13 ታሕሳስ 2021, 09:21 EAT
ዕዳጋ ሓምሊ ኣስመራ

ምንጪ ስእሊ,GETTY IMAGES

መንግስቲ ኤርትራ፡ ዓሚ ሕዳር ኣብ ቅልውላው ትግራይ ኢዱ ምስ ጸምበረ ክፍሊ ፋይናንስ መንግስቲ ኣመሪካ ኣብቲ ከቢድ ሰብኣዊ ግህሰት ዘኸተለ ግጭት ኢድ ኣለዎም ኣብ ልዕሊ ዝበሎም ላዕለዎት ሰበ ስልጣናት ኤርትራ እገዳ ኣንቢሩ እዩ።

እዚ፡ ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነት ኣብርሃ ካሳ ነማርያም፣ ሓለቓ ጠቕላሊ ስታፍ ሓይልታት ጄነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ፣ ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ሓጎስ ገብረሂወት ወልደኪዳን ከምኡ'ውን ንዝተፈላለያ ቁጠባዊ ትካላት ህግደፍ ዝሓቁፍ ሕድሪ ትረስትን ንግዳዊ ትካል ቀይሕ ባሕሪን ይምልከት።

ቢቢሲ ትግርኛ፡ እቲ ኣብ ትካላትን ሓለፍትን ህግደፍ ዝተገብረ እገዳ ክሰርሕ ይኽእል ድዩ? ንመን እዩ ዘርብሕን ዝጎድእን?

ኣብ ልዕሊ መንግስቲ እንታይ ጽልዋን ሳዕቤንን ክህልዎ ይኽእል ንዝብል ሕቶ ንናይ ሕሳብን ፋይናንስ ኪኢላ ክብሮም ዳፍላን ንኪኢላ ምሕደራ ህዝብን ትካላትን ኣቶ ዳዊት ፍሰሃየን ብምዝርራብ ዳህሲሱዎ ኣሎ።

_________________________________________________

ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ሓለፍትን ትካላትን ህግደፍ ኣምቢራቶ ዘላ እገዳ ነቲ ስርዓት ማዕረ ክንደይ ክጸልዎ ይኽእል ንዝብል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣቶ ክብሮም ዳፍላ ንባህርን ኣካይዳን መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ግምት እንተእቲኻ ዋላ ሓደ ትርጉም የብሉን ይብል።

"መንግስቲ ኣመሪካ ንባህርን ኣካይዳን መንግስቲ ኤርትራ ብግቡእ ዝተረድኡዎ ኣይመስለንን። እዚ ሕጂ ኣብ ልዕሊ ትካላትን ውልቀ ሓለፍትን ህግደፍ ኣንቢሮሞ ዘለው እገዳ ካብ መፈራርሒ ዝሓልፍ ትርጉም የብሉን" እዩ ዝብል።

እቲ ብሓርነታዊ ኵናት ዝመጽአ ሕጂ ኣብ ኤርትራ ን30 ዓመታት ምልካዊ ስርዓት ሰሪቱ ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ፡ ኣብቲ ሕጋዊ ሰብነት ሒዙ ክንቀሳቐስ ዘይክእለሉ ዝነበረ እዋን ቃልሲ፡ ንህላዌኡን ቀጻልነቱን ክብል ንዘካይዶ ዝነበረ ሕቡእ ንግዳዊ ንጥፈታት (ኮንትሮባንድ) ኣጸቢቑ ስለ ዝመለኾን ድሕሪ ናጻነት እውን ስለ ዝቐጸሎን እዚ ናይ ሕጂ እገዳ ጸቕጢ ከም ዘይፈጥረሉ ይዛረብ።

ኣብ ሚኒስትሪ ሃብቲ ዓሳ ዳይረክተር ጀኔራል ዝነበረ ኣቶ ዳዊት ፍስሃየ ግን ኣመሪካ ነቲ ጽዒኖምዎ ዘለው እገዳ ብግቡእ እንተተቖጻጺሮምዎ ትርጉም ክህልዎ ይኽእል እዩ ክብል ይካታዕ።

መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ማዕቀብ፡ "ህዝቢ ኣሳቒኻን ኣጥሚኻን ናዕቢ ንምብግጋስ ዝዓለመ እዩ" ክብል ተቓዊሙ።

ኣብ ሚኒስትሪ ፋይናንስ ኣመሪካ ዳይረክተር ምቁጽጻር ሃብቲ ወጻኢ ኣንድሪያ ጋኪ ግን "እቲ ስጉምቲ ነቶም ኲናት ዘጋድዱን ፍንፉን ተግባራት ዝፍጽሙን ኣካላት ዝዓለመ'ዩ" ኢላቶ።

ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ መዓልታት ከኣ ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ሶፊያ ተስፋማርያም እቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተገብረ እገዳ: ኤርትራ ኣንጻር ኮቪድ ንእትገብሮ መኸተ ስለ ዝዕንቅፍ ንክለዓል ሕቶ ኣቕሪባ።

እንተኾነ ሓላፊ ማእከል ምቁጽጻር ሕማማት ኣፍሪቃ ሲዲሲ፡ ዶ/ር ጆን ንከንጋሶንግ ኤርትራ፡ ካብ 55 ሃገራት (ሕብረት ኣፍሪቃ) እታ ንህዝባ ክታበት ኮሮናቫይረስ ክትህብ ዘይጀመረት እንኮ ኣፍሪቃዊት ሃገር ምዃና ብሓሙስ ብማንዛ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢሩ።

መንግስቲ ኤርትራ ግን፡ ስለ ምንታይ ክታበት ኮቪድ ከይቅበል ከም ዝተሓሰመ ብንጹር ኣይገለጸን።

ዕላማ እቲ እገዳ እንታይ እዩ?

እቲ ብሚኒስትሪ ፋይናንስ ክፍሊ ግምጃ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብረ ማዕቀብ፡ እቶም ሰባትን ትካላትን ኣብ ኣመሪካ ንዘለዎም ገንዘብን ዝውንኑዎ ንብረትን ዝእግድ እዩ።

እንተኾነ ኣቶ ክብሮም ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ኣመሪካ ብህግደፍን ትካላቱን ዝግበር ንግዳዊ ንጥፈታት ኮነ ዝዕደግ ንብረት ከም ዘየሎ፣ እቲ ኣብ ኣመሪካ ክህሉ ዝኽእል ገንዘብን ንብረትን ናይቶም ዝተኣገዱ ውልቀ ሰባትን ትካላትን ፈጺሙ ከረኻኽበሎም ከም ዘይክእል ይዛረብ።

ወሲኹ መንግስቲ ኤርትራ፡ ብከምዚ ዝኣመሰለ ማዕቀብን እገዳን ከይሰናኸል ካብ ቅድም ኣትሒዙ ንሃብቱን ንብረቱን ዓሚቝ መሽጎራጉር ፈጢሩሉ ክኸውን ከም ዝኽእል ይግምት።

ኣመሪካ ንከምዚ ዝኣመሰለ እገዳ ክጽዕኑ እንከለው ዝገበሩዎ መጽናዕትን ምክትታልን ክህሉ ከም ዝኽእልን እንተደኣ ነቲ ዝጸዓኑዎ እገዳ ብግቡእ ተኸታቲሎም ከተግብሩዎ ጽዒሮም ከኣ ንመንግስቲ ኤርትራ ዓቢ ጸቕጢ ክፈጥረሉ ከም ዝኽእሉ ይኣምን።

ኣብ ርእሲኡ ኣቶ ዳዊት፡ ''እቲ ብ09 ዝጽዋዕ ናይ ህግደፍ ትካል ንግድ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ዕደናታት ቁጠባ ዝውንን፤ ናብታ ሃገር ንብረት ዘእቱ፡ ምስ ሱዳንን ካልኦት ጎረባብትን ዝግበር ሕጋውን ዘይሕጋውን ንግድ ዝቆጻጸር፤ ኣብ ርእሲኡ ናይ ሸርፊ ንጥፈታትን ሓዋላ ኩሎም ብመገዲ ትካል ቀይሕ ባሕሪ እዮም ዝግበሩ። ንሸርፊ ወጻኢ ምቁጽጻር ጥራሕ ዘይኮነስ እቲ ሸርፊ ብሕጊ ዕዳጋ ዘይኮነ መንግስቲ ብዝተመኖ መጠን ሸርፊ እዩ ዝፍጸም'' ይብል።

ኣብታ ሃገር ናይ ብሕቲ ወፍሪ ዝበሃል ስለ ዘየሎ፡ ብስም ርትዓዊ ዱካናት ዝጽውዓ ናይ መቑነን ዱኳናት ብምቁጽጻር ከም ሽኮርን ባንን እኽልን ዝኣመሰለ ሃለኽቲ ብመቑነን ዝዕድል እቲ ትካል ምዃኑ'ውን ኣቶ ዳዊት የረድእ።

ጎደና ናቕፋ
መግለጺ ስእሊ,

ጎደና ናቕፋ

ሕድሪ ትስት ህግደፍ እንታይ እዩ?

