http://ascenteq.com/project/epdp

ሕዝባዊ መግለጺ-ስዊደን        

ጽላል ስዊደናውያን/ኤርትራውያን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ትማሊ ቀዳም ዕለት 18 ሚያዝያ 2015 ናይ ኣባላት ኣኼባ ኣካዪዱ። ኣብዚ አኼባ እዚ ካብቶም ወሪዶም ዝነበሩ ዛዕባታት እቲ ቀንዲ መካትዕን መዛረብን ዝነበረ ድማ ከመይ ገርና ኢና ናብ ናይ ሓባር ራእይ ከመርሓና ዝኽእል ንባህግታት ድልየትን ሕዝብና ዘማልእ ስትራተጂ ንሕነጽ ዝብል ኢዩ ነሩ።

ኣብ ዝኾነ ደሞክራስያዊ ማዕበል በብግዜኡ ዝተፈላለዩ ርእይቶታት ዝንባለታት ክረኣዩ ባህርያውን ናይ ግድን ኢዩ፣ እቲ ሕቶ ነዚ ዝንባላታት እዚ ከመይ ገርካ ትኣልዮን ተመሓድሮን ኢዩ።

አኼባ ኣባላት ጽላል ብሰፊሑ ብኩነታት ደንበ ተቃውም ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ካብ 2001 ጀሚሩ ክሳብ ኣብዚ ግዜዚ ዝተጓነፎ ብድሆታትን ዕድላትን ብህዱእ ተመያዪጡን ተረዳዲኡን።

አኼባ ኣባላት ጽላል ንዝኾነ ተበግሶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ መን ኣበገሶ ብዘየግድስ ብጽቡቅ መንፈስ ክቅበል ከምዝጸንሔን ሕጂ እውን እንተኾነ በዚ እምነቶ እዚ ዝኾነ ምንቅስቃስ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ምስ ዝመጽእ መርሓባ ኢልና ንቅበሎን ነተባብዖን ምኽንያቱ እቲ እንካይዶ ሕዝባዊ ጉዳይ እምበር ናይ ውልቀ ዝናን ስልጣንን ብሕታውን ጉዳይ ኣይኮነን ብዝብል ኣረዳድኣ ኣሰሚሩሉ።

ቃልሲ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ቃልሲ ተዋፋይነትን እምነትን ኢዩ። በዚ መትከላዊ እምንቶ ድማ ኢና ንኩሉ ዝገጥመና ተጻብኦታት ብልዝብ ክንፈትሕ ጽኒሕና።ሕጂ እውን እንተኾነ ነቲ ተበግሶ ናይ ምቅርራብን ናብ ናይ ሓባር ስራሕ ዝመርሓና ከነዋሃህድ ብወገና ጸገም የለን።

እቲ ኣብዚ ግዜዚ ክኽበር ዘለዎ መበል 24 ዓመት ናጽነት ኤርትራ ብሓንሳብ ምስቶም ሓይሊ ዕማም ነዚ መደብ ሒዞም ዘለዉ ክሳተፉ እቲ ኣኼባ ኣባላት ጽላል ወሲኑ፣ ተማ ጽንብል እምቢ ንምልኪ ናይ ሓባር መልእኽትና ኢዩ፣ እቶም ነዚ ጽንብልዚ እዚ ዓጂቦም ንሕዝብና ዘነቃቅሑን ዘለዓዕሉን ድማ ናይታ ጽባሕ ንጽበያ ኤርትራ ወረስቲ ቃልስና ኢዮም ቅድም ቀዳድም እውን ብሰንኪ በብይንናን ክንከይድ ብምጽናሕን ሓቀኛ ሓበረታ ብዘይ ምርካብን ምንባሩ እቲ ኣኼባ ኣሰሚሩሉ፡፤

ሎሚ ድማ ናይ ሓባር ስራሕና "ክንበል በለ እምበር ኣይተኻዕወን" ስለዚ ምእንቲ ድህነት ሕዝብና ሃገርናን፣ ነዚ ተሪኻዊ መዓልቲ ብሓባር ከነኽብሮን ንትስፉእ መጻኢ ድማ ኣብ ኩሉ ቃልስታት ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ስዊደን ብምውህሃድን ምርድዳእን ክኸውን እቲ አኼባ ለበዋኡ ኣቅሪቡ።

[1]SESADU is a Swedish- Eritrean Community for democratic change established and registered in 2009 in Stockholm. Membership is open to all Eritreans struggling for democracy and human rights. It has achieved a lot in Sweden by influencing the swedish political opinion, awakening and engaging the people against the dictatorship in Eritrea. It has been supporting all forces for democratic change. For further information see our home page by; www.sesadu.se

ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ናብ ፕረሲደንት ኮሚሽን ኣውሮጳ፡ ኣቶ ጃን ካላውድ ዩንከር፡ ኣብ ዝጸሓፎ መዘክር፡ ሕብረት ኣውሮጳ ንህይወት ናይ'ቶም ኣብ ገማግም ኣውሮጳ ዝጥሕሉ ዘለዉ ስደተኛታት ከድሕን ደጊሙ ኣዘኻኺሩ።

ኣቦ መንበር ሰዲህኤ፡ ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም፡ ናብ ፕረሲደንት ኣውሮጳዊ ኮሚሽን ኣብ ዝለኣኾ መዘክር "ኣብ'ዚ ሰሙን'ዚ ኣብ'ቲ ገማግም ባሕርኹም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘጓናፈ ንላምፓዱዛ ዝመሳሰል ዳግማይ ህልቂት ኣብ ሓዘን ኢና ዘለና እሞ፡ ተኻፈልቲ ሓዘና ኩኑ" ኢሉ።

ቅዳሕ ናይ'ዚ መዘክር፡ ናብ ወይዘሮ ፈደሪካ ሞገሪኒ፡ ላዕለወይቲ ኮሚሽነር ናይ ወጻእን ጸጥታዊ ጕዳያት ሕብረት ኣውሮጳ፤ ኣቶ ዶናልድ ታስክ፡ ፕረሲደንት ባይቶ ሕብረት ኣውሮጳ፤ ኣቶ ማርቲን ሹልትስ፡ ፕረሲደንት ኣውሮጳዊ ፓርላማ፤ ከምኡ'ውን፡ ናብ 28 ቀወምቲ ልኡኻት ናይ ኣባላት ሃገራት ኣውሮጳ ተላኢኹ። ኣብ ርእስ'ዚ፡ እቲ መዘክር፡ ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ኤርትራ ምድጋፍ ነቲ ሽግር ንምፍታሕ ዘይኰነስ፡ ነቲ ዲክታቶር ግርም ኣለኻ ምባል ኢዩ ዝቝጸር ዝብል ነቐፌታ ወይ መልእኽቲ ዝሓዘለ ኢዩ ነይሩ።

ህዝቢ ኤርትራ ብተግባራቱ ተስፋ ስለ ዝቖረጸ፡ ንጉጅለ ህግደፍ ካብ ልቡ ካብ ዘውጸኦን እምነቱ ኣብ ልዕሊኡ ካብ ዘልዕልን ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ናይዚ ዘይምትእምማን መንቀሊ ናይቲ ጉጅለ ጥልመትን ኣብ ብዙሕ ጉዳያት ከምቲ ዝብሎ ኮይኑ ዘይምቕራብን እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ዝፈጸሞ ጥልመታት፡ ብሓፈሻኡ ጸጋታት ነጻነት ኤርትራ ብምጭዋይ ዝግለጽ ኮይኑ፡ ዝርዝሩ ነዊሕ እዩ። ንኤርትራ ከም ታይዋን ከነህብትማ ኢና፡ ብመንገዲ ጥሙር ሕርሻ ክንህብትም ኢና፡ ብሕገመንግስቲ ዝምራሕ መንግስቲ ክንምስርት ኢና፡ ውተሃደራዊ ኣገልግሎት 18 ኣዋርሕ ጥራይ ክኸውን እዩ፡ እንደጋና ሓድሽ ሕገመንግስቲ ክንነድፍ ኢና፡ ኣብ ጥሪ 2015 ኮይኑ ድሕሪ 3 ኣዋርሕ ተኣምራዊ ዕቤት ከነርኢ ኢና … ወዘተ ካብቶም ብዙሓት ዘይተተግበሩ መብጸዓታት ህግደፍ ውሑዳት እዮም።

