http://ascenteq.com/project/epdp

ኩላቶም ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሕን ኣህጉራውያን መሓዙቶምን ከምዝፈልጥዎ፡ ናይ ስርዓት ህግደፍ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ካብ 2012 ጀሚሩ፡ ኣብ ጽዑቕ ምርመራ ከምዝርከብ ፍሉጥ’ዩ።

እቲ ብናይ ወድብ ሕቡራት ሃገራት ፍልይቲ መርማሪት ሚስ. ሸይላ ኪታሩት ዝጀመረ ምጽራይ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት፡ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ተሰጋጊሩስ፡ ካብ ሰነ 2014 ኣትሒዙ ከኣ ብደረጃ መርማሪት ኮምሽን ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ይስርሓሉ ከምዘሎ ብሩህ’ዩ። እታን ሓያሎይ ኣዋርሕ ጽዕቕ ምርመራ ከተካይድ ዝጸንሐ መርማሪት ኮምሽን፡ ዛዛሚ ናይ ስራሕ ጸብጻባ ኣብ መወዳእታ ሰሙን ናይ ሰነ 2015፡ ናብቲ ዝመዘዛ ኣካል ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ማለት ናብቲ ኣብ ጀኔቫ ዝመደበሩ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ፡ከተቕርብ ትጽቢት ተነቢሩላ ኣሎ። ከምቲ ድሮ ኣብ ናይ መጋቢት 2015 ሓጺር ጸብጻባ ገሊጻቶ ዘላ፡ እታ መርማሪት ኮምሽን፡ ኣብ ጉዳይ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ናይ ኤርትራ ትርንዕ ዝበለ መደምደምታታት(solid findings) ከተቕርብ ምዃና ትጽቢት ተነቢሩላ ኣሎ።

እቲ መስርሕ ምርመራ ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ፡ ስርዓት ህግደፍን ኣመኻነይቱን “ብናይ ወጻኢ ሓይልታት” ዝተጠጅአ ውዲት ኣምሲሎም ክገልጽዎ ከምዝጸንሑ ፍሉጥ ኮይኑ፡ እቲ ሓቂ ግን ካብኡ ዝፍለ ምዃኑ ንኹሉ ብጉዳይ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ዝግደስ ዘበለ ብሩህ’ዩ። ብርግጽ ድማ፡ እቲ ዝካየድ ዘሎ ምርመራ፡ ብገበናት ህግደፍ ዘስካሕክሑ፡ ይዕበ ይንኣስ ድማ በቲ ስርዓት ዝተፈላለየ በደላት ዝወረዶም ኣሽሓት ኤርትራውያን ዝድግፎዎን፡ ንትርግታ ልቢ ብዙሓት ኤርትራውያን ድማ ዘድመጸን መስርሕ ምዃኑ ዘካትዕ ኣይኮነን።

ነዚ ንምርጋግጽን ነቲ ዝካየድ ዘሎ መስርሕ ምምርማር ገበናት ዘለና ደገፍ ብዘየማትእ መገዲ ንምምስካርን፡ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ንዕለት 26ሰነ 2015፡ ኣብጀኔቫ (ስዊዘርላንድ) ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ክንገብር መዲብና ስለዘለና፡ ኩሉ በዚ ጉዳይ’ዚ ዝግደስ ኤርትራዊ፡ ኣብቲ ዕለት’ቲ ክጽንበረና ጻውዒትና ነቕርብ።

ኣብ ስዊዘርላንድ ዝመደበሮም ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ምስ ካልኦት ጉዱሳት ኤርትራውያን ድሕሪ ዘካየድዎ ዝርርብን ምርድዳእን፡ ነዚ ዝግበር ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ እተማእዝን ኣወሃሃዲት ሽማግለ ተመዚዛ ነቲ ስራሕ ድሮ ጀሚራቶ ከምዘላ እንዳዘኻኸርና፡ ካብ ስዊዘርላንድን ካብ ዝተፈላለያ ሃገራትን ነዚ ሰላማዊ ሰልፊ ከዐውቱ ዝብገሱ ዘለዉ ደለይቲ ፍትሒ፡ ንምውሃህድ መደባት መታን ክጥዕም፡ በዚ ኣብ ታሕቲ ተገሊጹ ዘሎ ናይ ኢመይል ኣዳራሻን ናይ ቴሌፎን ቁጽርን ብምጥቃም ብዛዕባ መደባቶም ምስታ ኣወሃሃዲት ሽማግለ ከመያየጡ ንጽውዕ። ንዝርዝር መደባት ናይቲ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ከምኡውን ቅድምን ድሕርን እቲ ዕለት ብዛዕባ ዝህሉ ተመላላኢ መደባት ብዝምልከት፡ በብግዚኡ ኣብ ዝወጽእ መብርሂ ክሕበር ምዃኑ ድማ ነዘኻኽር። እቲ ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ኣብ ትሕቲ “ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት የብቅዕ!” (End Impuniy in Eritrea!) ዝብል ጠማሪ ጭርሖ ወይ ቴማ ዝካየድ ክኸውን’ዩ።

ቀንዲ ዕላማ ናቲ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ነቲ ዝካየድ ዘሎ መስርሕ ምርመራ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ዘለና ደገፍ ዝገልጽ ጥራይ ዘይኮነ፡ ማሕበረሰብ ዓለም ነቲ ብስርዓት ህግደፍ ዝፍጸም ዘሎ ግፍዕታት ክገትእ ዝኽእል ጭቡጥን ግብራውን ስጉምታት ክወስድ ዝጽውዕ እንኮላይ እዩ። ከምዚ ዝኣመሰለ ሳሕቲ ጥራይ ዘጋጥምን ዘይድገምን ዕድል ተረኺቡ እንከሎ ብኣድማዕነት መታን ክንጥቀመሉ፡ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ኤርትራዊ ተሳታፍነቱ ከዕዝዝ ይጽዋዕ ኣሎ። ኣብ ኤርትራ፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት የብቅዕ!

ኣወሃሃዲት ሽማግለ ሰላማዊ ሰልፊ ጀኔቫ 2015

15 ግንቦት 2015

ኢ-መይል፡- This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. ቁጽሪ ቴሌፎን(ብቛንቋ ዓረብ ንዝግበር ርክባት)፡- +41 765445445;+41765416096‬‬‬‬‬‬‬‬ ቁጽሪ ቴሌፎን (ብቛንቋ ትግርኛ ንዝግበር ርክባት)፡-+41 76 492 32 89‬; +41 76 382 86 06; +41 766154203 ‬‬‬‬‬‬

ህዝቢ ኤርትራ ኩነታት ከም ዓይኒ ዕንቊ ስለ ዝጸበቦ “ናይ ኣድሕኑኒ” መጸዋዕታ ካብ ዘቕርብ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። እቲ ጸዋዒት ኣንጻር እኩይ ተግባራት ጉጅለ ህግደፍ ኮይኑ፡ ብሓፈሻ ናብ ሕብረተሰብ ዓለም፡ ብፍላይ ድማ ናባና ናብቶም “ወጽዓ ህዝብና ወጽዓና ስለ ዝኾነ ፍትሒ ከነንግስ ንቃለስ” ኢልና ዝተሰልፈና ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ዝቐነዐ ነይሩን እዩን። ድሕሪ’ዚ መጸዋዕታ ካብ ዝተራእዩ ኣገደስቲ ምዕባለታት ሓደ፡ ብመርገጽ ደንበ ህግድፍ ሓዊ ከም ዝወቐዖ ቋንጣ ክሽምቀቕ እንከሎ ደንበ ተቓውሞና ከዓ እንዳሰፈሐ ምምጸኡ እዩ። እቲ ኣድማዕነት ደንበ ተቓውሞና ከምቲ ስፍሓቱን ባህጉን ዘይምዃኑ ግና ሕጂ’ውን ዘሻቕል’ዩ።

ኣብ ምትርጓም እዞም ኣብ ኣርእስቲ ናይዚ ጽሑፍ ተጠቒሶም ዘለዉ “ጉርሕን ግርህነትን” ዝብሉ ቃላት፡ ብዙሕ ክበሃል ከም ዝከኣል ርዱእ ኮይኑ፡ ኣብዚ መልእኽቲ’ዚ ንጉርሒ፡ ብህልኽ፡ ብተንኮል፡ ብናተይ ርኢቶ ጥራይ’ዩ ቅኑዕ፡ ብነዓይ ወይ ድማ ንዓኻ ጥራይ፡ ብምንዕዓቕ፡ ብዘጽደቕካዮ ሕጊ ግዙእ ዘይምዃን: ብንጉዳያት ዘይትርጉሙ ምሃብ፡ ብጸቢብነት፡ ብስስዐ … ወዘተ ኢና ንትርጉማ ዘለና። ብኣንጻሩ ንግርህነት፡ ብሕድገት፡ ብጹረት፡ ብምክእኣል፡ ብሓቢርካ ምዕዋት፡ ብናይ ሕጊ ምእዙዝነት፡ ብምክብባር፡ ብልግሲ፡ ብሕድገት … ወዘተ ኢና ተርጊምናያ ዘለና። ኩልና ከም ዘይንስሕቶ እቶም ከም ትርጉም ናይ ጉርሒ ዝዘርዘርናዮም ባህርያት፡ እቶም ቀንዲ ጠንቅታት ናይዚ ንነብሮ ዘለና ናይ ዘይርጉእን ምጽውዋግን ህይወት መገለጽታት እዮም። እቶም ከም ትርጉም ናይ ግርህነት ኣስፊርናዮም ዘለናን ንኣገዳስነቶም ወርትግ እንዝምረሎም ክንስና ክንትግብሮም ዘይበቓዕና ባህግታትና እዮም። ኣብዚ እዩ ድማ፡ “ከምቲ እትብሎ ኮይንካ ናይ ዘይምቕራብ” ሕዱር ጸገምና ዝንጸባረቕ። ሎሚ ሎሚ ክንዕዘቦ እንከለና ከምቲ እትጭረሖን እትብህጎን ኮይንካ ዘይምርካብ ቀሊል ዝመስ ግና ድማ ከቢድን ብዘይ መሰረታዊ ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ክብጻሕ ከም ዘይክእልን ንርደኦ ዘለና።

እቲ ንሕና እንሓስቦን እንብህጎን፡ እቲ ካልእ ኣንጻር ርኢቶና ዝተሰለፈ ወገን እውን ከም ዝሓስቦን ከም ዝብህጎን ምርዳእ ኣዝዩ ኣገዳሲ መቀራረቢ ጥበብ እዩ። ከምቲ ንሕና ሓሳባትና ብኻልኦት ወገናት ተቐባልነት ክረክብን ክነኣድን እንብህግ፡ እቲ ካልእ ወገን ብኣንጻሩ ናቱ ሓሳብ ንሕና ክንቅበለሉን ክንእደሉን ከም ዝጽበይና ምግንዛብ ካልእ ኣዝዩ ኣገዳሲ መቀራረቢ እዩ። ነዚ ተዘይተገንዚብና፡ ካብቲ “እታ ሓቂ ምሳይ ጥርይ እያ ዘላ ዝብል” መጻብቦ ኣይክንወጽእን ኢና። እዚ ማለት ግና ኣብ ሐደ ጉዳይ ክልተ ሓቂ ኣሎ ማለትና ኣይኮነን። ነቲ ክልቲኡ ሓቂ ዝመስል ፍልልያት ዝፈጥር ሓሳባት ናብ ሓደ ኩልኻ እትዓግበሉ መሰረታዊ ሓቂ ንምምጻኡ፡ ተዓጊስካ፡ ዝያዳ ንምዝራብ ንምስማዕ ዕድል ሂብካ፡ ንመሰል ናይቲ ካብ ናትካ ዝተፈልየ ርኢቶ ሒዙ ዘሎ ወገን ግቡእ ክብሪ ሂብካ፡ ኣብ ዝካየድ ምይይጥ ንክልቲኡ ወገናት ኣብ ዘዕውት ማእከላይ ዕግበት ምብጻሕ ከም ዝከኣል ምርዳእ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ዕግበት ኣብ ሓደ ጉዳይ ክበሃል እንከሎ ፍጹማዊ ዘይኮነስ ዝምድናዊ ምዃኑ ዘይምስሓት’ውን ኣገዳሲ እዩ። እቲ ፍጹማዊ ዕግበት ኣብ ሓደ ጉዳይ ክብጻሕ ዘይከል ዘይኮነስ ነብሱ ዝኸለ መስርሕን እኹል ግዜን ዘድልዮ ብምዕራፋት ዝሕለፍን’ዩ ንምባል እዩ።

