብልቲ ሃገርን ክልልን ምህናፅ ምንባሩ እትፈልጥዎ ሓቂ እዩ። አብ ቃልሲ ፀረ ድኽነት ይኹን ሕዚ ዘጋጥመና ዘሎ ፈተና ኣብ ምብዳህ ብፍፁም ሓላፍነትን ብስለት ብዘለዎ መንገዲ ትገብርዎ ዘለኹም ቃልሲ ህወሓት ዘሎዎ ናእዳን ክብርን ክገልፀልኩም ይፈቱ። ንቅድሚት እውን ነቶም ዘለው ዕድላት ናብ ረብሓ ንምቅያርን ዘጋጥሙና ፈተናታት ድማ ብፅንዓት አብ ምምካትን ብዝለዓለ ደረጃ ንክልልኩምን ህዝብኹምን ክተውፍዩ ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ፃዊዒቱ የቐርብ።

ዝኸበርኩም ኣብ ወፃኢ ትነብሩ ተጋሩ ከምቲ ኣብ ዕጥቃዊ ቃልስን ናይ ልምዓትን ሰላምን ቃልሲ ምስ ህዝብኹም ሰሚርኩም ዓወት ዝዓተርኩም ኣብዚ ግዜ ኣጋጢሙና ንዘሎ ፈተና ኣብ ምብዳህ እውን ከምቲ ናይ ትማሊ ፍፁም ናይ ዕላማ ሓድነትኩም ብምስጣም ዳግም ታሪኽ ክትሰርሑን ድምፂ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ኩሉ ዓለም ክስማዕ ኣብ ምግባር መተካእታ ዘይብሉ ተራኹም ክትፃወቱን ኣብ ልምዓትን ምዕባለን ክልልኩም ተሳትፎኹም ክተሕይሉ ህወሓት ይፅውዕ።

ዝኸበርኩም ሓይልታት ወያናይ ዴሞክራሲን ማሓዙት ውድባትን

ሓቢርና ብዘካየድዎ ቃልሲ ኹሎም ህዝብታት ብማዕረ ዝነብሩላ፣ ብሩህ ተስፋን ዕድልን ዘለዋ ሃገር ክትህሉ ገይርና ኢና። ኣብዚ ብሓባር ዝገበርናዮ ቃልሲ ዘመዝገብናዮም ዓወታት ይኹን ዝተርኣዮ ድኽመታት ብሓባር ዝሰራሕናዮም ምኳኖም እትርድእዎ ሓቂ እዩ። ይኹን ‘ምበር ኣብ ውሽጢ 27 ዓመታት ብሓባር ዘመዝገብናዮ ለውጢ ፀለሎ ይኽደን አሎ። እቶም ብናይ ሓባር ቃልስና ዝሳዓርናዮም ተረፍመረፍ ደርግን ሓይልታት ትምክሕትን ዘካይድዎ ዘርአዊ መጥቃዕቲ ተጠናኺሩ እናቐፀለ ይርከብ። እዚ ኣካይዳ ብመሰረቱ ኣዕናዊን ሃገርና ናብ ሓደገኛ ናይ ጥፍኣት መንገዲ ዝወስድን ኣካይዳ ምዃኑ ህወሓት ብፅኑዕ ይኣምን። ስለዚ ሰላምናን ሕገ-መንግስታዊ ስርዓትናን ኣብ ምሕላው፤ ብዓብይኡ ድማ ህልውና ሃገርና ኣብ ምርግጋፅ ብሓላፍነት እንረባረበሉ እዋን እዩ። ብሽም ለውጢ ዓዲ ዝብትን ተግባር ደው ክብል ይግባእ። ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን እውን ነዚ ብከቢድ መስዋእቲ ዘረጋገፅናዮ ህዝባዊ ስርዓት ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ናብ ሓደጋ ንምእታዉ ዝግበር ዘሎ ምንቅስቓስ ብፅንዓት ንምምካት ሕዚ እውን ከም ቀደሙ ፅኑዕ መሓዛ ኮይኑ ከምዝራባረብ ከረጋግፀልኩም ይፈቱ።
ዝኸበርኩም ተቃወምቲ ውድባት ክልልናን ሃገርናን ብሓፈሻ ሓይልታት ሕገ-መንግስትን ፈደራል ስርዓትን ድማ ብፍላይ ህዝቢ ትግራይን መሪሕ ውድቡ ህወሓትን ኣብ ሃገርና ዲሞክራሲ ሰላምን ልምዓትን ንምርግጋፅ ንምግማቱ ብዝገርም ናይ ዕለማ ሓድነትን ፅንዓትን ዝኸፈልዎ መስዋእቲ እትርዱእዎ ሓቂ እዮ። ተቃወምቲ ውድባት ሃገርና እውን ውፅኢት ቃልሲ 11 ለካቲት ምኻንኩም ዘይካሓድ ሓቂ እዩ። እዚ ብከቢድ መስዋእቲ ዝተረኸበ ዓወት ካብ ሕገመንግስቲ ምኽባር ወፃኢ ቀፃልነት ክህልዎ ኣይኽእልን። ስለዚ ሕገመንግስትን ፌዴራላዊ ስርዓትን ንምሕላው ኣብ ዝግበር ምንቅስቃስን ህልውና ሃገርና ኣብ ምርግጋፅ ብሓባር ክንሰርሕ ህወሓት ይፅውዕ።

ዝኸበርኩም ብሄር፤ብሄረሰባትን ህዝብታትን ሃገርና

ብሓባር ዝገበርናዮ ቃልስን ዝተኸፈለ መስዋእትን መላእ ብሄር፤ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮዽያን ኣብ ጉዳይ ሃገሮም ብማዕረ ዝውስንሉን ተጠቀምቲ ዝኾኑሉን ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ይኹን እምበር ኣብዚ ሕዚ እዋን ነቲ ተቓሊስና ዘረጋገፅናዮ ሕገ-መንግስትን ፌዴራላዊ ስርዓትን ንምፍራስ አብ ውሽጥና ዘሎ ናይ ትምክሕቲ ሓይሊን ምስ ፀረ ዕብየትና ዝኾኑ ናይ ደገ ሓይልታት ብምትእስሳር ከቢድ ምርብራብ እናተገበረ ይርከብ። ብመሰረቱ እዚ ሓላፍነት ዝጎደሎ ተግባር ሃገርና ናብ ከቢድ ምትህልላቅን ምፍርራስን ከእትዋ ዝኽእል ሓደገኛ አካይዳ ምኻኑ ተረዲእኹም መላእ ብሄር፤ብሄረሰባትን ህዝብታትን ብናይ ሓባር ቃልስና ሃገርና ክነድሕን ህወሓት ይፅዉዕ።