ምስዚ ኩሉ እቲ ጉጀለ ሓንሳብ ዓይኑ ብጨው ተሓጺቡ ኣብ ናይ ምትላል ዓለም ክነብር ዝወሰነ ስለ ዝኾነ፡ እነሆ ሎሚ ድማ ነቲ ብሰንኩ ኣብ ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ ሓሳረመከራን ጥልመትን ዋሕዚ ናብ ስደትን ብሰንኩ ምዃኑ ሓቢኡ፡ መንቀሊ ናይቲ ስደት ፍትወት ነብስን ህርፋን ሃብትን እዩ ኢሉ ሕብረተሰብ ዓለም የታልል ኣሎ። እዚ ጉጅለ ከምቲ ካልእ ግፍዕታት ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ምስ መለአ ናብ ደገ ዝፈስስ ሕማቕ ተግባራቱ፡ ነዚ ምትላልዚ’ውን ኣብ ህዝቢ ኤርትራ እዩ ጀሚርዎ። ነቲ ንኩነታት ብዓይኑ ዝርኢ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ’ኳ ንግዜኡ እንተኾነ እውን ከታልል ዝኸኣለ፡ ካብ ኤርትራ ርሒቖም ንዘለዉን እቲ ምረት ከም ንህዝቢ ኤርትራ ዘየሳሕዮምን ወገናት ንምትላል ድሕር ከምዘይብል ከዓ ንዕዘቦ ኣለና። እዚ ጉጅለ በብግዜኡ ንምትላል ዘቕርቦም ሓሶታት ዝተፈላለዩ ኮይኖም፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን ድማ ነቲ ዝተበገሰሉ ሕግታት ጥሒሱ ደረት ንዘየብሉ ግዜ ከካይዶ ዝጸንሐ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ናብቲ ግቡእ ግዜኡ 18 ኣዋርሕ ክመልሶ እየ ክብል ጀሚሩ ኣሎ። ናይቲ ሽግር መንቀሊ ንሱ ጥራይ ከም ዝኾነ ብምምሳል። ካብዚ ሓሊፉ፡ ነቶም ብሰንኪ ናቱ ወጽዓን በደልን ናብ ስደት ዝኸዱ እሞ ክወጹ እንከለዉ ኣብ ዝተረኽብዎ ንክርሸኑ ዝፈረዶምን ንሓንሳብ ሓተላ ንሓንሳብ ድማ ግለት ክብሎም ዝጸንሐ ዜጋታት “ናብ ሃገሮም እንተተመሊሶም ኣይትንክፎንም እየ” ክብል እውን ይስማዕ ኣሎ። እቲ ዘገርም ከዓ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ናብ ኣስመራ ገይሹ ንዝነበረ ናይ ሃገረ ኢጣልያ ልኡኽ ኣብዘን ዝመጻ ዘለዋ ካብ 3 ክሳብ 5 ዓመታት መስርሕ ደሞክራሲ ኣብ ኤርትራ ከም ዝተኣታቱ ከም ዝገለጸሉ ኣብ ዜናዊ ማዕከናት ኣንቢብናን ሰሚዕናን። እዚ ኣብ ቅድሚ እቲ ብዘይትግበር መብጸዓታት ዝላደየ ኣእምሮ ህዝቢ ኤርትራ ቦታ ከምዘይህልዎ ከሎ ጋና ርዱእ እዩ።

ከምቲ “ክሰርቀኒ ዝረኣኹዎ ክመልሰለይ ኣይኣምኖን” ዝበሃል ህዝቢ ኤርትራ በዚ ናይ’ዚ ጉጅለ ሃተፍተፍ ዝርስርስ ልቢ የብሉን። ምናልባት ግና ንውሽጢ እንዳነበዐ ንደገ ይስሕቕ ይኸውን። እንተኾነ ከምዚ ኣብ ሓደሓደ ሃገራት ኤውሮጳ ክቀላቐል ንዕዘቦ ዘለና፡ ገለ ኣብ ቀረባ ዝጸንሑ ናይቲ ጉጅለ ተማጻደቕቲ ወገናት ብዚ ሓሶቱ ሰንከልከል ይብሉ ይኾኑ። ምናልባት እውን በዚ ተሰናቢዶም ጅቦኦም ዝኸፍትሉ መንግስታት ኣይሰኣኑን ይኾኑ። እነሆ’ኳ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ 312 ሚልዮን ዩሮ ናይ ምሃብ ድንዕምንዕ። እዞም ወገናት እዚኣቶም ጉጅለ ህግደፍ ዝሃብካ እንተሃብካዮ ቆርጢሙ ዝድቅስ እምበር ካብዚ ሒዝዎ ዘሎ ናይ ጥፍኣት መንገዲ ተመሊሱ መንገዲ ደሓን ንክሕዝ ባህርያቱ ከም ዘይፈቕደሉ ተረደኦኦም ካባና ንላዕሊ እንተዘይኮይኑ ንታሕቲ ከምዘይከውን ምግማቱ ዘጸግም ኣይኮነን። ምኽንያቱ ንሳቶም እውን በብደረጃኡ ኣብ ዝተፈላለየ ግዚያት ናይቲ ጉጅለ ግዳያት ዝኾንሉ ተመኩሮ ስለ ዘለዎም። እዞም ወገናት ካብ ዓለም ለኻዊ ሕግታትን ሰብእውነትን ነቒሎም፡ እቲ ኣብ ኤርትራ በቲ ጉጀለ ዝፍጸም ዘሎ ግፍዕታት’ኳ ዘሻቕሎም እንተኾነ፡ ክንድቲ ንሕና እንህቦ ክብደት እንተዘይሃብዎ ግን ዘገርም ኣይኮነን። ዘይኤርትራዊ ወገናት ነዚ ተረኽቦ ከምቲ ካልእ ዛዕባ ካብ ነናይገዛእ ርእሶም ድሕነትን ረብሓን ክርእይዎ ባህርያዊ እዩ። ስለዚ ናይቲ ጉጅለ ጸረ ህዝብን ሃገርን ባህርያት ዘይጽገን ምዃኑ እንዳፈለጡ፡ ምእንቲ ኤርትራውያን ስደተኛታት ተቐቢሎም ከየመሓድሩ፡ በዚ ናይ ህግደፍን ዘይትግበር ቃልን ተኸዊሎም ንዓኣቶም ዘዋጸኦም ክውስኑ እንተፈተኑ ዘገርም ኣይኮነን።

ቅድሚ ሕጂ ካብቲ ንጉጅለ ህግደፍን ምዕራባውያን ትካላትን ከሰሓሕቦም ዝጸነሐ ጉዳያት ሓደ፡ ንሳቶም ኣብ ኤርትራ ብናታቶም ተቖጻጻርነት ኣብ ናይ ልምዓትን መሳለጥያታትን ትካላት ከነውፍር ክብሉ እንከለዉ እቲ ጉጅለ ግና “እቲ ገንዘብ ንዓና ሃቡና ባዕልና ክንሰርሓሉ” ብዝብል ምንባሩ ዘይንርሰዖ እዩ። እዞም ለገስቲ ንናይቲ ጉጅለ ሓሳብ ክቃወሙ ዝጸንሕሉ ቀንዲ ምኽንያት ከዓ እቲ ጉጅለ ነቲ ዝወሃቦ ኣብቲ በሓቲ ስልጣኑ ዘደልድል እምበር ኣብ ህዝቢ ዝርበሓሉ መዓላ ኣይከውዕሎን እዩ ዝብል ጥርጠራ ምንባሩ ፍሉጥ እዩ። እነሆ ከዓ ሎሚ ዋሕዚ ስደት ኤርትራውያን ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ዕቑባ ብምሃብ ዘይኮነስ ኣብ ሃገሮም ናይ ስራሕ ዕድል ብምፍጣር እዩ ክዕገት ዝከኣል ዝብል ምስ ናይቲ ጉጅለ ርኢቶን ህርፋንን ዘሳኒ ዝመስል ሓሳብ ይቀላቐል ኣሎ። እዚ ድማ እቲ ጉጅለ ክጽበዮ ዝጸንሓን ሚልዮናት ዩሮ ክሓቐፈሉ ሃንቀው ዝብለሉ ዘሎን እዩ። እቲ ጉጅለ እቲ ዝወሃቦ ገንዘብ ነቲ ዝተባህሎ መዓላ ከየውዕሎ ከዓ ዕደ። እተን ሃገራት እውን ናይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ሓላፍነት ካብ ምስካም ኣተሃድማ ዕቡያት ንምህዳም እንተዘይኮይኑ ሕዱር ሕማም ጉጅለ ህግደፍ ከም ዘይሓወየ እኳ ደኣ ከም ዝገደዶ ይጠፍአን ማለት ኣይኮነን።