ኣብ ሓደ ዛዕባ መርገጽ ክንሕዝ እንከለና ምኽንያት ክህልወና ባህርያዊ እዩ። ዕላማና ድማ በቲ ዝሓዝናዮ መርገጽ ኣቢልካ ሓደ ኣገዳሲ ጉዳይ ንምዕዋት እዩ። እቲ ኣብቲ ዘልዓልናዮ ዛዕባ ካብ ናትና ዝተፈልየ መርገጽ ዝሕዝ ኣካል እውን ናቱ ናብቲ መርገጹ ዘብሖ ምኽንያት ክህልዎ ናይ ግድን እዩ። እቲ ዝፍጠር ፍልልይ እምበኣር ውጽኢት ናይቲ ከም ምኽንያት ኢልና እነቕርቦ ነጥብታት እዩ። ኣብዚ እቲ ፍታሕ ክርከብ ዝኽእል ቅድሚ ኩሉ፡ ናትካ ምኽንያት ኣብ ቅድሚ እቶም ካባኻ ዝተፈልየ መርገጽ ሒዞም ዘለዉ፡ ናይቶም ካባኻ ዝተፈልየ መርገጽ ዘለዎም ኣካላት ምኽንያት ድማ ኣብ ቅድሜኻ ብሩህ ክኸውን ይግበኦ። ክልቲኡ ምኽንያታት ክሳብ ክንድዚ ብኣካል ተቐራሪብካ እንተተመዚኑ ነቲ ፍልልይ፡ እንተኾነ ናይ ምውጋዱ እንተዘየለ ከዓ ናይ ምጽባቡን ምምሕዳሩን ዕድል ምርካብ ኣዝዩ ሰፊሕ እዩ። ሃናጽን ውሕሉልን ኣተኣላልያ ፍልልያት ከዓ ንሱ እዩ። ኣብዚ ሓደ ክንጥንቀቐሉ ዝግበኣና ጉዳይ፡ ንኣበሃህላን ኣነቓቕላን ናይቲ ካባና ዝተፈልየ ርኢቶ ዝሓዘ ወገን ንሱ ብቕምጡ፡ ንሓሳቡ ናትና እሞ ድማ ግጉይ ትርጉም ምሃብ እዩ። ብዝከኣል መጠን ንምኽንያታቱ ባዕሉ ከብርሆን ክትርጉሞን እኹል ግዜ ምሃብ። ንጥርጣረ እንህቦ ቦታ ከዓ ኣዝዩ ውሱን ክኸውን ይግበኦ። ምኽንያቱ እቲ ፍልልይ ክልቲኦም ወገናት ሓደ ሸቶ እንዳሃለዎም እውን ክፍጠር ስለ ዝኽእል፡ ብሰንኪ ዘይዕቱብ ኣተሓሕዛ እቲ ቀረባ ምእንቲ ከይርሕቕ። ከምቲ ወለድና “ኣደይ እትብሎ ንጐይበይ፡ ኣቦይ ዝብሎ ድማ ንገዝመይ” በለት መርዓት፡ ዝብልዎ። ናይዚ ኩሉ እሂንምሂን ምብኳር እምበኣር ብሓፈሻ ኣብ ኤርትራውያን ብፍላይ ድማ ኣብ ደንበ ተቓውሞና ሃሳዪ ሳዕቤናቱ ክሳብ ክንደይ ምዃኑ ምግማቱ ዝእግም ኣይኮነን።

“ተቓሊስና ክንዕወት ኢና፡ ህዝብናን ሃገርናን ድማ ክርህዎም እዩ” ክንብል እንከለና፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታት ክንቅይሮ ኢና ማለትና ምዃኑ ንጹር እዩ። እንተኾነ እቶም ቀየርቲ ንሕና እቶም ኣንጻር ዲክታተርነት ንቃለስ ዘለና ጥራይ ዘይኮናስ፡ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ክውንነት እውን ከም ከባቢያዊ ተርእዮ፡ ንኣተሓሳስባናን መጻኢ ትጽቢትናን ናይ ምጽላው ወይ ናይ ምቕያር ግደ ከም ዘለዎ ክንዝንግዕ ኣይግበኣናን። ፖለቲካዊ ከባቢና ማለት ሰፊሕ ትርጉም ዘለዎ ኮይኑ፡ ቀንዲ ኣብዚ ጽሑፍና ቆላሕታ ዝወሃቦ እቲ ህዝብናን ሃገርናን ብሰንኪ ጉጅለ ህግደፍ ዝሓልፍዎ ዘለዉ ጽልሙት ህይወትን ፍታሕ ንምርካብ ዘለዎም ክቱር ሃንቀውታን እዩ። ስለዚ ንሕና ደለይቲ ፍትሒ፡ ክንካታዕ፡ ክንሰማማዕ፡ ክንፈላለ፡ ክንእውጅን ክንውስንን እንከለና፡ ንኩነታት ሃገርና ብግቡእ ክንዝክርን ንውልቃዊ ኮነ ትካላዊ ኣተሓሳስባና ብኣኡ ክንቃንዮን ምርጫና ዘይኮነስ ግዴታና ምዃኑ ብጽሞና ነስተብህል። ነዚ ኣብ እንግደዓ ኩላትና ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጥን ፍትሕን ተጻዒኑ ዘሎ፡ ኤርትራን ህዝባን ናይ ምድሓን ህጹጽን ከቢድን ዕዳ ዘንጊዕና ምእንቲ ጸቢብ ዝና፡ ውልቅና፡ ሰልፍና፡ ውድብና፡ ግንባርና፡ ኣውርጃና ጥራይ ማእከል ጌርና እንተ ዓንዲርና ግና ንጉዕዞና ፋይዳ ኣይክንረኽበሉን ኢና። ንህዝብናን ሃገርናን ከዓ ኣይክንብጀወሎምን ኢና።

13 ጉንበት 2015

መንግስቲ ህግደፍ ኣብ 2012 ካብ ሃገረ ኖርወይ ዝዓደገን መኻይን፡ ኣብ መንግስቲ ኖርወይ መዘራረቢ ኮይነን ከም ዘለዋ መርበብ ሓበሬት ኣሰና ሓቢራ። በቲ ሓበሬታ መሰረት ናይዘን 17 መካይን መስርሕ ምዕዳግ ሕጋዊ ከም ዘይነበረ ዘቃለዓ ኣብ ናይታ ሃገር ባይቶ ናይ ምቑጽጻር ኮሚተ እዩ። እቲ ተቖጻጻሪ ኮሚተ እተን መካይን ናብ መንግስቲ ህግደፍ ምሻጠን፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ተነቢሩ ዘሎ እገዳ ዝጥሕስ ዘይሕጋዊ ምዃኑ ምግላጹ ኣብቲ ዜና ተገሊጹ።

ምስዚ ብምትሕሓዝ ብመሰረት ናይታ ሃገር ጋዜጣ “ዳግ ብላዳ” ብዘይካዘን 17 መካይን ካልኦት እውን ኣብ 2013 ተሸይጠን ከም ዝኾና፡ ናይታ ሃገር ፖሊስን ናይ ስለያ ትካላትን ጥርጠራ ከም ዘለዎም ብምግላጽ፡ ብዛዕባአን እውን ምርመራ ከም ዝካየድ ተፈሊጡ። ናይታ ሃገር ባይቶ ነዚ ዝምልከት ቀዳማይ ደረጃ ጸብጻብ ከም ዝሰመዐን ንዝያዳ ጸብጻብ ንናይታ ሃገር ሚኒስትሪ ምክልኻል ጸዊዑ ከም ዘሎ’ውን ተፈሊጡ። ናይቲ ባይቶ ኣባላት እቲ ናይ መሸጣ ተግባራት ምጥሓስ ናይቲ ብቤት ምኽሪ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተበየነ እገዳ ምዃኑ ጠቒሶም፡ ኣብ ኤርትራ ብኣካል ዝነበሩ ነርወጃውያን ድማ ኣብ ኤርትራ ብዛዕባ ዘሎ ደረቱ ዝሓለፈ ግህሰት ሰብኣውን ሃይማኖታውን መሰላት ኣቃሊዖም።

ዘይሕጋዊ ዕዳጋን ዓመጸኛ ኣካይዳን መንግስቲ ህግደፍ ካብ ዝፍለጠሎም ተግባራት ምዃኑ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣምታት ከም ዝግለጽ ዝዝከር እዩ።

13 ጉንበት 2015

መጀመርታ ንህዝቢ ኤርትራ እንቛዕ ናብ መበል 24 ዓመት መዓልቲ ናጽነት ኣብጻሓኻ እንዳበልና፡ ብምኽንያት መበል 24 ዓመት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ደለይቲ ፍትሒ ሰሜን ኣሜሪካ ብጥርኑፍ ብደረጃ ከተማታት ማለት ነዚ ዝስዕብ መግለጺ ነውጽእ። ህዝብና በቲ ዝሓለፈ ወርሒ ዘጋጠሞ ዘስኻሕኽሕን ዘሕዝንን ቕዝፈት ኣብ ዕሸላት ደቑ ኣብ ከቢድ ሓዘን ከምዝርኸብ ዝፍለጥ እዩ።እቲ ኣይኾነን ኣብ ደቕኻ፡ ኣብ ዝኾነ ፍጡር’ኻ ኽወርድ ዘይትጽበዮ ዘስኻሕኽሕን ዝነውርን ቕዝፈት ኣብ መንእሰያትና ብምውራዱ ብልቢ እንዳሓዘንናን እንደጋሃናን ፡እዚ ኣብ ህዝብና ወሪዱ ዘሎ ከቢድ ኣደራዕ ኣብ ጎኒ ህዝብና ደው ብምባል ምስ ህዝብና ክንሓዝን ምኻናን ብኡ መሰረት ድማ እቲ ኣብዚ ወርሒ እዚ ዝበዓል መዓልቲ ናጽነት ካብ ጋይላ ብምሕራም ብዘተፈላለዩ ሰሚናራትን መልእኽቲ ናጽነትን፡ ንብዳዕሽን፡ ባሕርን ዝጠፋኡ መንእሰያትና ብምዝኻር ከንሕልፎ ወሲና ኣለና።

እዚ ኽንብል እንከለና እታ ንዓመታት ከቢድ መስዋእቲ ዝተከፍለላ ኽብርቲ ነጻነት ኣብ ቦታኣ ኮይና፡እቲ ንህዝቢ ኤርትራ ወሪድዎ ዘሎ ከቢድ ሓዘንን ንብዓትን ሚዛኑ ኣኽቢድና ስለዝረኣናዮን ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝርኸቡ ወለዲ ኣብ ከቢድ ሓዘን ብምህላዎምን ፡ከምኡውን ዝበዝሐ ካብ ህዝብና ገና ከይተረድአን ሎሚዶ ጽባሕ ይርዳእ እንዳበለ ከብዱ ሓቒፋ ኣብ ዝጽበየሉ ዘሎ እዋን ንሕና ክንስዕስዕን ኽንዘልልን ዘይሓላፍነታውን ዘይሃገራውን ኮይኑ ስለዝረኽብናዮ ምስ ህዝብና ክንነብዕን ኽንሓዝንን ብምውሳን ናይ ለብዘበን መዓልቲ ናጽነት ሳዕስዒት ዘይብሉ ንህዝብና ናይ መጸናንዒ መልእኽትታት ብምትሕልላፍ ከነብዕሎ ምኻና ንኹሉ ህዝቢ ኤርትራ ንገልጽ።

