ኣብ ባህልና ሓቢርካ ናይ ምስራሕን ምጉዓዝን ኣገዳስነት ንምዕዛዝ ዝበሃሉ ምሳልያዊ ኣበሃህላታት ብዙሓት እዮም። “በይኑ ዝበልዕ በይኑ ይመውት” ዝብል ኣበሃህላ ኪኖ ምብላዕን ምስታይን ኣገዳሲ ንበይናውነት ዘይድግፍ መልእኽቲ ኣለዎ። ሓባራውነት ኣብ ዝተወሰነ ጉዳይ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ኩሉ መዳይ ህይወትና ዝንጸባረቕ እዩ። ሓቢርካ እትሰርሖ፡ ሓደ ቃል ኮይንካ እትዛረቦ፡ ኣብ ከምዚ ዘለናዮ  ሃለዋት ከኣ ሓቢርካ እትቃለሶ ኣድማዒ ምዃኑ ብሳይነስ ኮነ ብተመኩሮ ዝተረጋገጸ እዩ። ምእንትዚ እዮም ድማ ሰባት ምእንቲ ሓድነት ዝዝምሩን ዝጭርሑን። ወለዲ እውን “ሕቡራትን ስሙራትን ኩኑ” ኢሎም ዝምርቑ።

እቲ ሓቢርካ ምጉዓዝ  ናይ ሓባር ድሌትን ቅሩብነትን ናይቶም ተዋሳእቲ ክኸውን እንከሎ ዝያዳ የድምዕ። ብሓባር ምኻድ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚ ናይ ምርጫ ዘይኮነ ናይ ህልውና ጉዳይ እዩ። ኣብዚ ሕጂ ከም ኤርትራውያን ሓይሊ ተቓውሞ ዘለናሉ ኩነታት ብሓባር ምቅላስ፡ ንኹሉ ወገናት ዘርብሕን ህልውናኡ ዘውሕስን እምበር ንሓደ ዝጠቅም ነቲ ካልእ ከኣ ዝጐድእ ኣይኮነን። ኣብ ከምዚ ዘለናዮ ፖለቲካዊ ሃለዋት ሓደ ብዘይካ’ቲ ሓደ ከድምዕ ከምዘይክእል ኣብ ዝተነጸረሉ እዩ ከኣ “ተመሊስካ ንእትረድኦ/እትደልዮ ሓዲግካዮ ኣይትእቶ” ዝበሃል። ኣብ ጉዕዞ ደንበ ተቓውሞና እዚ መሰረታዊ ኣድላይነት ብሓባር ምስጓም ተዘንጊዑ፡ እቲ ሓደ ብመንፈስ “ዘርከበ የርከብ፡ ዘየርከበ ድማ ይትረፍ” ጠኒኑ ክኸይድ፡ እቲ ካልእ ከኣ “በል እስኪ ኣበይ ከምእትበጽሕ ክንርኤካ ኢና” ብዝብል ክሕንሕን ክንዋጠጥ ዘባኸናዮ ዕድል ቀሊል ኣይኮነን።

እዚ ብንጹር ዘርእየና ካብቲ ኣብ ቅድሜኻ ዘሎ ፍልልያት ነየናይ ከተግዝፍ ነየናይከ ከተንእስ ከም ዝግበኣካ ካብ ዘይምርዳእ ዝመጽእ እዩ። ነዚ ናብ ተቓውሞና ኣምጺእና ክንቃንዮ እንከለና፡ እቲ ዝገዘፈ ጸገምናን ዝሰፈሐ ፍልልይናን ምስ ጉጅለ ህግደፍ ዘለና ተጻራሪ  ዝምድና ክነሱ፡ ንዕኡ ኣንኢስና ብምርኣይ ጥራይ ዘይኮነስ ወረ ሓደሓደ ግዜስ  ረሲዕና ነቲ ከም ሓይልታት ለውጢ ዘለና ንኡስ ፍልልይ ኣብዘይግዜኡ ኣጉሊሕና፡ ውሕልነትን ጹረትን ብዝጐደሎ ኣገባብ ክንነጻጸግ ከም ዝጸናሕናን ጌና እውን ካብዚ ኣገባብዚ  ከምዘይወጻእና ኩነታትና መስካሪ እዩ። እዚ ኣገባብዚ ከም ዘየዋጸኣና ከም ዝተረደኣና ዘመላኽቱን ኣብ መጻኢ ክዓኩ ትጽቢት ዝግብረሎምን ምልክታት ግና ኣለዉ። ብውሕዱ ብክለሳ-ሓሳብ ደረጃ፡ ካብቲ ናይ ሓቢርካ ምስራሕ ሓዲድ ወጺእና ከም ዘለናን ናብኡ ብዘይካ ምምላስ ካልእ መተካእታ ከም ዘየብልናን ተረዲእና ኣለና ዝብል ግምት ኣለኒ። እዚ ብተግባር ክስነ ከኣ ትስፉዋት ኮይና ንቃለስ። ተስፋን ንቕድሚት ምምዕዳውን እንተዘየልዩ ግና ህልውና’ውን ብኡ ኣቢሉ ከኸትም ይኽእል እዩ። ስለዚ ኢና ድማ ኣብ መስርሕ ቃልሲ ክሳብ ዘለና ተስፋና ወትሩ ለምለም ክኸውን ይግበኦ እንብል።

ፍልልያትካ ዓቂብካን ኣመሓዲርካን፡ ቀዳምነታትካ ሰሪዕካ ብመትከል ፍልልያዊ ሓድነት ተገዚእካ ኣብ ጐደና ዓወት ምምራሽ ቀሊል ከምዘይኮነ ዝሰሓት ኣይኮነን። ምስቲ ኩሉ ክብደቱን ዝተሓላለኸ ብህርያቱን ግና ዘይከኣል ኣይኮነን። እዚ መስርሕ ብዙሓት ዝተዓወትሉ ምዃኑ ካብ ማህደር ተመኩሮታት ምርዳእ ይከኣል። ስለዚ ካሳብ ሕጂ ነዚ ዘይበቓዕናዮ ዘይከኣል ስለዝኾነ ዘይኮነስ፡ ንሕና ባዕልና ንፍልልያት ኣጋፊሕና ከምዘይከኣል ስለ እንገብሮ ምዃኑ ኣሚንካ ምቕባሉ ኣብ መጻኢ ቃልስና ሓጋዚ እዩ። እቲ ምክእኣልን ምጽውዋርን ኣብ መንጎ ውድባት ወይ ሰልፍታት ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰልፊ፡ ውድብ፡ ማሕበርን ውልቀሰብን እውን ብዘየዳግም ክሰርጽ ዝግበኦ እዩ። ምኽንያቱ ናይ ገዛእ ርእሱ ዕዮ ገዛ ዘይዓመመ ኣብቲ ልፍንቲ እውን ከድምዕ ስለ ዘይክእል። እዚ ከኣ ንውሱን ኣካል ናይ ሓደ ሰልፊ ወይ ውድብ ዝምልከት ዘይኮነ ኩሎም ኣካላት ካብ ታሕቲ ክሳብ ላዕሊ፡ በቲ ቃል ኣትዮም ዝተቐበልዎ፡ ሕግን ስርዓትን ተማእዚዞም ኣብ ዲሞክራስያዊ መስርሕ ክጽዕትሉ ዝግበኦም እዩ። ኣብዚ መስርሕ’ዚ ብጾታዊ፡ ናይ ዕድመ ፍልልይ፡ ተመኩሮኣዊ፡ ከባብያዊ፡ ሃይማኖታውን ተመኩሮኣውን ጸቢብነት ከይትሰዓር ምጥንቃቕ እዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ስለምንታይ ኩሎም እዞም ስምዒታት ሓደ ብዘይትሓደ በበይኖም ፋይዳ ስለ ዘየብሎም።

ብሓባር ንክንስጉም ዝኽፈል ዋጋ ቀሊል ግና ድማ ዘይስገር እዩ። ኣብ ክንዲ ክትስማዕ ጥራይ ክትሰምዕ’ውን ቅሩብ ምዃን፡ ትደልዮ ጥራይ ዘይኮነ ንድሌት ካለኦት’ውን ኣብ ግምት ምእታው፡ ፍልልይ ኣጻቢብካ ብሓባር  ዘሰጉመካ ኩነታት ንምርካብ ግቡእ ግዜን ጹረትን ምልጋስ፡ ኣብ መሰረታዊ መትከላት እምበር፡ እምብዛ ኣብቶም ነዚ ንምትግባር ዘተኩሩ ኣካላት ዘይምትኳር፡ ናይ ሎሚ ግደኻን ናይ ጽባሕ ግደ ህዝብን ኣለሊኻ ምሓዝን .. ወዘተ ካብቶም ክኽፈሉ ዝግበኦም ዋጋታት እዮም። ምናልባት ደኣ ኣዝዩ ክምጠጥ እንከሎ ጸገም ይህልዎ ይኸውን እምበር፡ ነቲ “ምእንቲ መጎጎ ትሕለፍ ኣንጭዋ” ዝብል ምሳልያዊ ኣዘራርባ ፈጺምካ ዕድል ምኽላኡ ጽቡቕ ኣይከውንን። በይንኻ ተጓዒዝካ ኣብ ዘይትውደኦ ነዊሕ መንገዲ ክንድታ ዝኽእላ ርሕቀት መኻይድኻ ዝኸውን ኣካል ሓብሒብካ ምሓዝ ከኣ ብልህነት እምበር ተንበርካኽነት ኣይኮነን።

ቀዳም ክልተ ታሕሳስ 2017 ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ስሩዕ ኣኼባ ኣካይዳ። ኣጀንዳ ኣኼባ፡ ነቲ ብዕቱብ ተተሓሒዛቶ ዘላ ጉዳይ ምስንዳእ ህጹጽ ጉባኤ ዞባ ዝምልከት ኮይኑ ክሳብ ሕጂ ዝኸደቶ ጉዕዞ ንምምዛን እዩ ኔሩ። ክሳብ ሕጂ ተሰላሲሉ ዘሎ ዕማማት ብመሰረት እቲ ክትቀውም እንከላ ዝተነድፈ መደባት ብዘይመሰናኽላት ብጽፉፍ ይኸይድ ምህላዉ መዚና። ተሪፉ ዘሎ ዕማማት ክማላእ ድማ ኣበርቲዓ ከሰርሕ ምዃና ኣረጋጊጻ።

ክንዕወት ኢና!

ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ

2 ታሕሳስ 2017

ህዝቢ ሓንቲ ሃገር ሃይማኖታዊ፡ መንግስታዊ ወይ ሃገራዊ በዓላት ክልዎ ንቡር እዩ። ምኽንያቱ ብህዝቢ ዝኽበሩ በዓላት ምህላው ንባዕሉ ደቂ ሰባት መንፈሳዊ እምነታቶም ብነጻን ብዘይተጽዕኖን ክመርሑን ከማሓድሩን ንዘለዎም መሰል እዩ ዘረጋግጽ። መንፈሳዊ እምነት እንተሎ ድማ፡ ሞራላውን ስነ ልቦናውን ትብዓት ናይ ምውናን ተኽእሎ ኣብርእሲ ምህላዉ ፋሪሃ እውን ኣሎ፡ ሓሳባትካን ሕልምኻን ናይ ምርግጋጽ ስነ ምግባራዊ ትብዓት እውን ይፈጥር እዩ። በቲ  ካልእ ገጹ በዓል ሓደ መለክዕን መግለጽን ታሪኽን ባህልን ናይ ሓደ ሕብረተ-ሰብ እዩ። ስለዚ ኣብ ሓንቲ ሃገር ናይ እምንቶን መንግስትን/ሃገርን በዓላት ክህሉ ኣገዳሲ ዝገብሮ እዚዩ። ገለ ካብዚ በዓላትዚ ከኣ ኣህጉራዊ ወይውን ዞናዊ በዓላት ክኸውን ከምዝኽእል ዝተፈልጠ እዩ።

ኣብ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ብሕግን ስርዓትን ዘይማሓደራ፡ ኣብ ጭቆናን ምልክን ዝርከባ ሃገራት ግን፡ እቲ ዝጸንሐ ሃይማኖታዊ በዓላተን ከይተረፈ ብኢደ ወነናዊ ውሳኔታት እንዳተቐየረ ይሃስስ ብምህላዉን፡ ብባይቶ ኮነ ብህዝቢ ዝጸደቐ ሃገራዊ በዓላት እውን ስለዘይብለን ታሪኸናን ባህለናን ይብረዝ ምህላዉ ኩልና እንግንዘቦ ዘለና እዩ።

ስለዝኰነ ድማ’ዩ ሜዳና ውድባት ብዝወሰንኦ በዓላት ክሳብ ለይተ ሎሚ ዝምርሕ ዘሎ። ንኣብነት ኣብ ኤርትራ 20 ሰነ ካብ ጽባሕ ናጽነት ንዳሓር ከም መዓልቲ ሰማእታት ብሃገር ደረጃ ክትክበር ስለዝተገልጸ ዓመታዊት በዓል መዓልቲ ሰማእታት ኮይና ህዝቢ ኤርትራ በብደርጅኡ የኽብራን ይዝክራን። ቅድሚ ነጻነት ኤርትራ እንተኮነ እውን፣ መሪሕነት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶ ሓደ ናይ ሓባር መዓልቲ ሰማእታት ንኽህሉ ምስ መራሕቲ ኣብቲ እዋንቲ ዝነበራ ውድባት ሰፊሕ ናይ ምውኽኻስን ዝርርብን ፈተነ ኣካይዱ ግን ከኣ ኣይሰለጦን። እቲ ዝቐርብ ዝነበረ ምኽንያት ብዘይምዝርዛር፤ ንግዝያኡ ድልየት ናይ ነፍሲ ወከፍ መሪሕነት ውድብ ኣብ ሓደ ክመጽእ ስለዘይካኣለ ጥራሕ እዩ ኢልካ  ክሕለፍ ተምራጺ እዩ። ይኹን እምበር መሪሕነት ተ.ሓ.ኤ. ሰውራዊ ባይቶ በቲ ዝረኸቦ መልስታት ክዕገት ስለዘይመረጸ፡ ኣብ ሻዱሻይ ስሩዕ ኣኼባኡ ንባሕቲ ታሕሳስ ህልቂት ህዝቢ ዖና ከም መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራውያን ክትብዕልን ክትዝከርን ብምውሳን፡ ካብ 1987 ጀሚራ ከተብዕሎ ምጽንሓ  ዝዝከር እዩ። መሪሕነት ተሐኤ ሰውራዊ ባይቶ ነዚ ውሳኔዚ ክወስድ ከሎ ዝተመርኮሰሎም መበገሲትት ክንርኢ እንከለና፡

  1. ብመጀመርታ እቲ ዝምረጽ ናይ ሰማእታት መዓልቲ መግለጺ ኣብ ሓደ ወታሃደራዊ ስርሒት ብዝተኸፍለ መስዋእቲ ተጋደልቲ ጥራሕ ንኸይከውን፡
  2. እቲ ዝምረጽ መዓልቲ ሓደ ካብ መራሕቲ ውድባት ወይ መራሕቲ ሰውራ ዝተሰውእሉ ዕለት ዘንጸባርቕ ንኸይከውን
  3. ስዉኣት ኤርትራ ብረት ዝዓጠቁ ተጋደልቲ ጥራሕ ዘይኮኑስ ብሰራዊት መግዛእታዊ ሓይሊ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝወርድ ዝነበረ ህልቂትን ሞትን እውን ዝኸበደ መስዋእቲ ስለዝኮነ ነዚ እውን ኣብ ግምት ዘእተወ ክኸውን ተምራጺ ሓሳብ ምንባሩ ክዝከር ይካኣል።

መሪሕነት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶ ነዞም ዝተጠቕሱ ነጥብታት ኣብቅድሚኡ ገይሩ እዩ ድማ ነዚ ውሳኔዚ ቅድሚ ምብጽሑ ዝካኣሎ መጽናዕቲ ገይሩ እዩ ናብ ውሳኔ ዝበጽሐ።

ነዚ ጭቡጥ ዝገብሮ፡ ብተጋዳላይ ከሊፋ ዑስማን ዝምራሕ ዝነበረ ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን ተሓኤ-ሰውራዊ ባይቶ፡ ንብጻይ ወልደማርያም ባህልቢ፡ ፍሳሃየ ዑቕባሚካኤልን ማሕሙድ ከራርን ዝተባህሉ ካድራት ናብ መደበር ስደተኛታት ሱዳን ኣዋፊሩ፡ ንብዙሓት ካብቲ ህልቂት ብህይወት ዝተረፉን/ዝተረፋን ግዳያት ናይቲ ህልቂት ኮይኖም ዝሰንከሉ/ዝሰንከላን ዜጋታት ረኺቡብጽሑፍን፡ ብስእልን፡ ብተንቀሳቓሲ ፊልምን ዝተሰነየ ሰፊሕ ቃለ-ማሕተታት ኣካይዱ ዝረኸቦ ታሪኻዊ ናይ ዓይኒ ምስክርነት ኣኪቡ እዩ ኣብ ውሳኔ ክበጽሕ ዝኻኣለ።  ዓወት ናይ ሽዑ ወርሓዊ መጽሔት ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ሕታም ቁጽሪ 29፡ ባሕቲ ታሕሳስ 1987 ተሓቲሙ ዝተዘርግሐ ድማ ነዚ ሓቕታትዚ እዩ ዘረጋግጽ። ብስም መዓልቲ ስዉኣት ኤርትራ ንመጀመርታ ዝባዓለት ታሪኻዊት ዕለት ድማ እያ።

ፈጻሚት ሽማግለ ተ.ሓ.ኤ ሰውራዊ ባይቶ ነዛ ዕለት’ዚኣ ክውስን ከሎ፡ ቅድሚ ህልቂት ዖና ኮነ ድሕሪኡ ዝተፈጸመ ግፍዕን ሞትን ህልቂትን ከምዝነበረ ኣጸቢቑ ይፈልጥ እዩ፡ ግን ንኹሉ መዓልቲ ሰማእታት ክትገብሮ ስለዘይካኣል፡ እዛ ኣረሜናዊ ህዝባዊ ህልቂት ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ህዝቢ ሕጻናትን ኣረገውትን በልማማ ዝቐዘፈት ግፍዓዊት ፍጻሜ፡ ንኩሎም ብግፍዒ ዝሓለፉን ዝወደቑን ሰማእታት ኤርትራ ክትገልጽ ስለእትኽእልን ብዝዀነ ኣካል ኣሉታዊ ትርጉማት ከተስምዕ ዘይትኽእል፣ ክሳብ‘ታ ዕለት‘ቲኣ ዝበዝሐ ሰላማዊ ህዝቢ ኣብ ሓደ መዓልቲ ብጨካን ስርዓት ሃይለስላሴ ዝሃለቐላ መዓልቲ እያ ብዝብል ሓላፍነታዊ መለክዒ እዩ ወሲዱ።

እዚ ውሳኔ‘ዚ ኣብ መዋእል ቃልሲ ስለ ዝዀነ፡ ወሳኒኡ ማለት ተ.ሓ.ኤ. ሰውራዊ ባይቶ ከተብዕሎ ዳኣ ትጽናሕ እምበር፡ ድሕሪ ናጽነት መዓልቲ ሰማእታት ኰይና ክትቅጽል ወይስ ካብኣ ዝሓሸ ምርጫን ዝያዳ ንሰማእታት ኤርትራ ዝገልጽን ኣማራጺታት ቀሪቡ ብህዝቢ ወይ’ውን ህዝቢ ብዝወከሎ ፓርላማ ክውሰን፡ ዲሞክራሲያዊ መሰል ህዝቢ ምዃኑ ግን መሪሕነት ሰውራዊ ባይቶ ኣቐዲሙ ዝኣመነሉን ዝተቐረበሉን ጉዳይ እዩ። ምኽንያቱ ሃገራዊ በዓል ብድልየት ሓደ ፖለቲካዊ ሓይሊ ክውሰን ከምዘይክእል ዝተፈልጠ እዩ። እዚ ማለት ግን፡ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኣባላተንን ሰዓብተን  ዘኽብርዎን ዝዝክርዎን ውሽጣዊ በዓላት ክገብራ ኣይኽእላን እየን ማለት ከምዘይኮነ ርዱእ ክኸውን ይግባእ።