ዝኸበርካ ህዝቢ ኤርትራ ንመሰልካን ሓርነትካን ኣብ ዘካየድካዮ ተጋድሎ ኣብ ጐኒኻ ኮይና ተቓሊስና ኢና። ኣብ ልዕሊ ቃልስናን ውድብናን ካብ የማን ፀጋም ማእለያ ዘይብሉ ፀለመን ወፍርን እናተገበረ እንተሎ እውን ሰገጥ መገጥ እንተይበልና ንመሰልካን ረብሓኻን ደጊፍና ተቓሊስና ኢና። ነፃነትካ ምስ ኣወጅካ እውን እንተኾነ ንውሳነኻ ደጊፍና ጠጠው ኢልና ኢና። ብናይ ባዕልኻ ቃልስን መስዋእትን ነፃነትካ ኣረጋጊፅካ ኢኻ። ሕዚ እውን እንተኾነ ንራህዋን ምዕባለን ኣብ ትገብሮ ቃልሲ ሎሚ እውን ከም ትማሊ ኣብ ጐንኻ ጠጠው ክንብል ኢና።


ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ኣብ ዘይተደለየ ጐንፅን ኩናትን ፀኒሕና ኢና። ኣብ ታሪኽ እዞም ክልተ ኣሓት ህዝብታት ዝፈጠሮ በሰላ እውን ቀሊል ኣይኮነን። ይኹን ‘ምበር ሎሚ ሓዱሽ ናይ ሕውነትን ምትሕግጋዝን ምዕራፍ ተኸፊቱ ኣሎ። እዚ ዕድል ክጠናኸርን ክሰፍሕን ኣለዎ። ሓቢርና ተደጋጊፍና ናብ ምዕባለ ክንምርሽ ይግበኣና። ብዝህሉ ምንቅስቓስ ዝጥቀምን ዝጉዳእን ክልቲኡ ህዝቢ እዩ። ስለዚ ዝጀመርናዮ ሓዱሽ ራህዋን ሰላምን ውሑስ ክኸውን ናይ ክልቲኡ ህዝብታት ምትእስሳርን ርክብን ክጠናኸር ይግባእ። እዙይ ንምግባር ህወሓትን መላእ ህዝቢ ትግራይን ካብኦም ዝድለ ኩሉ ከምዝፍፀሙ ደጊምና ክነረጋግፀልካ ንፈቱ።

ዘልኣለማዊ ክብርን ሞጎስን ንስዋኣትና!!
ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት!!
11
ለካቲት 2011 /

ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባን ዦን ኣሰልቦርን ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሉክዘንበርግ፣ ካብ 11 ክሳብ 14 ለካቲት ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክበጽሕ'ዩ።

ዑደቱ ብኣዲስ ኣበባ ዝጅምር ልኡኽ ሉክዘንበርግ፣ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ዶክተር ወርቅነይ ገበየሁን ካልኦት ሰበ ስልጣንን ብምርኻብ ኣብ ልምዓታዊ ሓገዝን ምግታእ ዋሕዚ ስደተኛታትን ብዝምልከት ክመያየጥ'ዩ።

ምስ ኮሚሽነር ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋኪ ብምርኻብ፣ ኣብ ጉዳይ ምግታእ ስደተኛታት በቲ ሕብረት ንዘሎ መደባት ክመያየጥሉ ምዃኖም ተፈሊጡ ኣሎ።

እቲ ልኡኽ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝጸንሐሉ፣ ኣብ ክልል ትግራይ፣ ኤርትራውያን ተዓቝቦምሉ ኣብ ዝርከብ መዓስከራት ክበጽሕ ትጽቢት ኣሎ።

14 ለካቲት ናብ ኣስመራ ዘምርሕ እቲ ሚኒስተር፣ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ካልኦት ሰበ ስልጣንን ኣብ ተመሳሳሊ ዛዕባ ክዝቲ'ዩ።

ኣብ ኤውሮጳ እትርከብ ንእሽቶ ሃገር ሉግዘንበር፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ሒደት ዓመታት፣ ምግታእ ዋሕዚ ስደተኛታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ ዝዓበዩ ኣርእስታታ'ዮም ኮይኖም ጸኒሖም።

ኤርትራን ኢትዮጵያን ጀሚረንኦ ዘለዋ ርክብ፣ ዋሕዚ ስደተኛታት ክገትእ፣ ሓያሎ ሃገራት ኤውሮጳ ተስፋ ኣንቢረናሉ ኣለዋ።

ካብዚ ተስፋ'ዚ ዝነቐለ፣ ሓያሎ ሃገራት ኤውሮጳን ወኪላተን ናብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ምልኣኽ ይርከባ።

===================

Source=https://erena.org/index.php/zena/4707-ሚኒስተር-ጉ-ወጻኢን-ስደተኛታትን-ሉክዘንበርግ-ናብ-ኤርትራን-ኢትዮጵያን-ክበጽሕ-ዩ

Radio Erena: 08 February 2019

Isaias and Abiy 1ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ናይ ለውጢ መድረኽ፣ ዝተፈላለዩ ፖለቲከኛታትን ምሁራትን እታ ሃገር፣ ኣብ ዘካይድዎ ዘለዉ ዘተን ክትዓትን፣ ንሉኣላውነት ኤርትራ ዝጻረር ርእይቶታት ይህቡ ኣለዉ።

ብፍላይ ኣብ ጉዳይ ወደብ ዓሰብ ብዝምልከት፣ "ኢትዮጵያ ነቲ ወደብ ናይ ምውናን ሕጋዊ መሰል ኣለዋ" ኣብ ዝብል ነጥቢ ናይ ዘተ መድረኽ ምኽፋቶም፣ ንሉኣላውነት ሃገረ ኤርትራ ዝቓወም መርገጺታት ዘግህድ'ዩ።

መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጀሚሮም ዘለዉ ንህዝቢ ኤርትራ ንጹር ዘይኮነ ርክባት፣ ብወገን ብዙሓት ኢትዮጳውያን፣ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝተመልሰት ክሳብ ዝሕሰብ በጺሑ ይርከብ።

ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት'ውን፣ ኢትዮጵያውያን፣ ንኤርትራ ዝሓወሰት ካርታ ኢትዮጵያ እናልዓሉ፣ ሰለማዊ ሰልፍታት ከካይዱ ይርኣዩ'ዮም።

ኤምባሲ ኢትይዮጵያ ኣብ ብሪጣንያ፣ ድሕሪ'ቲ ኣብ ዱባይ ዝተኻየደ ውድድር ማራቶን፣ ኢትዮጵያውያን ሒዞማ ዝነበሩ ንኤርትራ ዝሓወሰት ካርታ ኢትዮጵያ ኣብ ማሕበራዊ ገጻቱ ምዝርግሑ፣ ብኤርትራውያን ድሕሪ ዝገጠሞ ተቓውሞ፣ ብወግዒ ይቕሬታ ሓቲትሉ'ዩ።