ኣቶ ክብሮም ዳፍላ፡ ሕድሪ ትራስት መማሓደሪ ሃብቲ ምዃኑ ይገልጽ።

ንኣብነት ከም በዓል ፊያት ንዝኣመሰሉ ትካላት ዝውንኑ ሃብታማት ስድራ ንብረቶም ብትራስት ከም ዘመሓድሩዎ፡ እተን ዝውንኑወን ዝተፈላለያ ኩባንያታት ከኣ ግብሪ ምስ ከፈላ እቶተን ናብ ትራስት ብምግዓዝ ዋናታተን ብዝደለዩዎ ኣገባብ ብሕጊ ብቦርድ ከም ዝመሓደርን የረድእ።

ብተወሳኺ ዋላ እውን እተን ትካላት ብዝተፈለላየ ምኽንያት እንተተዓጽዋ እቲ ሃብቲ ስድራ ናብ ደቆምን ደቂ ደቆምን ከም ዝመሓላለፍ'ውን ይገልጽ።

"ሕድሪ ትራስት ኣብ ፈለማ 1995 ኣቢሉ ነቲ ህዝባዊ ግንባር ዝውንኖ ዝነበረ ዝርካቡ ንብረት ንስድራን ደቅን ስውኣት ንኽውዕል ብትራስት እንተተመሓደረ ይሓይሽ ዝብል ሓሳብ መጺኡ ዝተጀመረ እዩ" ኢሉ።

እዚ ንኹለን ናይ ህግደፍ ትካላት ብፋንድን ሕጋዊ ዘበናዊ ፋይናንሻል ኣሰራርሓ ስለዘይሓዘን እቲ ሐሳብ ብግብሪ ከም ዘይሰርሐ የረድእ።

"ስለዝኾነ ሕጂ እቲ ንብረት ብስም ኢሳይያስ ድዩ ዘሎ ብሓጎስ ወይ ብኻልእ ይሃሉ ትርጉም የብሉን። ብሓጺሩ ሕድሪ ትራስት ጉልባብ ስለ ዝኾነ ሽም ጥራሕ እዩ ክጽዋዕ ዝኽእል" ይብል።

ሕድሪ ትራስት ንልዕሊ 30 ቁጠባዊ ትካላት ዝሓቁፍ ዓቢ ትካል ከም ዝኾነን ብኸመይ ከም ዝካየድን ከም ዝመሓደርን ዝፈልጥ እንተልዩ ኣዝዩ ውሱን እዩ ይብል ኣቶ ዳዊት።

እቲ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ዝበሃል እንኮ ሰልፊ ናይታ ሃገር'ውን እንተኾነ ካብቲ ብወግዒ ዝቖመሉ 1994 ኣትሒዙ ክሳብ ሕጂ ጉባኤ ኣካይዱ ኣይፈልጥን።

ካብዚ ብዝብገስ፡ ብዙሓት ካብ ላዕለዎት ኣባላቱ ብሕማምን ሞትን ተፈልዮም ከብቅዑ ዝኾነ ይኹን ምትኽኻእ ዘይገበረ ሰልፊ ብምዃኑ ትካል ክትብሎ ዘይከኣል እዩ ይብል ዳዊት።

ኤርትራ ንእስላማዊ ዕጡቕ ጉጅለ ኣልሸባብ ትተሓባበርን ነቲ ዞባ ተናዓዕብን ኣላ ብዝብል ክሲ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ፡ ባይቶ ጸጥታ ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ብ2009 ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እገዳ ኣንቢሩ ነይሩ።

ይኹን እምበር ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት፡ "ዘተኣማምን መርትዖ ኣይተረኽበን" ብማለት ኣብ 2018 ዕርቀ ሰላም ኢትዮ ኤርትራ ምስ ተፈጸመ እቲ እገዳ ከም ዝተላዕለ ይዝከር።

______________________________

ተሓላቒ መሰላት ኣቶ ክብሮም ዳፍላ፡ ካብ ሰማንያታት ኣትሑዙ ኣብ ቁጠባዊ ንጥፈታት ውድብ ህዝባዊ ግንባር ዝነጥፍ ዝነበረ ሙሁር ስነ ቁጠባ እዩ።

ንሱ፡ ድሕሪ ነጻነት ኤርትራ ሓደ ካብ መስራቲ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ዝነበረ ኣካያዲ ትካል ሸርፍን ሓዋላን ሂምቦል ኣብ ኒስትሪ ፋይናንስ ኤርትራ ሓላፊ ክፍሊ ግምጃ ዝነበረን ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዓለማዊ ባንክን ኣይ ኤም ኤፍን ኮይኑ ዝሰርሐን እዩ።

ኣቶ ዳዊት ፍሰሃየ ከኣ ኣብ ሓርነታዊ ቃልሲ ንክፍሊ ማሕበራዊ ጉዳይ ቃልሲ ብዝለዓለ ጽፍሒ ዝመርሐ፡ ድሕሪ ነጻነት ንኣካይዳን ምሕደራን መንግስቲ ኤርትራ ብምቅዋም ንስደት ክሳብ ዘምርሕ ኣብ ኒስትሪ ሃብቲ ዓሳ ዳይረክተር ጀኔራል ኮይኑ ዘገልገለ ሙሁር እዩ።

ጸረ-ህዝባውነት ጉጅለ ህግደፍ  ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ጸሓይ ዝወቐዖ ሓቂ ካብ ዝኸውን ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ኣብ ቅድሚ ሕረብተ-ሰብ ዓለም እውን ብፍላይ ውግእ ኢትዮጵያ እናገደደ ይኸደሉ ኣብ ዘለወሉ፡ ብኽንድቲ ናይ ህዝቢ ኤርትራኳ እንተዘይኮነ፡ ብዝያዳ ዝንጸር ዘሎ  እዩ።  ሕብረተ-ሰብ ዓለም ንምኽኒያት መረረን ሻቕሎትን ህዝቢ ኤርትራ ብዘራጉድ መልክዑ ብፍላይ ኣብ ግህሰት መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰል፡ ብተግባር ብዘይተሰነየ ስምዕታ ”ዓገብ” ካብ ዝብል ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ንኹሉቲ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጽሞ በደላት፡ ምስ ካለኦት ኣካላት ዘለዎ ኣዝዩ ሻሕካር ዝምድናን ግጉይ ምምሕዳሩን ዝተዓዘቡ ኣካላት ንኤርትራ “ናይ ኣፍሪቃ ሰሜን ኮርያ”  ዝብል ሳጓ ካብ ዝህብዋ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ብዙሓት  ወገናት ከኣ እቲ ሳጓ ብምጽግጋዕ ዝተዋህበ ክኸውን ይኽእል እምበር፡“ናይ ህግደፍሲ ካብ ምምሕዳር ሰሜን ኮርያ ዝኸፈአ እዩ”  ዝብል ሚዛን እዩ ዘለዎም።