ካብ ናጽነት ንዳሓር ብሃገር ደርጃ ትብዕልን ትዝከርን ዘላ መዓልቲ ሰማእታት፡ በየናይ መዐቀኒ ተመሪጻ ንጹር መግለጺ ዘይተዋህበላ፡ ሓንቲ ካብተን ምስ ምምራጽ መራሕትናን፡ ሰንደቕ ዕላማናን ሓዊስካ ብዙሓት ብህዝቢ ወይ ህዝቢ ብዝመረጾ ፓርላማ ክውሰኑ ካብ ዝግብኦም ዝነበሩ ሓንቲ ክነሳ፡ ህዝቢ ድምጹ ከይሃበላን ዝተመርጸትሉ መጽናዕቲ ከይቀረበ ዝተኣወጀት ከምዝኮነት ኩሉ ዝፈልጦ እዩ። እዚ ማለት ግን፡ ነቲ ኣብ ክንዲ ህዝቢ ኮይኑ ኢደወነናዊ ውሳኔ ናይ’ዚ ዓማጺ ስርዓትን ድሒሩ ዝገርዘመ ብሓትን ሃርጋፍን ባህርያቱን ዘይሕጋውነት ንምግላጽ እንተዘይኮይኑ፡ ኣብ ዝኽሪ ጀጋኑ ሰማእታትና ዝኾነ ይኹን ተቓውሞ ስለ ዘሎኒ ከም ዘይኮነ ከነጽር እፈቱ። ምኽንያቱ ዝኽሪ ሰማእታት ኤርትራ ክልተ መዓልቲ ወይ ሓደ መዓልቲ ኣብ ዓመት ዘይኮነስ ወርትግ ክዝከሩን ክኸብሩን ዘለዎም እዩ። እዚ ግን ንይምሰልን ንስለምብዓልን ዝኽርን ዘይኮነስ ናብ ሓቂ ንስዉኣት ኣብትዝክረሉ ግዜ፡ ዘይተፈጸመ መብጻዓታት ህዝብና ንምዕዋት ኣለኹ እትብለሉን ደጊምካ ንቓልሲ እትዳለወሉን ክኸውን እዩ ዝግባእ። እንተቲ ብስርዓት ህግደፍ ብስም መዓልቲ ሰማእታት ተባሂሉ ዝግበር ናይ ጓይላን ናይ ትልሂትን መዓልቲ ስዉኣት እንተኮይኑ፡ ዝጎደለ ማሕፍድኡ ንምምላእን ንሳዓብቱ ንምድንጋርን እንተዘይኮይኑ፡ ስዉኣትናስ ብኻ ምተረፎም።

እዚ ሕጂ ንርከበሉ ዘሎና ሕሱም መዋእል ህይወትና እምበኣር፡ ውጽኢት ናይ‘ቲ ሽዑ ኢደ ወነናዊ ውሳኔታት ክጅምር ከሎ ህዝቢ ኣይፋሉን ከይበለ፡ ገለ ተታኺሱ ገለ ድማ ነርክበሉ ብዝብል ዝሓለፍናዮ ዝተመንዝዐ መሰልና ምዃኑ ዓንዴል እናጠዐመና ክንውሕጦ ዘሎና ሓቂ እዩ።

ብዛዕባ’ቶም ንዓና ክሕሸናን ክርህወናን ፍጡራት ደቂ-ሰባት ክነሶም ምእንታና ክብሉ ኣነ ክስዋእ ንስኻ ጽናሕ እናበሉ መማዝንቲ ዘይብሉ ታሪኽ ጅግንነት ብደሞም ጽሒፎም ሓደራ’ዛ ሃገር እናበሉ ከም ሽምዓ ዝመኸኹ ሰማእታትን፡ ኣብ እዋን መስዋእቶም ዝፈጸሙዎ ቅያን ይግለጽን ይዝከርን እኳ ይሃሉ’ምበር፡ ብሓፈሻኡ ግን እቲ ታሪኽ ብጭልፋ’ኳ ተላዒሉዎ ዝብል እምነት የብለይን።

ብዝኾነ ሰማእታትና ሕድሮም ተፈጺሙ ብዘይስክፍታ መታን ቀሲኖም ክድቅሱ፡ ናይ ቃልሲ መብጽዓና ከነሐድስን ኩሉ እንኽእሎ ክንገብር መድረኻዊ ሕቶ ንምምላስ ውዓል ሕደር ዘየድልዮ ጉዳይ’ዩ።  ሎሚ ድሕሪ 26 ዓመታት ነጻነት ሰማታትና ኣብ እንዝክረሉ እዋን፡ መቓብሮም ዘለላ ወይኒ ኣንጠብጢቡ፡ ህዝቦም መሰሉ ተሓልዩን  ከቢሩን  ጸጊቡን  ቀሲኑን ክነብር፡ ተረከብቲ ሕድሪ ተካእቲ ወለዶ ከኣ፡ ብትምህርቲ ማዕቢሎም ሃገሮም ኣብ ምህናጽ ሻማሻማ ዝብሉሉ እምበር፡ ተስፋ ቘሪጾም ክስደዱን  መፍቶ ዘይሕጋውያን ነጋዶ ደቂሰባትን ግዳይ ባሕርን ሰሃራን ክዀኑ ኣይምተገብአን።እዚ ዝዀነሉ ምኽንያት ግን፡ ሕድሪ ሰማታትና ንዝጠለመ፡ ንፍረ ቃልስና ዝሰረቐ ኣረመናዊ ስርዓት ስለ ዘምለኽናን ንኽሻድን ዕድል ስለ ዝሃብናን‘ምበር፡ ካብ  መጀመርታ ዓገብ እንተንብልስ  ሰማታትና ምቐሰኑ መንእሰያትና  ድማ ኣብ ማህጸን ወላዲት ሃገሮም ምሰሰኑ።

ብርግጽ ሰማእታት ምኽባር ማለት ሕድሮም ምፍጻም‘ እምበር ብስሞም ምምዳርን ብወርቃዊ ታሪኾም ተሓቢእካ ንፍሉይ ውልቃዊ ድልየታትካን ገበናዊ ናይ ጥፍኣት ፖሊሲኻ ንምትግባርን ኣይኰነን። ሰማታትና ምእንቲ ናጽነት ሃገርን ፍትሕን መሰልን መላእ ህዝብ ኤርትራ‘ምበር፡ ምእንቲ ፍሉይ ወገን ወይ ክፋል ሕብረተ-ሰብ ስለ ዘይተሰውኡ፡ ክብሮም ኣብ ልቢ ምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ዝሰፈረ ብወርቃዊ ቀለም ጽሒፎም ዝሓለፉን ንውሉድ ወለዶ እንዀርዓሎም ጀጋኑ እዮም። ስለ ዝዀነ ድማ  ሕድሮም ናይ ምትግባር  ሓላፍነት ናይ ኩሉ ኤርትራዊ‘ምበር ንፍሉያት ወገናት ዝምልከት ኣይኰነን። 

ከም‘ቲ ጽቡቕ ዝገበረ ጽቡቕ እንተዝፍደ ብዕራይ ዱቋ ምሰተየ ዝብሃል ምስላ ኣቦታት፡ ሓቅን ፍትሕን እንተ ዝህሉስ ልዕሊ ሰማእታትና ክኸብር፡ ልዕሊ ህርኩትን ጻዕረኛን  ህዝብና ጻማ ጻዕሩን ዋጋ ተወፋይነቱን ክረክብ ዝግብኦ ሓደ‘ኳ ኣይምሃለወን። እንተዀነ፡ ብሰንክ‘ዚ ጠላም ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ደረቱ ዝሓለፈ ስቕታን ኣምልኮን፡ እንሆ ሎሚ ሃገርና ኣብ ኣፍደገ ጸድፊ፡ ህዝብና ድማ ኣብ ርእይዎን ሰሚዕዎን ዘይፈልጥ መዋእል ሕሰምን ባርነትን ተዋሒጡ ይነብር ኣሎ።

ሰማእታትና ብሓቂ ክኸብሩን ንሕና ድማ ብመስዋእቶም ክንሕበን ናይ ጸጋታትና ተጠቀምቲ እንኸውን  እምበኣር፡ ነዚ ናይ ኩሉ መዳያዊ ምዕባለና ማሕንቖ ዀይኑ ዘሎ ዲክታቶር ኢሳያስ ኣብ ኢድ ህዝቢ ወዲቑ፡ ከም’ቲ ወዲ ኣኸዛ ኣብ መቓብር ስውእቲ ጓል ኣለም ተንበርኪኹ ንክሰግድ ዝተገብረ ትምህርታዊን ኣብነታውን ምርኢት፡ ኣብ መቓብር ሰማእታትና ከነስግዶ  ምስ እንኸእል ጥራሕ’ዩ። እቶም መላኺ ስርዓት ህግደፍ ብዝፍጽሞ ዘሎ ኩሉ መዳያዊ ናይ ሕሰምን ጥፍኣትን ተግባራትን ካልኦት ዝተሓባኤ መንቀሊ ክህልዎም ዝኽእልን ንጀግንነታዊ መስዋእቲ ህዝብና ክሳብ ምኽሓድ በጺሖም ዘልዉ ዜጋታት እንተኾኑ እውን፡ ትርጉም መዋእትነት ሽዑ ክማሃሩ እዮም።

ነዚ ንምግባር ከኣ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ካብ ዝነበሮን ዘሎዎን ረማሲ ሕማም ጽልእን  ቅርሕንትን  ወጺኡ ብሓባር ናይ ዓወት መደብ ሓንጺጹ ክሰርሕ ምስ ዝብገስ ኢዩ። ካብዚ ወጻኢ ናይ ሰማእታትና ሓላይን ተሓላቕን ኢየ ዝብል እንተልዩ ንነብሱ ዘታልል ዘሎ ምዃኑ ክርዳእ እዋኑ ይመስለኒ። ምኽንያቱ ብዛዕብኦም ምምዳርን፡ ሕድሮም ንምዕዋት ምስራሕን ኣዝዩ ርሑቕ ፍልልይ ዘሎዎ ኣምር ስለ ዝዀነ።

ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ሃገርን ህዝብን ንምድሓን ዝጽውዕ ዘሎ ደወል ኣፈርክቡ ሰሚዑ ዘጽቅጥ፡ ዝኾነ ይኹን ምኽንያት የቕርብ ካብ ተሓታትነት ከምልጥ ከም ዘይክእል ክርዳእ ይግብኦ።