እዚ ከም ሓድሽ ዝቀላቐል ዘሎ ንጉጀለ ህግደፍ ኣጸባቢቕካ ናይ ምቕራቡ ጉዳይ ናባና ማለት ብሓፈሻ ናብ ኤርትርውያን ብፍላይ ድማ ናብ ደንበ ተቓውሞ ዘመሓላልፎ ረዚን መልእኽቲ ኣለዎ። ነዚ ተግባራተን ንቕበሎዶ ኣይንቕበሎን ሕራይ ከም ዘይንቕበሎስ ርዱእ እዩ። ክንድቲ ዘይምቕባልናዶ ንክይትግበር ንሰርሓሉ ኣለና ግና መልሱ ኣይፋልናን እዩ። ገለ ሃገራት ብኸምዚ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ምስቲ ጉጅለ ጉጅም ክብላን ብዛዕባ ምጽጋኑ ክሓስባ ጀሚረን ዘለዋን ናይቲ ጉጅለ ባህርያት ጠፊእወን ዘይኮነስ፡ ነቶም መተካእታ ክንከውን ዝግበናን ሃሰስ ኢለን ስለ ዝሰኣናና ምዃነን ዋላ ቅር እንዳበለና ክንቅበሎ ዝግበኣና ተረኽቦ እዩ። ስለዚ ካልእ ተተረፈ ኣብቲ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ መድረኽ ክንረአ ናብ እንኽእለሉ ደረጃ ክንበጽሕ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ብደሆ እዩ። እዚ ድማ ብድኽመትን ተነጽሎን ናይቲ ጉጅለ ዘይኮነስ ብናትና ፋሕተርተር ጥራይ ዝረጋገጽ እዩ። ነዚ ዘብቅዕ ዓቕሚ ምፍጣር ቀሊል ከምዘይኮነ ርዱእ ኮይኑ፡ እታ ዝርካባ ዓቕምናኸ ኣብ ምንታይ ነውዕላ ከም ዘለና ንሕሰብ። ነዚ ንክትበቅዕ ዝርካቡ ዓቕምኻ ምእካብ ወሳኒ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ክሳብ ክንደይ ንምቅርራብን ሓቢርካ ምስራሕን ዋጋ ንህብ ኣለና ድማ ንሕሰብ። ብመንጽር እቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘውርዶ ዘሎ በደል ህጹጽነት ምውጋድ ጉጅለ ህግደፍ ልዑል ምዃኑ ብሩህ እዩ። እንተኾነ እዚ ኣቐዲምና ዝገለጽናዮ ናይ ዝተወሰኑ ወገናት ምልስላስ ዕድመ እቲ ጉጅለ ኣብ ስልጣንን ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘውርዶ በደልን ከም ዘናወሕከ ንሓስበሉዶ ኣለና። ዝተወሰኑ ኣብ ምኽባር ደሞክራስያውን ሰብኣውን መሰላት ዝነጥፉ ኤርትራውያንን ብዛዕባዚ ዞናና ዓሚቕ ፖለቲካዊ ኣፍልጦ ዘለዎም ዘይኤርትራውያን ግዱሳት ምሁራትን ነዚ ገለ ወገናት ንህግደፍ ክጽግኑ ዘካይድዎ ዘለዉ ፈተነታት ብምቅዋም ብ1 ማዝያ 2015 ዘውጽእዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ዘተባብዕ ኮይኑ፡ ናትና ድምጺ እንተኾነ ካብኡ ክብ ብዝበለ ካብኡ ሓሊፉ ማዕሪኡ ክስማዕ ዘይምኽኣሉ ከዓ ዘሕፍር እዩ’ሞ ግቡእ ኣቓልቦ ንግበረሉ።

16 ማዝያ 2015

እቲ ንህዝብና መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላቱን ሓርነቱን ጊሂሱ ብቑጠባውን ማሕበራውን ሕሰም ዘሳቕዮ ዘሎ ዓመጸኛ ስርዓት፡ ካብ መወዳእታ ወርሒ ዓመተ 2014 ኣትሒዙ ውን ነቲ ዜጋታት ሙሉእ ዕድሚኦም ሰሪሖም ብዘጠራቐምዎ ገንዘባውን ንዋታውን ሃብቲ ዝሃነጽዎ ገዛውቲ ብዘይ ዝኾነ ሕጋዊ መርትዖን ቁቡል ስነ ሞጎትን ካብ ሓደ ከባቢ ናብቲ ሓደ ከባቢ ብምንጣር ብኣሽሓት ዝቑጸር ገዛውቲ ብጭካነ የዕንዎ ኣሎ። ከም ውጽኢቱ ድማ ብኣሻሓት ዝቑጸራ ኤርትራውያን ሲድራቤታት ብዘይ መዕቖቢ ተሪፈን ኣብ ፎቖዶ ጎደናታት ንጸሓይን ቑርን ተቓሊዐን ይርከባ።

እዚ ኣብ ጸሎት ጀመሩ ብቤት-መኻእ ኣቢሉ ናብ ኣርባዕተ ኣስመራ፡ ዓዲ-ቐይሕ፡ ዳዕሮ ጳውሎስ: ሰገነይቲን ዝቕጸለ ኣረሜናዊ ናይ ምዕናው ስጉምቲ፡ ሕጂ ውን ናብ ካልኦት ገጠራትን ከተማታትን ኤርትራ ክልሕም ከም ዝኽእል ኣብ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ደምበ ተቓውሞ ዝተዘርግሐ ሓበሬታ ይእምት።

ሽሕ እኳ እዚ ምእንቲ ሰላምን ፍትሕን መደርግቲ ኣልቦ መስዋእቲ ዝኸፈለ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ቃልዕ ወጺኡ ተቓውምኡ እንተ ዘይገለጸ፡ ነዚ ኣብ ዘመነ መግዛእቲ ውን ርኢዎ ዘይፈልጥ ነውራምን ዘይሓላፍነታውን ተግባር ዝተፈላለየ ኣገባባት ብምጥቃም ይኹንኖ ከም ዘሎ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ዝዝርግሑ ዘለው ዜናታት ይሕብሩ። ንኣብነት ኣብ ዓዲ-ቐይሕ ተማሃሮን ምንእሰያትን ነቲ ኣብ ቅድሚ ዓይኖም ዝካየድ ዝነበረ ጽዩፍ ተግባር ክጻወርዎ ስለ ዘይካኣሉ ነቶም ነቲ ተግባር ዝፍጽሙ ዝነብሩ ኣባልት ሰራዊትን ጸጥታን ኣእማን ብምድርባይ ከም ዝተቓወምዎምን እቲ ናይ ምዕናው ተግባር ንግዚኡ ደው ከም ዝበለን ይዝከር፡፡ ከምኡ ‘ውን ዝሓለፈ ሰሙን ህዝቢ ዳዕሮ ጳውሎስ ኣብ ቅርዓት ዓዲ ታቦት ብምውጻእ ጸሎትን ምህለላን ብምክያድ ተቃውሞኡ ከም ዘስምዐ ዝተተፈላለያ ብጉዳይ ኤርትራ ዝግደሳ ማዕከናት ዜና ሓቢረን እየን።

ንሕና ኣብ ቤይ ኤርያ ካሊፎርንያ እንነብር ኤርትራውያን ውን ነዚ ብምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዝፍጸም ዘሎ ኣዕናዊ ተግባር ኣትሪርና ንኹንን። ነቲ ህዝቢ ኤርትራ መሰሉን ክብረቱን ንምርግጋጽ ዘካይዶ ዘሎ ዝተፈላልየ ናይ ተቓውሞ ኣገባባት ምሉእ ደገፉ የረጋግጽ። ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝርከብ ህዝብና ከኣ ነዚ ኣረሜናዊ ተግባር ኣብ ምክያድን ህዝቢ ኣብ ምብስባስን ብሓላፍነት ይሳተፉ ናይ ዘለው ዜጋግታት ጽፉፍ መዝገብ ክሕዝን ነቲ ዝፍጸም ዘሎ ኣረሚናዊ ተግባራት ብቪድዮን ደረቕ ስእልን ብምልዓል ክስንዶን ከኣ በዚ ኣገጣሚ ንጽውዕ። ኣብ መላእ ዓለም እንርከብ ኤርትራያን ከኣ ከም ውትሩ ሰፊሕ ተሳታፍነትን ዝርገሐን ዘለዎ ሰልማዊ ሰልፍታት ብምክያድ ነዚ ኣብ ሃገርና ዝከይድ ዘሎ ነውራም ተግባር ኣብ ምቅላዕ ሓቢርና ክንሰርሕ ጻውዒትና ነቕርብ።