ኣብ መወዳእታ ድማ ንኩለን ከተማታት ሰሜን ኣሜሪካ ነዚ ሚዛናውን ዘኩርዕን ዘይርሳዕን መርገጺ ብምውሳደን ብስም እቶም ስድራ ግዳያትን፡ ሃገረ ኤርትራን ምስጋናና እንዳሕለፍና ኣብ ኤውሮፓን ኤስያን ኣፍሪቃን እትርከቡ ኤርትራውያን ብሓፈሻ ነዚ ሓላፍነታዊ መግለጺ ኣሰር ኽትስዕቡ ንጽውዕ።ንኩሉም ኤርትራውያን ድማ ነዞም ናይ ሓንቲ መዓልቲ’ኻ መዓልቲ ሓዘን ዘይተኣወጀሎም ዕሸላት መንእሰያት ኤርትራ ብልቡ ብምዝኻር ካብ ጋይላን ዳንኸራን ብምሕራም ሓዘኑ ክገልጽን ንስድራ ግዳያት ከጸናንዕን ንጽውዕ ንወለድን ህዝብን ኤርትራ ድማ ጽንዓት ይሃብኹም ንብል።ነዚ መግለጺ እዚ ዘውጻኣ ከተማታት እዘን ዝስዕባ እየን። 

ክቡራትን ክቡራንን ኣሕዋትን ኣሓትን ዝነኣስኩምን  ዝነኣስክንን ደቅና።

ብምቕዳም ናይ ክብሪ ሰላምታና ነቕርበልኩም። ኣስዒብና ሎሚ ብዛዕባ መን ኢና ሽምዓና ንውልዕ ዘሎና ዝብል ሕቶ ክንምልሽ ኰሎና ምናልባት እዚ ናይ ሎሚ ሓዲሽ ናይ ቅዝፈት ተረኽቦ ኰይኑ ተሰሚዑና ከም ዘሎ ክዉን ነገር ኢዩ። ሳላ ዓመጻዊ  ምሕደራ  ሃገርና ዝተሳእነ ስለ ዘየለ ህዝብና ሽምዓታት ካብ ዝውልዕ  ወይ ተንዳታትን ካብ ዝግትር፤ ዳሳት ናይ ሓዘን ካብ ዝተክል እንሆ ዕስራን ኣርባዕተን ዓመታት ኰይኑ ኣሎ። ዘገርምን ዘስደምምን ድሕሪ 30 ዓመታት መስዋእትን ዕንወት ህዝብን፤ ንብረትን ጥሪትን፤ ዝመጸት ነጻነት ኣብ ክንዲ ሰላም ህውከት፤ ኣብ ክንዲ ትምህርቲ  ማእሰርቲ፤  ደረት ኣልቦ ዕስክርናን፤  ኣብ ክንዲ ብልጽግና ድኽነት፤ ኣብ ክንዲ ጥዕና ሕማምን ሞትን፤ ኣብ ክንዲ ሓሳብካ ምግላጽን ምዝራብን፤ ምፍርራህን ምእሳርን ምቕንጻልን ...ወዘተ፡ ሃገርና ሓንቲ ቅዋም ዘይትውንን ሃገር ኰይና ብሓደ ውልቀ መላኺ  ብኢደወነኑ ድሕሪ ነጻነት ክሳዕ ዕለት ሎሚ ባዕሉ ፕረሲደንት ባዕሉ ወተሃደራዊ ሓላፊ፤ ባዕሉ ናይ ኩለን ትካላትን ሚኒስትራትን ገዛኢ፤ ጨቛንን  በታኒን ዝዀነ ስርዓት ከምቲ ኣቦታትና ዝምስልዎ ንፈውሲ ኢሎም ዝሓረድዎ ብዕራይሲ ሓሞት  ሰኣንሉ፡ ከምዝብሃል  መብዛሕቱ  ህዝብና ከምቲ  ዝሓሰቦ ዘይኰነስ ካልእ ተጻዊድዎ ጸኒሑ።

ውጽኢት ናይዚ ድማ እዞም መዓልታዊ  ካብ ዝፈትዉዋ  ሃገሮም  ወጺኦም  ኣብ ምህዳሞም  ዶብ-ሰገር ብወተሃደራት ጉጅለ ህግደፍ ዝርሸኑን ዝእሰሩን ዘለዉ፡ እዞም ካብ ሱዳን ተጨውዮም ብነጋዶ ደቂ ሃገርን ራሻይዳን ናብ በደዊን ግብጺ ተሸይጦም ካብ 30-40 ሺሕ ዶላር ክኸፍሉ ዘይከኣሉ ውሽጣዊ ኣካላቶም ብሳንጃ ተቐዲዶም ዝሽየጥዎም ዘለዉ፡፤እዞም ካብ ግብጺ ሃዲሞም ንእስራኤል ክሓልፉ ኣብ መንገዲ ብወተሃደራት ግብጺ  ዝርሸኑ ዘለዉን፡ እዞም ብሰሃራ ሁሮሩማ ጸሓይን ሑጻን  ከም ካሻ ብዘይ ዓቐን  ተጻዒኖም ናብ ሊብያ ክጐዓዙ ብዋሕዲ ኣየር ኣብ መንገዲ ዝሞቱን፤ ካብ መኪና ተገልቢጦም  ኣብ ሒጻ ተደብዮም ዝጠፍኡን ዘለዉ፤ ኤርትራውያን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ደቅናን ደቂ ደቅናን ህጻናትን ጥኑሳት ኣደታትን ኣዲኦም ትቕጸሮም ጥራይ ኢልና ኢና ክንሓልፎ። እቶም  ካብ ሊብያ  ናብ ኤውሮጳ ክሰግሩ ጅምላዊ ህልቀት ማእከላይ ባሕሪ መዓልታዊ ዝወሓጡ ዘለዉን፤ ከማኡውን ሓዲሽ ተወሰኮ ቅዝፈት ብግብረ ሽበራ ዝሕረዱን ዝርሸኑን ዘለዉ ኣመንቲ  ክርስትና ኤርትራውያንን ካልኦት  ኣፍሪቃውያን ዜጋታትን  ነዚ ኵሉ ተረኽቦዚ ከም ባህርያዊ ብሰማይ ዝወረደ ከምኒ  እሳት ጐመራ ከም ሳይክሎን ማዕበል ከም ሱናሚ ናይ ጃፓን ህልቂት ከም ምንቅጥቃጥ መሬትን፤ ወዘተ…ህዝብና ብራዕዲን ሽበራን  ሕልናኡ ተደቒሱ  ዝብሎን ዝገብሮን ዓቕሚ ስለ ዘይብሉ ናተይ ኢሉ ሒዝዎ ይኸይድ ኣሎ። ምኽንያቱ ህዝብና ይኹን ኵሉቲ ምእንቲ ነጻነት ኢሉ ሓሊኑ ዝተቓለሰን ዝተሰወኤን ሕጂውን ምእንቲ ሓርነትን ምእንቲ ምልኪ ምውጋድን ኣንጻር እዚ ዝቕጥቅጥ ዘሎ ሓቢሩ ክቃለስን ክምክትን ስለ ዘይረእየ ብተስፋ ምቕራጽ ህዝብና መዓልቲ መዓልቲ  ገዲም ተጋደልቲ እንዳሓቐቑን ዓበይቲ ዓዲን ምሁራትን  እንዳጠፍኡን ኣብ ዝኸደሉ እዋን ኰይኑ፡ ስርዓት ህግደፍ ንሱ ብጠቕሚ ዝገዝኦምን ዝውንኖምን  ኣገልገልቲ  ፈጸምቲ እከይን  ኣጥርዩ  ሓልዮትን ሃገርን ህዝቢን  ዘይብሉ ብዓንደርእሱ  ዕላምኡ ካልእ ስለ ዝዀነ እነሆ ንግሆ ንግሆ ኣብ ሽምዓ ምውላዕን ብኽያትን ንርከብ። ሓደ ካብቲ ዝኸፍኤ ድማ ህዝብና በቲ ንኣማኢት እዋናት ዓመታት ብባዕዳዊ መግዛእቲ እንዳተገዝኤ እንኰሎ ብዝመጸ ገዛኢወይ  ምሕደራ ከይተጻዕደ ብባህሉን ያትኡን ቅዋሙን ስድቡን  ተቐይዱን  ብሕድሕድ ምክብባርን ምጽውዋርን  ብዘይ ምፍልላይ ሃይማኖትን ብሔርን  ዝኸዶን ዝሓለፎን ሎሚ ሓው ይኹን ጐረቤት ይትረፍ ወላዲት ንጓላ ሰብኣይ ንወዱ ዘይኣምነሉን ዘይታምነሉን ወቕቲ በጺሑ ኣሎ። እዚ ከኣ ኣብ ንቡር ልማዱን ባህሉን ንምምላስ ንመጻኢ ወለዶ ዓቢ ጾርን ጻዕርን ከድልዮ ምዃኑ ርዱእ ነገር ኢዩ። ። ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክዎ  ተስዶዶም ንወጻኢ  ዝመጹ ዘለዉ መንእስያትና ኣብቲ ዘዘለውዎ ቦታታት ብምኻድ  ይኹን ኣብ ቤተ-ሰቦም  ኣብ ዝመጽሉ ኣዋን  ኵነታት ሃለዋቶም ምሕታትን ሽግራቶም ምውካስን ዘድልዮም ምዃኑ ናትና ዕዮ ገዛ ገርና ክንወስዶ ይግባእ።                                                                                                                            

ታራና እንታይ ነይሩ ንዝብል ሕቶ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክዎ ህዝብና ጠርኒፍና ወዲብናን ብስምምዕ ንሓርነታዊ ቃል መሪሽና እንተንኸውን ነርና እዚ ኵሉ ኣይምስትረኽበን ነይሩ ህዝብና ብመጠኑ ምደሓነ ብዓንዲርእሱ  ድማ ሃገርና ብሰላምን ዲሞክራሲን ቅዋምን ፍትሕን ዘለዋ ሃገር ኰይና ክትነብር ምበቕዔት ነይራ። ብኻልእ ኣዘራርባ እዞም ኵሎም ዝጠፍኡ ዘለዉ ብሰንኪ እቲ ስርዓት ኢዩ ኢልና ክንድምድም  ዘይኰነስ ብወገና ህዝብና ከነድሕን ክንቃለሶ ዝነበረና ስለ ዝበኾረ ናይዚ ኵሉ ዝኸይድ ዘሎ ጥፍኣት ተሓተቲ ምዃና ክንግንዘቦ ይግባእ። ኣብ መግለጺየይ እዚ ወቐሳን በደልን ንተቓውምቲ ሓይልታት ጥራይ ዝምልከት ገይሮም ዝርእይዎ ሰባት ከም ዘለዉ   ይርድኣና ኢዩ። ይኹን እምበር ሃገርን ህዝብን ካብቲ ዓቕመ ኣዳምን ዓቕሚ ሄዋንን ዝበጽሔ ኤርትራዊ ዜጋ ኣትሒዝካ  ክሳዕ እቲ ስነ ኣእምሮ ዘይሰሓተ ሽማግለ ሓንቲ ስለ ዝብጽሖ እቶም ብማዕዶ ዘይሰምሩን ዘይሰማምዑን እንዳተባህሉ ዝሕመዩን   ን30 ዓመታት ዝተሰውእሉን  ካብ ሕብረተሰቦም ዝተነጸልሉን  ደምበ ተቓውሞ ምስ ኵሉ ድኽመታቶም  እንዳደየቡን ወረዱን ኣብ ኤርትራ ደምበ ተቓውሞ ምህላዉን ዘረጋገጹን ኣሰር ታሪኽ ንዝመጽእ ወለዶ ክምህሩን ክውዱቡን  ሎሚውን  ከም ትማሊ ቃልሶም ቀጻሊ ምዃኑ እንዳገልጹ እቲ ክልተ ዝኣፉ ሴፍ ስርዓት ህግዲፍ ንሓደ ውድብ ተሓኤ ጥራይ ዘይኰነ ነቲ ናተይ ኢዩ ዝብሎ ነጻነት ሃገር ዘምጸኤ ህዝባዊ ግንባር ብዓጸፈታ ዝቐጸየን ዝቐንጸለን ምዃኑ  ከም ጸሓይ በርቂ ብሩህ ኢዩ።  ስለዚ ንዓይ ይጥዓመኒ ዝብል ስርዓት ህግዲፍ ሃይማኖታትን  ኣውራጃታትን ወረዳታትን እንዳታትን  ስድራቤታትን ዝፈላሊ ጸረ ህዝቢ ኤርትራ  ሰራም ስርዓት ንሓደ ዝምሕሮ ንሓደ ዝገድፎ ስለ ዘይክእል ካብ ብማዕዶ ኣይሰማምዑን ኢዮም  ኵሉ ጊዜ ኢዮም  ዝፈናጨሉ እንዳበልካ ብገዛእ ጉዳይካ ካብ ምሕጫጭን  ምውርዛይን ጉዳይካን ንዓይውን ይምልክተኒ እዩ ብምባል  ቀሪብካ ክትዕዘብን ኣካል ናይቲ ቃልሲ ኰንካ   ግቡእካ እንዳበርከትካ  ሓሳብካ ምቕራብን  ምሔሸ ነይሩ ጥራይ ኢልና ክንሓፎ ንመርጽ። ኣብ ወጻኢ ሃገር ኣብ ዲሞክራሲን መሰልን ዝሕለወሉ ዘሎ ሃገር ተቐሚጥካ ኵሉ እንዳረኤኻን እንዳተመሃርካን ኣብ ውሽጢ ሃገርካ ዘሎ ሽግር ንዓኻ ኣብዚ ኰሎኻ እንዳኣረኻከበልካ   ክነሱ ተጸፊዕካ ዘይትምልሸሉ ሓሶት እንዳሰማዕካ ሓቂ ኣይኰነን ዘይትብለሉ ጥሜት ህዝብኻ ዘይትሓስበሉ ንብረትካን ዑናኻን  ተሓዲጉ ዘይትከራኸረሉን  ተመሊስካ ዓድና ጽቡቕ ኣሎ ጽጋብ ኣሎ ንዝብል ኣካል ክትሰምዕ ኰሎኻ  ብኣርኣያ ስላሴ ዝተፈጥረ ሰብ ኢዩ ኢልካ ክትሓስቦ ኣሸጋሪ ኢዩ።                                                                                                          