ስለ ዝዀነ ኩሎም ደለይቲ ለውጢ ትማሊ ኣበይ ነይሮም ብዘየገድስ፡ ካብ’ቲ ብከንቱ ዝጠፍአ ግዜና ተማሂርና ህዝብና ክንክሕስን ሃገርና ከነድሕንን፡ ናይ ሎምን ጽባሕን መደብ ፈሊናን ቀዳምነታት ሰሪዕናን ክንሰርሕ መታን ክንክእል፡ ብዙሕ ጊዜ ዝቐርብ ዝነበረን ኣብ‘ዚ ቀረባ ጊዜ’ውን ብሰ.ዲ.ህ.ኤ. ዝቐረበ ናይ ዘተ እማመ ወይውን ካብኡ ዝሓሸ እንተልዩ ኣቕሪብካ ምዝታይን ብዝተሰማማዕካሉ ውጽኢት ዘተ ተማእዚዝካ ምስራሕን ዝዕድም እዋናዊ ዕማም’ዩ፡፡

እዚ ድማ ነዚ ሕማም መንድዓት ህዝብና ዝኾነ ኣረሜናዊ ስርዓትን ቀቢሩዎ ዘሎ ማሕበራዊ ፈንጅታትን፡ ደምሲስካን ኣሊኻን፡ ኣብ ዑናታቱ ቅዋማውን ዲሞክራስያውን ስርዓተ ምሕደራ ኣውሒስካ ስልጣን ንዋንኡ ዝኾነ ህዝቢ ኣብ ምርካብ ዓቢ ዝላ ንቅድሚት ከረጋግጽ ዝኽእል መስርሕ እዩ። እዚ ምስ ዝፍጸም ከኣ’ዩ ህዝብና ጻምኡ ዝኽፈልን ፍረ ሰማእታቱ ዝሓፍስን ብመስዋእቶም ዝዀርዕን ዝሕበንን ንሰማእታቱ ድማ ቅሰኑን ክበሩን እናበለ ኣብ ዕለታዊ ጸሎቱ ክዝክሮም ዝኽእል።

ዓወት ንፍትሓዊ ቃልስና

ዘለዓለማዊ ዝኽርን ክብርን ንጀጋኑ ሰማእታትና

ውድቀትን ዕንወትን  ንምልኪ፡

01 ታሕሳስ 2017

 

REUTERS

እዚ ውሳነ ፡ ኣብ ኣይቬሪኮስት ይካየድ ኣብ ዘሎ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካን ሕብረት ኣዉሮፓን'ዩ ዕላዊ ኾይኑ።

ኣብ ከባቢ ሊቢያ ዉሱን ቑጽጽር ዘለዎ ኾይኑ፡ ብዉድብ ሕቡራት ሃገራት ዝሕገዝ ምምሕዳር ሊቢያ፡ እቲ ስምምዕነት ዝተቐበለ እንተኾን ከመይ ተግባራዊ ክኸዉን'ዩ ዝብል ግና ሕቶ ይለዓል ኣሎ።

ኣብታ ሃገር ዘለዉ ስደተኛታት፡ ናብ ዝመጽሉ ክምለሱ'ዮም።

ኣብቶም ዝሓለፉ እዋናት ኣብ ሊቢያ ዝርከቡ ስደተኛታት ሃገራት ትሕቲ ሰሃራ ኣፍሪካ ብመልክዕ ባርያ ይሽየጡ ምህላዮም ዝገልጽ ምስሊ ዕላዊ ምዃኑ ስዒቡ'ዩ ናብዚ ስጉምቲ ተበጺሑ ዘሎ።

ፕረዚደንት ፈረንሳይ፡ ኢማኑኤል ማክሮን ነቲ ተግባር "ገበን ኣንጻር ሰብኣዉነት" ክብሉ ገሊጸሞ'ዮም።

ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት፡ ኣዉሮፓ ንምእታዉ ብባሕሪ ሜዲትራኒያን ኣቢሎም በረኻ ሰሃራ ኣቋሪጾም፥ ኣሽሓት ድማ፡ ሊቢያ ክኣትዉ ብዘመናዊ ንግዲ ባርያ ተሸይጦም።

ሊቢያ ኣብ መፋርቕ ወርሒ ሕዳር ማዕኸን ዜና ሲኤንኤን ዘቃልዖ ንግዲ ባርያ ስደተኛታት ስዒቡ፡ ስሩዕ ከይዲ ምጽራይ ጀሚራ'ያ።

ናይጀሪያ፡ ብፍቓዶም ናብ ሃገሮም ዝኣተዉ 240 ስደተኛታት ሓዊሱ ዜጋታታ ምቕባል ጀሚራ።

ፕረዚደንት ፈረንሳይ ማክሮን፡ እቲ ህጹጽ ትልሚ ምድሓን ስደተኛታት፡ ሃገራት ሊቢያ፣ ፈረንሳይ፣ ጀርመን፣ ቻድን ኒጀርን ሓዊሱ 9ተ ሃገራት ከምዝተሰማምዓሉ ሓቢሮም።

ምንጭታት ሕብረት ኣዉሮፓ ንኤኤፍፒ ከምዝበሉዎ፡ ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት፡ ኣብዛሓ ካብ ትሕቲ ሰሃራ ዝተሰደዱ ኣስታት 13 ሽሕ ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ተመሊሶም'ዮም።

Source=https://www.bbc.com/tigrinya/news-42187265

 

Harnet Tigrinia Magazine Issue 58

Wednesday, 29 November 2017 05:52 Written by

“ሺሕ ፈልጺ መእሰሪኡ ልሕጺ” ዝብል ኣበሃህላ ኣብ ሃገርና ነባር ምሳልያዊ ኣዘራርባ እዩ። ፈልጽን ልሕጽን ልሙዳት ቃላት ትግርኛ ስለ ዝኾኑ፡ ትርጉም ዘድልዮም ኣይኮኑን። እዚ ምሳልያዊ ኣዘራርባ ሓቑፈምዎ ዘሎ ቁምነገር ግና ካብቲ ተራ ትርጉሞም ዝተፍልዩ እዮም። ፈልጽን ልሕጽን እቲ ሓደ ተጠርናፊ እቲ ካልእ ድማ ጠርናፊ እዮም። ሕመረት ናይቲ እኩብ ትርጉም ድማ ፈልጺ ንብዙሓት ዝተፈላለየ ድሌታት፡ ትጽቢታት፡ ኣተሓሳስባታትን ርኢቶታትን ዘለዎም፡ እሞ ድማ ናይ ሓባር ዕላማ ንከዕዉቱ ዝተሰለፉ ወገናት ዝውክል ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ልሕጺ ድማ ነዚ ናይ ዝንባለን ኣተሓሳስባን ብዙሕነት ብሓባር ኣሳንዩ ናብ መዓላ ዘብጽሕ ረዚን ሓላፍነት ዝውክል እዩ።

እዚ፡ ኣብ ናይ ሃገራት ስርዓተ-ምሕደራ ንህዝብን ሕገመንግስታዊ ሓቛፍነትን ዝውክል እዩ። ኣብ ከም ሃገርና ዝኣመሰላ ብሕገመንግስቲ ናይ ምምሕዳር ዕድል ዘይረኸባ ግና እዚ ምሳልያዊ ኣዘራርባ ኣብ ባይታ ኣይንጸባረቕን እዩ። ኣብ ፖለቲካዊ ውድባትን ንዝተፈላለየ ዕማም ዝውደባ መሕበራትን ከኣ እዚ ምሳልያዊ ኣዘራርባ በቲ ኣብ መንጎ ኣባላተንን ዝምረሓሉ ቅዋምን ሕግን ዝምሰል እዩ። ናይ ሓፋሽ ናይ ሕጊ ምእዙዝነትን ናይ ሕጊ ጠማርነትን ብቐሊሉ ዝወሓስ ዘይኮነ፡ ዝትግበረሉ ዕላዊ መድረኽን ወግዓዊ መስርሕን ኣለዎ። ንኣብነት ኣብ ዓድታትና ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት ዕድመ፡ እምነታትን መሰል መዕቀንታትን ዝርከቡ ደቂ ዓዲ ኣብ ባይቶ ብሓባር የጽድቕዎ። ድሕሪኡ ከኣ “ከቢብና ነቢብና” ዘጽደቕናዮ ሕግን ስድብን ኢሎም ከም ናይ ዓይኖም ብሌን ይሕልዉዎን ይምእዘዝዎን። ናይ ሓደ ሃገር ሕገ-መንግስቲ ከኣ ከከም ኩነታቱ ንኹሉ ዕድሚኡ ነዚ ዕማም ዝምጥን ዜጋ ብቐጥታዊ ድዩ ብዘይቀጥታዊ ኣገባብ ኣብ ዝሳተፍሉ ተነዲፉ ይጸድቕ። ድሕሪኡ ድማ ዜጋታት ከኽብርዎ፡ ክምእዘዝዎን ክሕልዉዎን ግድነት ኣለዎም። ኣብ ፖለቲካዊ ውድባት ድማ ቅዋሞም ከከም ባህልን ተመኩሮን ናይቲ ውድብ ብዝጥዕም መስርሕ ሓሊፉ ኣብ ጉባአ ይጸድቕ። ድሕሪ እዚ ኣባላት ነዚ ቅዋም የኽብርዎ፡ ይምእዘዝዎን ይከላኸልሉን ከኣ። ነዚ ከተተግብር ምብቃዕን ዘይምብቃዕን ከኣ ናይቲ ትካል ኣባልነትካ ደረጃ ዝመዝን እዩ።

እዚ ስድቢ ዓዲ፡ ሕገመንግስቲ ሃገራትን ቅዋም ፖለቲካዊ ትካላትን ኣብ መስርሕ ንኩሎም’ቶም “ይኹነና” ኢሎም ዘጽደቕዎ ወገናት፡ ማዕረ ዘይክጥዕሞም ይኽእል እዩ። ንገሊኦም ይሰማምዖም ንገሊኦም ድማ ይኩርኮሖም። ምስዚ ግና ኩሎም ማዕረ ናይ ምኽባሩን ምሕላዉን ዲሞክራስያዊ ግደታ ኣለዎም። ንኣብነት ኣብ ብዙሕ ኣጋጣምታት ነቲ “ውሑዳት ንብዙሓት ይምእዘዙ” ዝብል ዲሞክራስያዊ መትከል ዝምልከት ናይ ውሑዳት ሓሳብ ዝግድብ እዩ ዝብል ስምዕታ ይቐርብ እዩ። በዚ ኣገባብዚ ዝግደብ ስምዒትን ሓሳብን የለ’ኳ እንተዘይተባህለ “ሕገይ ይኹን” ኢልካ ተቐቢልካ ክሳብ ዘጽደቕካዮ ግና ይጥዓምካ ይኮርኩሕካ ካብ ምኽባሩ ወጻኢ ካልእ ምርጫ የለን። ንኣብነት ኣብ ቅዋም ሰዲህኤ “3፡1፡1 ኣብ ኵሉ ደረጃታት ሰልፊ፡ ውሳኔታት ብብዝሒ ድምጺ ይጸድቕ፤ ዝበዝሐ ድምጺ ዘይረኸበ ሸነኽ ድማ፡ ብውሳኔ ናይ ብዙሓት ይምእዘዝ፤ ውሑዳት ግቡኦም እናፈጸሙ፡ ኣብ ዘለውዎ ጽፍሒ ርእይቶኦም ብናጻ ክገልጹ መሰሎም ሕልው እዩ” ዝብል ዓንቀጽ ንረክብ። እዚ ዓንቀጽ ብኻልእ ትሕዝቶ እሞ ድማ ብዙሓት ኣብ ዝተሰማምዕሉ ሕጋዊ መድረኽ ክሳብ ዝትካእ ከም ዘለዎ ተማእዚዝካሉ ካብ ምቕባል ካልእ ቅቡል ምርጫ የለን።