ምምሕዳር ህግደፍ ክሳብ ክንድዚ ካብ ኤርትራ ሓሊፉ ኣብ ቅድሚ ሕብረተ-ሰብ ዓለም ዝተወገዘሉ ምኽንያት ሚስጢር ኣይኮነን። ናይ ዜጋታት ሓሳብካ ናይ ምግላጽን ምውዳብን መሰል ዝነጽግ፡ ብዘጽደቕዎ ሕግን ብዝመረጽዎ ኣካልን ናይ ምምሕዳር መሰል ዝኸልእ፡ ቁጠባ ሃገር ንህዝቢ ኣግሊሉ ባዕሉ ዝግብት፡ ካብቲ ብቐጥታ ዝምልከቶ ዘቤታዊ ጉዳዩ ሃዲሙ ዕድመ ስልጣኑ ንምድልዳል፡ ምስ ናይ ርሑቕን ቀረባን ወገናት ኣካላውን ሓሳባውን ውግእ ዝኸፍት፡ ብመሰረቱ ከኣ “ኤርትራ ናይ ህዝባ ዘይኮነትስ፡ ናተይ ጉጅላዊ ንብረት እያ”  ካብ ምባል ድሕር  ስለ ዘይብል እዩ።

ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ኣብ ትሕቲ “ምስ ናይ ዝኮነት ሃገርን ህዝብን ተመኩሮ ይመሳሰልዩ”  ዘይበሃል ፍሉይ ኣርዑት ወጽዓ እዩ ዝነብር ዘሎ።  ንከምዚ ዝኣመሰለ ብደረጃ ዓለም ከይተረፈ ዝተወገዘ  ናይ ህግደፍ መግዛእታዊ ኣተሓሳስባ፡ ውሑዳት ደኣ ይኹኑ እምበር፡ ዓደግቲ ኣለዉዎ ክበሃል እንከሎ ዘየስደምም ኣይኮነን። እዞም ኣብዚ እዋንዚ ናይ ህግደፍ ኣተሓሳስባ ዝገዝኡ መን እዮም? ዝብል ሕቶ ወርትግ ዝቐርብ እዩ። ናይዚ ገበነኛን መናቖትን ኣተሓሳስባ ገዛእቲ ኤርትራውያን፡ ጸቢብ ረብሓኦም ምስ ህልውና ናይዚ  ጉጅለ ዝተቖራነየ፡ ቅድሚ ድሕነትን ህልውናን ህዝቢ ኤርትራ ጠቕሞም ዝሰርዑ እዮም። ሰኣን ኣፍልጦ ተገሪዞም ዝተወስዱ እውን ኣይሰኣኑን። እቶም ኣብዚ እዋንዚ ናቶም ርኢቶ ዘየብሎም፡ ናይ ኢትዮጵያውያን ጥርዓን ከራጉዱ ባንዴራ ኤርትራ ምስ ናይ ኢትዮጵያ ኣመዓራርዮም ዲኖ ለቢሶም ኲናት ጨቢጦም፡ ኣብ ፈቐዶ ኣደባባያት ዓለም ሆ! ክብሉን ክድብሉን ዝውዕሉ ዘለዉ ነውራማት፡ መስመሮም ስሒቶም ነቲ ጽሉል ኣተሓሳስባ ናይ ዝገዝኡ ኤርትራውያን ኣብነት ጌርካ ዝውሰዱ እዮም።

ኣብዚ ወሳኒ ጽልዋኡ  ኣብ ኤርትራ እውን እናኸበደ ዝኸይድ ዘሎ  ውግእ ኢትዮጵያ፡ መጻኢ ዕድል ናይታ ሃገር ክትግምቶ ናብ ዘጸግምን ዝተሓላለኸን ደረጃ ይበጽሕ ከም ዘሎ ኣብ ግንዛበ ኩልና ዘሎ እዩ። ኤርትራ ኣብ ትሕቲዚ ስሱዕ ምምሕዳር ህግደፍ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ክትገብሮ ኣብ ዘይነበራ ኣዝዩ ብዝኸፈአ ደረጃ፡ ኣካልዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝሕቆን ዘሎ ናይ ሓድሕድ ውግእ ኮይና ኣላ። ሒዛቶ ዘላ ምስሊ ከኣ ናይ ሻራነት፡ ዝምታን ምስዋርን እዩ። ብሰንኪዚ   ጉጅለ ህግደፍ ኮነ ኢሉ ዝፈሓሶ ውዲት፡ ኤርትራዊ ንብረትን ግዜን ኣብ ዘይግበኦ ይባኽን ኣሎ። ዝያዳ ኩሉ ከኣ ኤርትራውያን መንእሰያት ግዳይ ይኾኑ ኣለዉ። ዋላኳ ክሳብ ሕጂ ነቲ ዶብ ሰጊርካ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝወርድ ዘሎ ሓደጋ ብዝምጥን ልዑል ድምጺ “ስለምንታይ?” ኢሉ ዝሓትት ኤርትራዊ ህዝባዊ ድምጺ ኣብ ውሽጢ ሃገር እንተዘይተሰምዐ፡ ኣብ ዘይቦትኡን ዘይምልከቶን ዝፈስስ ዘሎ ደምን ዝኽስከስ ዘሎ ኣዕጽምትን  መንእሰያት ኤርትራ ዓው ኢሉ ዝቃወምን “ንኣተሓሳስባ ህግደፍ ኣይግዝኦን እየ” ዝብል ድምጺ ብዓውታ ዝቃለሓሉን ግዜ ርሑቕ ከምዘይከውን ናይ ብዙሓት ግምት እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ምስ ኣተሓሳስባኡ ንምውጋድ እንቃለስ ዘለና ወገናት ከኣ ነዚ ድምጺ ውጹዓት ተጸናጺና ከነሰስኖን ከነጉለሖን ይግበኣና።  ስልጣኑ ቅድሚት ሰሪዑ ኣብ ክንዲ ዘተ ንውግእ ዝመረጸ መራሒ ኢትዮጵያን ብልጽግና ዝበሃል ሰልፉን ንናይ ኢስያስ ናይ ጥፍኣት ኣተሓሳስባ ኣብ ዝዓመረ ዕዳጋ ብዝለዐለ ክብሪ ዋጋ ዝገዝኡ ናይ ግዳም ሓይሊታት ኮይኖም  ተመዝጊቦም ኣለዉ።

ናይ ግዜ ጉዳይ እንተዘይኮይኑ፡ ኣተሓሳስባ ህግደፍ ንመሸጣ ዝወርደሉ ዕዳጋ ሓንሳብን ንሓዋሩን ከም ዝዕጸው ዘጠራጥር ኣይኮነን። መሰረታዊ ዕላማ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ’ውን ንሱ እዩ። “ክሳብ ዝሓልፍ የሕልፍ” ንከይከውን ግና ምቅልጣፉ ናይ ግድን’ዩ። እዛ ሎሚ ዝለዓለት ሸማቲት  ኣተሓሳስባ ህግድፍ  ኮይና ዘላ ኢትዮጵያ’ውን ግዝያዊት ዓሚል እያ። ምኽንያቱ ዜጋታታ ካብቲ ጉጅለ ዝግዛእ ኣተሓሳስባ ከምዘየዋጸኦም ተረዲኦም ድሮ የጉረምርሙ ስለ ዘለዉ። ናይቲ ምእንቲ ንህልውናኡ ኤርትራውያን ወተሃደራት ዶብ ሰጊሮም ህይወት ዝኸፍልሉ ዘለዉ ሰልፊ ብልጽግና ደገፍትን ተኸፈልቲ ምዃኖም ኣብ ኣደባባይ ዝንገረሎምን፡ ከም በዓል ተራራ ኔትዎርክ፡ ታምራት ነገራ ዝኣመሰሉ ናይ ማሕበራዊ ሚድያ ኣዳኸርትን ፈከርትን “ናይ ኢሳያስን ኣብይን ዝምድና ቀይሕ ባሕሪ ዘየወንነና እንተኮይኑ ትርጉም የብሉን” ክብሉ ንሰምዖም ኣለና!። ዋንኡ ዘቕለሎ ንብረት ጓና ስለ ዘየኽብሮ፣ ኢሳያስ ብዝኸፈተሎም ዕድል፡ ዘስምዕዎ ካልእ ብደዐ እውን ኣሎ። ድሕሪ ኣብ ትግራይ ምዕዋትና ናብ ኤርትራ እንዳተኮስና ዘይኮነ፡ ስንና እንዳመወጽና ኢና ንኣቱ” ዝብልዎ ንዕቀት፡ “ክላእ ኣበይ ከይበጽሑ” ኢልካዮ ጥራይ ዝሕለፍ ዘይኮነ፡ ኣርሑቑ ዝጥምት ናይ መኸተ ቅሩብነት ዝሓትት’ዩ። ንኸምዚ ዓይነት ደረቱ ዝሓለፈ ድፍረትን ምቁንጻብ ልኡላውነት ኤርትራን ኢሳያስ ኣፈወርቂ ይኹን መንግስቲ ኣብይ ኣሕመድ ጥሉል ኣራሚ መልሲ ዘይምሃቦም ድማ  ሳዕቤኑ ዘሰክፍ እዩ።