እዚ፣ ንሉኣላውነት ኤርትራ ዝጻረር ተርእዮታት፣ ብዝያዳ ገኒኑ ዝርከብ፣ በቶም ንሓያሎ ዓመታት ብመንግስቲ ኤርትራ ክድግፉ ዝጸንሑን፣ ቤት ጽሕፈታቶም ኣብ ኣስመራ ዝነበረን ጉጅለታት ኣምሓራ እኳ እንተኾነ፣ ኣብ መላእ እታ ሃገር እናስፋሕፈሐ ይኸይድ ኣሎ።

እዚ ድማ ውጽኢት ናይቲ፣ ብዘይ ዝኾነ ቅድመ ኩነትን ንህዝቢ ብንጹር ዘይተሓበረን ርክባት መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝህብዎ ዘለዉ መግለጺታት ዝተሓሓዝ ምዃኑ ዝተፈላለዩ ወገናት የመልክቱ።

ኣቐዲሙ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ "ኣይከሰርናን። ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክልተ ህዝቢ'ዩ ኢሉ ዝሓስብ፣ ታሪኽ ዘይፈልጥ ጥራይ'ዩ፣" ክብል መግለጺ ምሃቡ ኣይርሳዕን።

ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ'ውን ኣብ ብዙሕ ጉዳያት፣ ንሉኣላዊት ኤርትራ ወኪሉ ይዋሳእን መግለጺታት ይህበሉን ምስ ምህላዉ፣ ነቲ ብዝተፈላለዩ ምሁራትን ፖለቲከኛታትን ዝርአ ዘሎ ንሉኣላውነት ኤርትራ ዝጻረር ርእይቶታት የራጉድ ከምዘሎ ይፍለጥ።

እዚ ብወገን ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ዝርአ ዘሎ ንሉኣላውነት ኤርትራ ዝጻረር መርገጺታት፣ ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ኣቖጢዑ ከምዘሎ ኣብ ማሕበራዊ ሜድያታት ዝዝርግሑ መልእኽታት የነጽር።

Source=https://erena.org/index.php/zena/4700-ኢትጵያውያን-ምሁራትን-ፖለቲከኛታትን፣-ኣብ-ዘካይድዎ-ዘለዉ-ዝተፈላለየ-ዘተ፣-ንሉኣላውነት-ኤርትራ-ዝጻረረ-ርእይቶታት-ይህቡ-ኣለዉ

                                                                  

ብዕለት 01/02/2019 ካብ ሰዓት 19.00 ድ.ቀ ክሳብ ሰዓት 21.00 ድ.ቀ ኣብ መራኸቢብዙሓን ፓልቶክ  4ተ ኣጀንዳታት ዝሓዘ ኣኼባ ብተሳታፍነት ምልኣት ኣባላት ሙዉቅን ኣገዳሲ ኣኼባኦም ኣሳላሲሎም። ተሓዝ ገንዘብ ጨንፈር ኣስዒቡ ዘቅረቦ  ብዝርዝር ጸብጻብ ናይ ወርሓዊ ዉጺኢትን ወፈያን ሙሉእን ስሩዕን ብምዃኑ ፡ ኣባላት ብተወፋይነቶም ብሓቂ ዝምስገንን  ዘኩርዕን ክብል ገሊጽዎ። ብምቅጻል ሽማገለ ጨንፈር ብዝሰርዓቶ ኣብ ምጽፋፍ ኣርካይቭ ኣባላት ንሓጻይት ሽማገለ ዝሕግዝ ሰነድ ሓቢራ። ናይ መጨረስታ ኣጀንዳ ከኣ ምንባብ እቲ ናብ መሰረታት ወሪዳኡ ዘሎ ሰነድ ናይ ታሪኻዊ መስመሪ ጉባኤ ኣብ ምድላው ዝርከብ ቅዋም ሰልፊ ኣብ ክልተ ብምክፋል ፡ ማለት  ቀዳማይ ክፋል ካብ ዓንቀጽ ሓደ ክሳብ ዓንቀጽ ኣርባዕተ ብምንባብ ፡ ኣባላት ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ተወሳኽን ክመሓየሽ ዘሎዎን ርእይቶታ ብምሃብ ጌና ንቀጻሊ ኣኼባ  ከስፍሕዎምን ከሄብትምዎን ንካልኣይ ርክብ ክቅጽልዎ ኣስሚሮምሉ ።

ኣብ ብዙሕ ትንተና ከይኣቶና፡ ኤርትራ ጽባሕ ስዕረት ባዕዳዊ መግዛእቲ ጣልያን፡ ከምተን ኩለን ግዝኣታታ ዝነበራ ሃገራት፡ ብዘይወዓል ሕደር ነጻ ክትከውን ዝግባኣ ሃገር እያ ኔራ። እንተኾነ ነዚ ዝጣበቕ ሓያል ውዳበን፡ ሓጋዚ ጸግዒ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና ዝነበሮ ኤርትራዊ ሓይሊ ብዘይምንባሩ ብሓደ ወገን፡ ዓማጽን ፍትሒ ኣልቦ ውዲት ሓያላን ሃገራት ድማ ብካልእ ወገን ብዝገበሮ እቕረ ዘይበሃሎ ቅሉዕ ገበን፡ ኤርትራ ኣካል ኢትዮጵያ፡ ህዝባ ድማ መንነቱ ኣጥፊኡ፡ ኢትዮጵያዊ ክኸውን ከም ዝተፈርደ፡ መዝገብ ታሪኽ ዝምስክሮ ሓቂ‘ዩ።

ህዝቢ ኤርትራ ግን ንዘይፍትሓውን ዓማጽን ውሳኔ ሕቡራት መንግስታት ነጺጉ፡ ንዝተጋህሰ መሰሉ ንምምላስ ብረታዊ ቃልሲ ኣልዒሉ ሃገር እትሓቶ ዋጋ ከፊሉ፡ ሓይሊ መግዛእቲ ዓነውነው ኣቢሉ ኣኽሊል ዓወቱ ብምድፋእ፡ ነታ ትማሊ ግጉይ ውሳኔ ዘሕለፈት ትካል ሕቡራት መንግስታት ዓለም፡ መዓር ይጥዓማ ዕረ፡ ልዑላውነት ኤርትራ ብሕጋዊ መገዲ ክትቅበል ስለ ዘገደዳ፡ ብዕሊ ተቐቢላ ኣብቲ ኣቐዲሙ ዝተነፍጎ ክብሪ መዝገብ ኣስፊራቶ። ካብዚ ንደሓር ኤርትራ ንጹር ጀኦግራፊካዊ ወሰናስን ማያውን ምድራውን ጠፈራውን ዶባት ዘሎዋ፡ ከም ኩለን ሃገራት ዓለም ነጻን ልዑላዊትን ክብራ ዝተሓለወን፡ ከይትድፈር ዝሕሉ ከይትደኪ ዝሓሊ ጅግና ህዝቢ ዘሎዋ ማዕረ ዓለማ ዝተሰርዐት ሃገር ምዃና ዘረጋገጸት ሃገር‘ያ።