ኣብዚ እዋን እዚ ስደተኛታት ኣብ ኤውርጳ ብብዝሒ ይውሕዝ ኣሎ፡  ሶርያ ብብዝሒ ስደተኛታት  ቀዳመይቲ ክትከውን እንከላ ኤርትራውያን ድማ ካልኣይ ደረጃ ሒዝና ንርከብ። ናይ ሶርያ ኣብ ሓጺር እዋን ዘጋጠመ ስቪል ኵናት ክኸውን እንኰሎ  ናትና ግን ክንዲ ኵናት ንስደት ዘምርሓና ዘሎ ዝዓበየ ማእሰርትን ጭቆናን ጥምየትን  ደረት ኣልቦ ዕስክርናን ትምህርቲ በተኽን ወዘተን… ኢዩ። ስርዓት ህግደፍ ግን ኣብ ኤርትራ ኵናት የለን ካልኦት ሃገራት ኣብ ህውከት ኣለዋ ንሕና ብሰላም ንነብር እንዳበለ ነቶም በዚ ዝታለሉ ኣገልገልቱ መሕለፍ መዓልቲ ይዀኖም ኣሎ። 

ሊቃውንቲ ከም ዝትርትዎ ወዲ ሰብ ታሪኹን ኣምላኹን ኢዮም ዝፈርድዎ  ክብሉ ኰለዉ  ኵላትና ብሸለልትነት ህዝብናን ሃገርናን ከይንፍረድ ካብዚ ዘለናዮ ድኽመት ክንወጽእ ታሪኽና ከነጸብቕ መድረኽ ህጹጽን ዉሁብን  ኰይኑ ይዕድመና ኣሎሞ  ናይ ሞት ገዲፍና ናይ ሕልፈት ይበኸ  ከም ዝብሃል  ኣብ ኵሉ ፖለትካዊ ይኹን ማሕበራዊ ደምበ ተቓውሞ ብትብዓት ክንዋሳእ ሕጂ ህዝብና ይዕድመና ኣሎ።  እዞም  ኣብ ማእከላይ ባሕርን ኣብ ሰሃራን ካልእ ዝተፈላልየ መንገድን ዝጠፍኡ ዘለዉ ኤርትራውያን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ደቅናን ንስድራቤቶም ዓቢ ዘመተ፡ ንሃገርናን  ህዝብናን ጽንተት ምዃኑ እንዳሓዘንና፡ ንሰማኣታትና መንግስተ ሰማያት ንስድራ-ቤቶም ጽንዓት ይሃቦም እንዳበልና መሪር ሓዘንና ንገልጽ።

መግለጺ ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ  ከተማ ፍራንፈርት ጀርመን 

ነቶም ካብ ዶክታተርያዊ ስርዓት ሃገርና ክምልጡ ኣብ ባሕሪ ዝጠሓሉን፡ ነቶም ብኢድ ሕሉፋት እስላማውያን ኢሲስ ሂወቶም ዝሰኣኑን ዜጋታትና ትማሊ ቀዳም ዕለት 09.05.2015 ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት ካብ ሰዓት 14:00 ክሳብ ሰዓት 18:00 ናይ ሓዘን ስነስርዓት ተኻይዱ። ስነ-ስርዓት ጸሎት ብኣምንቲ ክርስትና ኣብ ቤተ-ክርስትያን ቅዱስ ሚካኤል ክካየድ ከሎ፣ ብኣምንቲ ምስልምና ድማ ኣብቲ ዝተዳለወ ኣዳርሽ ተኻይዱ።

ብድሕሪኡ መብዝሕትኦም ተኻፈልቲ ኣብቲ ኣዳራሽ ብምእካብ ብኣዳልዊት ሽማግለ ዝቐረበ ጽሑፍን ከምኡውን ብተኻፈልቲ ነዚ ሓዘን ዝገልጽ ግጥምታት ካልእ መደረታትን ቀሪቡ።

ኣብዚ ኣጋጣሚዚ ተሳተፍቲ ንጉዳይ ተቛውሞና ብዘመልክት፡ ኣድማዒን ውጺኢታውን ስራሓትን ኣብ ከተማና ክግበር ዝክእለሉ ምውቅ ምይይጣት ኣካይዶም። ዝሓለፉ ስራሓትና ብግቡእ ገምጊምና ስጡም ኣሰራርሓ ክንገብር ከምዘለና ዲማ ተረዳዲእን። ንቐጻሊ ነዚ ብዘመልክት ጽዑቕ ኣኼባታት ክግበር ናብ ሓባራዊት ሽማግለ ለበዋታት ቀሪቡ።

ዓወት ንቃልስና
ውድቐት ብድክታተርያዊ ስርዓት ኣብ ሃገርና
ተቃውሞ ሓይልታት ኣብ ፍራንክፈርትን ከባቢን

እቲ ኣብ ነፍስ ወከፍ ወርሒ ዝካየድ ፖለቲካዊ ሰሚናር ሮተርዳም፡ ሕጂ’ውን ብዕለት 11 ሚያዝያ 2015 ኣብ ቦታ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ከተማ ሮተርዳም፡ ዕዉት ፖለቲካዊ ሰሚናር ኣካይዱ። ኣብ ሰሚናር’ዚ መራሕትን ኣባላት ፖለቲካዊ ውድባትን በርጌሳዊ ማሕበራትን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ሜድያ ዝነጥፉን ካልኦት ሃገራውያን ባእታታትን ብሓፈሻ፡ ብርከት ዝበሉ መንእሰያት ድማ ብፍላይ ተሳቲፎሞ።  ኣብ ትሕቲ “ፖለቲካዊ ተረድኦና ዲዩ ወይ ምብዛሕ ውድባት ጠንቂ ግርጭታትና” ዝብል ኣርእስቲ ኣገዳሲ ናይ ምይይጥ ወረቐት በቲ ልሉይ ኣባል ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ተጋዳላይ ድራር ማንታይ ቀሪቡ። ትሕዝቱ ናይ’ቲ ዝቐረበ ናይ ምይይጥ ወረቐት ካእ እነሆ ነቕርብ፦

ፖለቲካዊ ተረድኦና ዲዩ ወይ ምብዛሕ ውድባት ጠንቂ ግርጭታትና

መኣዲ ሰሪዕና ክንበልዕ ይኹን፡ ቡን ሓቢርና ንምስታይ ይኹን፣ ኣብ ሓዘን ኣብ ሓጎስ ንኹሉ ብሓባር ምክፋልን፡ ከምኡ እውን ንተሸገረ ብወፈራ ምትሕብባርን ምትሕግጋዝን ልሙድ ባህልና ኢዩ። እዚ ባህሊ እዚ፣ ኪኖ ብልዕን ሓዘንን ሓጎስን ሓሊፉ ናብ ሓባራዊ ስምምዕ ገጹ ንኽብርኽ ግን ኣይሰራሕናሉን። እዚ ክቡር ባህሊ እዚ፣ ዝፈጥሮ መሰረት ናይ ማሕበራዊ ምትእስሳርን ምትእምማንን ብምዝንጋዕና፡ ኣብ ኩሉ መዓልታዊ ህይወትና ከም ፖለቲካ፡ ሓቢርካን ተኸባቢርካን ተጸዋዊርካን ናይ ምንባር፡ ዝኣመሰሉ ኣየማዕበልናን። ይኹን እምበር ኣብ መንጎና ጽቡቕ ዝሓስቡን ክፉእ ዝሓስቡን ኣለዉና። ክልቲኦም ድማ ሓደ ዝዓይነቱ ዕላማ ኢዮም ዝጣበቑ። ነየናዮም ኢና ንኣምን? ባህሪ ውልቀሰባትከ ኣብ  ባህሊ፡ ማሕበራዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ስነኣእምሮኣዊን ከምኡ እውን ንግርጭታት ኣብ ምፍታሕ ዝግበር ጻዕርታት እንታይ እወንታ ወይ ኣሉታ ጽልዋ ኣለዎ።? ሓባራዊ ባህሊ ካብ ሃለወና ናብ ሓባራዊ ሃገራዊ ዕላማ ዘየብጽሕ እንታይ ይዕንቅጸና?
እንታይ ኢዩ ግርጭት?
ግርጭት ምስ ካልኦት ክመሳሰል ዘይክእል ናይ ክብርታትን፡ ተግባራትን፡ ድሌታትን፡ ረብሓታትን ተመርኵሱ ብዝለዓል ፍልልያትን ኣብ ማእከላይ ፍታሕ ክብጻሕ  ዘይከኣለሉ ግዜ ዝምንጩ ኣብ ህይወት ወዲ ሰብ መዓልታዊ ዘጓንፍ ኢዩ።  ብፍላይ ድማ ኣብ ሃይማኖት፡ ፖለቲካ፡ ወይ እውን ካልእ ዘሎካ እምነታት ዘሎ ፍልልያት ተጻዋርነት እንተዘየሎ ኣብ ግርጭት ክእቶ ናይ ግድን ኢዩ። ግርጭት -ስግኣት -ቁጠዐ፣ ሓንሳብ’ውን ኣብ ጎነጽ ወይ ዓመጽ የድህብ። ግርጭት ኣብ መንጎ ውልቀሰባትን ጉጅለታትን ጥራሕ ዝርአ ዘይኮነስ እንታይ ደኣ ኣብ መንጎ ሃገራትን፡ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን፡ መንግስታትን’ውን ከይተረፈ ይረአ።
ግርጭት ብግቡእ እንተዘይተፈቲሑ ንሰላምን፡ ስምምዕን ውህደትን የፍኩሶ ወይ የላሕልሖ እሞ፡ ናብ ዘይምርድዳእ የበጽሕ፣ ምትእምማን ድማ የጥፍእ፣ ንዝነበሩ ጥዑይ ዝምድናታት ናብ ጽልእን ቅርሕንትን ይልውጦም።  ምኽንያቱ ነፍሲ ወከፍና ንጉዳያት ይኹን ንነገራት ከመይ ንጥምቶምን ንመዝኖምን፣ ንዝተፈላለየ ተረኽቦታት ንምልላዮም ይኹን ክንኣልዮም ክንዋሳእ ከሎና፣ ነናትና ዝተፈላለዩ  ኣገባባት ስለንጥቀም ኢዩ። ስለዚ ግርጭት  ካብ ንኹሉ ሸነኽ ዘዕግብ ስምምዕ ክብጻሕ ኣብ ዘይከኣለሉ ደረጃ ምስ በጽሐ ኢዩ ዝረአ።
ግርጭት  እወንታውን ኣሉታውን ወይ ከኣ ኣዕናውን ሃናጽን ተባሂሉ ኣብ ክልተ ይኸፈል።
ግርጭት ሃናጺ ዝኾነሉ፦ ንሓባራዊ ረብሓ ምስዝጥምት፡ ምሕዝነት የደልድል፡ ምትእምማን ይፈጥር ፡ ቀጻሊ ርክባት የዘውትር፡ ሓባራዊ ድሌታት ንለውጢ የማዕብል፡ ኩሉ ሸነኽ ክዕወት ዝብል ሓሳብ ምስዘድህብ፡ ናብቲ ሓቅኛ ዛዕባ ምስዘዘንብል፡ ኣሳታፍነትን፡ ሕድገታትን ምስዝቕበል ከምኡ እውን ደቂ ሰባት ንዝተፈላለየ ሓሳባትን መተካእታታትን ኣብ ግምት ንምእታው ይገብር፡
ግርጭት ኣዕናዊ ዝኾነሉ፡- ካብ ጸቢብ ኣተሓሳስባ ምስዝንቅል፡ ናብ ውልቂ ረብሓ ምስዘድህብ፡ ዝወሓደ ምትዕጽጻፍ ምስዝገብር፡ እቲ ዝጻረሮ ሸነኽ ክሰዓር ወይ ክዓኑ ዝብል ሓሳብ ዝውንን፡ ኣብ ውልቀ መጥቃዕቲ ምስዘድህብ፡ ምፍራራሕ፡ ኮታ ሓፈሻዊ ተግባራት ናይ ጽልኢ ምስዘዘውትር። ነቲ ሓቀኛ ዛዕባ ሸለል ምስዝብሎ፡ በቲ ንሱ ዝደልዮ ጥራሕ እምበር ኣብ ሕድገታት ምስዘይኣምንን፡  ናይ ለውጢ ስግኣታት ምስዝህልዎ፡ ዝምድናታት የበላሹ፡ ርክባት የቋርጽ፡ ሞራል ደቂ ሰባት ይዕኑ።
ነፍሲ ወከፍና እምበኣር ኣብ ውሱን ጉዳያት ናይ ጠቕምናን ሓሳብናን ፍልልያት ስለዘሎና ግርጭት መወዳእታ የብሉን። ይኹን እምበር ንፍልልያት ከመይ ኣማእኪልና እወንታዊ ለውጢ ነምጽእ ክንሓስብ ግን ብምንም ዓይነት ክገትኣና የብሉን።