ኣብዚ ሓደ ክዝንጋዕ ዘየብሉ፡ እዚ ቅዋም ናትና እዩ ብዝበልዎ ሰባት እዩ ዝህነጽ። ኣብ መስርሕ ብምልኡ ድዩ ከፊሉ ከም ዘየስርሕ እንተተረጋጊጹ ዘይቅየረሉ ምኽንያት የለን። ምኽንያቱ እቶም ሰብ ጉዳይ ንሕጊ ክምርሕሉ እምበር ክግዝእሉ ኣይኮኑን ዘጽድቕዎ። እዚ ኣብ ግምት ኣትዩ ከኣ ዝኾነ ስድቢ፡ ሕገመንግስቲ ወይ ቅዋም፡ ዝመሓየሸሉ ይኹን ዝቕየረሉ ቀጥዒ ኣለዎ። ካብቲ ብዙሓት ዝተሰማምዕሉ ሕጋዊ ቀጥዒ ወጻኢ ግና ዋላ’ቲ ዝመጽእ ሓድሽ ሓሳብ ካብቲ ዝጸንሐ ዝሓሸ ይኹን፡ ሕጋዊ ክብደት የብሉን። ንኣብነት ቅዋም ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲ መወዳእታኡ “9፡2 ነዚ ቅዋም’ዚ ክቕይር ዝኽእል ጉባኤ ሰልፊ እዩ፤ 9፡3 ማእከላይ ባይቶ፤ ንዝኾነ ይኹን ኣከራኻሪ ዓንቀጽ ክትርጉም (ከብርህ፡ ከነጽር) ሓላፍነት ኣለዎ ። 9፡4 ማእከላይ ባይቶ ኣብ ቅዋም ከስርሕ ዘይከኣለ ዓንቀጽ ከመሓይሽን፡ ንዘይተጠቕሰ ሓደስቲ ዓንቀጻት ከተኣታቱን 75% ድምጺ ካብ ኣብላቱ የድልዮ።” ዝብሉ ንኡሳን ዓናቅጽ ኣለዉዎ።

ሰባት ኣብ ዝተፈላለየ ጉዳያት ሓደ ዓይነት ኣረኣእያን ኣተሓሳስባን ሃልይዎም፡ ኣብ ምኽባር፡ ምምእዛዝን ምዕቃብን ናይቲ ብሓባር ዘጽደቕዎ ሕጊ እንተተፈላልዮም ናብ ዝሰፍሕ ምርሕሓቕ ከመርሖም ይኽእል እዩ። ምኽንያቱ ሓቢርካ ናይ ሓባር ዕላማኻ ንክተዕውት በቲ ናይ ሓባር ሕጊ ምምእዛዝን ዘይምምእዛዝን መሰረታዊ ስለ ዝኾነ። ኮታ እቲ ተጠሚሩ ዝጸንሐ ፈልጺ እቲ ጠማሪኡ ልሕጺ ኣብ ዝብተኸሉ ዘጋጥም ፋሕጭንግራሕ ምግማት ዘጸግም ኣይኮነን። ህዝብና ምስላ ብምምሳል ጥራይ ዘይኮነ ብተግባር’ውን ናይ ሕጊ ምእዙዝ እዩ። ሓደ ሰብ እንተበዲሉካ’ሞ ናብ ሕጊ ከተቕርቦ እንተደሊኻ ዘገድደልካ ፖሊስ ወይ ካልእ ሓይሊ ኣየድልየካ። “ዝባን ሕጊ ካብ እግረይ ከይትተርፍ” እንተኢልካዮ ክሳብ ናብቲ ይዳንየኒ ዝበልካዮ ኣካል እትበጽሕ ፈትዩ ዘይኮነስ፡ ኣብ ናይ ሕጊ ክብደት ኣሚኑ ይኽተለካ። ካብዚ ሓሊፉ በዓል ነገር ናይቲ ዝተኸሰሉ ጉዳይ ጭብጢ ቀሪብሉ በዚ ተኣምን ዲኻ ተባሂሉ “እወ መንግስቲ ይሙት” ኢሉ እንተተፈጺሙ ንድሕሪት ናይ ምምላስ ሕቶ ኣየቕርብን። ፈጽሚ ከም ክታም ሓያል ምዃኑ ዝኣምኑ ወለዲ ከኣ “ናይ ነገር መወዳእታ ፈጽሚ፡ ናይ ስጋ መወዳእታ ዓጽሚ” ይብሉ ነይሮም። እዚ ኩሉ ተደሚሩ ኣሚንካን ረዲኻን ኣብ ዝተቐበልካዮ ምጽናዕ ዘይስገር መሰረታዊ ኣምር ምዃኑ እዩ።

 

መግለጺ ሓዘን

Thursday, 23 November 2017 14:22 Written by

ተጋዳሊት ወይዘሮ ጽገ ገረዝገሄር ተስፉይ ብዕለት 17/11/2017 ካብዛ ዓለም ብሞት ብምፍላያ እተሰመዓና ሓዘንን ጓህን እናገልጽና ብስም ሰዲህኤ ጨንፈር ኣወስትራልያ ንስድራቤታን ፈተውታን ጽንዓት ይህብኩም ይሃበና ንብል። ወይዘሮ ጽገ ገረዝግሄር ተስፋይ ካብተን ተሰሪዐን ንሃገራዊ ናጽነት ብትብዓት እተቓለሳ ደቂ ኣንስትዮ ብምዃና ሎሚ ብኣካል ካባና ትፈለ እምበር ብመንፈስ ኩሉ ግዜ ምሳና ህልውቲ እያ፡ ታሪኻን  ጽቡቕ ተግባራን ኩሉ  ግዜ ክንዝክሮ ክነብር ኢና።

ወይዘሮ ጽገ ካብ ወላዲኣ አቶ ገረዝጊሄር ተስፋይን ካብ ወላዲታ /ሮ በለጸት አብ ደቂ-ለፋይ (ሃዳድም ጨዓሎ) ኣውራጃ አከለጉዛይ ተወሊዳ። ብንእስነታ ካብ ዓዲ ድሕሪ ምውጽኣ ኣብ ከተማ ሑመራ  ምስ ኣቶ ግርማይ ኣርኣያ ቃል ኪዳን ኣሲራ ኣደ ክልተ ቆልዑ ኮይና እያ። ብሓዳራን ብደቃን ከይተዓንቀፈት ሃገራዊ ጉቡኣ ኣብ ሑማራ ዳሓር ከኣ ኣብ ሱዳን ትፍጽም ነበረት። ኣብ ዝኸደቶ ዘሰንያ እቲ ንህዝባን ንሃገራን ትፈቱ ምዃናን ንደቂ ሰብ ዘለዎ ፍቕርን ርህራሀንዩ ነይሩ።

ኣብ ኣውስትራልያ እንርከብ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ንመዋቲት መንግስተ ሰማያት የዋርሳ ንፈተውታን ስድራ ቤታን ከኣ ጽንዓት ይሃብኩም ንብል።

ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ጨንፈር ኣውስትራልያ።

ኣብ ኣፍርቃ ብፍላይ እተን ብመፈንቀለ መንግስቲ ይኹን ብሰውራ ኣቢለን ስልጣን ዝተታሕዘለን ሃገራት ንዲሞክራሲያውነት ብዙሕ ክበቕዕኦ ኣይከኣላን። እቲ ቀንዲ ምኽንያት ከኣ፡ እቲ ህዝቢ ነቲ ዲሞክራሲ ዝበሃል ፍልጠት ብዙሕ ስለ ዘይሰርሓሉን ዘይተመኮረሉን ካብቲ ናይ ባዕዳዊ መግዛእቲ ዝዘርኦ ድሑር ኣተሓሳስባ ገና ክላቐቕ ስለዘይከኣለን እውን እዩ። እቶም ብሰውራ ኣቢሎም ከም እኒ ኤርትራ ይኹን ወይ እውን ብመፈንቅለ መንግስቲ ስልጣን ዝጨበጡ ካብቲ ናይ ባዕዳዊ ኣገባብ ኣመሓድራ ብዙሕ ኣይተፈልዩን። ንሳቶም እውን እንተኾነ ነቲ ዲሞክራሲ ዝብል ኣምር ከም ቁርን ኣስሓይታን እዮም ዝፈርህዎ።

እዞም ኣብ ኣፍሪቃ በዚ ኣቐዲሙ እተጠቕሰ ኣገባብ ኣቢሎም ስልጣን ዝጨበጡ ክሳብ ሎሚ ብፍታዎም ማለት ብምርጫ ኣቢሎም ይኹን ይኣኽለኒ ኢሎም ስልጣን ዘረከቡ ኣዝዮም ውሑዳት እዩም። መብዛሕትኦም ከም ናይ ወዲ 93 ዓመት ናይ ዝምባብወ መራሒ ነበር ሮበርት ሙጋበ ትንፋሱ ክሳብ ትወጽእ ነቲ ስልጣን ከም ቁርዲድ ምልቓቕ ኣብዩ እነሆ ብሓያል ድፍኢት ዝተኻየደሉ ስልጣን ንምርካብ ብዙሕ ክወሓጠሉ’ኳ እንተጽነሐ መወዳእትኡስ ረድዩ ኣይረድዩ ስልጣን ለቒቑ።