ብርግጽ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ንነጻነት ብዝኸፈሎ መስዋእትን ብዘርኣዮ ጀግንነትን፡ ኣብ ልዕሊ መራሕቱ ዓቐኑ ዝሓለፈ እምነት ስለ ዘሕደረን፡ ከምዚ ዝበለ ጥልመት ክፍጸም ስለ ዘይተጸበየን ዘይፈልጦ ንሃገር ዝጻባእ ተንኰል ከይህሉ ኣዝሒት መሲሉዎ ዓፍራ ከይረግጽ ክጥንቀቕ ክብል ተጸሚሙን ተዘንጊዑን፡ ግን ከኣ ብዘየጠራጥር ተማሂሩ‘ዩ። ስለ ዝኾነ ምስጢር ናይቲ ሓላዪ ዝመስል፡ “ ንነጻነት ዝቐንኡ ብየማን ብጸጋም ይመጹኻ ኣለዉ ሃገር ኣብ ሓደጋ ኣላ“ እናበለ፡ ዘየለዉ ጸላእቲ ዝዕድመልናን ዘዳምየናን ስርዓት ህግደፍ፡ ካብኡ ንላዕሊ ጸላኢ ከም ዘይነበረናን ዘይብልናን፡ እንሆ መድረኽ 2018 ኣረጋጊጹዎ። በዚ መሰረት ከኣ እቶም ብሓቂ ንህላውነትን ልዑላውነትን ሃገር ዝሓልዩን፡ እቶም ህላወ ዲክታቶር ኢሳያስን ሓለውቱን እምበር ኤርትራ ዘይተገድሶም ብህግደፋዊ ሙዚቃ ዝተቓነዩ፡ መሰሎም ንምጥባቕ ሞራላዊ ብቕዓት ዘየብሎም ዜጋታትን ኣብ እነለልየሉ ወሳኒ እዋን ክንበጽሕ ክኢልና።

ዓመት 2018 እምበኣር፡ ንሕና ኤርትራውያን፡ ስርናይን ክርዳድን ክንፈልን ካብ ምድንጋር ምሉእ ብምሉእ ዝወጻእናሉ መደምደምታን ፋሕ ዝበለ ኩሉ ዓቕምና ኣብ ሓደ ጸሚድና ጸላእትና ክንጸርግን፡ ኣብ ዑናታቱ ብዝኾነ ሓይልን ኣብ ዝኾነ እዋንን ዘይትድፈር ክብርትን ሕፍርትን ደሞክራስያዊት ሃገር እንሃንጸሉ፡ ብሱል ናይ ዕድል ማዕጾ ዝኸፈተት‘ያ ምባል ጌጋ ኣይመስለንን። ምኽንያቱ እቲ ካብ ሓምለ ጀሚሩ ዝተበገሰ ሓድሽ ተስፋ ዝህብ ምዕባለ፡ ውጽኢት ናይቲ ህዝቢ ኤርትራ ከቢድ ዋጋ ብሉጻት ደቁ ዝኸፈለሉን ንዓመታት እናተሳቐየ ዝተጸመመ ኣብ ሰላም ክበጽሕን፡ ናይ ሰላም ቀዳማይ ተጠቃሚ ምዃኑ ስለ ዝኣምን‘ዩ። እዚ ተግባራውን ውጽኢታውን ዝኸውን ከኣ ኤርትራዊ ልዑላውነት ምስ ኩሉ ማያውን ምድራውን ጠፈራውን ወሰናስና ዘይገሃሰ፡ መሰል ሰብኣዊ ክብሪ ህዝባን ምስ ዝሕሎን ዝኸብርን ጥራሕ ከም ዝኾነ ግልጺ ክኸውን ይግባእ።

እዚ መንጠሊና ሰላም ተጐልቢቡ ናብ ምጥላም ገጹ ዝዕንድር ዘሎ ደቂቕ ሓሳብ ዘይተገብረሉን ውክልና ህዝቢ ኤርትራ ዘይተሓወሶን ናይ ጐሓላሉ ምሃብን ምቕባልን፡ ካብኡ ሓሊፉ‘ውን ክሳብ ካብ ወደባት ኤርትራ ነቒሉ ንኣዲስ ኣበባ ዝኣቱ መደባት ዝመጣጠር ዓንዳሪ ውዕላትን ምፍርራማትን፡ ምድፋር ልዑላዊት ሃገር ስለ ዝኾነ፡ ዶክቶር ኣቢ ካብዚ መስርሕ‘ዚ ኢዱን እግሩን ክእክብ፡ ብስም እቲ ከይዛረብ ኣፉ ተሓቲሙ ዘሎ ጭዋ ህዝቢ ኤርትራ ነጠንቅቖ።

ህዝቢ ኤርትራ ሃገሩ ወኪሉ ንረብሓኡ ብዝምልከት ምስ ዝደለዮን ኣብ ዝመረጾ ግዜን ብመሰረት ዓለም ለኻዊ ሕጊ ውዕላት ክፍርም ወይ ክነጽግ ዘይገሃስ መሰሉ ምዃኑን፡ ነዚ ዝበቅዕ ኣኺሉ ዝተርፍ ሞራላውን ሃገራውን ዓቕሚ ዝውንን ህዝቢ ምዃኑ ንኩሉ ንጹር ክኸውን ንደሊ። ነዚ ረጊጹ ኣብ ዘይምልከቶ ጠብሎቕሎቕ ዝብል ግን፡ ነቲ ብዙሕ ዓመታት ተዳምዩን ተጻሊኡን ዝጸንሐን፡ ነነጻነቱ ሒዙ ብሰላምን ፍቕርን ክነብር ልቦና ዝመልኦ ሕድገታት ዝገበረ ህዝብታት እንደገና፡ ኣብ ዳግማይ ውግእን ጽልእን ምዕዳም ጥራሕ ምዃኑ ክርዳእ ንምዕዶ። እንተ ህዝቢ ኤርትራ ግን፡ ትማሊ ዓለም ብምልእታ ክትጠልምን መሰሉ ክትገፎን ከላ ዘይረዓደን ዘይተጻዕደን፡ ሎሚ ማዕረ ዓለሙ ኣብ ዝተሰርዓሉ እዋን፡ ብመርዓ ጭሉቝ ምስቶም ኣቐዲሙ ዝኣበዮም ክድመር ክጽምበር ከፍቅድዩ ኢልካ ምሕሳብ የዋህነት ሓለምቱ ኣብ ቃልዕ ካብ ምውጻእ ሓሊፉ ካልእ ትርጉም ከምዘይብሉ ክስቆሮም ይግባእ።