ባህሪ ውልቀሰባት ኣብ ግርጭት ይኹን ፍልልያት ኣብ ምፍታሕ ጽልዋ ኣለዎ
1.    ብናትካ ወይ ብጉዳይካ ምሕሳብ ጥራሕ ምግዳስ (ኣግላሊ መንፈስ)፣
2.    ተግባር ጥራሕ፣
3.    ብስነፍልጠት ምግጣም፣

ግርጭት ናብ ንሓባራዊ ዕላማ ዘይምግዳስ የብጽሕ። ሓባራዊ ዕላማ ንወግዕታትና፡ ንመንነትና፡ ንመሰላትና፡ ንሓርነትና፡ ንሓድነትና ክንብል ብሓባር ክንምርሽ ኢዩ ዝሕግዘና። ነዚ ጎሲናዮ እንተኸድና ድማ ሳዕቤናቱ ከቢድ ይኸውን። እንታይ ኢዮም እቶም ናይ ሓባር ዕላማ?

ናይ ሓባር ዕላማ ካብቲ ናይ ሃገራዊ  መቖሚታት ዝምንጩ ኢዩ። ንሱ ድማ፡-
1.    ልኡላውነት (ስልጣን) ህዝቢ፣ ህዝቢ ዝመሓደረሉ ዓይነትን ኣገባብን፣ ዝደልዮ መንግስቲ ምትካልን ንሱ ብዝሰማማዓሉ ሕጊ ንክምስርት ዝለዓለ ስልጣን ማለት ኢዩ። ኮታ ህዝቢ ወናኒ ፖለቲካዊ ስልጣን ክኸውንን፡ መጻኢ ዕድሉ ባዕሉ ክውስን።
2.    ልኡላውነት ሃገር (ብዓለም ለኻዊ) ናጽነት ኮይኑ ብኻልእ ደጋዊ ሓይሊ ኢድ ኣታውነት ዘይብሉ ኣብ ውሽጢ ካልኦት’ውን ጣልቃ ዘይኣቱ -እታ ሃገር ነቲ ዶባትን ጉዳያት ውሽጣውን ዓለም ለኻውን ቅርጽታት  ዘካተተ ኮይኑ ንዜጋታት እታ ሃገር ረብሓ ክህልዎም ዘውሕስ ኢዩ።
3.    ሓድነት ህዝቢ፣
4.    ልኡላውነት ሕጊ፣ ሕጊ ጎይታ መንግስቲ፣ መንግስቲ ድማ ባርያ ሕጊ ክኸውን፣
5.    ኤርትራ ብቅዋምን ብዲሞክራስያዊ ሕጊን ክትመሓደር  ..ወዘተ

ነዚ ሃገራዊ መቖሚታት እዚ ንኣምነሉ እንተዀና፣ መንቀሊ ግርጭታትና ክንፈልጥ እንታይ ክንገብር የድሊ? እቲ ቀንዲ ምስጢር ንፍልልያትናን ግርጭታትናን ክንድህስስ ዝዕንቅጸና፡ ሓደ ነቲ ጠንቂ ናይቲ ግርጭት ኣዕሚቝና ክንፈልጦ ድሌት  ወይ  ቅሩብነት ዘይምህላው ኢዩ። እቲ ካልኣይ ድማ  ነቲ ጠንቂ እናፈልጥናዮ ጎሲና ክንሓልፎ ምድላይና ኢዩ። ክልቲኡ ድማ ነቲ ጠንቂ ገዲፍና ናብቲ ሳዕቤን ወይ ውጽኢት ከም ነድህብ ኢዩ ዝገብረና። እዚ ከኣ ፍታሕ ኣብ ክንዲ ነናዲ፣  ጸለመ፡ ምክፋእ፡ ምርሕሓቕ፡ ምቁንጻብ፡ ኣብ ሕሉፍ ምንባር ብምዝውታር ንሓባራዊ ዓወት ገዲፍና፡ ናብ ንጽላዊ ዓወት ገጽና ንጎዓዝ። ከይዱ ከይዱ ድማ ስነ-ፍልጠታውን ሰናይ ስነ ምግባርን ኣብ ዘይብሉ ፖለቲካ የጥሕለና።
ስለዚ፡ ነፍሲ ወከፍና ማለት፡ ንዝኾነ ይኹን ሰልፊ ወይ ውድብ ሓይሊ ወይ ኣስገዳድ ከይተጠቕመ፡ ወይ ነቲ ሃገራዊ መቖሚታት ከይጠሓሰ፣ ወይ ኣነ ይበዝሕ ብዝብል ከየደናገረ፡ ምዝልላፍ ከይተጠቕመ፡ ከም ድሌቱ ክዋሳእ እንተንሰማማዕ፣ ነቲ ጠንቂ ናይቲ ግርጭት ይኹን ፍልልያት ንምፍላጡ ምሓገዘ እሞ ቅኑዕ ፖለቲካዊ ፍታሕ ክርከብ ምተኻእለ። እዚ ግን ከም ድሌቱ ከብሃል ከሎ ፍኑው ክኸውን ማለት ኣይኮነን፣ ገደብ ክህልዎ ይግባእ። ገደብ ክህልዎ ኣለዎ ክበሃል ከሎ ነቲ ሃገርን ሓድነት ህዝብን ዝትንክፍን፡ ንሃገራዊ ሓይሊ ዘዳኽምን ኮታ ኣንጻር ሃገራዊ መቖሚታት ክኸውን የብሉን ማለት ኢዩ።
ግርጭት ምፍታሕ፡- ርእሱ ዝኸኣለ  ኣቓልቦን ነቲ ኣብ መንጎ ህልዊ ፖለቲካዊ ኩነታትን ኣብ መንጎ እቲ ዘድለ ዕላማን ዘሎ ጋግ ንምእላይ ዘብጽሕ መስርሕ ኢዩ። እዚ ከኣ፣ በቲ ነቲ ዕላማ ብግሁድ ዲዩ ወይ ዘይግሁድ ዓንቃጺ ተራ ዘለዎ ባእታ ኣለሊኻ  ዝፍጸም  ኢዩ። ብኡ መጠን ድማ ኣብ ሓቂ ደው ብምምባል ነቲ ንኩልና ዘርብሕ ጉዳይ ክንጥምት ይግባእ። ስለዚ ካብዚ ኣቲናዮ ዘሎና ፖለቲካዊ ዓዘቕቲ ከመይ ክንውጽእ ከምዘለና ክንሓስብ ናይ ግድን ይኸውን። ንሱ ድማ ካብ ስሚዒታውን ጦብላሕታውን ዝዓብለሎ ሕልና ናጸ ብምኻን ንፖለቲካውን ስነሓሳባውን ፍልልያት ብቐጻልን ርትዓውን ዝኾነ ክትዕን ብግልጺ ምግላጽን ኢዩ ዝፍታሕ።  ብተውሳኺ ኣገዳሲ ነጥቢ ንሕና ኣብ ነፍስና ለውጢ ምስ ንገብር ኢዩ ለውጢ ክመጽእን ፍታሕ ክርከብን ዝከኣል። ሎሚ ንፍልልያትናን ግርጭታትናን ኣብ ምልላይ እንተዘይተሰማሚዕናን፡ ክንኣልዮም እንተዘይበቒዕናን ኣብ ኤርትራ ጥራሕ ንእቶ ምባል ኣብ ምንታይ ዓዘቕቲ ክሸመና ኢዩ ፉሉጥ ኣይኮነን።
ግርጭት ሓሙሽተ መድረኻት ኣለዎ፦
1.    መቕድም ናይቲ ግርጭት፡- ኣብ ክሊ ፖለቲካዊ ተረድኦ፣ ረብሓታት፣ ባህሊ፣ ሃይማኖት፣ ፍልልይ ዝረአ ኢዩ።
2.    ቃታ ዝሰሓበሉ ኩነት፣
3.    ተበግሶታት፣
4.    ናይ ምፍላይ መድረኽ፣
5.    ናይ ፍታሕ መድረኽ፡- ግርጭት ናብ ዘብጸሓካ የብሉን። ስለዚ ደቂ ሰባት ሕድገታት ክኣምኑን  ነቲ ግርጭት ድማ ክፈትሕዎ ድሌታት ምውናን። እዚ መድረኽ እዚ  ነቲ ግርጭት ንምፍታሕ ዝተፈላለየ ምርጫታት  ዝግንዘበሉ ወይ ዝርከበሉ ወይ ዝድህሰሰሉ ኢዩ።