10 ምያዝያ 2015

ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ በይ ኤርያ- ካሊፎርንያ

ንጉዳይ ልዑላውነት ብግቡእ ንምርዳእ ኣብ መንጎ (government) መንግስቲ ወይ ምምሕዳርን ኣብ መንጎ (State) ሃገር ወይ ደውላን ዘሎ ፍልልይ ብግቡእ ምርዳእ የድሊ። መብዛሕትኡ ግዜ ተራ ሰባት ብሓፈሻ፡ ኣብ ቋንቋ ትግርኛ ድማ ብፍላይ ንኽልቲኡ (ማለት ንstate and government) መንግስቲ ዝብል ቃል ኢዮም ዝጥቀሙ። ስለዚ፡ ነዚ ሕልኽልኽዚ ንምብራህ መንግስቲ ንgovernment ሃገር ወይ ሃገረ ኤርትራ ድማ ንstate ዝብሉ ቃላት ክጥቀም ኢየ። ነዚ ንምብራህ ዝሕግዝ ዝረኸብክዎ ጽሑፍ ውን ብኸፊል ተርጕመ ከቕርቦ ክፍትን ኢየ።

1. ሃገር ብኣርባዕተ ረቋሕቲ ዝቖመ ኣምር ኢዩ። ንሳቶም ድማ፡ ህዝቢ ወይ ነባሮ፡ ዶብ፡ ምምሕዳርን ልዑላውነትን ኢዮም። መንግስቲ ወይ ደውላ ክንብል ከለና ግን፡ ሓደ ኣካል ወይ ባእታ ናይ ሃገር ኢዩ። ብኻልእ ኣገላልጻ፡ መንግስቲ መሳርሒ ናይ ሃገር ኢዩ። ስለዚ ከኣ ኢዩ ኣብ ዲሞክራሲ መንግስቲ ከም ኣገልጋሊ ሃገር ድማ ከም ጎይታ ወይ ዋና ዝቑጸር። ብዝያዳ ንምብራህ መንግስቲ ከም ሓንጎል ወይ ርእሲ ናይ ወድሰብ ሃገር ድማ ከም ኩሉ ኣካላት ወዲ ሰብ እንተላይ ሓንጎል ጌርካ ክውሰድ ይከኣል።

1. The State has four elements like population, territory. Government and sovereignty. Government is a narrow concept and it is an element of the State. It is rightly said the State is an organic concept in which the government is a part. Willoughby writes. "By the term government is designated the organization of the State machinery through which is designated the organization of the State machinery through which its purposes are formulated and executed'". Government is an agent of the State. That is why in a democracy, it is considered as servant and the State as master. Government is compared with the brain of the living organism; what the brain is to the man. The government is to the State.

2. ሃገር ቀዋሚ ወይ ነባሪ ወይ ዘይቀያየር ኢዩ። መንግስቲ ወይ ምምሕዳር ግን ግዝያዊ ኢዩ። መንግስቲ ይቐውም ብኻልእ መንግስቲ ከኣ ይትካእ። መንግስቲ ብሞት ናይ መራሒኡ ወይ ብዕልዋ ወይ ብምርጫ ተሳዒሩ ይቕየር፡ እታ ሃገር ግን ነባሪት ኢያ።

2. The State is more or less permanent and continues from time immemorial. But the government is temporary. It changes frequently. A government may come and go, but the State continues for ever. Death of a ruler or the overthrow of a government in general elections does not mean the change of the State. If the Janata Government replaces the Congress Government, it involves no fundamental changes in the structure of the State of India.

3. ሃገር ወይ ደውላ ብኩሎም ዜጋታቱ ኢዩ ዝቐውም። ኩሎም ግን ኣባላት መንግስቲ ወይ ምምሕዳር ኣይኮኑን። መንግስቲ ብውሑዳት ሰባት ኢዩ ዝቐውም። ኣካላት መንግስቲ 3 ኢዮም። ሓጋጊ፡ ፈጻምን ፈራድን ከኣ ይብሃሉ። ነዚኦም ዘምሓድሩ ድማ ሒደት ሰባት ኢዮም። ስለዚ፡ ሃገር ካብ መንግስቲ ዝሰፍሐ ኢዩ። ኣባል ናይ ሃገር ክትከውን ናይ ግድን ኢዩ፤ ኣባል ናይ መንግስት ክትከውን ግን ናይ ግድን ኣይኮነን። ንኣብነት ዝኾነ ኤርትራዊ ዜጋ ኣባል ናይ ሃገረ ኤርትራ ክኸውን ናይ ግድን ኢዩ፤ ኣባል ናይ መንግስቲ ኤርትራ ክኸውን ግን ናይ ግድነት ኣይኮነን።

3. The State is generally composed of all citizens but all of them are not members of the government. The government consists of only a few selected citizens. The organ of the government consists of only a few selected citizens. The organs of the government are executive, legislature and judiciary. The few selected persons will run these three organs of the government. Thus, the State is a much broader organization than the government. Membership of the State is compulsory but not that of the government.

4. ሃገር/ደውላ ልዑላውነት ኣለዋ። ስልጣን ሃገር/ደውላ ፍጹም ወይ ደረት ዘይብሉ ኢዩ። ስልጣኑ ብዝኾነ ይኹን ካልእ ትካል ክምንዛዕ ኣይፍቀድን ኢዩ። መንግስቲ ግን ከምዚ ዝኣመሰለ ልዑላውነት የብሉን። መንግስቲ ናይ ገዛእ ርእሱ ስልጣን የብሉን፤ እንታይደኣ ብመሰረት ቅዋም፡ ብሃገር/ደውላ ኢዩ ዝውከል ወይ ዝምዘዝ። ስልጣኑ ብውክልና ኮይኑ ደረት ዘለዎ ውን ኢዩ።

4. The State possesses sovereignty. Its authority is absolute and unlimited. Its power cannot be taken away by any other institution. Government possesses no sovereignty, no original authority, but only derivative powers delegated by the State through its constitution. Powers of government are delegated and limited.

5. ሃገር ዝብል ኣምር ረቂቅ ወይ ዘጭበጥ ክኸውን ከሎ መንግስቲ/ደውላ ግን ዝጭበጥ ኢዩ። ሃገር ኣይርአን ኣይዋሳእን ኢዩ። መግለጺ ሃገር/ደውላ መንግስቲ ኢዩ። መንግስቲ ብውሱናት ዝርኣዩን ዝጭበጡን ሰባት ዝቖመ ትካል ኢዩ። መንግስቲ/ደውላ ክርአን ክሕተትን ዝከኣል ጭቡጥ ውድብ ኢዩ።

5. The State is an abstract concept whereas government is a concrete one. Nobody sees the State and the State never acts. The government is a physical manifestation and it acts for the State. It consists of a definite group of persons who can be seen and known. It is a tangible organization which can be seen and questioned.

6. ሃገራት ኩለን ሓደ ዝኾነ ባህርያት ኢዩ ዘለወን። ዓበይቲ ይኹና ንኣሽቱ ብዘየገድስ ባህርያተን ሓደ ኢዩ። መንግስታት/ደውላታት ግን ዝተፈላለያ ኢየን። ንጉሳዊ፡ ዲሞክራስያዊ፡ ሪፑብሊካዊ፡ ምልካዊ፡ ወትሃደራዊ፡ ኣሃዳዊ፡ ፈደራላዊ፡ ፕረሲደንታዊ፡ ፓርሊያመንታዊ ...ወዘተ መንግስታት ምህላዎም ከም ኣብነት ምጥቃስ ይከኣል።

6. All States are identical in character and nature. Whether big or small, the characteristics of the State do not undergo changes. But governments are of different types and they may vary form the State to the. State Various political scientists, have given different classifications of government. Aristotle had classified government into monarchy, aristocracy and democracy Marriot has classified government into parliamentary or presidential and unitary or federal. Thus, there is no uniform pattern of government. But the State is a universal institution having one single form with its four essential characteristics.