ሙጋበ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ናይ ኢያን ስሚዝ ተዓዊቱ ካብ 1987 ኣትሒዙ ስልጣን ዝጨበጠ እዩ። ሮበርት ሙጋበ ናይ ትምህርቲ ሕጽረት የብሉን። ኮይኑ ግን ጭካነን ፍትወት ነፍስን ኣብ ምሁር ይኹን ዘይተማህረ ስለ ዝረአ እነሆ ምሁር ክንሱ ን37 ዓመት ዝኣክል ንህዝቢ ዝምባብወ ኣርዒዱን ጨፍጪፉን። ግን ከኣ “ቦ ግዜ ለኩሉ” ንኹሉ ግዜ ኣለዎ ከምዝተባህለ እነሆ መዓልቲ ኣኺሉ ጥራሕ ዘይኮነስ ንብዓት ውጹዕ ህዝቢ ውዒሉ ሓዲሩ ናብ ራህዋ ዝቕየረሉ መድረኽ ምህላው ክንዝንግዕ የብልናን።

ህዝቢ ዝምባብወ ቁጠባውን፥ ማሕበራውን ስቅያት ኣሕሊፉ ኣብ ፖለቲካዊ ቅልውላው ካብ ዝሽመም ነዊሕ እዩ። እዚ ፖለቲካዊ ቅልውላው እዚ ከኣ ንኹሉ ማለት ንሰራዊት ይኹን ነቲ ህዝቢ ብማዕረ ዘሳቕዮ ምዃኑ ርዱእ እዩ። ሰራዊት ዝምባብወ እነሆ ዋላ’ኳ ስልጣን ንምጭባጥ ዘይኮነስ ንፖለቲካዊ ቅልውላዋት ንምትህድዳእ እዩ ዝብሉ እንተለዉ ስልጣን ምጭባጥ ዘይተርፍ እዩ። ስለዚ ዕምሪ ምልካዊ ኣተሓስስባ’ኳ ብቐሊሉ ዘብቅዕ እንተዘይኮነ፥ እቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ግን ኣብቂዑ እዩ። ግን ከኣ እቲ ሰራዊት ነቲ ቅዋም ክኸላኸል እሞ ብኡ ኣቢሉ እቲ ወጽዓ ዘኽትመሉ ክኸውን ተስፋ ዝህብ እዩ።

ናብ ሃገርና ኤርትራ ከኣ ምልስ እሞ ንበል።  ምኽንይቱ “ብጻይካ ክላጸ ንስኻ እውን ጭሕምኻ ኣተርክስ” ዝብል ምስላ ኣበው ከምዘሎ ኣይንዘንግዕ። እሞ ሰራዊት ምክልኻል ሃገርሲ ነዚ ናይ ዝምባብወን ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃን ኣብ ልዕሊ ዲክታቶርያዊ ስርዓታት ዝወስድኦ ዘለዋ ስጉምቲ ዝምልከት ትምህርቲ ክቐስም ናይ ግድን እዩ። ኢሳያስ ን26 ዓመታት ጌና እውን ዘዓልዎ እንተዘይረኺቡ ክሳብ ዕለተ ሞቱ ንህዝብን ሰራዊትን ድከቱ ከስትዮ ምዃኑ ዘይተርፍ እዩ። ምኽንያቱ ብደም ዝጨቀወ መላኺ ስርዓት ንዝጨበጦ ስልጣን ንኸየርክብ ቀሲኑ ኣይድቅስን እዩ።
ስለዚ እቶም ኣብ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ዘለዉ ሕድሪ ስውኣት ዝስቆሮም፥ ነዚ ናይ ዝምባብወ ሰራዊት እንታይ ክመሃርሉ ይኽእል ዝብል ሕቶ ክለዓል ናይ ግድን እዩ። እዚ ማለት ሃገርና ኤርትራ ኣብዚ 26 ዓመታት ዝረሃዋን፥ ብቅዋም ትመሓደርን ሃገር ከምዘይነበረትን ዘየላን ኩልና ንርድኦ ሓቂ ካብ ኮነ፡ እቲ ሲቭል ከኣ ጥራሕ ኢዱ ሓንቲ ክገብር ኣይክእልን እዩ። ስለዚ እቲ ሰራዊት ንህዝቡን ሃገሩን ካብ ዝኾነ ይኹን ጭቆና፡ ግፍዕን መከራን ከናግፍ ክለዓል ዝግበኦ ምዃኑ እዚ ኣብ ዝምባብወ ዝካየድ ዘሎ መስርሕ ምስግጋር ሓባሪ እዩ። ግን ከኣ እቲ ሰራዊት ምክልኻል ሃገረ ኤርትራ ነቲ ምልኪ ከልግስ እንከሎ ተመሊሱ ንሱ “ራዛ ናይ ኣቡኣ ሓዛ” ከይከውን፡ መስርሕ ድሕሪ ውድቀት እዚ መላኺ ስርዓት እንታይ ክኸውን ከም ዘለዎ ክርዳእን ብብስለት ክገጥሞን ይግባእ። ምኽንያቱ ኣብ መብዛሕትአን ዲክታቶር ዝውገደለን ሃገራት እቲ ዝትክእ ካብቲ ዝሓለፈ ዝገደደ እንተዘይኮይኑ ዝሓሸ ኣይከውንን እሞ፡ ኣብ ሃገርና ዲሞክራሲያዊ ኣተሓሳስባ ከምዕብል ከምዘለዎ ምውጣን ኣድላዪ እዩ።

ሃገራት ነናተን ፍሉይ ዝገብረን ጀኦግራፊያዊ ኣቀማምጣን ካልእ መለክዕታትን ኣለወን። ኣብ ዝተፈላለየ ክፍለ-ዓለማት ይርከባ፡ ገሊአን ናብ ባሕሪ ቀረባ እየን። ገሊአን ድማ ከምኡ ዓይነት ጸጋ የብለንን። ናብ ሃገርነት ዝመጻሉ ታሪኻዊ መስርሕ’ውን ይፈላለ። ኣብ ብዝሒ ህዝብንን ካልእ ተፈጥሮኣዊ ጸጋታት’ውን ይፈላለያ። ዝመሳሰላሉ ከኣ ኣለወን። ንኣብነት ዝመሓዳደራሉ ፖለቲካዊ ስርዓት። ገሊአን ናይ ህዝቢ ልዕልና ብዘረጋገጽ ሕገመንግስታዊ ስርዓት ይምረሓ። ገሊአን ከኣ ከምዚ ኤርትራ ሕጂ ዘላትሉ ሃለዋት  ኣብ ትሕቲ ዲክታቶርያዊ ኣርዑት ይነብራ። እንተኾነ ብፍላይ እቲ ምስ ፖለቲካዊ ምሕደራ ዝዛመድ ኩነታተን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ዝቀያየር እምበር ከምቲ ጀኦግራፊያዊ መለክዒ ተሰሚሩ ዝነብር ቀዋሚ ኣይኮነን።

ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ኣብ ከምዚ ሕጂ ኤርትራ ዘላትሉ ፖለቲካዊ ሃለዋት ኣብ ዝጸንሓ ሃገራት ምምሕዳራዊ ለውጢ ክኽሰት ክንዕዘብ ጸኒሕና ኢና። ርሑቕ ከይከድና ግብጺ፡ ልብያን ቱኒዝያን ከም ኣብነት ክንወስድ ንኽእል። ሕጂ ድማ እዚ ናይ ለውጢ ለበዳ ናብ ዝንባብወ ገጹ ልሒሙ ኣሎ። እሞ ድማ ናይ ዚምባብወ ኩነታት ምስ ናይ ኤርትራ ኩነታት ስለ ዝመሳሰል ዝያዳ ነቶም ዝምልከተና ኤርትራዊ ኣካላት ዝጸልወናን ሓላፍነት ዘሰክመናን እዩ። ወዲ 93 ዓመት መራሒ ዚምባብወ ሮበርት ገብሬል ሙጋበ ነታ ሃገር ዳርጋ ን40 ዓመታት ጨቊኑ ዝገዘአ፡ ኣብ ግዜ ናጽነታ ብዝገበሮ ሓርበኝነት ምስ ህዝባን ጸጋታታን ከም ናይ ግሊ ንብረቱ ጅሆ ሒዝዋ ጸኒሑ። ወዲ 72 ዓመት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ’ውን እነሆ ካብቲ ናይ ሙጋበ ብዘይፍለ ብደዐ፡ ንኤርትራ ምስ ህዝባን ጸጋታታን ከም  ውልቃዊ ንብረቱ ቆጺሩ እቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ገዲፍካ ን26 ዓመታት ገዚእዋ። ዕድል እንተረኺቡ ከም ሙጋበ ወዲ 93 ዓመት ክሳብ ዝኸውን “ክመርሕ እየ” ካብ ምባል ድሕር ከምዘይብል “ኣብ ኤርትራ መዓስ እዩ ምርጫ ክካየድ?” ተባሂሉ ክሕተት እንከሎ “ምናልባት ድሕሪ 40፡ 50 ዓመታት ክኸውን ይኽእል” ዝብል ናይ ኣሽካዕላል ምላሽ ምሃቡ ነዚ ዘመልክት እዩ።

ከም ኢሳይያስ ዝኣመሰሉ ዲክታቶራት ካብዘይርድእዎ ብዙሕ ጉዳያት ሓደ፡ ኩነታት ንዘለኣለም ከምቲ ንሳቶም ዝደልይዎ ኮይኑ ክኸይድ ከም ዘይክእል እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ፡ ኩሎም ዲክታቶራት ብሃንደበት እዮም ካብ ስልጣን ዝዕዘሩ። እቲ ሃንደበትነት ግና ንዓኣቶም እዩ እምበር እቲ ግዳዮም ኮይኑ ዝጸንሐ ኣካልስ ነቲ ኣብ ከባቢኦም ዝዝንቢ ናይ ለውጢ ንፋስ የቕልበሉን ይጽበዮን እዩ። እዞም ዲክታቶራት ካብ ዝግለጽሉ ረቛሕታት ሓደ ስሰዐ እዩ። እቲ ስሰዐ  ናይ ንዋይ ጥራይ ዘይኮነስ ቀንዲ ናይ ስልጣን እዩ። ስልጣን እንተልዩ ኩሉ ኣሎ ኢሎም ስለ ዝኣምኑ። ንሳቶም ኣብ ስልጣን ምእንቲ ክነብሩ ከባቢኦም ንምውሓስ ብዝተፈላለየ መለክዒ “ጠቕሙን ህልውናኡን ካብ ናትና  ኣይፍለይን እዩ” ብዝብልዎም ኣካላት ይኽበቡ። ብህይወት እንከለዉ ንዘይጸገብዎ ስልጣን ናብ ፈታዊኦም ወይ ዓጽመ ስጋኦም ናይ ምውራስ ፍኒሕኒሕ የርእዩ። እዞም ከም ናይ ዲክታተርነት ኣብነት ክንጠቕሶም ዝጸናሕና ናይ ዝተፈላለያ ሃግራት መራሕቲ ነበር፡ ኣይተዓወቱን እምበር ነዚ ስሰዐ እዚ’ውን ፈቲነምዎ እዮም። ከምዚ ሙጋበ በዓልቲ ቤቱ ምክትሉ ክትከውን ዝሓለኖ እሞ ካልእ መዘዝ ዘምጸኣሉ። ነዚ ኢሳይያስ እውን ኣይሓልሞን’ዩ ማለት ኣይኮነን።