እዚ ቀይዲ በተኻዊ ኣካይዳን ሕግብግብን ዶክቶር ኣቢን ሃዋርያ ክድዓት ኢሳያስን ግን፡ ንሰላምን ቅሳነትን ክልቲኡ ህዝብታት ኣብ ግምት ዘየእተወ፡ ንፍሉይ ዕላማ ዘለዎም ውልቀ መለኽቲ ዕድመ ስልጣን ንምንዋሕ ዝዓለመ ምዃኑ ተጋሂዱ‘ዩ። ነዚ ንምርግጋጽ ከኣ እቲ ንምጽሕታር ጽልኢ ዝኾነ ባህርያትኩም ኣርሙልና፡ ዝሓለፈ ጽልእን ምድማይን ይኣኽለና ዘስምዕ ምስጢር ዘለዎ ኣብ እዋን ምኽፋት ዶብ ዛማበሳን ኦምሓጀርን ዘርኣዮ እልልታን ምድንፋቕን እኹል ምስክር እዩ።

ፍሉይነት ናይዚ ምኽንያት መመረቕታ ዶብ ዛላምበሳ ብከምቲ ሃጸይ ሃይለስላሰ ንመረብ ብመቐስ በቲኹ ብምስጋር ክብራን መሰል ህዝባን ኣብ ምድፋርን ምግዛእን ዝዓለመ ዘይኮነስ ልዑላውነታ ዘውሓሰት ሃገርን ክቡር ህዝባን ኣሚኑን ተቐቢሉን፡ ኣብ ሓባራዊ ረብሓን ሰናይን ቀጻልን ጉርብትናን ተኸባቢርካ ምንባርን ፍጹም ድሌት ከም ዘለዎ ዘመልክት‘ዩ። ነዚ ጐደና ሓባራዊ ዕብየትን ምዕብልናን ክዉን ንምግባር ዝሕግዝ እንኮ ኣማራጺ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ንዓመታት ናተይ ዝበሎን ግን ከኣ ኣጥብያ ንዘዕበየት ጡብ ኣዲኡ ዝነክስ፡ ከይጠሚ መጊቡ፡ ከይቆርር ሓቚፉ ዘዕበየን ተቓሊሱ ዘቃለሰን ፈቃር ህዝቡ ዘሕሰረን ዘስተነዓቐን፡ ዋጋ መስዋእቲ ደቁ ዝኾነት ልኡላዊት ሃገር ኣሕሊፉ ናይ ምሃብ ዘርእዮ ዘሎ ወስታታት ውልቀ መላኽን መጋበርያታቱን፡ ካብ ሱሮም ምምሓው ጥራሕ ምዃኑ ብዘየወላውል ምርዳእን ኣብ ተግባር ምውፋርን‘ዩ።

እዚ ጸረ ኩሉ ራህዋን ሰላማውን ሰጓሚ ምዕብልናን ዝኾነ ሕንጊድ ስርዓት ምስ ዓነወን፡ ኣብ ቦታኡ ብህዝቢ ዝተምርጸን ንህዝቢ ዘገልግልን ቅዋማዊ ስርዓተ ምሕደራን፡ ንልዑላውነት ሃገር ዝከላኸልን ንሕጊ ዝሕሉ ሃገራዊ ሰራዊት ናይ ምህላው ተኽእሎ ዝህሉ፡ ኣብ ከምዚ ዝበለ ጥጡሕን ውሑስን ድልዱል ባይታ ዝሰረታ ሃገር ዝነብር ህዝቢ ድማ‘ዩ ብኩሉ ዓቕሙ ኣብ ሰላማዊ  ናብርኡ ተዋፊሩ ሂወቱ ዝቕይርን ሃገሩ ሃኒጹ ተጠቃሚ ጸጋታቱ  ክኸውን ዝበቅዕን። ስለ ዝኾነ፡ ክቡር ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ብሓፈሻ፡ ሓይልታት ምክልኻልን ተረከብቲ ሕድሪ መንእሰያትን ከኣ ብፍላይ፡ እቲ ብሰንኪ ዘይግቡእ ኣስተብህሎ ዝሓለፈና ልግዐ ዋጋ መስዋእቲ ጀጋኑና ዝኾነት ነጻነት፡ ንስኻትኩም ከለኹም ከንቱ ክትከውን ስለ ዘይብላ፥ ቅያ ጀጋኑ ወለድኹም ተኸቲልኩም ልዑላውነታ ንምዕቃብን ሕድሪ ስዉኣትኩም ንምፍጻምን፡ ቆፎኡ ከም ዝተተንከፎ ንህቢ ብሓባር ተለዓሉ።

ምልኪ ይፍረስ ፍትሒ ይንገስ!

ዓንደጽዮን ግርማይ

ጀርመን

  

“ውሒጅ እናስሓቐ እዩ ዝወስድ” ዝብል ምስላ ኣበው ኣሎና። እዚ ምስላ’ዚ ምስ’ዚ ሕጂ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝኸይድ ዘሎ መዓልቡኡ እዚ ኢዩ ኢልካ ክትድምድሞ ዘይከኣል ርክባትን ዝምድናታትን ዝመሳሰል እዩ። እዚ ስምምዓት’ዚ ካብ ተጽዕኖ ካልኦት ዝነቐለ ክኸውን ስለ ዝኽእል፥ ናይ ተጽዕኖ ስምምዕ ድማ ግዜ ከይወሰደ ዝሃስስ፡ ግና ድማ ዝገድፈልካ መዘዝ እዚ እዩ ክበሃል ኣይከኣልን።

እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተፈጥረ ቀንዲ ሽግር ሓዲሽ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ ካብቲ ጥጅእ ምዕራባውያን ናይ  ኣርበዓታት ዝነቐለ እዩ። ቀደም ኤርትራ ብዘይድሌት ህዝባ ምስ ኢትዮጵያ ከም ዝተቖርነት ንኹልና ብሩህ እዩ። ቀደም ኢትዮጵያ ኣፍደገ ባሕሪ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽራ ምስ ኣእተወት፥ ኤርትራውያን ንሰላሳ ዓመታት ተቓሊሶም ናጽነቶም ተጎናጺፎም ኢዮም። ይኹን እምበር ኣብቲ ሽዑ ዝተገብረ ጌጋ ማለት ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘሎ ዶባት ይነጸር ዝብል መጐት ተዘንጊዑ ስለ ዝሓለፈ፡ ጠንቂ’ዚ ዘሎናዮ ሽግርን ክሳብ ዳግማይ ውግእ ዘለዓለን እዩ።