ከምቲ (ዋትዛላዊክን ቢቨኒን ጃክሶንን) ዝበልዎ፡ “ብዛዕባ ግርጭት ክንርዳእ እቲ ርኽክብ ክንርዳእ ይድሊ”።  ኣብ ነንሓድሕዱ ሕኒን ምባል ናብ መደምደምታ ፈጺሙ ኣየብጽሕን ኢዩ። ስለዚ ምይይጥን፡ ዝርርብን ዝሓሸ ኣገባብ ኢዩ።
ርኽክብ ፡- ግርጭት ምስ ዝህሉ ብመገዲ ርኽክብ ኣቢሉ ኢዩ ክረጋገጽን ክገለጽን ዝከኣል። ርኽክብ ማለት ደቂ ሰባት ንዘለዎም ዘይምስምማዕን ወይ ፍልልያትን ዝገልጽሉ መስርሕ ኢዩ። ርኽክብ ንግርጭት ብዓወት ዝእለየሉ  ወይ ከኣ ዝብእሰሉን ናብ ኣሉታዊ ውጽኢት ዘድህብ መኣዲ ይሰርዕ። ስለዚ ደቂ ሰባት ኣብ ዝራኽብሉ ክልተ ነገራት ይረኣዩ። ንሱ ድማ -
1.    ኣዕጋቢ ባእታ      
2.    ምትእስሳራዊ ባእታ
እዘን ክልተ ባእታታት እዚኤን ኣብ ናይ ሕድሕድ ርክብ ዝተጣመራ ኢየን።
ኣዕጋቢ ባእታ ፡- ወድዓዊ ፡ ብሩህ ወይ ክረአ ዝኽእል ጭቡጥ ማለት ኢዩ-
ምትእስሳራዊ ባእታ፡- ናይ ተሳታፋይ ርእይቶ። ንኣብነት፡ ኣውራጃዊ ምንቅስቓስ ዘዕዉት ኣይኮነን - ርኡይን ኣዕጋቢ ባእታ እውን ኢዩ። ኣውራጃዊ ምንቅስቓስ ኣዓዋቲ ኢዩ ኢሉ ዝኣምን ከኣ ነዚ ክመይ ይገልጾ ብዙሕ ትርጉም ክህቦ ይከኣል። ኣብዚ ናይ ክልቲኦም ዝምድና ሓርፋፍ ምስ ዝኸውን፡ ምትእምማን ጠፊኡ ምጥርጣራት ይሰፍን። (ጉዳይ ቁጽጽር ኮንትሮል-ጉዳይ ጸጊዒነት፣ ጉዳይ ክብሪ ወይ ዝና ) ዝሓወሰ ይኸውን።

ስለዚ ርክብ ወሳኒ ኢዩ። ግን ርክብ ኣብ ዝካየደሉ ድማ ነዘን ዝስዕባ ክነስተብህል ይግባእ፡-
1.    መሳጥን ዓዳምን ክኸውን ኣለዎ።
2.    ምስ ካልኦት ኣብትዛተየሉ ንዘረባኻ ይኹን ኣገባብ ኣዘራርባኻ ፍሉይ ሓልዮት ክህልወካ ኣለዎ።
3.    ዋላ እውን ምስቲ መላዝብትኻ እንተዘይተሰማማዕካ ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት ምድፍፋር ወይ ምጉብዕባዕ ምውጋድ።
4.    ኩሉ ግዜ እሩም ቃላት ግን ከኣ ብዘዕግብ ኣገባብ ምዝራብ።
5.    ብፍሕሽው ገጽ ሰላምታ ሃብ (ንነብሪ ሕቐፍ)
6.    ንመልሓስካ ተቖጻጸር፡ ንናይ ካልኦት ስሚዒታት ይኹን ክብሪ ዝትንክፍ ቃላት ዘይምውታር።
7.    ካብ ብዕሉግ ኣጠቓቕማ ቋንቋ ተቖጠብ።

ኩልና ኣብዚ ገዛ ዘሎና ነዚ ሎሚ ወሪዱና ዘሎ ፍልልያት ይኹን ግርጭታት ከምዚ ኢልካ ክቕጸል ኣይከኣልን ኢዩ፡ ነዚ ሽግር እዚ ክንፈትሖ ኣሎና ኢልና ንሓስብ ኢና። ምኽንያቱ ነዚ ግርጭታት ይኹን ፍልልያት ንምእላይ፣ ንሕና ምስ ጭቁን ህዝብና ኰና ንጉዳይ ፖለቲካዊ ኣተሃላልዋና ክንኣሊ ዝለዓለ ልኡላውነት ስለዘሎና። ነዚ ከኣ ብሓባር ኰና እምበር ብተናጸል ፍታሕ ክነመጽእ ወይ ናብ ፍታሕ ክንበጽሕ ክምዘይከኣል ክንኣምን ይግባእ። ናብ ሓባራዊ ፍታሕ ንምብጻሕ ነዘን ዝስዕባ ነጥብታት ምግንዛብ ከድሊየና ኢዩ፡-
1.    ናይ ሓባር እምነት ምምዕባል
2.    ቅኑዕ ሓበረታ ምውናን፡-
3.    ክንፈልጦ ዘሎና ጉዳይ
4.    ክነተግብሮ ዘሎና ጉዳይ

ናይ ሓባር እምነት  ምምዕባል፡-
ኩልና ደቂ ሓንቲ ሃገር ኢና፡ ደቂ ሓንቲ ሃገር ምዃና  ብዙሕ ኣይንፈላለን ዘጠራጥረና ውን የለን። ደቂ ሓንቲ ሃገር ምዃና ሓባራዊ ሃገራዊ እምነት እንተዘየማዕቢልና ግን፡ ንረብሓ እታ ሃገር ብኹሉ መቖሚታታን ክውነታታን ዝተወህሃደትን ዝሰመረትን ክትከውን ኣብ ክንዲ ምስራሕ ኣብ ትሕተ ሃገራዊ ረብሓታት ኢና ክነድህብ። በብናትና ምስጓም ድማ ሓንቲ ዝሰመረት ሃገር ኣብ ምምስራት ሃሳዪ ግደ ክጻወት ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ተሳትፎ ህዝቢ ከምዘይዕድምን፡ ህዝቢ ዝደልዮን ዝመርጾን ውጽኢት ክህብ ከምዝይክእል ድማ ርዱእ ኢዩ።  ከም ደቂ ሓንቲ ሃገር ኰና ኣብ እንዋሳእሉን፣ ከም ደቂ ሓንቲ ሃገር ዝጥርንፈናን ዝተሓቛቝፈናን ጽንሰ ሓሳብ ሒዝና ንዝተፈላለየ ፖለቲካ እንተሰዓብናን፣ ዝተፈላለየ ሃይማኖት እንተኣመንናን፣ ናይ ዝተፈላለየ ብሄራት ወይ ኣውራጃታት ኣባላት እንተኾናን፣ንሓንቲ ሃገር ክንሓስብ ኣገዳሲ ዝኾነ ናይ ሓባር እምነትን ዓላማን ክህልወና ናይ ግድን ኢዩ። ንሱ ድማ እቲ ጌጋን ቅኑዕን፡ ሓሶትን ሓቅን፡ ጽቡቕን ሕማቕን ንምልላይ ዝሕግዘና ሞራላዊ ስነ-ምግባር ክንክተል ግዱዳት ኢና። እቲ ግርጭት ዝለዓል ድማ ነዚ ዝተጠቕሰ ስሒትና ክንጎዓዝ ምስ እንጅምር ኢዩ ሓደ ካብቲ ቀንዲ ጠንቂ። እዚ ከኣ ካብቲ ‘’ንዓኻ ክሕብሕቡኻ እትደሊ ንኻልኦት እውን ሓብሕብ’’ ዝብል ተረድኦ የስትሕተና እሞ፡-
-    ነቲ  ጌጋ ዝኾነ ንኸይእረም፣
-    ነቲ  ኣስጋኢ ዝኾነ ብግዚኡ ንኸይዕገት፣
-    ነቲ ዓዳሚ ዝኾነ ሓሳብ ንኽንጸግ (ቅቡል ንኸይከውን፣
-    ነቲ ዝተሳሕተ ጉዳያት ንኸይስተኻኸል ወይ ክይልቀብ፣
-    ነቲ ዝጎደለ ሓሳባት ንኸይምላእ ገይሩ ንኹሉ ብጸቢብን ብጥርጠራን ንምርኣይ ይደፋፍኣና።

ቅኑዕ ሓበረታ ምውናን፡-ቅኑዕ ሓበረታ ብመናፍሕ ክብረዝ ከሎ ነቲ ጠንቂ ንኽይፍለጥ ከም ዝሽፈን ይገብሮ እሞ ቅኑዕ ሓበረታ ንኸይንውንን ይዓግት። ሓደ ካብኡ ግጉይ ሓበረታ ምስናቕ ኢዩ። ግጉይ ሓበረታ ድማ እቲ ጽቡቕ ድሌታት ብሕማቕ ድሌታት ይዕብለል። ነቶም ጽብቕ ዝሓስቡ ሰባት ነቲ ሓሳባቶም ኣብ ክንዲ ምማይ ብቐጥታ ሓሳባቶም ዝለምሰሉ  ወይ ዝመኽነሉ ዘይቅኑዕ ሓበረታ ይዝርጋሕ። እዚ ከኣ እቶም ተመሳሳሊ ጽቡቕ ሓሳባት ዘለዎም ከይዛመዱ ይዓግቶም። ቅኑዕን ሓቀኛን ሓበረታ ምስ ዘይንውንን ድማ ንወግዕታትናን ንሓባራዊ ጠቕምታትናን ረብሓታትናን ዝጻረር ክሳብ ኣብ ምድጋፍ ይበጽሓና። ከምኡ እውን ነቲ ቅኑዕ ሓበረታ ብዝሽፍን ኣገባብ ኣጸባቢቕካ ዝፍኖ ሓበረታ  ብቐሊሉ  ከም ንኣምን ወይ ከም ንደናገር ይገብረና። በዚ ድማ  በቶም  ነቲ ቅኑዕ ሓበረታ ሸፊኖም ጽቡቕ ዝዛረቡ ንስለብ እሞ  ንጨቋኒናን ሃሳይናን ዝኾነ ሓሳባት ከይተረደኣና ንድግፍ።
ክንፈልጦ ዘሎና ጉዳይ፣ መትከላት ናጽነት ክንፈልጦም ኣሎና። መትከላት ናጽነት ድማ ብሩህ ኢዩ። ንሰብ ኣይትጉዳእ፡ መሰል ካልኦት ሓሉ፡ ክብሪ ደቂ ሰባት ኣይትተንክፍ። ሓሳብካ ብናጻ ምግላጽ ግሉጽነትን…ወዘተ
    ውጽኢት ናይቲ ፍታሕ ኢልካ ዝቕረብካዮ መደብ ከመይ ከምዝመስልን ምምሕያሽ የድለዮን ኣየድልዮን ምግምጋም ከም ዘድሊ ምፍላጥ።
    ነቲ ግርጭት መዕለቢ ንኽግበረሉ ኣብ ፍልጠትን ሰናይ ስነ-ምግባርን ዝተመርኮሰ ትግባሬን ግምገማን ንኹሉ ብማዕረ ዘደቓቕስ  ነቲ ግርጭት ዝፈትሕ ጽንሰ-ሓሳብ ዲዩ ኣይኮነን ምግንዛብ።
    ፍልልያት ወይ ግርጭት ብጥበብን ብልሓትን እምበር ብጽልእን ባእስን ቅርሕንትን ቅኑዕ ፍታሕ ክምዘይርከብ ምስትብሃል።
    ዕላማን ውጽኢትን ክሳብ ዝወሃሃድ ምክእኣልን ስልጡን ዲሞክራሲያዊ ኣገባብ ክንጥቀም ምሕሳብ
    ናይ ሓሳብ ፍልልይ ንዝሓሸ ኣማራጺ ፍታሕ ወይ መዕለቢ ዘመንጩ እምበር ከም ኣዕናዊ ወይ ኣፍራሲ ክረአ ከምዘይብሉ ምፍላጥ
    ናይ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብን፣ እምነትን፡ ከምዘለዎ ኮይኑ ናይ ሓባር ሃገራዊ ጉዳያት ግና ካብ ሰልፋዊ ውድባዊ ኣመለኻኽታ ናጻ ኰና ብሓባር እንምርሓሉ ሓባራዊ ሃገራዊ ፖሊሲን ሕግን ምቕራጽ ክሳብ ዘይተሰማማዕና ኩሉ ዝግበር ፈተነታት  ኣግላሊ መርሆ ምዃኑ ዘይምዝንጋዕ።