እዚ ብካለኦት ዝሓለፈ፡ ሕጂ ሙጋበ ተረናኛ ኮይንሉ ዘሎ ናይ ለውጢ ማዕበል፡ ጽባሕ ከኣ ኢሳይያስ ዝርከቦ ጻዕረሞት ዝተፈላለዩ ኣካላት ክመሃርሉ ዝግበኦም እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ክመሃረሉ ዝግበኦ እቲ ሓቂ ንሳይያስ ምስ ኤርትራን ህዝባን ብምጥባቕ፡ “እዚ ሰብኣይ እንተዘየልዩ ኤርትራ ኣይትህሉን እያ” ዝብል ባዶ መሰናበዲ ብሂል ምዃኑ ካብ ተሞክሮ ካለኦት ክመሃረሉ ይግበኦ። ብተግባር ድሕሪ ሑስኒ ሙባረክ ግብጺ፡ ድሕሪ መንግስቱ ሃይለማርያም ኢትዮጵያ፡ ድሕሪ ሙጋበ ከኣ ዚምባብወ ምህላወን ዝድህሰስ ሓቂ ስለ ዝኾነ። ብዝተፈላለየ ኣገባብ ህግደፍ ንክድግፍ ብበዓል የማነ ገብረኣብ ዝወደብ ዘሎ ክንፊ መንእሰይ፡ ካብዚ መንእሰያት ዚምባብወ ብውዱብ መልዕ ኣብ ጐድኒ ህዝቦም ምዃኖም ዘረጋገጽዎ ዘለዉ ክመሃር ይግበኦ። ሰራዊት ኤርትራ ከምቲ ኩሉ ግዜ ዝንገሮን ዝጽወዖን ንገዛእ ርእሱ ቀንዲ ግዳይ ናይቲ ጭቆና ምዃኑ ተረዲኡ ኣብ ጥራይ ከብዱን ዕሩቕ ዝባኑን ወንበር ኢሳይያስ ኣብ ክንዲ ዘምውቕ፡ ካብ ሓላፍነታዊ ተግባር ወተሃደራት ግብጽን ዚምባብወን ተማሂሩ ኣፈሙዙ ናብ ወጻዕቲ እምበር ናብ ህዝቢ ንዘይምቕናዕ ክተብዕ ይግበኦ። ኣብቲ ግዜ ምስግጋር ምትካእ ካብ ምፍራስ ከም ዝኸብድ ብምርዳእ፡ ተቓወምትን ፈተውቲ ህዝቦን ሃገሮምን ኤርትራውያን ከሎ ጌና ክናበቡ ይግበኦም።

ምናልባት ደኣ ልቢ ዲክታቶራት ሓንሳብ ካብ ህዝቢ ምስ ረሓቐ ክምለስ ልሙድ ኣይኮነን እምበር፡ ዲክታቶር ኢሳይያስ እውን ካብዚ ክመሃር መተገብኦ። እቲ ዓው ኢልካ ናይ ምዝራብ ዕድል ስኢኑ መዓንጥኡ ዝሓርር ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ጽባሕ ዕድል ምስ ረኸበ እንታይ ክገብር ከም ዝኽእል ካብቲ ክነድድ ዝተዓዘቦ ናይቶም ናይ ባህሪ መሓዙቱ ኣሳእል ክመሃር መተገብአ። “ጭሕሚ ዓርክኻ ክላጸ፡ ጭሕምኻ ማይ ልኸ” ማለት ከኣ ምዕባለኡ ሓልዩ ስለ ዝመጽእ ደኣ ይድንጒ ይኸውን እምበር፡ ሕልፈት ምምጻኡ ከምዘይተርፍ ዘመልክት እዩ። ልቢ ዲክታቶራት ግና መሊሳ ክትተርር እምበር ክትልስልስ ኣይተዓደለትን። 

ኣብዚ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን ታሪኽ ኤርትራ: ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቒ ነዛ ከቢድ ዋጋ ዝተኸፍላ ሃገር ብዘይ ቅዋምን ህዝባዊ-ምርጫን ባይቶን፡ ምስ ውሑዳት ተማእዘዝቱ ዝተፈላለዩ ውዲታት እንዳተጠቕመ ቐስ-ብቐስ ዲክታተርያዊ ስርዓት ኣማዕቢሉ፡ ሃገርና ከም ብሕታዊት ጥሪቱ እንዳ ኣማሐደረ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ከኣ ናብ ርእይዎ ዘይፈልጥ ሕሱም ናይ ራዕዲ መነባብሮ ጅሆ ሒዙዎ ይርከብ። 

ድሕሪ’ቲ ኣብ ሃገርን ህዝብን ከቢድ ኣሉታዊ ስምብራት ዝገደፈ፡ ነዊሕን መሪርን ዕጥቃዊ ቃልሲ ንናጽነትን ፍትሕን፡ ህዝቢ ኤርትራ ገና ቁስሉ ከይሓወየን ንተንኮላት ዲክታተር ኢሳይስ ኣፈወርቒ ከየስተባሃለሎምን እንከሎን፡ መርኣያ ትምክሕታዊ ባህርያቱ፡ እቶም ብኣጋ ብሕግን ልቦናን ክእለዩ ዝኽእሉ ዝነበሩ ጉዳያት ኣሳቢቡ፡ ምስ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት ውግኣት ኣካይዱ፡ እዚ ከኣ፡ ሓልዮት ሃገርን ህዝቢን ከምዘይብሉ ዘርኣየ ፍጻሜ እዩ፡ ብፍላይ ግን እቲ ምስ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ደማዊ-ውግእን ኣብ ኣተኣላልይኡ ኣቶ ኢሳይስ ኣፈወርቒ ዘርኣዮ ዘይሓልፍነታዊ ኣመራርሓን፡ ሃገርን ህዝብን ኣብ ዝዓሞቐ ጥፍኣት ናይ ኣሽሐት ደቒ-ህዝቢ ሂወትን ንዋትን ሞራላዊ ዕንወትን ኣኸቲሉ እዩ።

ዲክታተር ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ካብዚ ረዚን ሕጋዊ ተሓታትነት ንምህዳምን ከምኡ’ውን ምልኩ ንምድልዳል ተጠቐመሎም ውዲታት ገለ ካብቶም ቀንዲ ረቓሒታት፡ መጀመርያ ተወሪርና እናበለ ህዝቢ ብጋህዲ ከታልል ጀመረ። ቐጺሉ ከኣ፡ ሕቶ ትግባረ ቅዋምን ህዝባዊ-ምርጫን ምስ ምሕንጻጽ ዶብ (ቦርደር) ዘይዛመዱ ተርእዮታት ክነሶም፡ ንዲፕሎማስያዊ ሃልኪ ዝኸውን እውን ዝርርብ ተሐሪሙ፡ ዶብ ከይተሓንጸጸ ከምኡ’ውን ወያነ መሬትና ሒዞሞ ከለዉ፡ ትግባረ ቅዋም ይኹን ህዝባዊ-ምርጫ ቀዳምነት የብሉን ብዝብል ውዲት ህዝቢ ሃገሩ ከየጥፈእ ዝነበሮ ስግኣት መዝሚዙ ንዓመታት ከታልል ቀጸለ።

ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዲክታተርያዊ ስርዓት ቁጠባ-ሃገር ብብልሹው ምሕደርኡ ረሚሱ፡ ህዝቢ ናብ ሕሱም ድኽነት ኣቓሊዑ፡ ንባህርያዊ ጸጋታት-ሃገር ማዕድናታን ሃብቲ-ባሕራን ክራይ ወደባታን ካልኦት ንብረት ህዝቢ ብዘይተሓታትነት፡ ኣታዊታቶም ኣቶ ኢሳይስን ዉሑዳት መሻርኽቱን ጥራይ ዝፈልጥዎም ኮይኑ፡ ናብ ውልቓዊ ረብሖኦምን፡ መናውሒ ምልክን ይጥቐምሉ ኣለዉ፡ ኣብ ክንዲ መነባብሮ ህዝቢ ንምምሕያሽ ስርሐት ምፍጣርን ከምኡ’ውን ምህናጽ ህዝባዊ ኣገልግሎታት፡ ንጹሃት ዜጋታት ብዘይ መስርሕ ክስን ፍርድን ዝሕየርሉ ቤት ማእሰርትታት ይህነጽ፡ ከምኡውን ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን መሐውር ስለይኡ ዘርጊሑ፡ ብልዑል ደሞዝ ዝሰርሑ ሃሱሳት ብምውፋር፡ ህዝቢ ተውዲቡ ሐቢሩ ንለውጢ ንኸይቓለስ፡ ብትሕቲ ሃገራዊ ኣጀንዳታት ከፋፊሉ ኣብ ሕድሕዱ ንኸይትኣማመን ሐያል ወጻኢታት ሰሊዑ ይሰርሕ።