እዚ ጠንቁ ካብ ምንታይ ተላዒሉ ህዝቢ ብዘይፈልጦ ምኽንያት፡ ናይ ዶብ ምስምስ ሰበብ ዝተባረዐ ኲናት፥ ህዝቢ ኤርትራ ንዳግማይ ግዚኡ በኣሽሓት ዝቑጸሩ ህይወት መንእሰያት ደቁ  ከፊሉ።  እቲ ቀንዲ ምኽንያት ናብዚ ህልቂት እዚ ዘብጸሐ ግሉጽነት ዘይብሉ ሕጊ ኣልቦ ስማዊ ባይቶ ኤርትራ ምዃኑ ብሩህ እዩ። እዚ ማለት እቲ ባይቶ ይኹን እቲ መንግስቲ ብጠቕላልኡ ህዝቢ ዝመረጾ ስለዘይኮነ ዋንነት ስልጣን ህዝቢ ብገባርን ሓዳግን ስለ ዝተተከአ እዩ። እምበኣር ኢሳያስ ነዚ ዕድል እዚ ተጠቒሙ በብዝደልዮ ናይ ጉሒላ መዛሙር ንህዝብና ግርም ገይሩ ኣዳህሊልዎ። በዚ መሰረት ክቐትልን ክመቁሕን እንከሎ “ካብዚ ዝኸፍእ ኣይተምጽኣልና” ብማለት መን ኢኻ ዝብሎ ሲኢኑ እነሆ ሻዲኑ። ዕድሉ ኣጸቢቑሉ ድማ ንሕና ኤርትራውያን  ሓይልታት ለውጢ ምስምማዕ ብምስኣና፥ ነታ ብግስ ከይበለ  ዝተሓንገጣ ጥልመት፡ ሎሚ ለመም እናበለ ከተግብራ ይረአ ኣሎ። እስከ እቲ ንህዝቢ ንምስዳዕ ዝጥቀሙሉ ሓሶት ኢሰያስን ሰዓብቱን  ንርአ።

ቅድም ክብል ኣብ ውግእ ሓድሕድ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ጣልቃ ንምእታው ብምፍቃድ፥ ንሓደ ሃገራዊ ሓይሊ ካብ መሬት ኤርትራ ከምዝወጽእ ገይሩ። ነዚ ገለ ወገናት ሕፍር ከይበሉ ሰራዊት ህወሓት ኣይተሳተፈን ዝብል መዝሙር ኢሰያስ ተቐቢሎም ካብ ምግላጽ ድሕር ኣይበሉን። እዚ ምዃን ምስ ኣበዮም ድማ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብውሽጣ ስለ ዝተዳኸመት እምበር፥ ብናትና ውግእ ኣይኮነትን ካብ ሜዳ ኤርትራ ወጺኣ ዝብል መናፍሕ ይነዝሑ። እዚ ፍረ ምሃብ ምስ ሰኣነ ንጥቕሚ ሃገር ክንብል ኢልና ኢና ዝብል ሓደገኛ ኣበሃህላ ቀይሶም። ምኽንያቱ ነቲ ናጽነት ዘደናጎየቶ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ እያ ዝብል ኣቐዲሙ ይቃላሕ ስለ ዝነበረ። እዚ ኣብዚ እዋንዚ ታሪኽ ኮይኑ ዝምዝገብ እምበር ንቕድሚት ከይነማዕዱ ዝዓግተና ኣይኮነን።

ቀጺሉ እቲ ብምኽንያት እታ ህዝባዊ ግምባር ንተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ንምህራም ክሻረኽዎ ብዕሊ ባድመ ንህወሓት ኣመሓድርዎ ኢሉ ዘወፈያ ሰበብ ዝተወለዐ ኲናት ንህዝቢ ንምስዳዕ ዶብና ዝብል ምኽንያት ቀረበ። ኮታ ከምቲ ናይ ሕነሽ ስቒርን ከቢርን ዝተኻየደ ውግእ፥ ምስ ሱዳን ዝተገብረ ምትኹታዃትን ምስቲ ናይ ጂቡቲ ደሚርካ ኩሉ ኢሳይያስ ንህዝቢ ኤርትራ ጅሆ መትሓዚ ክኾኖ ዝጥቀመሉ ኣጀንዳ ወይ ካርታ እዩ ነይሩ። ድሕሪ ስምምዕ ኣልጀርስ ድማ፡ ኢህወደግ ነቲ ዝተበየነ ብዘይምትግባሩ፡ ኢሰያስ ውን ብዘይቅድመ ኩነት ዶብ ክሕንጸጽ ኣለዎ እናበለ ዘቕርቦ ዝነበረ ሎሚ ግና ዝተቓለዐ፡ ናይ ሓሶት ምስምስ፡ ነታ ሃገር ስራሕ ኣልቦ ገይሩ መንእሰያታ ሃጽ ኢሎም ክጠፍኡ ቀንዲ ሽርሒ ናይ ኢሳያስ እዩ።

ብኢህወደግ ዘወጻ ሓሙሽተ ናይ ሰላም እማመ ኢሳያስ ስልጣኑ ከደልድልን ድላዩ ንኽገብርን ጠቒምዎ ኢዩ። ሎሚ ምናልባት ብተጽዕኖ ደጋዊ ሓይሊ ክኸውን ይኽእል፡  ዶክተር ኣብይ ነቲ ውዕል ኣልጀርስ ብዘይቅድመ ኩነት ተቐቢለዮ ዝበሎ፡ ካብተን ኢህወደግ ኣቐዲሙ ዘቕርበን 5ተ ነጥብታት ስለምንታይ ይነጽገን ከምዝነበረ ዝህቦ ምስምስ ብጣዕሚ ዘደንጹ ኢዩ። ምኽንያቱ ዶክተር ኣብይ እውን ንማለቱ ደኣ ብዘይቅድመ-ኩነት ኢሉ እምበር፡ እቲ ዝምድናታትና ናብ ንቡር ቦትኡ ንምለሶስ እዩ  ኢልዎ። ኢሳያስ ሎሚ ምልስ ኢሉ ዶብ ክሳብ ክንድዚ ኣድላዪ ኣይኮነን፥ ደሓር ድማ ተሓንጺጹ እዩ። ንምትግባሩ ከኣ ሎሚ ጽባሕ ብዘየገድስ ክትግበር’ዩ እናበለ ንህዝቢ የተዓሻሹ ኣሎ። ነዚ ሰሚዖም ዘቃልሑ ሰባት ምህላዎም ድማ ዘስደምም’ዩ ኢልካ ጥራሕ ኢኻ ትሓልፎ። እዚ ነቲ ኣብ ስሳታት ብግራዝማች መምህር ኣለማየሁ ካሕሳይ ዝተገበረ ኮመዲ የዘኻኽር። ንሱ ድማ ከምዚ ዝስዕብ ኢዩ። “ሓደ ሰብ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዩ መታን ክለፋለፍ ነቲ ምስማር ኣብ ርእሱ ክሸኽሉ ብማርተሎ ክሃርሙ ከለዉ፥ ወዮ ሰብኣይ በሉ ምስማር ስሒትኩም ርእሰይ ከይትሃርሙኒ በሎም።” ዝብል እዩ።  ህዝቢ ኤርትራ፡ ተቓዋማይን ደጋፋይን ህግደፍ ከምኡ እውን ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ ስቕ ምባል፥ ኣብ ኤርትራ ዝኸይድ ዘሎ ጉዳይ ኣብ ነፍስና ጥራሕ ኣይትምጹኡና እምበር ድላይኩም ገበሩ ዝዓይነቱ ምዃኑ ዲዩ።?