ኤርትራውያን ቅድም ልኡላውነት ሃገርና ንምዕቃብ፡ ቀጺሉ ከኣ ምእንቲ ሰላማ፡ ልምዓታን ዲሞክራሲኣን ንቃለስ ኣለና። እቲ እንገዝኦ ኣተሓሳስባ  ከኣ ነዚ ዘሐይልን ዘደንፍዕን ጥራይ እዩ ክኸውን ዝግበኦ። እዚ ኣቕጣጫ ናይ መብዛሕትና ኤርትራውያን ምርጫ ኮይኑ፡ ብቐጥታ ኮነ ብተዘዋዋሪ፡ ብኣፍልጦ ኮነ ብግርህና ናይ ህግደፍ ጸረ ህዝቢ ኣተሓሳስባ ዝሽየጠሉ ዕዳጋ ከዐምሩ ዝፈትኑ ውሑዳት ወገናት ከም ዘለዉ እውን ዘይከሓድ እዩ። ስለዚ ኣብ ቅድሜና ዘሎ መሰረታዊ ሃገርን ህዝብን ናይ ምድሓን ቃልሲ መዳያቱ ብዙሕ ኮይኑ፡ ዓንዲ ማእከሉ ዘይህዝባዊ ኣተሓሳስባ ህግደፍ ዝሽየጠሉ ዕዳጋታት ንሓዋሩ ምዕጻው ምዃኑ ኣይንዘንግዕ።

ቀዳም 27 ሕዳር 2021 ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ሰዲህኤ ንህዝቢ ክፉት ኣብ ዝነበረ ኣኼባ፡ ሓንቲ ላፕ-ቶፕ ኮምፕዩተር (Laptop Computer) ኣብ ዕጫ ኣውዲቑ። ጉባኤ ዞባ ቁጠባዊ ዓቕሚ ሰልፊ ንምሕያል ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ወፈያ ገንዘብን ንዕጫ ዝወድቕ ኣቕሓ ክቕረብን ብዘጽደቖ ዉሳኔ እዩ እቲ መደብ ተኻይዱ። በዚ ኣገባብ ኣታዊ ዝኸውን ገንዘብ ንማሕበራውን ውደባውን ዲፕሎማስያውን ንጥፈታት ሰልፊ ንምዕዋት ዝውዕል እዩ።

ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ እዛ ላፕ-ቶፕ ኮምፕዩተር (Laptop Computer) ኣብ ዕጫ ክትወድቕ መደብ ምስተለመ ኩሎም ኣባላት ብጻዕቒ ተዋፊሮም ስድራቤትን ፈተውትን ከም ዝሳተፉ ብምግባር ኣዝዩ ዕዉት መደብ ከምዝኸውን ጌሮም። ኩሎም ቲኬት ዝገዝኡ ፈተውትን ደገፍቲ ሰልፍናን ዝተዓደምሉ ንህዝቢ ክፉት ኣብ ዝነበረ ናይ ዙም ኣኼባ፡ ኣኼበኛታት እናተመልከቱ ዕጫ ወዲቓ ኣብ ሮቸስተር ኒው ዮርክ ዝተሸጠት ቲኬት ቁጽሪ 763175 ተዓዊታ።    

ሓንቲ ላፕ-ቶፕ ብ $500 (ሓሙሽተ ሚእቲ ቅርሺ ኣሜሪካ) ዝተገዝአት 675 ቲኬታት ብ $10 (ዓሰርተ ቅርሺ ኣሜሪካ) ብምሻጥ ልዕሊ $6,000 (ሽዱሽተ ሽሕ) ኣታዊ ክትገብር ክኢላ። በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ንኹሎም እቶም ኣብ ንጥፈታት ናይዚ ዕጫ ብጻዕቂ ዝተዋፈሩ ኣባላትን፡ ዕጫ ብምግግዛእ ወፈያኦም ዘበርከቱ ዜጋታትን ልዑል ምስጋናኡ የቕርብ። ኣብ ዝመጽእ ተመሳሳሊ መደባት ሓገዝ ናይ ፈተውትን ደገፍትን ከምዘይጋደፈና ምሉእ እምነት ኣሎና።

ኣብ ዝመጽእ ግዜ ደሃይ ሰዲህኤ ሰሜን ኣሜሪካ ሒዝና ክሳብ ንመጽእ ተኸታተልትና ሰላም ቀንዩ። 

የቐንየልና።

ምልኪ ይፍረስ! ፍትሒ ይንገስ!

ክንዕወት ኢና!

ዜና ቤት ጽሕፈት ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ

11-28-2021

እስከ ንኤርትራና ከም ዓባይ መርከብ ንመስላ። ኣብዛ መርከብ ዝተጻዕና ዝተፈላለየ ኣገልግሎት ዝህባ ነናተን ህልውና ዘለወን ጀላቡ እውን ኣለዋ። እዛ መርከብ ውቅያኖሳትን ባሕርታትን ሰንጢቓ ካብኣ ዝድለ ኣገልግሎት ከተበርክትን ህልውነኣ ዓቂባ ክትቅጽልን ናይዘን ዘሳፈረተን ጀላቡ ብጽሒት ወሳኒ እዩ። እተን ጀላቡ ዝተሰለፋሉ ተልእኮታት ክፍጽማ ጥራይ ዘይኮነ፡ ህላወአን ትርጉም ክህልዎ እውን፡ ናይታ እተሳፍረን ዓባይ መርከብ ግደ ወሳኒ እዩ።

ካልእ ይትረፍ እተን ጀላቡ ምእንቲ ህልውነአን፡ ኣብቲ ንኹለን ዝምልከተን ምዕቃብ ህልውና ናይታ ሓቛፊተን ዓባይ መርከብ ብሓባር ክዓያን ክናበባን ተደላዪ እዩ። ኣብቲ ነንበይነን ዝህበኦ ኣገልግሎትን ህልውናአን ዝዕቅባሉን ብብዙሕ መምዘንታት ዝፈላለ እውን ነታ ሓቛፊተን ብዘይሃስን ብዘይከፋፍልን ተኸኣኢለን ካብ ምቕጻል ካልእ መተካእታ የብለንን። እዚ እተን ጀላቡ እንተፈተዋ ዝገብረኦ እንተጸለኣ  ከኣ ዝገድፈኦ ዘይኮነ፡ ዘይስገር ናይ ኩለን ማዕረ ቅሩብነት ዝሓትት  ናይ ህልውናአን ወሳኒ ሓላፍነት እዩ።

ነታ ዓባይ መርከብ ከም ኤርትራ መሲልናያ ኣለና። እተን ጀላቡ ከኣ ነተን፡ ሃይማኖት፡ ብሄር፡ ኣውራጃ፡ ዝያዳ ድማ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ዝማእከለን መንነታት፡ ውዳበታትን ህዝባዊ ምልዕዓላትን ከኣ ከምተን ኣብታ መርከብ ዝተሳፈራ ጀላቡ ጌርና ንውሰደን እሞ፡ ነቲ ዝምድናአን በዚ መንፈስ ንቓንዮ። እዘን ከም ጀላቡ ተመሲለን ዘለዋ ኣብ ክሊ ዝኾነ ዛዕባ ወይ ኣተሓሳስባ ይወደባ ብዘየገድስ  ካብ ህልወና እዛ ዓባይ መርከብ ኤርትራ ዝተፈልየ ህልውናን ቀጻልነትን የብለንን። ኩለን ናይታ ዝዋሰኣላ ኤርትራ ህልውና ናይ ምዕቃብ፡ እቲ ሓደ ናይቲ ካልእ እጃም ዘይትከኣሉ ንኹለን ዝምልከት ግደታ ኣለወን። ንልኡላውነትን ሃገርነትን ኤርትራ ከይዓቀብካ ዝኾነ ዓይነት ውዳበ ይሃለውካ ቀጻልነት የብሉን። እዚ ነቲ ኣብ መንጎ ህዝብን ሃገርን ዘሎ ፈላሊኻ ክረአ ዘይከል ዝምድና ኣዕሚቑ  ዘርእየና ኢዩ።