ዲክታተር ኢሳያስ ኣፈወርቒ በቶም መሳርሒ ስልጣኑ ዝኾኑ ማዕከናት ዜናታቱ ኣቢሉ፡ በብእዋኑ ዘካይዶም ዲፕሎማስያዊ ስነ-ምግባር ዝጎደሎም ቃለ-መጠይቓቱ፡ ንነብሱ ከም ፍጹም ቅኑዕን ሐቐኛን ፈሊጠ-ኩሉ ኮይኑ፡ ንካልኦት መራሕቲ ሃገራት ከቆናጽብን ክውንጅልን ብፍላይ ከኣ ንመራሕቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ መራሒ ሃገር ክትሰምዖ ዘሕፍር ወያነ እናበለ ክዝልፍ ድሕሪ ምጽንሑ፡ ዲሒሩ ክኣ፡ ንሳቶም እኳ እንታይ ዓቕሚ ሃልይዎም ከደምቲ ልኡኻት ናይቶም ካብ ድሮ ጸላእቲ ናጽነት ኤርትራ ዝኾኑ መንግስቲ ኣሜሪካ መሳርሒ እዮም፡ ብምባል ነቲ ውጽኢት ኣዕነውቲ ፖሊሲታቱ ዘኸተሎም፡ ፖሊቲካውን ማሕበረ-ቑጠባውን ውድቀታት ሃገር እንተላይ ምጽናት-ስደት መእሰያት ኤርትራ ከይተረፈ፡ ገበናቱ ክኽውል፡ ኣሜሪካ ሰብኣዊ ዓቕምና ከዳኽሙ ዝገብርዎ ዘለዉ ሽርሕታት እዩ ክብል፡ ብዘይሕንከት ክኸስስን ሐላፍነት ንኻልኦት ከሰክምን፡ ንህዝቢ ዘየሎ ዝዓበየ ጸላኢ ፈጢሩ ከርዕዶ መናውሒ ስልጣኑ ክጥቀመሉ ጸኒሑ።

ኣብዛ ዝሐለፈት ናይ 7 ጥቅምቲ 2017 ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዘካየዶ ቓለ-መጠይቑ ግን፡ እቲ ልሙድ መደናገሪ ኣዘራርባ ከም ወትሩ ኮይኑ፡ ግን ካብቲ ንነዊሕ ዓመታት ክጥቀመሎም ዝጸንሐ ሊዒሎም ተጠቕሶም ዘለዉ ውዲታት መናውሒ ስልጣኑ፡ ገለ ሐድሽ ሜላታት ክህንድስ ዝደሊ ዘሎ ይመስል። ብሰሪ ጎነጻዊ ባህርያቱ “ዞባዊ ሃዋኺ ስርዓት” ማለት Regional Spoiler ዝብል ቅጽል ስም ተዋሂቡዎ፡ ንነዊሕ ዓመታት ካብቲ ዞባን ዓለምን ተነጺሉ ዘሎ ስርዓት፡ ከምኡ’ውን ውጽኢት ፖሊሲታቱ ዘኸተሎ ውድቀት ሃገርን ስቓይ ህዝብን፡ ከም ስርሒት መንግስቲ ኣሜሪካን ተላኣኽቶም ኢትዮጵያን ኢሉ ንነዊሕ እዋን ክኸስስ ድሕሪ ምጽንሑ፡ ናይ ሰላምን ምትሕግጋዝን ቛንቓ ዘይፈልጥ መራሒ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ግን ኣብቲ ቓለ-መጠይቑ ብዘይ ሕንከትን፡ ከምዚ ዝስዕብ ክብል ተሰሚዑ፡ ብመጀመርያ ነቶም ንነዊሕ እዋን ናይ ግዳም ተጻባእትና እንዳበለ ብሐሶት ክኸሶም ዝጸንሐ ሃገራት ከየልዓለ፡ ብኣንጻሩ፡ ወረጃ ክመስል፡ ዲሒርና ከይንህሉ ኣብ መበል 21 ዘመን ምህላውና ድሕሪ ምዝኽኻሩ፡ ምስ ኩሎም ጎረባብትና እንተላይ ኢትዮጵያ ንተሓጋገዘሉ ባይታ ክህልወና ኣድላይ ምኻኑ ኣተምብሀ፡ ቀጺሉ፡ ተዓዘብቲ ጥራይ ክንከው ከምዘይብልና፡ ከምኡ’ውን ንካልኦት ምኽሳስ ጥራይ ዘዋጽእ ኣይኮነን ክብል፡ መስተንክር ሐረጋት ኣውከኣ።

ምስዚ ብልሐተኛ ኣዘራርባ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝኸይድ ካልእ ፍጻሜ ከኣ፡ ኣቐድም ኣቢሉ ምስ ኣብ ሶማል ዝርከቡ ኣልሸባብ ርክብ ኣለዎ ተባሂሉ፡ ገና ብወግዒ ዘይተላዕለ እገዳ ተበይንሉን ከምሳዕቤኑ እውን ምስ መንግስቲ ሶማል ጥዑይ ዝምድና ዘይጸንሖ ዲክታተር ኢሳያስ፡ ነቲ ብ14 ጥቅምቲ 2017 ኣብ መቓድሾ ዘጋጠመ ግብረ-ሽበራዊ መጥቃዕቲ ኣመልኪቱ፡ ነቲ ንኣልሸባብ ንምጥፋእን ከምኡውን ምርግጋእ ሶማል ዝግበር ቃልሲ ከም ዝድግፎ ዝገልጽ ደብዳቤ ናብ ፕረዚደንት ሶማል ሊኢኹ። ንኣቶ ኢሳያስ ጉዳይ ኤርትራ፡ ንህዝባ ኣይምልከቶን እዩ፡ ንውልቓዊ ስልጣኑ ብዘርብሕ ምስ ድላዩ ንህዝቢ የባእሶን ይዓርቆን።

እዞም ሊዒሎም ተጠቒሶም ዘለዉ ክውንነታት፡ ኣቶ ኢሳያስ ስልጣኑ ንምንዋሕ ሐድሽ ውዲት የናዲ ምህላዉ ዝእምቱ እዮም፡ ናይ’ዚ ምኽንያት ክኣ ምናልባት፡ ከምቲ ኣብ ዜና መድርኽ-ንሃገራዊ-ዘተ ወጺኡ ዘሎ፡ ማለት መንግስቲ ኣሜሪካ ምምሕዳር ትራምፕ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ኤርትራ ወተሃደራዊ መዓስከር ክምስርት፡ ከምኡ ኣሜሪካ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ምምልካት ዶብ ተጽዕኖ ክትገብር ዝብል ኣብ ዘተ ምህላዎም ዝተታሐሐዘ ክኽውን ይኽእል እዩ። ኣቶ ኢሳያስ ኩሉ ጊዜ ካብ ረብሓ ሃገርን ህዝብን ረብሓ ስልጣኑ ስለዝዓጦ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ብህዝቢ ኤርትራ ኣዝዩ ተጸሊኡን ካብ ዓለም እውን ተነጺሉ ስለ ዘሎ፡ ገለ ሐድሽ መታለሊ ሜላ ኣብ ምህንዳስ ዘሎ ይመስል፡ ድሕሪ ማይ ናብ ብዓቲ እዩ ነገሩ፡ ኣብ ናይ ዝሐለፈ ጥቅምቲ ቓለ-መጠይቑ ዘውክኦም ጨለ ዘረባታት፡ ነቶም ንነዊሕ ወያነን ኣሜሪካን እዮም ጸላእትኹም እናበለ ከደናግሮምን ዝጸንሐ ደገፍቱ፡ ስነ-ኣእምራዊ ጽልዋ ምድላውት ንምግባር ይመስል ።

እቲ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ይኹን ኣብ ዓለም ብሕግን ሰላምን ምንባር፡ ከምኡ’ውን ምሕንጻጽ ዶብ ብደለይቲ ፍትሒ ክድገፉ ዝጸንሑ መትከላት እዮም፡ ብቕንዱ ግን ቃልሲ ደለይቲ ፍትሒ ኣብ ዘቤታዊ ምሕደራ ሃገርና መሰረታዊ ለውጢ፡ ካብ ግዝኣተ-ውልቀ-መላኽነት ናብ ግዝኣተ-ሕግን ፍትሕን ምስግጋር እዩ። ኣብ ቃልሲ ንፍትሓዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ገለ ካብቶም ክጋጥሙ ዝጸንሑ ብድሆታት፡ በቲ ሐደ ሸነኽ እቲ ዲክታተር ካብ ውሽጢ ህዝቢ ዝቦቐለ ስለዝኾነ፡ እቲ ህዝቢ ናተይ እዩ ዝብል እምነት ኣሕዲሩ ስለ ዝጸንሐ ነቲ መላኺ ብኣጋ ከለልዮ ኣይከኣለን፡ በቲ ካልእ ሸነኽ ከኣ እቲ ዲክታተር ንክብርታትን ስነ-ኣእምራዊ ኣቃውማ ህዝብን ኣጸቢቑ ስለ ዝፍልጦ ንውዲታት ራዕድን ምትላልን ምቹእ ሃዋሁ ፈጢሩሉ እዩ።

ኣብዚ እዋን’ዚ ግን፡ ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ነዊሕ ምጽማም፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላቱን ክብርታቱን ደረት ስለ ዝሰገረ፡ ፍርሂ በቲኹ ቃልሱ እንዳ ኣሐየለ ይመጽእ ኣሎ፡ ናይዚ ጭቡጥ መርኣያ ከኣ፡ እዚ ብዕለት 31 ጥቕምቲ 2017 ብኣቦና ሐጂ ሙሳ መሓመድ ኑር ዝተወስደ ተባዕ ስጉምቲ፡ ከምኡውን ተመሃሮ ኣልዲ’ያእ ኣልእስላምያ፡ ዘካየድዎ ህዝባዊ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ፡ ራዕዲ ዝበተኸ ፍናን ደለይቲ ፍትሒ ዘበረኸን ፍጻሜ ኮይኑ፡ ኣብ ቃልሲ ንፍትሓዊ ስርዓት ሐደ ኣብነታዊ ዓቢ ስጉምቲ ንቕድሚት እዩ። እቲ ስርዓት ከም ኣመሉ ሃይማኖታዊ መልከዕ ከትሕዞ እኻ እንተፈተነ ንተንኮለኛ ፈላላይ ውዲታት ዲክታተር፡ ህዝቢ ነቒሑሉ ምኻኑ ዘመልክት፡ እዚ ነቲ ተባዕ ፍጻሜ ንምድጋፍ ኣብ ወጻኢ መላእ ዓለም ዝካየድ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፍታት፡ ብዓይነቱን ብዝሒ ተሳተፍቱን ካብ ናይ ቅድም ፍሉይ ብሓቒ ምስሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘርኢ፡ ኩሉ ኣካል ሕብረተ ሰብና ዝካፈሎ ዘሎ ምኻኑ፡ ህዝብና ብሐቒ ንፈላላይ ውዲታት ሜላ ዲክታተር ኢሳያስ ኣፈወርቒ ክሳብ ክንድይ ነቒሑሉ ከምዘሎ ዘርኢ ዓቢ ምስክር እዩ።

ተኽኣ ጸጋይ   

በርክሊ ካሊፎርንያ ሕ/መ/ኣ

ሕዳር 17 2017