7. ዜጋታት ኣንጻር መንግስቶም ክኾኑ መሰል ኣለዎም ኣንጻር ሃገር ክኾኑ ግን መሰል የብሎምን። ንሃገር ወኪሉ ዝሰርሕ መንግስቲ ኢዩ። ስለዝኾነ ጌጋ እንተደኣ ተፈጺሙ፡ እቲ ጌጋ ናይ መንግስቲ/ደውላ እምበር ናይ ሃገር ኣይኮነን። ዜጋታት ኣባላት ሃገር ስለዝኾኑ ኣንጻር ገዛእርእሶም ክኾኑ ኣይክእሉን ኢዮም።

7. Lastly the citizens possess rights to go against, government and not against the State. The State only acts through the government and the government may commit mistakes and not the State. Thus, the citizens have only rights to go against the government. Moreover, the State consists of a the citizens, the citizens go against the State, it will mean to go against themselves. This is an impossible proposition. The State is therefore, and indestructible union of citizens having the chief characteristic of permanence and continuity. Government is only a part of the State.

ብቐሊሉ ኣብ መንጎ መንግስትን ሃገርን ዘሎ ፍልልይ ንምርዳእ ንጉዳይ ፍልስጤም ከም ኣብነት ክንወስድ ንኽእል ኢና። ፍልስጤማውያን ኣብቲ ዝቖጻጸርዎ ከባቢታት ናይ ገዛእ ርእሶም መንግስቲ/ደውላ ኣለዎም። ኣብ ቃዛን ኣብ ምዕራባዊ ገማግምን ናቶም መንግስታት/ደውላታት ኣለዎም፤ ሃገር ግን የብሎምን። ሃገሮም ኣብ ትሕቲ እስራኤል ኢይ ዘሎ። ክልተ ሃገራት፡ ናይ እስራኤላውያንን ናይ ፍልስጤማያንን ንምምስራት ድማ ብሕቡራት ሃገራት ዝካየድ ዘይተዓወተ ጻዕርታት ኣሎ።

ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ሓቅታት ምስ ኵነታት ኤርትራ ኣገናዚብና ክንርእዮ ከለና፡ ሃገረ ኤርትራ ክበሃል እንከሎ፡ መንግስቲ/ደውላ ኤርትራ ማለት ከምዘይኮነ ብሩህ ክኸውን ኣለዎ። ሃገረ ኤርትራ ክበሃል ከሎ፡ ህዝቢ፡ ዶባት፡ መንግስትን ልዑላውነትን ኤርትራ ዘጠቓለለ ኢዩ።

መንግስቲ/ደውላ ህግደፍ፡ ብሃገረ ኤርትራ ዝተወከለ ወይ ዝተመዘዘ ኣካል ኣይኮነን። ብኢደ ወነኑ ኣብ ስልጣን ዝተወጥሕ ጉጅለ ኢዩ። ንልዑላውነት ናይ ሃገረ ኤርትራ ወይ ንህዝባን ዶባታን ልዑላውነታን ዘድፈረ ሓይሊ ምዃኑ ኩሉ ዝሰማምዓሉ ሓቂ ኢዩ። እዚ ስለዝኾነ ግን፡ ካልእ ንሃገረ ኤርትራ ክከላኸል መሰል ዘለዎ ኣካል የለን ማለት ኣይኮነን። ነፍስወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ ይኹን ፖለቲካዊ ውድባቱ ከም ኣባል ሃገረ ኤርትራ ንልዑላውነት ኤርትራ ክከላኸሉ ሓላፍነትን ግቡእን ኣለዎም።

ብ5 ሚያዝያ 2015 ብዮውሃንስ ኣስመላሽ ዝምራሕ ኤርትራዊ ስምረት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ዝወጸ ንመጥቃዕቲ ናይ ቢሻን ማይ ዕዳጋን ዝምልከት መግለጺ እዚ ዝስዕብ ጥቕሲ ኣንቢበ "እዚ ይኹን እቲ ዝተደብደበ ቀንዲ ቁጠባዊ ምንጪ ናይቲ ጨቋኒ ስርዒት ካብ ኮነን እቲ ዝተደብደበ ወተሃደራዊ ትካል’ውን ቅድሚ ኩለ ንህዝቢ ኤርትራ ቀጺለ ከኣ ንጎረባብቲ ሃገራት ሰላም ዝኸልአን ኣገባብ ክሳብ ዝኾነ መን ገበሮ ብዘየገድስ ኣገናዕ ክበሃል ዝግብኦ ስርሒት ምዃኑ ሙሉእ ዕግበትና’ዩ።ከም'ዚ ዝኣመሰለ ስርሒት ንህግደ ፍጹም ትንፋስ ዘይህብ ኣብ ሳልስቲ ሳልስቲ እንተዝደጋገም'ውን ዕምሪ ናይቲ ጨቋኒ ስርዒት ህግደፍ ንምሕጻርን እፎይታ ውጹዕ ህዝብና ንምቕልጣፍ ዒቢ ተራ ዜጻወት’ዩ።

ኣብ ከም'ዚ ዜኣመሰለ ህሞት ንጉዳይ ናይቲ ህዝቢ ብምዝንጋዕ ኩሉ ግዜ ዝደጋገም ልዕላውነት ዝብል መዝሙር ትምክሕተኛታት ክዝመር ይስማዕ’ዩ።"

እዚ እምነትን እዚ ዕግበትን እዚ ናይ ሕጊ ኣልቦነት ስርዓት ንኽነግስ ዝድግፍ ናይ ጭቁናት ዘይኮነስ ናይ ጨቆንቲ ድምጺ፣ ድምጺ ናይ መሰል ወይ ፍትሒ ዘይኮነስ፡ ድምጺ ናይ ህርፋን ስልጣንን ድምጺ ናይ ገዛእትን ኢዩ። ዝኾነ ይኹን መንግስቲ፡ ህዝቢ ዘይጥቀመሉ ትካላት ብዝብል ምስምስ ኣብ ልዕሊ ካልኦት መንግስታትን ሃገራትን ውግእ ክውልዕ ዝጽውዕ ናይ ዕንወትን ብርሰትን ዕድመ ኢዩ።

እቲ መግለጺ ናይ ኤስደለ፡ ብምጥሓስ ናይ ዶባት ኤርትራ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን በቲ መጥቃዕቲ ክወርድ ብዝኽእል ጉድኣት፡ ኮታ፡ ነቶም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ናይ ሃገረ ኤርትራ መለለዪ ዝኾኑ ረቛሕቲ ዝግበር ጥሕሰት ብፍጹም ዘየሕምሞ ውድብ ምዃኑ ካብ ቃላቱ በሪሁለይ።

ኤርትራ ብ1993 ኣብ ዝተኻየደ ሪፈረንደም ናጻን ልዕላዊትን ሃገር ኮይና ኣብ ሕቡራት ሃገራት ክቡር ቦታ ከምዝረኸበት ዝረስዐ መግለጺ ኢዩ። እዚ ቦታዚ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ዘይኮነስ ናይ ሃገረ ኤርትራ ቦታ እኳ'ዩ። ኤረ! ከመይ ገይሮም ኢዮም ኣብ መንጎ መንግስቲ ኤርትራን ሃገረ ኤርትራን ዘሎ ፍልልይ ክርድኡ ዘይከኣሉ?!!!!!

ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ትካላት ኤርትራ ንዝግበር መጥቃዕቲ ንዝተቓወሙ ኤርትራውያን ዜጋታት ይኹኑ ውድባት ትምሕክታውያን ምባል ንሓላፍነትካ ምዝንጋዕ ጥራሕ ዘይኮነስ "ተሓጓሚ ከሎስ፡ ተሓዚ ይጠርጥ" ዘብል ኢዩ። ነቲ ብኢትዮጵያ እተገብረ መጥቃዕቲ መን ገበሮ ብዘየገድስ ኣገናዕ ክበሃል ዝግብኦ ስርሒት ምዃኑ ሙሉእ ዕግበትና’ዩ ዝብል ሃገራውን ዲሞክራስያውን ፤ ነዚ ዝተጻረረ ድማ ትምክሕታዊ ኢዩ ምባልሲ ግርንቢጥ'ዶ ኣይኮነን። ኣብ ሰሳልስቲ ደጋጊምኩም ጽፍዑና ምባል ድዩ ሃገራዊ????!!!