 ኣጠማምታ ጉጅለ ህግደፍ ብኣንጻርዚ ግልቡጥ እዩ። እቲ ጉጅለ እታ መርከብ ኮነ እተን ጀላቡ ንሱ ጥራይ ገይሩ እዩ ዝወስድ። እዚ ምስቲ “ንሕና ሃገር ንሕና ህዝቢ” ዝብል ጓዕጻጺ መዝምሩ ኣዛሚድካ ክረአ ዝኽእል እዩ።  ስለዚ ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ፖለቲካውን ህዝባውን ውዳበታታን ዘሎ ዝምድና ትርጉም ኣይህቦን እዩ። እዚ ከኣ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ንዕቀት ካብ ዘርእየሉ መልከዓት ሓደ እዩ። ህግደፍ ሓንሳብ መንገዲ ምልኪ ስለ ዝመረጸን ኤርትራ ክንዲ “ንህልውነኣ ዋጋ ዝኸፈለ ሓርበኛ ህዝቢ”  ዝኣክል ሕቡን ዋና ከም ዘለዋ ኣብ ግምት ኣየእቱን እዩ። ካብዚ ዕዉር ትዕቢትን ንዕቀትን ስለ ዝነቅል ከኣ ንኤርትራ ኣብ ዝምልከት “ኣነ እየ ኹሉ” ብዝብል  ብዘይዝኾነ ይኹን ቅቡል ውክልና፡ ብስም ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ሓደገኛ ዘይትካላውን ዘይሕጋውን ውሳነታት ይውስን። እቲ ውሳነታት ድማ ብዋጋ እቲ ዋና ኤርትራ ክነሱ ኣብቲ ውሳነ ኢዱ ዘይሓወሰ  ህዝብን ንብረቱን እዩ ዘተግብሮ።

ኩሉ ህግደፍ ዝገብሮ ንኤርትራ ዘየርብሕ እኳደኣ ናብ ሓደጋ ዘእትዋ ኢድ ምትእትታዋት ብሓፈሻ፡ ኣንጻር ሱዳን፡ የመንን፡ ጅቡትን ብፍላይ ከኣ ኣንጻር ኢትዮጵያን በብግዜኡ ዘካየዶን ሰፍ ዘይብል ዋጋ ዘኽፈለን ውግኣት ካልእ ናይዚ ዘይሓላፍነታዊ መንገዱ መግለጺ እዩ። ኣብዚ ሎሚ እዋን ናይ ህግደፍ ናይ ነዊሕ ግዜ ተመኩሮ ኣብ ግምት ኣእቲኻ ካብ ድሌትን ባህግን ህዝቢ ኤርትራ ወጻኢ ምኻዱን ንሃገርና ኣብዚ ዘላቶ ስግኣት ከእትዋን ኣይኮነንዶ ንኤርትራውያን ንዘይኤርትራዊ ኣካላት እውን ውሁብ እዩ። ኣይገብሮን እምበር ንዓና ኮነ ንሕብረተሰብ ዓለም ብርቂ ተረኽቦ ዝኽውን ህግደፍ መሰረታዊ ረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ግምት ዘእተወ መንገዲ እንተዝሕዝ እዩ።

 እቲ ኣዛራብን ሕቶታት ዘኸትልን ዝኸውን ህዝቢ ኤርትራ፡ ህግደፍ ኣንጻር ረብሓኡን ክብሪ ሃገሩን እንዳ ዓንደረ እንከሎ ፡ ኣብ ገዛእ ጉዳዩ ስቕ ክመርጽ እንከሎ እዩ። ስቕ ኢሉ ክበሃል እንከሎ ዓው ኢሉ ዘይምዝራቡ ጥራይ ዘይኮነ እምበርከ፡ ማዕረ’ቲ ክብደት ጭቆናኡን ህግደፍ ዝኸዶ ዘሎ ናይ ጥፍኣት መንገድንከ   የስተብህለሉዶ ይህልዉ? ክትብል እውን ስለ ዝድርኽ እዩ። እቲ ዝያዳ ዘገርም ከኣ ገለ ዝተዓዛዘሮምን ሓንሳብ ካብ ኣተኹዎ ኣይወጽእን ኢሎም ኣብ ህልኽ ዝኣተዉን ኤርትራውያን  ኣገልገልቲ ናይቲ ጉጅለ ነዚ ዘይርትዓውን ዘይፍትሓውን ኣሽካዕላል፡ ርዒሞም “ንኺድ ጥራይ” ክብልዎ እንከለዉ እዩ። ንኣብነት ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኢትዮጵያውያን “ምዕራባውያን ሃገራትን ናይ ዜና ማዕከናቶምን ካብ ጉዳይና ኢድኩም ኣልዕሉ” ብዝብል ኣብ ብዙሓት ሃገራት ዘካየድዎ ሰልፍታት፡ ባንዴራ ኤርትራ እውን ትውዛወዝ ምንባራ ዝተዓዘብናዮ እዩ። ስም ኤርትራ ኣብ ከምዚ ተረኽቦ ክለዓል እንከሎ፡ ንዓና ሓይልታት ለውጢ’ውን  ኣስደሚሙና። ብዙሓት ኣብ ማሕበራዊ መራኸብታት ዝነጥፉ ኢትዮጵያውያን እኳ “ንሕና ዝያዳ ሚእቲ ሚልዮን ህዝቢ ኢና። ጉዳይና ባዕልና ክንዓምም ዘእኽል ዓቕምን ድምጽን ስለ ዘለና ናይ ሓሙሽተ ሚልዮን ህዝቢ ኤርትራ ሓገዝ ስለ ዘየድልየና ዓዲ ይውዓሉልና” እናበሉ ክሕጭጩ ሰሚዕናዮም። ኣብ ርእሲዚ  ካብቲ ኣሸሓት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ዝሃልቅሉ ዘለዉ ጀሚርካ፡ ንኩለ-መዳያዊ ኢድ ኣእታውነት ኤርትራ ኣብ ጉዳዮም ዝረግሙን ዝቃወሙን ኢትዮጵያውያን ውሑዳት ኣይኮኑን።  እቲ ኣንጻር ኢድ ኣእታውነት ኤርትራ ዘሎ ዓለም ለኻዊ  ውግዘት ከኣ ኣብ ዘለዎ እዩ።

እስከ ናብቲ መእተዊ ሓሳበይ   ክምለስ። ኣብ ብዙሓት ናይ ለውጢ ውዳበታት እንዋሳእ ብዙሓት ኤርትራዊ ኣካላት ኣለና። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ሓደ ካብዞም ኣካላት እዩ።  ኤርትራ ድማ ንኹልና ብማዕረ እያ እትብጸሓና። ኤርትራን ህዝባን ንልኡላውነቶም፡ ልምዓቶም፡ ሰላሞምን ዲሞክራስያውነቶምን ናይ ኩልና ኣበርክቶን ቃልስን ይጽውዑ ኣለዉ። ስለዚ ነቶም ኣይኮነንዶ ብዛዕባ ናይ ኤርትራ ዲሞክራስያውነት ክሓልዩ፡ ንህልውነኣ ዝፈታተኑ ዘለዉ ህግደፍን ናይ ግዳም መሻርኽቶምን ብኣትኩሮ እናጠመትና፡ ንሕና ሓይልታት ለውጢ፡ ክውገን ዝኽእል ፍልያትና ግቡእ መኣዝን ኣትሒዝና ኣብ ዝዓበየ ናይ ህልውናን ለውጥን ዕማም ብሓባር ክንቃለስ ኣብ እንግደደሉ ወሳኒ እዋን ምህላውና ኣይንረስዕ። ከምቲ ዝድለ ናይ ዘይምብርባር ድኽመት ንህዝቢ ኤርትራ ጥራይ እነላግበሉ ዘይኮነ፡ ናባና’ውን ክንጥምት ግድን እዩ። ህግደፍ እናተወጠረን ዓቕሊ ኣናጽበበን ክኸይድ እንከሎ፡ ብኣንጻሩ ሓይልታት ለውጢ ክንብርኽ ዝግበኣና፡ ከምኡ ንደክም ምህላውና ንቡር ኣይኮነን። ስለዚ መርከብና ከይትጥሕል ንምድሓና ናብ ንቡር ቦታና ንምድያብ ንብቃዕ።