ክነተግብሮ ዘሎና ጉዳይ፡-ነቲ ጠንቂ ናብ ግርጭት ወይ ፍልልያት ዘብጸሓና መሚና ምፍላጥ ኣገዳሲ ኢዩ። ንኡኡ ምስ ፈለጥና ኢና ነቲ ኣሎ ዝበሃል ፍልልያት ንምፍታሕን ንምንጻርን ክንዋሳእ ዘሎና። ይኹን እምበር  ቅድሚ ናብ ፍልልያት ምፍታሕ ምውሳእና ንቑሕን ርትዓዊ ዝኾነን ብመጽናዕቲ ዝተሰነየ ምድላዋት ምግባርን ንረብሓ ኩሉ ዝእምት ፍታሕ ምንዳይ ቅድመ ተደላይነት ኣለዎ።  ነቲ ጠንቂ ናይቲ ግርጭት ኣነጺርና መሚና ክንፈልጦ እንተዘይክኢልና ወይ ክንፈልጦ ድሌት እንተዘይብልና ነቲ ግርጭት ክንኣልዮ ወይ መዕለቢ ክንገብርሉ ክንጻገም ኢና። ስለዚ ከይተረደኣና ኣንጻር ናጽነትን፡ ሰላምን፡ ስኒትን ካብ ምዃን፣ ልቦናን ብልህነትን ዝመልኦ ኣተሓሳስባ ክንውንን  ይግባእ። ነዚ ከኣ ነፍስና ብምልዋጥ ኢና ክንበጽሖ እንኽእል።  ከምዚ እንተዘይገርና መሰረት ናይቲ ዘገራጭወናን ዝፈላልየናን ዘሎ ጉዳይ ክነጽንዖን እወንታዊ መዕለቢ ክንገብረሉ ኣይክንክእልን ኢና። ስለዚ
ክልተ ነገር ክንገብር የድልየና፡-
-    ካብ ሕሉፍ ጌጋታትና ተማሂርና ንዝመጽእ ኣሉታን ሓደጋታትን ክንከላኸል፡
-    ነቲ ሕማም ምፍዋስ እቲ ሕሙም ክድሕን።
ናብዚ ንምብጻሕ ከኣ፡-

1.    እቲ ግርጭት ወይ ፍልልያት ኣነጺርካ ምግላጽን ምፍላጡን።
2.    ነቲ ፍልልያት ናይ ምግምጋሙ ቅጥዕታት ምውሳን።
3.    ነቲ ፍልልያት ፈሊጥካ ዝርከብ ፍታሕን መተካእታታትን ምፍላይ።
4.    ነቶም መተካእታታት ክኾኑ ዝበልካዮም ምግምጋም።
5.    ካብቲ ኩሉ ዝተኻየደ መጽናዕትታት ድማ ነቲ ፍልልያት ወይ ግርጭታት ዝፈትሕ ምምራጽ።
6.    ነቲ ዝተመርጸ ፍታሕ ኣብ ግብሪ ምውዓል።
ኣብ መድምደምታ ከም መሳርሒ ዘገልግለና፡-
1.    ሓደ ምቕሉልን ተጽዋርን ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ዘእንግድ ባይታ ምፍጣር።
2.    ዲሞክራሲያዊን ኣሳታፍን ዝኾነ ቅርጻ ክምዕብል ምግባር
3.    ንዝኾነ ይኹን ሃገራዊ ጉዳይ ሓባራዊ ምስንዳኣትን ኣስታፍነትን ተሓባብርነትን ከምዘድሊ ምእማን።
4.    ኣብ ቀዋሚ ዝኾነ ፖለቲካዊ ስርዓተ ሕጊ ዘብጻሕና መንገዲ ምትላምን ምስምማዕን
5.    ንህዝብን ፖለቲካዊ ሓይልታትን ዝጠምር ሕጊ ምንዳይ
6.    ኣብ ስነ-ፍልጠታውን ስነምግባርን ዝመልኦ ፖለቲካ ክንምርኮስ ምጽዓር።

ኣብ መወዳእታ ናይ ፖለቲካ ስነሓሳብ ንድሕነት ሃገር ክንብል ከሎና ምስ ካልኦት ሓይልታት ለውጢ ምውህሃድን፣ ንሃገራዊ መንነትን ሃገራዊ ፍቕርን ሃገራዊ ስምዒትን ዘይጎድእ ውድባዊ ስነስርዓት ኣመቻቺእና ህይወት ወይ ቀጻልነት ዘለዎ ቅርጻ ክነትሕዞ ምስ እንበቅዕ ኢዩ።

      ጽን ኢልኩም ዝሰማዕኩሙን የመስግን

ኣቶ ድራር ማንታይ፡ እዛ ኣገዳሲት  ናይ ምይይጥ ፖለቲካዊት ወረቐት፡ ምቕራብ፡ ተሳተፍቲ ሰሚናር ሓሳባቶምን ርእይቶኦምን ኣቕሪቦም። ኣቶ ድራር፡ ነቲ ዘቕረቦ ኣገዳሲ መጽናዕቲ ስነ ፍልጠታዊ ኣገባብ ዝሓዘለ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ብጹሑፍ መልክዕ ብክልቲኡ ቋንቋታት (ትግርኛን ዓረብኛን) ምቕረቡ ኣመጊሶም። ብዛዕባ እታ ወረቐት ሓዚላቶ ዘላ ሓሳባት ብዝምልከት፡ ዝተፈላለየ ሃናጺ ርእይቶታት ቀሪቦም። ገለ እቲ ጸገም ኣብ ፖለቲካዊ ርድኢታትና ኢዩ ክብሉ ከለዉ፣ ገለ ድማ፡ እቲ ጸገም ኣብ’ቲ ፖለቲካዊ ብዙሑነት ኢዩ ዝብሉ ነበሩ። ብሳልሳይ ሸንኽ’ውን እቲ ጸገም ኣብ’ቲ ክልትኡ ምኽንያታት ዘይኮነስ፡ ኣብ ግብሪ ኣወዓዕልኡ ዘስዕቦ ጸገም ኢዩ ክብል ሓሳብ ቀረበ።
ኣብ’ቲ ዝተኻየደ ክትዕ፡ ካብ’ቲ ብቱኽረት ዝተራእየ ጉዳይ፡ ዕዮ ሓባራዊ ፖለቲካዊ ጽላላት ዝሰርዕ ሕጋዊ መለክዒታትን ቅርጻ ሕግን ክህሉ ናይ ግድን ኢዩ ዝብል ጉዳይ ነበረ። እዚ ምስ ዝህሉ፡ ኣባልነት ናይ ነፍሲ ወከፍ ውድብ ክትቀበልን ክትነጽግን ይከኣል፣ ከምኡ’ውን ኣብ ባይታ ንዘየለዉ ሓይልታት ካብ ምቕባልን፣ ውልቃዊ ጸቢብ ጠቕምታት ንከረጋግጹ ንዝህቅኑን ካብ ምቕባል’ውን ንድሕን። ብተወሳኺ፡ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ሓይልታት፡ ዲሞክራስያዊ ዘተን ልዝብን ክንገስ ከም ዝግበኦን፡ ኩሎም ሓይልታት ነዚ ከም መርሆ ተኸቲሎም ካብ በበይንኻ ተነጺልካ ምስራሕ ክናገፉ ዕዙዝ ተዳልይነት ከም ዘለዎ ኣኼብኛታት ኣስሚረሙሉ። ኣብ መጻኢት ኤርትራ ዕላማታቱ ከዐውት ዝደሊ ፖለቲካዊ ሓይሊ፡ “እንተ ዘይደኒንካ፣ ክሓኽረካ ዝኽእለ ፈጺሙ የለን” ከም ዝበሃል ፡ ነጻ ፖለቲካዊ ውሳኔኡ ካብ ሕጂ ኣትሒዙ ክሕሉ ከም ዘለዎ’ውን ተገሊጹ።

ምስ ሃገራዊ ሰላምታና !!
ኣዳላውቲ ኣኼባ

ብምኽንያት ናይዞም ሎሚ ቅነ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝጥሕሉ ዘለውን፣ ከምኡ'ውን፡ ኣብ ሃገረ ሊብያ ዝቕተሉ ዘለውን ኤርትራውያንን ካልኦት ዘጋታትን ንቐዳም ዕለት 9.05.2015 ካብ ሰዓት 14:00 ክሳብ 18:00 ናይ ድሕሪ ቀትሪ ኣብ ቅዱስ ሚኪኤል ቤተ-ክርስትያን (ኣብ ታሕቲ ሰፊሩ ዘሎ ኣድራሻ ) ናይ ሓዘን መደብ ክግበር ስለዝኾነ ኩሉኹም ብህዝብኹም ትግደሱ ኣብኡ ክትርከቡ ብኽብሪ ንዕድም።

St. Michael  Kirche, Zentrum für Trauersorge

Butzbacher Str. 45

60389 Frankfurt a. Main

ሓበረታ ኣድራሻ

ካብ ኮንስታብለርዋኸ (Konstablerwache) ብኣውቶቡስ ቁጽሪ 30 ወይ ዲማ ብስትራሰንባን ቁጽሪ 18 (Strassenbahn 18) ሒዝካ ኣብ ኒብሉንገስፕላትስ (Nibelungenplatz) ወሪድካ ሚኢቲ መተር ከድካ ዝርከብ ቤተ-ክርስትያን እዩ።

ብድሓን የራኽበና

ተቓውሞ ሓይልታት ኣብ ፍራንክፈርትን ከባቢን

ብዛዕባ ኤርትራን ኤርትራውያንን ዝውረ ኩሉ ዘሻቕል እምበር፡ ዘሕጉስን ተስፋ ዝህብን ካብ ዘይከውን ነዊሕ ግዜ ኩይኑ እዩ። ጸገምን ሓደጋን ኣባና ጥራይ ዝፍጠር ዘይኮነስ ኣብ ኩሉ ከባብታት ዓለም ዘጋጥም እዩ። ናትና ካብቲ ካልእ ፍሉይ ዝገብሮ፡ መለሳ ዘየብሉ ኩሉ ግዜ እህህህ ምዃኑ እዩ። ኣብ ገሊኡ ሃገራት “ከምዚ ዓይነት ተፈጥሮ ወይ ሰብ ዝሰርሖ ጸገም ኣጋጢሙ” ዝብል ወረ ትሰምዕ እሞ፡ ቅንይ ኢልካ ኸዓ “ኣብታ ሃገር ምርጫ ተኻይዱ፡ እሱራት ተፈቲሖም፡ ከምዚ ዓይነት ህዝባዊ ኣገልግሎት ዝህብ ትካል ተመስሪቱ፡ ክንድዚ ነጻ ሚድያ ኣሎ … ውዘተ” ዝብል ልብኻ ዝመልስ ገለጻታት ከዓ ትሰምዕ። ዜጋታት ናይዘን ከምዚ ዝውረየለን ሃገራት ድማ እቲ ናይ ቅድም ጓሂኦም ብኸምዚ ዳሕረቃይ ወረታት ይድበስ። መለሳ ሓዘን ሓጐስ ይረኽቡ ማለት እዩ። ንሕና ግና እነሆ ሕልናና መለሳ ብዘየብሉ፡ “ ብውድባት ሓሸውየ የለን፡ ኣብ ማይሓባር ስንኩላት ተረሽኖም፡ ጉጅለ 15 ተሰዊሮም፡ ጋዜጠኛታት ተኣሲሮም፡ ናይ ብሕቲ ፕረስ ተወጊዱ፡ ኣብያተ ትምህርትን ዩኒቨርስቲን ተዓጽዩ፡ ተመሃሮ ናብ ግዱድ ውትህድርና ተገፊፎም፡ ኣንጻር ጐረቤት ሃገር እገለ ውግእ ተኸፊቱ ዝምድና ድማ ተቋሪጹ፡” ብዝብል ዕረፍቲ ዘይህብ ሕማቕ ዜናታት ክንናወጽ ኢና ጸኒሕና።