ምክልኻል ልዑላውነት ናይ መንግስታት ሓልፍነት ብሓፈሻ ወይ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ሓላፍነት ጥራሕ ኣይኮነን። እንታይ'ደኣ ናይ ኩሉ ዜጋ ሓላፍነት ኢዩ። እትረፍ'ዶ ንዶባትካን ዜጋታትካን ናብ ሓደጋ ዘእቱ ስጉምቲ ዋላ ኣብ ልዕሊ ዜጋታትካ ኣብ ግዳም ዝወርድ ግፍዕታት ምክልኻል ኣካል ናይ ልዑላውነትካ ምክልኻል እምበር ንዓሌትካ ወይ ዘመድካ ዝወረደ ግፍዒ ምክልኻል ኣይኮነን።

ስርዓት ኢሳያስ ብዛዕባ ዶባት፡ ህዝቢ፡ ልዑላውነት ኤርትራ ዝግደስ ኣይኮነን። ንሕና ግን ከም ዜጋታት ብዛዕባ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ዶብ፡ ብዛዕባ ኣብ ምድረበዳን ባሕርን ዝሃልቁ ዘለዉ ስደተኛታት፡ ብዛዕባ ምውዳቕ ናይ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ክንዛረብን ክንሰርሕን ሓላፍነትና ኢዩ።

ኣብ መንጎ ሃገራት ዘሎ ዝምድና ኣብ ዲሞክራሲ ዝተመስረተ ዘይኮነስ፡ ኣብ ናይ ሕድሕድ ረብሓን ምክብባርን፡ ኣብ ኣህጉራዊ ውዕላትን ስምምዓትን ዝምርኮስ ዲፕሎማስያዊ ዝምድናታት ኢዩ።

ብርሃነ ኣብርሃ

ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡

ንምእመናን ክርስትናን፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ብጠቕላላን  እንቋዕ ናብ  በዓል ትንሳኤ ኣብጽሓኩም እናበለ፡  ስቅያት ህዝብና ዝድምደመሉ፡ ዓመተ ሰላምን ራህዋን ድማ ዝጅምረሉ በዓል ክዀነልና ሰናይ ትምኒቱ ይገልጽ።

መንግስተኣብ ኣስመሮም

ኣቦ መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ

ሳዕቤናት ብኩራት ደሞክራኢያዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ምብዛሑ፡ ሓደ ክልተ ኢልካ ዝዝርዘር ዘይኮነስ፡ ብሓፈሻ ንህልውና ናይታ ክቡርን መሪርን መስዋእትነት ዝተኸፍላ ሃገር ኣብ ሓደጋ ኣውዲቑ ዘሎ ጉዳም ተርእዮ እዩ። ብሰንኪ ደሞክራስያውነት በዂሩ ዲክታተርነት ምስዕራሩ፡ ኤርትራዊ ኩለመዳያውነት ኣብ ሕማቕ ዘይኮነስ ኣብ ኣዝዩ ሕማቕን ኣስጋእን ደረጃ ወዲቑ ከም ዘሎ ባዕሉ ዝዛረብ ዘሎ እዩ። ካብ ምዕጻው ኣብያተ ትምህርቲ ክሳብ ስእነት ሕክምና፡ ካብ ግዱድ ዕስክርና ክሳብ ኢደወነናዊ ማእሰርቲ፡ ካብ ህልቂት ዓዲ ኣብየቶ ክሳብ መቕዘፍቲ ላምፐዱሳ፡ ካብ መስርዕ ንባኒ ክሳብ መስርዕ ንመጐዓዝያ፡ ካብ መሬት ምዝማት ክሳብ ምፍራስ ኣባይቲ ኣንዳበልካ፡ እንተዘርዚካዮ ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን ዘሕዝን ጥራይ ዘይኮነስ ዘዕብድ እዩ። ኩነታት ናይቲ ናብ ብርሰት ገጹ ዝምዕብል ዘሎ ስደት እንተወሲኽካሉ ድማ ክሳብ ክንደይ መጻኢ ህዝብናን ሃገርናን ጸልማት’ኳ ተዘይበልናዮ ድብዙዝ ምዃኑ ምርድኡ ዝእግም ኣይኮነን።

ጉዳይ ስደትን መጻኢ ዕድል ሃገርናን፡ ኣብዚ ሎሚ እዋን ንዓና ነቶም ሰብ ጉዳይ ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮነስ ንዓበይቲ ዓለም ለኻዊ ትካላትን ሰብኣዊ ማሕበራትን ኣዝዩ ኣሰካፍን ድቃስ ዝኸልእን ዛዕባ ኮይኑ ኣሎ። ኣብ ገሊኡስ ንሕና ምስቲ ዘስካሕክሕ ተረኽቦ ግዲ ተለማሚድና ካባና ንላዕሊ ዝሻቐሉ ዘይኤርትራዊ ወገናት ይረኣዩ እዮም። “ወዮ ናይ ጸላኢ ዕርድታት ብምጥሓስ ዝፍለጥ ዝነበረ ኤርትራዊ ትብዓትን ኒሕን ዶባት ጥሒስካ ናብ ስደት ብምውሓዝ እምበር ተደዊኑ” ዝብሉ ወገናት እውን ብዙሓት እዮም። ንሕና ግና ወይ ከምቲ “ መነባብሮይ እንተ ኢልካዮስ መቓብር እውን ይመውቕ” ዝብልዎ ግዲ ኮይኑ ነቲ ጸገም ናትና ኢልናዮ፡ እቲ ስደት ክንድቲ ክንስከፎ ዝግበኣና ዘሻቕለና ዘሎ ኣይመስለንን።

ቅድሚ ሕጂ ተደጋጊሙ ከም ዝተገልጸን እቶም ናብ ስደት ዝውሕዙ ዘለዉ እውን ከምዘይስሕትዎ፡ ስደት ናይ ተቓውሞ መግለጺ እምበር መሰረታዊ ፍታሕ ዘምጽእ ወፍሪ ኣይኮነን። እቲ ንክትስደድ ጠንቂ ዝኾነካ ምኽንያት እንተዘይፈቲሕካዮ፡ ኣብቲ ዝተሰደድካዮ እውን ደድሕሬኻ እንዳኸደ እዩ ዘሰኩነካ። እዚ ሓቂ’ዚ እቶም ካብ ኤርትራ ኣሸሓት ማይላት ርሒቕም ተሰዲዶም ክነሶም ዘይረሃዎም ኤርትራውያን ዝምስክርዎ ዘለዉ እዩ። እቲ ጠንቂ ስደት ዝኾነ ኣብ ኤርትራ ዓሪዱ ዘሎ ጉሒላ ጉጅለ እንተዝውገድ ግና እታ ንምድላያ ነዊሕን ዘይውሑስን ማይላት ንጐዓዘላ ዘለና “ራህዋ” ኣብ ኤርትራ ከካብ ገዛና ከይወጻእና እውን መረኸብናያ። እዚ ጠንቂ ስደትን ብርሰት ኮይኑ ዘሎ ብውሑዳት ጐሓላሉ ዝተደኰነ ጉጅለ ህግደፍ፡ ብቃልሲ ጥራይን ጥራይን እዩ ዝውገድ። ዓዲ ገዲፍካሉ ምኻድ ግና መሊሱ ከም ዘሻድኖ ባዕሉ በብግዜኡ ብኣዝዩ ጽዩፍ ቃላት ይገልጸልና ኣሎ። “ሓተላ” እትብል ቃል ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣይንረስዕ። እምበኣር እቶም ነዚ ዘርኢ መርገም ክቃለስዎ ዝግበኦም ብሓፈሻ ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ፡ ደሞክራሲ፡ ልምዓትን ራህዋን ክኾኑ እንከለዉ፡ ናትና ናይ ኤርትራውያን ግደ ግና ብፍላይ መሪሕ ምዃኑ ኣይንረስዕ። ካብ ውድቀት እቲ ጉጅለ መሪሕ ተረባሕቲ እውን ንሕና ኢና።

ሎሚ ኣብ ፈቐዶ ኩርናዓት ዓለምና ኣደዳ ኩሉ ሳዕቤናት ስደት ኮይኖም ዘለዉ ኤርትራውያን እውን፡ እቲ ፍታሕ እዚ ኣብ ላዕሊ ትጠቒሱ ዘሎ ምዃኑ ኣይክሕድዎን እዮም። ምረት ስደት ዕረ ከም ዝጥዕም ኣስተማቒሮም ናብ መድረኽ ቃልሲ ዝምለሱ ኣዝዮም ውሑዳት ምህላዎም ድማ ናይዚ ምስክረነት እዩ። ብሓፈሻ ግና ነቲ ግንዛበኦም ኣብ ምትግባሩ ዘለዎም ትግሃት ኣዝዩ ትሑት እዩ። ነዚ ጉጅለ ከይቃለስዎ ኣጸጊሞሙና ዝብልዎም፡ ካብ ምንቃፍ ንደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ጀሚርካ ብዙሓት እዮም። ካብቶም ከም ዕንቅፋት ዝዝርዝርዎም መብዛሕትኦም ዘይከሓዱ’ኳ እንተኾኑ፡ ተቓሊስካ ዘይዕረዩ ግና ኣይኮኑን። ምቅላስ ማለት ኣብ ዝተጸርገ መንገዲ ምምራሽ ጥራይ ዘይኮነስ፡ እንተላይ ምጽራግ መንገዲ ቃልሲ ዘጠቓልል እዩ። “ድሌትን ድልውነትን እንተልዩ፡ እቲ መንገዲ ኣሎ” ከም ዝበሃል።