እወ! ብቁጠባ ይኹን ብጸጥታ ከምኡ እውን ካብ ሕጊ ወጻኢ ዝግበር ዘይሕጋዊ ንግዲ ንምክልኻል ሓቢርካ ንረብሓ ክልቲኤን  ሃገራት ምስራሕ ዝጽላእ ኣይኮነን። ይኹን እምበር ከምቲ መውስቦ ክግበር እንከሎ “ዋሕስ ትኸሉ” ዝበሃል፡ ንጉዳይ ዶብ ዝኣክል እሞ ከኣ ብዙሕ መስዋእቲ ዝተኸፈሎ፡ ብዘይ ወዓል ሕደር እንተዘይተፈቲሑ፥ “ነቲ ብይን ብዘይ ቅድመ-ኩነት ተቐቢልናዮ ኢና። ቅድም ነቲ ዝምድና ናብ ንቡር ቦታኡ ንምለሶ” ብዝብል ምስምስ ቀጻሊ ሰላም ከምጽእ ኣይክእልን እዩ። ምኽንያቱ ኣየናዩ ይቕድም? ዶብካ ምሕንጻጽ ወይ ዝምድና ምምላስ? ስለዚ ቅድሚ’ቲ ዝምድና ናብ ንቡር ምምላሱ እቲ ዋሕስ ናይ ሰላም፡ ኩሉ ነናቱ ልኡላውነት ሃገር ምስ ዶባቱ ተነጺሩ ክሕንጸጽ እንከሎ እዩ። ስምምዓት ክኽተም እንከሎ ክትግበር ይግበኦ። ካብዚ ሓሊፉ ዶብና ከየውሓስና፡ እትዮጵያ “ኣፍደገ ባሕሪ የድልየኒ’ዩ” ትብለሉ ናብ ዘላ  ዘብዘብ ምባል ቅቡል ኣይኮነን።

Harnnet Magazine Issue #65

Saturday, 02 February 2019 06:36 Written by

ሕቶ ህዝብና በብመድረኹ ዝተፈላለዩ መልከዓት እንዳሓዘ ክመጽእ ከም ዝጸንሐን ቀጻሊ ከም ዘሎን ፍሉጥ እዩ፡ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ሕቶ ህዝብና ምሉእ ናጽነት ነይሩ፡ ሓይሊ መንግዛእቲ ግና ነዚ ሕቶ ፈትዩ ክምልስ ፈቓደኛ ኣይነበረን። ፈቓደኛ ከይከውን ባህርያዊ  ነይሩ፡ ምኽንያቱ ገዛእቲ ፈትዮም ዝህብዎ ናጽነት ስለ ዘየለ። ነዚ ዝተረደአ ህዝቢ ኤርትራ ናጽነቱ ብልማኖ ዘይኮነ መንዚዑ ክረክብ ተቓሊሱ ተዓዊቱ ከኣ። ናብዚ ዓወት ንክበጽሕ ነንእሽቶ መሰል እንዳቆርመመ ዘይኮነ፡ ምሉእ ናጽነቱ ከጨብጦ ዝኽእል ኩነታት ንክፈጥር ስኑ ነኺሱ ተቓሊሱ። ንሓይሊ መግዛእቲ ከኣ ምሉእ ብምሉእ ምስ ኩሉ መግዛእታዊ መሳርሕታቱ ሓግሒጉ ደርብይዎ።

ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ በዚ ኣየብቀዐን። እቲ ኣብ ሕቶን ቃልስን ናጽነት ካልኣይ ደረጃ ሒዙ ዝጸንሐ ሕቶ ፍትሕን ዲሞክራስን ድሕሪ ናጽነት ብኡንኡ ክፍታሕዩ ዝብል ትጽቢትኳ እንተነበሮ ብተግባር ግና ኣይኮነን። እቲ ድሕሪ ናጽነት ሓላፍነት ወሲዱ ኤርትራ ናይ ምምራሕ ኣጋጣሚ ዝወሰደ ሕጂ “ህግደፍ” ዝብል ስም ሒዙ ዘሎ ኣካል ዝመል ግና ውልቀመላኺ ዝሕንብሰሉ፡ በቲ ኣብ ግዜ ናጽነት ዝኣተዎ ቃል ጸኒዑ ኣይቀጸለን። ነቲ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ዝነበረ ገዛኢ ሓይሊ ተኪኡ መልክዑ ብምቕያር ኣብ ልዕሊ ህዝብና ረቂቕ ናይ ጭቆና ኣርዑት ጽዒኑ። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ እውን ነዚ መድረሕ ዝምጥን ፍትሓዊ ሕቶ ኣልዒሉ ይቃለስ ኣሎ። ምኽንያቱ ከምቲ ኣንጻር መግዛእቲ ክቃለስ እምበር፡ ኣብ መግዛእቲ ክነብር ባህርያዊ ኣይነበረን ዝበልናዮ፡ ኣብ ትሕቲ ዜቤታዊ ወጽዓ ክነብር እውን ባህርያዊ  ኣይኮነን።