ኣብ ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎን ናብ ከባቢና ዘድበንብን ዘሎን ሓደገኛ ኩነታት ብሃንደበት ዝተጋህደ ዘይኮነ፡ በብደረጃ ክምዕብል ዝጸንሐ እዩ። ቅድም ኣብቲ ንኢትዮጵያ ንልዕሊ 27 ዓመታት ዝመረሐ ግንባር፡ ኢትዮጵያዊ ህዝባዊ ወያናይ ዲሞክራስያዊ ግንባር (ኢህወደግ) ቅድም ውሽጣዊ ነውጺ ጀሚሩ። እዚ ነውጺ ናብ ተግባር ተሰጋጊሩ ድማ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ናይቲ ግንባርን መንግስትን ስልጣን ምስ ሓዘ ናይዚ ሎሚ ተኸሲቱ ዘሎ ሓደገኛ መኣዝን ምልክታት ተጋሂዱ። ካብ ምልክታት ምርኣይ ሓሊፉ ብዝጐለሀ መልክዑ ንክረአ ካብ ዘቀላጠፍዎ ተረኽቦታት ሓደ ከኣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ኣቐዲሙ ክርእዮ ዝነበሮ ዘይምርኣዩ እዩ። ካብቲ ክርእዮ ዝነበሮ ዘይረኣዮ፡ በቲ ሓደ ወገን ነቲ ኣብ መንጎ ማእከላይ መንግስቱን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ዝነበረ ምስሕሓብ፡ በቲ ካልእ ገጽ ከኣ ኣብ መንጎ ህወሓትን ህግደፍን ዝነበረ ዘይተፈወሰ ቅርሕቲ ኣብ ግምት ከየእተወ፡ ዘሊሉ  ዝምድና ምስ ህግደፍ  ምምስራቱ እዩ። ድሕሪ እዚ እውን ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ካብቲ ናይ ቅድም ስጉምታቱ ከይተማህረ፡ ናይ ሓባር ምርድዳእ ኣብ ዘይተፈጥረሉ ንኢህወደግ ሰሪዙ “ብልጽግና ኢና” ምስ በለ፡ እሞ ሕወሓት ናይዚ ብልጽግና ኣካል ኮይኑ ከምዘይቅጽል ምስ ኣፍለጠ እቲ ኩነታት ብዝያዳ ሓደገኛ መኣዝን ሒዙ። እቲ ምብትታን ዝኣመሉ ጉጅለ ህግደፍ ድማ ሓሳቡ ሰሚርሉ ኮቦሮ ሓምሓሙ ወቒዑ።

እቲ ንለውጢ ዝቃለስ ዘሎ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ደንበ፡ ካብቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝሕቆን ዝነበረ ማዕበል ርሑቕ ኣይነበረን። ንለውጢ ዝቃለስ ሓይሊ ስለ ዝኾነ ከኣ ነቲ ናይ መጀመርያ ጭርሖታትን መደረታትን ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ኣይተቓወሞን። ኣይተቓወሞን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝዘንብ ኣብ ኤርትራ እውን ክኻፊ እዩ ብዝብል ተስፋ ናብ ሃገርና ጽልዋ ኣሕዲሩስ ለውጢ ንክመጽእ ክሕግዝዩ ዝብል ትጽቢት  ኣሕዲሩ ነይሩ። ዋላ ርክብ ኢሳያስን ኣብይን ምስ ተፈጥረ እውን ኤርትራዊ ኩነታት በቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘብለጭልጭ ዝነበረ ለውጢ ተጸልዩ ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ከሰጋግሮ እዩ ዝብል እምነት ናይ ብዙሓት ነይሩ፡ ክባሃል ዝካኣል’ኳ እንተኾነ፣ ዕቃበኦም ዘመዝገቡ’ውን ነይሮም እዮም። ብግብሪ ከኣ ተገላቢጦሽ ኮይኑስ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሕሱም ምምሕዳር ኣብ ልዕልቲ ንሓጺር ግዜ ተስፋ ተነቢርሉ ዝነበረ ናይ ኢትዮጵያ ለውጢ ኣሉታዊ ጽልዋ ኣሕዲሩ ናብዚ ሕጂ ኣብ ኢትዮጳያ ዝረአ ዘሎ ሓደገኛን ተኣፋፍን  መኣዝን ንክሕዝ ካብ ዘበርከቱ ረቛሕታት ሓደ ኮይኑ።

ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ንጉዳይ ኢትዮጵያ ክከታተሎ ዝጸንሐ ከም ታራ ጉዳይ ጎረቤት ዘይኮነ፡ ብዝተፈልየ ቆላሕታ’ዩ ክከታተሎ ጸኒሑን ዘሎን። ከምኡ ንክገብር ዝደረኾ ድማ ኤርትራ በቲ ህግደፍ ዝኸዶ ዝነበረ ኣገባብ እንተቐጺላ እቲ ኣብ ልዕሊኣ ክወርድ ዝኽእል  ሳዕቤን ቀሊል ከምዘይከውን ይርዳእ ስለ ዝነበረ እዩ። ውግእ ምስ ተጀምረ ድማ ከም መቐጸልታ ናይቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ምጽንጻኑን ምክትታሉን ነቲ ውግእን ሳዕቤኑን መዚኑ ብ21 ሕዳር 2020 ብደረጃ ማእከላይ ባይቶኡ“ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዘሎ ውግእ መበገሲኡ ቅዋማውን ፖለቲካውን ስለዝኾነ፡ ፖለቲካዊ ፍታሕ ክግበረሉ ንጽውዕ።” ዝሕመረቱ መግለጺ ኣውጺኡ። ኣብዚ ከይተወሰነ ከኣ ኣብ 3 ሓምለ 2021 ኣብ ዘካየዶ ፍሉይ ናይ ፈጻሚ ሽማግለኡ ኣኼባ እውን ውግእን ወረ ውግእን ጨሪሽካ ብምጥፋእ ነባሪ ሰላም ምእንቲ ክፍጠር፡ ንኹሎም ኣብቲ ውግእ ዝተሳተፉ ኣካላት ዝሓቁፍ ሓፈሻዊ ቶኹሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ክግበር፤ ኣብ  ክንዲ ውግእ ከኣ ኣብ ልዝብ ዘትከለ ፖሊቲካዊ ፍታሕ ክናደ ከም ዝግባእ እምነቱ ደጊሙ ኣረጋጊጹ።” ዝማእከሉ መልእክቲ ዝሓዘ ኣዋጅ ኣውጺኡ። ሰዲህኤ ተገዲሱ ነዚ ስጉምትታት ዝወሰደ እቲ ኩነታት ኣብ ኢትዮጵያ ተደሪቱ ከም ዘይተርፍ ተረዲኡን ንጉጅለ ህግደፍ ኣብ ዝኣተዎ ኣቲኻ ምቅላሱ ናይ ግድን ምዃኑ ብምስትብሃልን እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ጉዳይ ካለኦት ኢድ ናይ ምእታው ፖሊሲ ስለ ዝኽተል ኣይኮነን።

እዚ ሰዲህኤ ካብ ቅድም  ጀሚሩ ዝኣመሞን ድሒሩ ካብ ሕብረት ኣፍሪቃ ጀሚርካ ክሳብ መንግስቲ ኣሜሪካን ሕቡራት ሃገራትን ክሳብ ሕጂ ዝረባረብሉ ዘለዉን መጸዋዕታ ሰማዒ እንተዘይረኺቡ  ኩነታት ኢትዮጵያ ሳዕቤኑ እንታይ ከም ዝኸውን ባዕሉ ዝዛረብ ዘሎ እዩ። እቲ ኣብ ትግራይ ዝጀመረን “ብዓንተቦ እንተዘይተፈቲሑ ናብ ዞባ ከይልሕም ዝሰጋእናዮን” ጥሜት፡ ስደት፡ ውሽጣዊ ምምዝባል፡ ምብራስ ቁጠባውን ማሕበራውን ትካላትን ካልእ ግህሰት መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላትን ሎሚ ኣብ ትግራይ ከይተደረተ፡ ናብ ሓያሎ ከባብታት ኢትዮጵያ ልሒሙ ህልውና ኢትዮጵያ ከም ሃገር ኣብ ዝፈታተነሉ ኣስጋኢ ደረጃ በጺሑ ኣሎ።