ዝተወሰና ሃገራት ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት በብዝጥዕመን ብምትንታን፡ ኤርትራውያን ብዘይካ ህርፋን ቁጠባዊ ረብሓ ክስደዱ ዘገድድ ፖለቲካዊ ጸገም ስለ ዘይብሎም፡ ናብ ዓዶም ክምለሱ ይኽእሉ እዮም ክብላ ይደናደና ኣለዋ። ኣብዚ ገለ ኣካላት መንግስቲ ደንማርክን ዓባይ ብሪጣንያን ከም ኣብነት ዝጥቀሱ እዮም። ሕብረት ኤውሮጳ እውን ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጉጅለ ክሳብ ክንደይ ንህዝቢ ዘይሓሊ ገሃሲ ኩሉ ምሰላት ምዃኑ፡ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝቖሙ ኣጻረይቲ ኣካላት ንዝሃብዎ ምስክርነት ጓስዩ፡ ጁባ ናይቲ ጉጅለ ክመልእ ይወጣወጥ ከም ዘሎ ንዕዘቦ ኣለና። ነዚ ንህልዊ ኩነታት ክሒድካ ምስ ዲክታቶርያዊ ጉጅለ ናይ ምምጽዳቕ ተግባራት፡ ናብ’ዞም ዝጠቐስኩዎም ዘይኤርትራዊ ኣካላት ጥራይ ነላግቦ ኣይኮነን። ኣፍራሲ ግደ ናይቶም ኣብ ሃገርና ምንባር ስኢና ኢሎም ናይ ሃገራት ናይ ምንባር ውሕስነት ምስ ረኸቡ፡ ኣብ ኤምባስታት ናይቲ ጉጅለ ከይዶም ጉንብሕ ጥልዕ ዝብሉ ኣካላት ብጽሒት እውን ክዝንጋዕ ኣይግበኦን። እቲ ሓደ እንዳሃነጸ እቲ ሓደ ኣፍራሲ ኣብ ዝኾነሉ ኣብ ማእከል ተጠቃሚ እቲ ጉጅለ ምዃኑ ከዓ ክንዝንገዖ ዝግበኣና ኣይኮነን። ሕማቕ ምስሊ ናይቶም ናይ ብሓቂ ስደተኛ መሲሉና ዝራህራናሎም፡ ምናልባት እውን ንብረትና ሸይጥና ህይወቶም ዘድሓና ወገናት ሕማቕ ኣብነት እዚ ጥራይ ኣይኮነን። ነቲ ዝሓለፍዎ መስርሕ ረሲዖም ሕንኮም ቀንጢጦም ኣብ ንግዲ ኣሓዋቶም ዝተዋፈሩ እውን ኣለዉ።

ከምቲ ዝተገልጸ ዓይኒ ማይ ስደት እንተዘይነጺፉ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝወርድ በደል መወዳእታ የብሉን። ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሩ ውጥም ቅልቅል ክብል ዝጸንሐ ኣብዚ እዋንዚ ግና በሪኹ ዝውረ ዘሎ ጉዳይ ምግዓዝ ኤርትራውያን ስደተኛታት ካብ እስራኤል ናብ ሩዋንዳን ዩጋንዳን ሓደ መርኣያ እዩ። መንግስቲ እስራኤል ኣብ ክንዲ በቲ ንስደተኛታት ዝምልከት ዓለም-ለኻዊ ሕጊ ተማእዚዙ ዘመሓድሮም ገንዘብ ከፊሉ ክጉሕፎም ዝወሰነ እዩ ዝመስል። እዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ክሳብ ክንደይ ሓሲሮም ከም ዘለዉ ዘርኢ እዩ። ምናልባት ድሕሪ ክንደይ መሰናኽል ናብ እስራኤል ምስ ኣተዉ ጸገሞም ዝተወደአ መሲልዎም ይነብር። ግና ኣይተወደአን። እንሆ ድማ ናብ ማእከላይ ኣፍሪቃ ካልእ ናይ ስደት ዑደት ክጅመር።

ሩዋንዳ ብናተይ ግምት ኣይኮነንዶ ንናይ እንዳማታ ስደተኛታት፡ ካብ ዓዶም ብዝሓሸ ከተመሓድር፡ ክሳብዚ ቀረባ እዋን ብበበዓይነቱ ውግእ ሕድሕድ ትሕመስ ዝነበረትን ጌና ቁስላ ዘየሕወየትን እያ። ብደረጃ ቁጠባዊ ዕቤት እውን ንዜጋታታ ኣስሪሓስ፡ ናይ ካልእ ዜጋ ጉልበት ኣብ እትደልየሉ ደረጃ ዘይበጸሐት፡ ብመዳይ ዕቤት ንስሙ’ኳ ደሃያ ሰሚዕናያ ዘይንፈልጥ ህዝባ ምስ ተፈጥሮኣዊ ሃብቱ ጾሙ ዝሓድረላ ሃገር እያ። ምናልባት ኤርትራውያን ዝመብዛሕኦም ስደተኛታት ክትቅበል እትውስነሉ ዘላ ምኽንያት እውን ብዋጋ ስቅያቶም ካብ እስራኤል ዘይተኣደነ ሚልዮን ዶላራት ንምርካብ ይኸውን። ኩሉ ግዜ ናይ ግዜ ቅልውላው ነጋዶ ክህልዉ ናይ ግድን ስለ ዝኾነ እነሆ በዓል ሩዋንዳን ዩጋንዳን፡ ጉጅለ ህግደፍ ናይ ዝቐረቦ ናይ ጥፍኣት መኣዲ ተጠቀምቲ ክኾና ይደናደና ኣለዋ። ኤርትራውያን ድማ ኮንዶኾን ካብዚ ወጺእካ ራህዋ ይርከብ ኢሎም ካብ በዓል ሩዋንዳ ናብ ካልእ ከባቢ ጉዕዞ ምጅማሮም ኣይተርፍን ይኸውን። ሽዑ ዝኽፈል ህይወት ከዓ ክህልው እዩ።

ከምዚ ከጋጥም እንከሎ “ወደን ከይሓምያስ ሰበይቲ ወደን” ይብሉ ወለድና። ክንጥቕሰን’ኳ ናይ ግድን እንተኾነ ቀንዲ ናይቲ ጉዳይ ተሓተቲ፡ እስራኤል፡ ሩዋንዳ፡ ዩጋንዳ ደንማርክን ብሪታንያንን ጥራይ ኣይኮናን። ካብ’ቶም ቀዳሞትን ቀንድን ተሓተቲ ጉጅለ ህግደፍ ዝለዓለ እጃም ዝወስድ ኮይኑ፡ ዝተፈላለዩ ኣብዚ ጉዳይ ብጽሒት ዘለዎም ኤርትራውያን’ውን ኣለው። ስደት ከም መሰረታዊ ፍታሕ ወሲድና ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ ምቅላስ ዕሽሽ ዝበልና፡ ከነምስል ስደተኛ’የ ኢልና ምሒልና ጥሒልና፡ ምስክርነት’ውን ሓቲትና፡ ውሕስነት ምስ ረኸብና ናይ “ይቕረታ ቀጥዒ” መሊእና ናብ ጉጅለ ህግደፍ እንሰግድ ክብሪ ኤርትራዊ ስደተኛታት ኣብ ቅድሚ ሕብረተሰብ ዓለም ንክፈኩስ ኣሉታዊ ኣስተዋጸኦ ከም ዘበርከትና ኣይንዘንግዕ። ኣይንዘንግዕ ጥራይ ዘይኮነስ ሕጂ እውን ናብ ልብና ንምምላስ ብዘለና ጸቢብ ዕድል ክንጥቀም ይግበኣና። ካብዚ ወጻኢ ግና መሬት ምስ ወገሐ ጣዕሳኡ ኣይክወጸልናን እዩ። ኩልና ኤርትራውያን ከዓ ነቲ ከም ዜጋታት ኣጸቢቕና እንፈልጦ ህግደፋዊ ግስሩጥ ፖለቲካዊ ሃለዋት፡ ዘይኤርትራዊ ወገናት ከከም ዝጥዕሞም ጐዓጺጾም ክገልጽዎ እንከለዉ ብውሕዱ “ እቲ ሓቂ ከምኡ ኣይኮነን” ዝብል ድምጽና ከነስምዕ ይግበኣና። ዜግነታዊ ሓላፍነትና እውን እዩ። “ጉጅለ ህግደፍ ከልምዕ ስለ ዝኽእል ንልምዓት ዝኸውን በጀት ይፈቐደሉ፡ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ሰብኣዊ ኣተሓሕዛ የመሓይሽ ኣሎ …. ወዘተ” ዝብል ምስ ክውንነት ኤርትራ ዘይከይድ ድምጽታት ክንሰምዕ እንከለና ብውሕዱ “ኣይፋሉን” ዝብል በሪኽ ድምጺ እንተዘይኣስሚዕና ታሪኽ’ውን ከም ዝሓተና ክንዝንግዕ ኣይግበኣናን። ካልእ’ኳ ተዘይገብርናስ ካብ ርእስኻ ምውራድን ነንዝምልከቶም ኣካላት ኣውያትካ ምስማዕከ መን ይኸልኣና?