ህዝቢ ኤርትራ ህግደፍ ናብ ልቡ ተመሊሱን ኣናሕስዩን፡ ሕቶ ህዝቢ ኣስተብሂሉ ንክምልሰሉ እኹል ግዜ ተዋሂብዎ እዩ። ምናልባት ሕጂ እውን ኣዝዮም ውሑዳት ዘይቀበጹ፡ ህግደፍ ቃልና ሰሚዑ ሕቶና ክምልሰልና እዩ ዝብል እምነት ዘለዎም ይህልዉ። እንተኾነ ጉጅለ ህግደፍ ነዚ ናይ ህዝብና ዓቃል፡ ሓላፍነታውን ጸዋርን ትጽቢት ከም ፍርሕን ዘይምስትውዓልን ወሲዱ፡ ነቲ ፍታሕ ከምጽእ ዝተዋህቦ ዕድል ከም መደልደሊ ናይ ጭቆና መሓውሩ ወሲዱ ንድሕሪት ናብ ዘይምለስ ውጹእ ጨቛኒ ዓሪግሉ ኣሎ። እነሆ ከኣ  ንህዝብና ኣግሂዱ “ጭቆናይ እንተዘይተቐቢልካ ኣብ ትበጽሕ ብጻሕ” ካብ ዝብሎ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ ኣሎ። ምሒር ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሰማእታትን ኤርትራ ዘለዎ ንዕቀት ንምርእይ ከኣ ኣብ ልኡላውነት ኤርትራ እውን ምልከት ሕቶ የንብር ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ከምቲ ናይ ግዜ መግዛእቲ ካብ ህግደፍ ከይተጽበየ መሰሉ ባዕሉ ክምንዝዕ ኣብ ዝተገደደሉ ጥርዚ በጺሑ ኣሎ። እቲ በብኹርንዑ ዝስማዕ ዘሎ ናይ ለውጢ ድምጽታትን ዝተፈላለየ ውዳበታትን ከኣ ናይዚ ምልክት እዩ። ከምቲ ሓይሊ መግዛእቲ ነቲ ኣንጻሩ ዝካየድ ዝነበረ ሕያል ህዝባዊ ቃልሲ ዘይተዓገሶ፡ ህግደፍ እውን ነቲ ኣንጻሩ ዝካየድ ዘሎ ናይ ለውጢ ማዕበል ኣይተዓገሶን። እቲ ፈቐድኡ፡ ዝኣስሮ፡ ዝርሽኖ፡ ናብ ስደት ዝደፍኦ፡ ኣብ ገደብ ዘይብሉ ውትህድርና ዘንብሮ ዘሎ ከኣ ናይዚ ዘይምዕጋሱ ምልክት እዩ።

ኣብ መወዳእታ እቲ ሰዓሪ ህዝቢ ምዃኑ ኣይኮነንዶ ነዓና ነቶም ኣካላት ናይ ለውጢ ሓይሊ ንህግደፍ እውን ይስወሮ እዩ ዝብል እምነት የብለይ። ንስዕረቱ ኣሜን ኢልካ ንዘይምቕባል ከዕለብጥ ምዃኑ ከኣ ካልእ ርዱእ ጉዳይ እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ ህግድፍ ብፍላይ መራሒኡ ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣብ ዘዝኸዶ መድረኽ ወልደፍደፍ ዝብል ዘሎ። ሎሚ እቲ ኣንጻር ህግደፍ ዝቐነዐ ድምጽታት መመሊሱ ይስስን ኣሎ። ትማሊ ህግደፍ የማናይ ኢደይ ዝብሎም ዝነበረ ወገናት ጉልባቦም ቀሊዖም “ደጊም ትዕግስትና ኣብ ኣካይዳ ህግደፍ ተወዲኡ እዩ” ብዝብል ልሳን ህዝቦም ኮይኖም ህግደፍ ናይ ምቅላዕ ተግባር ጀሚሮም ኣለዉ። ካብ ተመኩሮን እውን ከም እንርደኦ ኣርዑት ወጽዓ ዝያዳ ክተርር እንከሎ፡ ትዕግስቲ ውጹዓት ክውዳእን ቃልሶም ክሕይልን ባህርያዊ እዩ። ሕጂ ኣብ ቃልስና ዝረአ ዘሎ እውን እዚ እዩ።

መሰረታዊ መልሲ ንሕቶ ህዝብና መንዚዕካ እምበር፡ ንህግደፍ ለሚንካ ዝትኮብ ከምዘይኮነ ብሩህ እዩ። እቲ ስፍሓት መልሲ ከኣ ምሉእ እምበር እንዳጨራረምካ ዝትኮብ መተዓሻሸዊ ኣይኮነን። ንጉዳይ ግዱድ ዕስክርና፡ ንብኩራት ሕገመንግስቲ፡ ንዘይምትግባር ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ዶብ ምስ ኢትዮጵያ፡ ንሃለዋት ፖለቲካዊ እሱራት፡ ንብኩራት ልዕልና ህፍትሒ፡ በበይኖም እንዳቆንጠርካ ናብ ህግደፍ ጥርዓን ምቕራብ መፍትሒ ኣይመጽእን እዩ። ህግደፍ እቲ ቀንዲ ጠላምን ጠንቂ ናይ ኩሉ ጭቆናን እንዳሃለወ “ከምዚ እንተገይርካ ካብ ስልጣን ኣይክትወርድን ኢኻ” ዝዓይነቱ መተዓረቒ ምቕራብ እውን ከምቲ ናይ ቀደም ንህግደፍ ዘሻድኖ እምበር ልቡ ዘራህርህ ኣይኮነን። ህግደፍ ምስ ኩሉ ናይ ጭቆና መሓውራቱ ክውገድ ግድን እዩ። ምኽንያቱ ገለ ሸነኹ እንተተሪፉ እንደገና ናይ ምጭብጫብ ዕድል ስለ ዝህቦ። ስለዚ ህግደፍ ክውገድ ኣለዎ እንተኢልና፡ “ናይ ዝህብና ሕቶ ብምልኡ ይመለስ” ንብል ከም ዘለና ክንግንዘብ ይግበኣና።

ምናልባት ገለ ወገናት ህግደፍ ክውገድ እንከሎስ ምስኡ ብዙሓት ወገናት ዝልከሙ ስለ ዝመስሎ የሰክፎም ይኸውን። እንተኾነ ሎሚ ህግደፍ፡ ህዝቢ፡ መንግስቲ ወይ ውድብ ዘይኮነ፡ ውልቀሰብ ኢሳይያስ እዩ። ደጋጊምና ህግደፍ ክንብል እንከለና ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ንገዛእ ርእሱ ከጸባብቕ ዝጥቀመሉ ስም እምበር ህይወት ዘለዎ ፖለቲካዊ ግንባር ማለትና ኣይኮነን። እቲ ዝውገድ እውን ንሱን ኣዝዮም ውሑዳት ንሱ ስለ ዘዕበዶም ህዝቦም ዝረስዑ ጥራይ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ኢሳይያስ ቀደም ዝረስዖ ትካላት እንዳጠቐስካ ብዙሕ ሰዓባይ ከም ዘለዎ ኣምሲልካ ምቕራቡ ዘየብሉ ክብደት ምሃብ እዩ። እቲ ብረት ዓጢቑ ዘሎ ሰራዊት ኤርትራ’ኳ ከም ኣብነት እንተወሲድና፡ እቲ ዝያዳ ሓርነታዊ ለውጢ ዝጽበ ግዳይ እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ ንህግደፍ ራሕሪሕዎ ዝስደድ ዘሎ። ስለዚ ክምለስ ዘለዎ ምሉእ ሕቶ ህዝብና እምበር፡ እንዳቆርመምካ እንዳ ሸርመምካ ኣይኮነን። እዚ ኣብ ህላወ ኢሳይያስን መጎልበቢ ጉጅለኡን ዝረጋገጽ ከምዘይኮነ ከኣ ምግንዛብ የድሊ።