እቲ ዝያዳ ዘሕዝንን ዘሻቕልን ከኣ፡ ኣብ ልዕሊ ናይቲ ውግእ ኣካላት እዮም ክትብሎም ዘየድፍሩ ብዘይ ናይ ዕድመ፡ ጾታን ስራሕን ኣፈላላይ ዓሰርተታት ኣሸሓት ተጋሩ፡ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባን ዝተፈላለዩ ክልላት እታ ሃገርን ዝውሰድ ዘሎ ጃምላዊ ማእሰርትን ምብስባስ ንበረቶምን እዩ። ዋላውን ጸጥታዊ ምኽያታት ይዋሃቦ፣ ከምዚ ዓይነት ዘርኣዊ መልክዕ ዘለዎ ስጉምቲ ክሳብ ክንደይ ከም ዘቐንዙ ንኤርትራውያን ዝተሰወረ ኣይኮነን። ስለዚ ኤርትራውያን ኣብ ክንዲ “ኣካልዚ ዘርኣዊ መጥቃዕቲ ይኾኑ ኣለዉ” ተባሂሎም ዝሕመዩ፡ ካልእ ኩሉ ገዲፍካ ብሰብኣውነት “ዓገብ” ክብሉ ይበኦም። ምኽንያቱ ምረቱን ቃንዛኡን ንፈልጦ ኣብ ርእሲ ምዃናን፡  እቲ ኣብ ልዕሌኻ ብምፍጻሙ ዘቐንዝወካ  ኣብ ልዕሊ ካለኦት ክፍጸም እንከሎ፡  ከተተባብዖ ወይ ኣካሉ ክትከውን ምኽኑይ ስለ ዘይኮነ።

ኣብዚ እዋንዚ  እቲ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ንክኣትወሉ ዝተኸፍተ እሞ መንእሰያትና ዘህልቕ ዘሎ   ስጉምቲ ተኸቲሎም፡ ገለን ብቐጥታ ገለን ከኣ ብተዘዋዋሪ ብዙሓት ኣእዳዎም የእትውሉ ኣለዉ። በዚ ከኣ እቲ ጉዳይ ኢትዮጵያ  ሓደገኛ ዞባዊ ቅልውላው ከየኸትል ዝስጋእ ዝነበረ፡ ሎሚ ብግብሪ ሓደገኛ  መኣዝን ሒዙ ኣሎ። እንተኾነ ሕጂ እውን ከምቲ “ነቲ ሕማቕ ዝበኣሰ ኣለዎ”  ዝበሃል፡ ካብዚ በጺሕዎ ዘሎ መሊሱ ከይገድድ እቶም ቀንዲ ሰብ ጉዳይ ኢትዮጵያውያን ከምቲ “ንሰብሲ ልቡ እዩ ዝዓርቆ” ዝበሃል ናይ ደገ ኢድ ጥራይ ከይተጸበዩ  በታ ዘላቶም ጸባብ ዕድል መጻኢኦም ዝሓሸ መኣዝን ከትሕዙ   ጸዋዒትና ቀጻሊ እዩ። ንሕና ኤርትራውያን ከኣ እንተኾነ ዓረቕቲ ክንከውን መተገበኣና ካብኡ ሓሊፉ፡ ሳዕቤኑ ኣንጻር ህዝብና ከይከውን ተገንዚብና፡ ኢድ ኣእቲኻ  ካብ ምግዳድ ክንዕቀብ ጸዋዒትና እዩ።

 

 

ሜጀር ጀነራል ዊሊያም ዛና

ሜጀር ጀነራል ዊሊያም ዛና

ኣብ ጁቡቲ ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ኣመሪካ፡ ሜጀር ጀነራል ዊልያም ዛና ኣዲስ ኣበባ ኣብ ትሕቲ ሓይልታት ትግራይ እንተድኣ ኣትያ ዓቢ ሰብኣዊ ቅልውላው ክኽሰት ከም ዝኽእል ኣጠንቂቑ።

ኣብ ኣፍሪቃ ዝገዘፈ ወተሃደራዊ መዓስከር ኣመሪካ ዝመርሕ ጀነራል ዊልያም፡ እቲ ሓደ ዓመት ኣቁጺሩ ዘሎ ኵናት ኢትጵያ ኣብ መላእ እዚ ዞባ ኣሉታዊ ጽልዋ ከም ዝህልዎ ገሊጹ።

ሜጀር ጀነራል ዊልያም፡ "እቲ ዝዓበየ ስግኣተይ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝኽሰት ዝኾነ ዓይነት ነገር ኣብተን ኣብቲ ዞባ ዘለዋ ሃገራት ኣብ ጸጥተአንን ምርግገአአንን ጽልዋ ስለ ዝፈጥር'ዩ" ኢሉ።

እቲ ጀነራል፡ ኢትዮጵያ ብዘጋጥማ ዘይምርግጋእ ነቲ ኣብ ሶማልያ ኣዋፊራቶ ዘላ ሰራዊት እንተስሒባቶ፡ እተን ኣብ ሶማልያ ሰራዊተን ኣዋፊረን ዘለዋ ሓመሽተ ሃገራት ሕብረት ኣፍሪቃ በቲ ውሳነ ክጽለዋ ከም ዝኽእላ ኣብሪሁ።

ኢትዮጵያ ነቲ ኣብ ሶማልያ ዘዋፈረቶ ሰራዊታ ከተውጽኦ እንተወሲና፡ "ናይቶም ሕሉፋት ዝኾኑ ኣኽረርቲ [ኣልሸባብ] ምንቅስቓስ ክዛይድ ይኽእል'ዩ" እውን ኢሉ።

ብተወሳኺ፡ ናይ ኢትዮጵያ ዘይምርግጋእ ነቲ ብሰንኪ ዓቢ ግድብ ህዳሰ ምስ ሱዳንን ግብጽን ዘለዋ ምስሕሓብን ነቲ ብሰንኪ ዶብ ምስ ሱዳን ዘለዋ ዘይምርድዳእን ናብ ካልእ ኣስጋኢ ኣንፈት ክወስዶ ይኽእል'ዩ ኢሉ።

ጀነራል ዊልያም ዛና፡ ቅልውላው ኢትዮጵያ እናዛየደ ኣብ ዝኸደሉ፡ ሱዳንን ግብጽን ኣብ ልዕሊ ግድብ ህዳሰ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክወስዳ ይኽእላ'የን ዝብል ስግኣት ከም ዘለዎ'ውን ኣይሓበአን።

"ስግኣተይ፡ ኢትዮጵያ ብሰንኪ እቲ ቅልውላው፡ ነቲ ብዛዕባ ዓቢ ግድብ ህዳሰ ምስ ግብጽን ሱዳንን፡ ከምኡ'ውን ምስ ሱዳን ዘለዋ ናይ ዶባት ጸገማት ንምፍታሕ ዝጀመረቶ ልዝብ ኣብ መዕለቢኡ ከተብጽሖ ምስ ዘይትኽእል፡ ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጣዊ ጸገማታ ኣቶኵራ እንከላ፡ ሱዳንን ግብጽን ተሪር ዝኾነ ፖሎቲካውን ወተሃደራውን መጥቃዕቲ ክፍንዋላ ይኽእላ'የን ዝብል እዩ" ኢሉ።

ኣዲስ ኣበባ ብሓይልታት ትግራይ ምስ ትተሓዝ፡ ተራ እቲ ኣብ ጅቡቲ ዝርከብ ሓይሊ ኣመሪካ እንታይ እዩ ተባሂሉ ኣብ ዝተሓተተሉ፡ ጀነራል ዊልያም፡ ኣብ ጁቡቲ ዝርከብ ናይ ኣመሪካ ሰራዊት ቀንዲ ዕላምኡ ኣብ ኣፍሪቃ ብፍላይ ኸኣ ኣብ ምብራቅ ኣፍሪቃ ቅልውላው ምስ ዝፍጠር መልሲ ምሃብ ምዃኑ ገሊጹ።