መዓስ እዚ ጥራይ፡ እዚ ኣቐዲሙ ዝተዘርዘረ ግናይ ተግባራት ናብ ራህዋ ከም ዝተቐየረ ዘበስር ወረታት ክንሰምዕ እንዳተተስፈና፡ “ክንድዚ መንእሰያት ኣብ ዶብ ተረሽኖም፡ ክንድዚ ስደተኛታት ኣብቲ ዝተዓቆብሉ መደበሮም ብዝተፈጥረ ግጭት ተሃስዮም፡ ናይ ክንድዚ መንእሰያት ውሽጣዊ ኣካላት ተመዝሒቑ ተሸይጡ፡ ደሓር ድማ ክንድዚ ስደተኛታት ናብ ኤውሮጳ ክሰግሩ ክብሉ ኣብ ባሕሪ ሃሊቖም” ዝብል ዝገደደ ወረታት መናብርትና ካብ ዝኸውን ሓያሎ ዓመታት ሓሊፉ። ነዚ ናይ ለማቕነ ናይ ሊቢያን ባሕሪ መዲትራንያንን ኣበሳ ክንውስኸሉ እንከልና ከዓ መሊሱ ዘቖጥዕን ዘደንጹን ወረ ኮይኑና ከም ዘሎ ነስተማቕሮ ኣለና።

ኣይኮነንዶ ዜጋኻን ወገንካን ከምዚ ኣብ ላዕሊ ተገሊጹ ዘሎ ጸገም ኣጋጢሙ ክበሃል እንከሎ፡ ከም ሰብ ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ፍጡር ከምዚ ወሪዱ ክበሃል እንከሎ ክንስብድን ክንድንግጽን ባህርያዊ እዩ። ስንባደና ድማ በብውልቂ ሒዝናዮ እንሕቆን ዘይኮነስ ብሓባር ኮይና ክንዝክሮን ምረቱ ከነስተማቕርን ንቡር እዩ። ከምዚ ሰብ ሞይቱ ክበሃል እንከሎ ኣብ ቀብሪ እንእከብ። እነሆ ከዓ እዚ ናይዚ ሰሙናት ኣሃዛትን ኣስማትን እንዳተጠቕሰ ኤርትራውያን ኣብ ሊቢያ ተቐንጺሎም፡ ክንድዚ ድማ ኣብ ባሕሪ ጥሒሎም ሞይቶም ክስማዕ እንከሎ፡ ናይ ሓዘን መግለጺ መልእኽትታት ክንዝርግሕን ከከም ኩነታትና ዳሳት ተኺልናን ሽምዓታት ኣብሪህናን ክንዝክሮምን ክንበኽየሎምን ንውዕል ኣለና። እዚ ንቡር ናይ ሓዘን መግለጺ ስርዓታት ከምቲ ባህልናን ወግዕናን ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ክካየድ ዘይምኽኣሉ ከዓ ሓዘን ኣብ ልዕሊ ሓዘን ዝድርብ ኩነታት እዩ።

መልሲ ናይቲ ንስሙ መንግስቲ እንዳተባህለ፡ ኣብ ዓለም ለኻዊ መድረኻት ንኤርትራ ዝውክል ጉጅለ ህግደፍ ኣብዚ ተረኽቦ መልሱ እንታይ ከም ዝኸውን፡ ንተረኽቦ ላምፓዱሳ ወሲኽካ ካብ ዝሓለፈ ተመኩሮና እንፈልጦ እዩ። ነቶም ግዳያት ዋላ ንቓለ ዓለም ካብ ክሳድ ንላዕሊ ከም ዘይግደሰሎም ጥራይ ዘይኮነስ ከም ዘይዝክሮም ፍሉጥ’ዩ። እንተኾነ እቲ ጉዳይ ስለ ዘገረመካን ዝሕደሰካን “ሎሚ እውን ስቕ ድዩ ክብል” ትብል እሞ ዝበሃል እንተልዩ ክትሰምዕ ትጸናጸን። ኣጸናጺና ከዓ። ኩሉ ተሪፉስ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ፡ ከምቲ ኣብ ግዜ ቀይሕ ራዕዲ ኣብ ኢትዮጵያ ይግበር ነይሩ ዝበሃል፡ ወለድን ቤተሰብን ግዳያት ሓዘኖም ከይገልጹ በቲ ጉጅለ ከም ዝተኸልከሉ ዝሕብር፡ ኣብ ልዕሊ ሓዘን ሓዘን ዝውስኽ ወረታት ኢና ንሰምዕ ዘለና። ካብ ተመኩሮ ከም እንዕዘቦ፡ መራሕቲ ሃገራት ኣብ ሃገሮም ከምዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ወሪዱ ዘሎ ህልቂት ከጋጥም እንከሎ፡ መገሻኦም ኣቋሪጾም ናብ ሃገሮም ይምለሱ፡ ካልእ ኣጀንዳታቶ ዓጺፎም ድማ ኣተኩሮም ናብቲ ሓድሽ ተረኽቦ ይኸውን። ጉጅለ ህግደፍ ግና ያኢ ዓራቓይ ኮይኑስ ሕማቕ ምስሉ ሓቢኡ፡ ኣብ ኣስመራ ምስ ልኡኽ ደቡብ ሱዳን ክራኸብን ብጉዳይ የመን ናብ ስዑድ ዓረብያ ክገይሽን ኢና ተዓዚብና። እዚ ጉጅለ ሓንሳብ መንገዲ ጥፍኣት ስለ ዝመረጸ፡ ንጭንቅን መከራን ኤርትራውያን ዋጋ ተዘይሃቦ ዘገርም ኣይኮነን። ምኽንያቱ ምስ መንነቱ ዝኸይድ ተግባር ንሱ ስለ ዝኾነ። ምናልባት እቲ ዘገርም ናትና መንነቱ ብተደጋጋሚ ነጊሩና ክነሱ ካብኡ ንቡር ሓልዮት ምጽባይና እዩ።

ከም ዝተኸታተልናዮ እቲ ጃምላዊ ህልቂት በቲ ናይ ላምፓዱሳን ካለኦት ንኡሳን ህልቂታትን ኣየብቀዐን። እነሆ ድማ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ብዝኸፈአ መልክዑ ኣጋጢሙ። ኣብ መጻኢ ናይ ምቕጻሉ ዕድል እውን ክፉት እዩ። ስለምንታ እቲ ናይዚ ኩሉ መከራ ጠንቂ ኣብ ቦታኡ ስለ ዘሎ። ስለዚ ምሕዛናን ሓድሽ ጸገም ከጋጥም እንከሎ ናይ ተቓውሞ ድምጺ ምስማዕናን ንቡር ኮይኑ፡ እቲ መሰረታዊ መፍትሒ ግና እዚ ኣይኮነን። እቲ መሰረታዊ መፍትሕስ ነቲ ቀንዲ ጠንቂ ስደት ምንጻፉ ጥራይ እዩ። ብናትና ኣረዳድኣ እቶም ጠንቅታት ብዙሓት ኮይኖም እቲ ቀንዲ ጠንቂ ናይ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ስልጣን ምቕጻል እዩ። እቲ ክውገድ ዝግበኦ ከዓ ንሱ እቲ ሃንጎሊማ ጉጅለ እዩ።

እዚ ተረኽቦ ናትና ናይቶም ሰብ ጉዳይ ጥራይ ኮይኑ ዝግደብ ኣይኮነን። ካለኦት በዚ ጉዳይና ዝጽለዉ ኣካላት’ውን ኣለዉ። እዞም ግዳያት ካብ ሃገሮም ምስወጹ ኣብቲ መጀምርያ ዝዕቆብለን ሃገራት፡ ናብቲ ዘይውሑስ መገሻ ከምርሑ እንከለዉ ዝሓልፉለን ሃገራትን ናይ መወዳእታ መዕለቢኦም ገይሮም ዝሓስብወን ሃገራትን ኩለን በዚ ዝጽለዋ እየን። እቲ ጽልዋ ኣብ ቁጠበአንን ጸጥታአንን ዘሕድሮ ኣሉታዊ ኣሰር ሰለ ዘሎ ከዓ የሻቕለን እዩ። ካብዚ ነቒለን እቲ ጠንቂ ክፈልጣ እሞ ካብ መንቀሊኡ ንምንጻፉ ክነጥፋን ክሓስባን ድማ ባህርያዊ እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ብዙሓት ሃገራት ኤውሮጳ፡ ካብ ኤርትራዊ ሓልዮት ጥራይ ዘይኮነ ከካብ ናተን ህድኣትን ርግእትን ነቒለን ነዚ ኣጀንዳና ኣጀንዳአን ገይረነኦ ኣለዋ። ኣፍሪቃ ግና እናሻዕ “ክንድዚ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ሃሊቖም” ተባሂሉ እንዳተነግረ እንከሎ ብስም ሕብረት ኣፍሪቃ ዝድሂ ድምጺ ኣይሰማዕናን። ኣዝዩ ዘተሓሳስብ እዩ። ንዕዘቦ ከም ዘለና እዘን ሃገራት ኤውሮጳ፡ ጠንቂ ናይቲ ዘሰንብድ ዋሕዚ ዝብለኦ፡ ካብቲ ንሕና ጠንቂ እንብሎ ዝተፈልየ ይመስል። ኣብዚ ካብ ተፈላለና መፍትሒ ኣብ ምቕራብ እውን ክንፈላለ ውሁብ እዩ።

እዘን ሃገራት ናይዞም ስደተኛታት ቀንዲ ጸገም እቲ ብህግደፍ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝወርድ ፖለቲካዊ፡ ሰብኣውን ሞራላውን በደል ዘይኮነስ ቁጠባዊ ጸገም እዩ ናብ ዝብል ኣድሂበን፡ ነቲ ጸገም መሊሱ ነቲ ጉጅለ ብዘሰውድ መንገዲ ክፈትሐኦ ዝደለያ እየን ዝመስላ። ንጉጅለ ህግደፍ እልቢ ዘየብሉ ገንዘብ ከሕቁፈኦ’ሞ ንሱ ናይ ስራሕ ዕድል ፈጢሩ ነዚ ካልእ ዝመንቀሊኡ ስደት ክዓግቶ። ብዘይ ቃለዓለም እዘን ሃገራት ጌርና ንምባል ተዘይኮይኑስ ፍታሕ ከምጽእ እዩ ካብ ዝብል ከምዘይኮነ ምርድኡ ዘጸግም ኣይመስለናን።

በቲ ኮነ በዚ እቲ መሰረታዊ ናይ ምቕያር ሓላፍነት ኣብ እንግደዓ ኤርትራውያን ተጻዒኑ ዘሎ እዩ። ካለኦት ወገናት ካብ ነናቶም ሕሳብ እንዳነቐሉ ናብ ኤርትራ ገጾም ዝድርብይዎ ኣእማን ነቲ ንሕና ከም ሰብ ዕማም ዝያዳ ዝምልከተና’ሞ ክንዓሞ ዝግበኣና ዝሕግዞ እምበር ፍጹም ዝትክኦ ከም ዘይኮነ ክንዝግዕ ኣይግበኣናን። እቲ ሓደ ነገር ምስ ኣጋጣመ ንሓዝኖን ሽምዓ ኣብሪህና እንጽልዮን፡ ንግዝያዊ ሕርቃና ዘዕግስ እምበር መሰረታዊ ፍታሕ ዘምጽእ ኣይኮነን። ብዛዕባቲ መሰረታዊ ፍታሕ ክንሓስብ ዘዘኻኽር ደወል ግና ክኸውን ይኽእል እዩ። እቲ ቀንዲ ፍታሕስ “ሕጂኸ ናበይ?” ኢልካ ነንነብኻ ምሕታት እሞ ናይዚ ሕቶ መልሲ ክትረክብ ምብጋስ እዩ። ካብዚ ብምንቃል ኢና ከዓ “ድሕሪ ምብራህ ሽምዓኸ?” ንብል ዘለና።

30 መጋቢት 2015