8 ማዝያ 2015

ዓመተ-ዓመት ሰሚናር መንእሰያት ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ኣብ ዝተፈላለየዩ ከተማታት ኤውሮጳ ክካየድ ምጽንሑ ኩሉ ዝከታተሎ ዝጸንሐ መስደምም ተርእዮ ኢዩ። ኣብ ዝገብርዎ ሰሚናራት ብደለይቲ ፍትሒ ክገጥሞም ዝጸንሐ ተቛውሞ ተዳሂሎም እንሆ ሎሚ ዓመት ኣብ ሃገር ጀርመን ከተማ ፍራንክፎርት ክገብርዎ ዝመደቡ ሰሚናር ካብ'ዚ ተጻብኦታት'ዚ ክኽወሉ ግድነት ስለዝነበረ ካብ ቃልዕ ናብ ውሻጠ ክገብርዎ ተገዲዶም።

ተሓቢኦሙሉ ዘለዉ ውሻጠ ፈትሽካ ንምርካቡ ቀሊል ኣይነበረን። እቶም ካብ ጎረባብቲ ክሳተፉ ዝመጹ ነጋዶ መንእሰያት ኣብ ማዕርፎ ባቡራት ፍራንክፎርት ምስኣተዉ ንዓታቶም መሲልካ ቦታ ሰሚናር ንምርካብ ዝተገብረ ፈተነ እውን እንተኾነ፡ ዝፈልጥዎ ስለዘይነበሮም ሓበሬታ ንምርካብ ዝከኣል ኣይነበረን። እቲ ምስጢር ተቐበልቲ ኣጋይሽ ጥራይ ኢዮም ዝፈልጥዎ። ንገያሻይ ብስልኪ ረኺቦም ቆሊቦሞ ኢዮ ዝኸዱ። በቲ ኮይኑ በዚ ካብ ቃልዕ ናብ ውሻጠ ምስግጋሩ ዓቢ ዓወት ናይ ደለይቲ ለውጢ ኢዩ ነይሩ። መ|ኽንያቱ ከኣ ኣብ ጥርሙዝ ዝኣተወ ቃንዴል ኣማስይኡ ምጥፍኡ ስለዘይተርፎ ።

መስደምም ተረኽቦ ህ.ግ.ደ.ፍ. ኣብ ኣውራጃ ሄሰን ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ጥራይ ኣይነበረን። ኣብ ከተማ ጊሰን እውን ካልእ ገጽ ናይ'ዚ ነይሩዩ። ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ናይ ባዕሉ ዝሰርሖ መጻወድያ እሱር ኮይኑ ማሕንቖ ክሳዱ ዝፍትሓሉ፡ ኣሎ ዝበሃል ፈተነ ካብ ምግባር ዓዲ ዊዒሉ ኣይፈልጥን። ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ዝጥቀመሉ ዓመጽን ምትላልን ኣብ ካልእ ከገልግል ይኽእል'ዩ ብዝብል ዓሻ እምነት ተጎልቢቡ፡ ሎሚ ቅነ ብዕሱባቱ ኣቢሉ ሓደ መስሓቒ ድራማ ኣብ ምስራሕ ይርከብ ኣሎ። እዚ ድራማ'ዚ ናይ ብሽግለታ ጉዕዞ ካብ ሃገረ ሽወደን ንስዊዘርላንድ ኮይኑ መልእኽቱ ከኣ "ኤርትራ ናይ ሰላም ደሴት ኢያ"፡ "መንግስቲ ኤርትራ ናይ ሰላም ሓዋርያ ኢዩ"፡ "ማዕቀብ ይለዓለልና" ዝብል መልእኽቲ ተሓንጊጡ፥ ከምቲ ኣብ ዝተፈላለየ ከተማታት ኤውሮጳ ኣብ ከተማ ጊሰን እውን ትማሊ ቀዳም ዕለት 04.04.2015 ንእግረመንገዱ ኣብ ቤተ-መንግስቲ ከተማ ጊሰን ኣቤቱታ ከቕርብ መደብ ሰሪዑ ነይሩ ኢዩ።

ደለይቲ ለውጢ ነዚ ድራማ'ዚ ጉልባቡ ንምቕላዕ ናይ ፖሊስ ፍቓድ ሓቲቶም ምድላዋቶም ገይሮም ጸኒሖም ኢዮም። ብፖሊስ ዝተዋህበ ቦታ ናይቶም ድራማ ዝሰርሑን፣ ንናይ ሓሶት ድራማ ንዝቃወሙን ብጸጥታዊ መኽንያት ንሓድሕዱ ናይ ሚእቲ ሜትሮ ርሕቀት ዘለዎ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታ ኢዩ ተፈቒዱ ነይሩ። እቲ ዘገርም ተርእዮ እምበኣር ከንቲባ ከተማ ጊሰን ወ/ሮ ቫይገል ግራይሊሽ ብሰራሕቲ ድራማ ዝቐረበላ ኣቤቱታ ነጺጋ፡ ኣብቲ ተቓውሞ ከስምዕ መጺኡ ዝነበረ ደላይ ለውጢ ምስ ካልኣያ ዶክ. ክላውስ ግሮተር ቀዲማትና ቦታ ሒዛያ ጸኒሓ። ንምምሕዳር ከተማ ጊሰን በዚ ዝስራሕ ዘሎ ድራማ ንኸይደናገሩ ማስኬራ ገጾም ቀሊዕና ክንብልሎም ዝመደብናዮ መደብ፣ ባዕላቶም፡ ነቲ ብስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ዝግበር ዘሎ ኣብ ኤርትራን ህዝባን በደላት ብሓፈሻ፡ ነዚ ናይ ሎሚ ቅነ ዝስራሕ ዘሎ ድራማ ከኣ ብፍላይ ልዕሊ'ቲ ብደለይቲ ለውጢ ክቐርብ ዝተመደበ መደረ ብምስምዖም፣ መደባትና ከይጀመርናዮ ከምዝተዓወተ ብምርኣይና ዝተሰመዓና ባህታ ወሰን ኣይነበሮን።

መደባትና ብዝተፈላለየ መደረታትን ግጥምታትን ተሰንዩ፣ ናይ ሓበሬታ ጽሑፋትና ንሓለፍቲ መንገዲ ብምዕዳል፡ ንምምሕዳር ጊሰን ምዝገበሩልና ደገፍን ዝወሰድዎ ቅኑዕ መርገጽ ኣብ ልዕሊ ኣደናጋሪ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ኣመስጊና ብዓወት ዛዚምናዮ። እንቶ'ቶም ናይ ሓሶት ስንቂ ኣብ ብሽግለታ ጽዒኖም ንስዊዘርላንድ ዘምርሑ ዘለዉ ዕሱባት ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ግን "ስንቅን ሓሶትን እናሓደረ ይፈኩስ" ከምዝበሃል ሕፍረት ተጎልቢቦም ተሓቢኦም ከምዝምለሱ ጥርጥር የብልናን።

ዓወት ንቃልሲ ውጺዕ ህዝብና

ሽማግለ ተቛወምቲ ሓይልታት ኣብ ፍራንክፈርትን ከባቢን