ጀነራል ዊልያም፡ ኣድላዩ ኣብ ዝኾነሉ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ሰራሕተኛታት ኤምባሲ ኣመሪካ፣ ኣመሪካውያንን ናይ ካልእ ሃገር ዜጋታትን ካብ ኢትዮጵያ ናይ ምውጻእን ኣድላዩ ደገፋት ንምግባርን ዝርዝራዊ ውጥን ከም ዘውጽኡን ምድላዋት ከም ዝገበሩን ንቢቢሲ ሓቢሩ።

መግለጺ ሓዘን

Sunday, 07 November 2021 19:18 Written by

Abdelhafiz 07.11.2021

ገዲም ተጋዳላይ ዓብደልሓፊዝ ሳዓደዲን ብ4 ሕዳር 2021 ኣብ ከተማ መልቦርን ኣውስትራልያ ካብ’ዛ ዓለም ብሞት ብምፍላዩ  መሰረታትን መሪሕነትን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ዝተሰመዓና ሓዘን መሪር እዩ።

ስዉእ ዓብደልሓፊዝ ኣብ ስሳታት እዩ ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ተሓኤ) ዝተሰለፈ፡ ሓደ ካብ’ቶም ሓርበኛታት ተቓለስቲ ኤርትራ ከም ዝነበረ፡ ናይ ቃልሲ ታሪኽ ህይወቱ ዝምስክሮ ኮይኑ፡ ኤርትራ ናጻ ንምውጻእ ኣብ ዝተኻየደ ብረታዊ ቃልሲ ብፍላይ ድማ ኣብ መዳይ ሕክምና፣ ብትብዓትን ጅግንነትን ግቡኦም ካብ ዝፈጸመ ተጋደልቲ ሓደ እዩ። 

ኣባላትን መሪሒነትን ሰለፊ ዲሞከራሲ ህዝቢ ኤርትራ እምበኣር፡ ብመስዋእቲ ተቓላሳይ ዓብደልሓፊዝ ሳዓደዲን ዝተሰመዖም ሓዘን እንዳገለጹ፡ ንቤተሰቡን መቓልስቱን ጽንዓት ይሃብኩም፣  ንመዋቲ ከኣ “መንግስተ-ሰማይ የዋርሶ እንዳበልና ናይ ሓዘን ተኻፈልቲ ምዃና ንገልጽ።

ቤት ሕፈት ዜና ሰዲህኤ

3 ሕዳር 2021

ኤምባሲ ኣመሪካ

ምንጪ ስእሊ,AMERICAN EMBASSY

መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ንዘለዉን ናብ ኢትዮጵያ ክገሹ ንዝተለሙን ዜጋታቱ ናይ መገሻ መጠንቀቕታ ኣውፂኡ።

ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብናይ ፌስቡክ ገጽ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ዜጋታት ኣሜሪካ ካብ ኢትዮጵያ ንምውፃእ ክዳለዉን፡ ናብ ኢትዮጵያ ንምጋሽ መደብ ዘለዎም ድማ ትልሞም ብትኹረት ክርእይዎ ኣገንዚቡ።

መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ትማሊ ሰሉስ ኣማስዩ ኣብ መላእ እታ ሃገር ንሽድሽተ ኣዋርሕ ዝጸንዕ ኣዋጅ ህጹጽ ግዜ ድሕሪ ምእዋጁ'ዩ፡ ኤምባሲ ኣሜሪካ ነዚ መጠንቀቕታ ኣውጺኡ ዘሎ።

ካቢነ ሚኒስትራት ኢትዮጵያ፡ ሓይልታት ትግራይ ነተን ኣብ ክልል ኣምሓራ ዝርከባ ኣገደስቲ ከተማታት ደሴን ኮምቦልቻን ብምቁፅፃር ንቕድሚት ይግስግሱ ከም ዘለዉ ድሕሪ ምግላፆም'ዩ እቲ ኣዋጅ ተኣዊጁ።

እዚ ድማ፡ ሰብ መዚ መንግስቲ ብዘይ ትእዛዝ ቤት-ፍርዲ ሰባት ኣብ ቀይዲ ከእትዉን እገዳታትን ገደባትን ከንብሩ ስልጣን ዝህብ'ዩ።

ኤምባሲ ኣመሪካ ንዜጋታቱ ኣብ ዘሕለፎ መልእኽቲ፡ “ኣብዚ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዉ ዜጋታት ኣሜሪካ ካብታ ሃገር ንምውፃእ ክዳለዉ፡ ናብ ኢትዮጵያ ናይ ምጋሽ ትልሚ ዘለዎም ድማ ውሳንኦም ክኽልሱ ብትሪ ነገንዝብ” ኢሉ።

ኣብዚ እዋን ሰራሕተኛታት እቲ ኤምባሲ ካብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ወፃኢ ክጓዓዙ ከም ዘይፍቀደሎም ብምዝኽኻር፡ ኣብ ዝሓለፉ ብዙሓት መዓልታት ኣብ ክልላት ኣምሓራ፣ ዓፋርን ትግራይን እናዓረገ ይመፅእ ዘሎ ጎንፂ፡ ኩነታት ድሕንነት እታ ሃገር ውሑስነት ክስእን ከም ዝገበሮ እቲ ኤምባሲ ገሊፁ።

ካብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ሰሜን ዘራኽቡ መገድታት ብሰብ መዚ ፌደራል ብምግዳቦም ፀገማት መጓዓዝያን ምግዳዕ ተጓዓዝትን ብሓፈሻ ዘይፅኑዕ ሃዋህዉ መገሻ ፈጢሩ'ዩ ክብል እቲ ኤምባሲ ይገልጽ።

ብሰኑይ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ንገስጋስ ሓይልታት ትግራይ ንምግታእ ህዝቢ ኢትዮጵያ 'ዝኾነ ዓይነት ዕጥቅን ዓቕምን' ሒዙ ክኸትት ጸዊዑ እዩ።

ወሃቢ ቃል ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ኣቶ ጌታቸው ረዳ፡ ሓይልታቶም ትግራይን መሻርኽቶምን ንስርዓት ኣብይ እንተደኣ ዓልዮሞ መሰጋገሪ መንግስቲ ከቑሙ ምዃኖም ገሊጹ'ሎ።

''እንተደኣ እቲ መንግስቲ ወዲቑ ናይ ግድን መሰጋገሪ መንግስቲ ከነቕውም ኢና" ድሕሪ ምባል፡ ሃገራዊ ዘተ ከም ዝህሉ ኣብይን ሚኒስተራቱን ግን ናብ ቤት-ፍርዲ ከም ዝቐርቡ ንሮይተርስ ሓቢሩ ።

ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥቅምቲ ሓይልታት ትግራይ ብፍላይ ናብ ከተማታት ደሴን ኮምቦልቻን ዝገብርዎ ግስጋሰ ጠጠው ከብሉን ካብ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን ክወጽኡን ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ጸዊዑ ነይሩ።

ወሃቢ ቃል ኔድ ፕራይስ፡ እቲ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ንሃገሩ ከም ዘሻቕላ ብምግላጽ፡ ኩሎም ወገናት ብዘይ ዝኾነ ቅድመ-ኩነት ኣብ ልዝብ ዝተመስረተ ተኩሲ ጠጠው ክብሉ ደጊሙ ኣተሓሳሲቡ።

ብምኽንያት እዚ ኲናት፡ ኣብ ክልላት ትግራይ፣ ኣምሓራን ዓፋርን ብዝተገብረ ውግኣት ካብ ክልቲኡ ወገን ዛጊት ቁጽሮም ዘይተገልጸ ኣሽሓት መንእሰያት ተቐቲሎም፡ ልዕሊ ሽዱሽተ ሚልዮን ሰባት ከኣ ህጹጽ ሰብኣዊ ረድኤት ከም ዘድልዮም ይግለጽ ኣሎ።

ኣብ ትግራይ ጥራይ ልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ህይወቶም ንሓደጋ ጥሜት ዝተቓለዐ ሰባት ከም ዘለው ጸብጻባት የረድኡ።