http://ascenteq.com/project/epdp

ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት፡ ሳልሳይ ሃገራዊ ዋዕላ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጥን ኣገዳስነት ውሁድ ሃገራዊ ባይቶን  – Anfet Media https://share.google/x1tm7EyEqel9ym5KF

ሳልሳይ ሃገራዊ ዋዕላ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ፡ ኣብ ፖለቲካዊ ዓንኬላት ኤርትራ ሰፊሕ ክትዕ ዘበገሰ ናይ መወዳእታ መግለጺ ብምሃብ ተዛዚሙ። ንኤርትራ ናብ ዲሞክራስያዊ ምስግጋር ክመርሕ ዝኽእል ውሁድ ሃገራዊ መድረኽ ንምህናጽ ተወፋይነት ዘለዎም ሓይልታት፡ እዚ መግለጺ እዚ ንገስጋስን ዘይተማልአ ዋኒንን ዝውክል መግጺዩ ክበሃል ይከኣል።

እቲ ዋዕላ ኣብ ሓድነትን ብዙሕነትን ዳግማይ ትኹረት ምግባሩን፡ ንወገናውን ዞባውን ምፍልላይ ምንጻጉ፡ ጽቡቕ ምዕባለ’ዩ። እዞም መትከላት እዚኦም ክለሰ-ሓሳባዊ ጭርሖታት ጥራይ ኣይኮኑን፤ ዝኾነ ተኣማንነት ዘለዎ ሃገራዊ ቅርጺ ክህነጸሉ ዘለዎ መሰረት እዮም። ብዘይካ’ዚ፡ እቲ መግለጺ ኣብ ሓባራዊ ዝተሓተ መደብ ዝተመርኮሰ “ኩለመዳያዊ ሃገራዊ ቅርጺ” ዝብል ጻውዒት ምስቲ ንነዊሕ እዋን ዝጸንሐ ራእይ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጥን( ENCDC) ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራን (EPF)፡ ኤርትራዊ ልፍንቲ ንዲሞክራስያውዊ ለውጥን (ECDC)፡ ከምኡ’ውን ነጻ ተዋሳእቲ ሲቪላዊ ማሕበራት ዘጠቓለለ ሓደ፡ ንኹሉ ዝሓቁፍ ሃገራዊ ባይቶ ንምቛም ፍጹም ዝሰማማዕ መልእኽቲዩ እዩ። ኣብዚ መንጽር’ዚ፡ ቋንቋ’ቲ መግለጺ፡ ንነዊሕ እዋን ተጸቢናዮ ዝነበርና ፖለቲካዊ ብስለት ዘንጸባርቕ እንተላይውን’ዩ። ማዕረ ማዕሪኡ እቲ ዋዕላ ኣብ ውሽጢ ደምበ ተቓውሞ ንዝፍጠር ምብትታን ኣፍልጦ ምሃቡ እዩ። ንዓመታት ፖለቲካዊ ውዳበታት ኤርትራ ብናይ ምፍልላይ፣ ብብዙሕ መሓውራት፣ ብሕጽረት ስሙር ስትራተጂካዊ ራእይ ተሳቒየን እየን። ኤሃባደለ ነዞም ጸገማት እዚኣቶም ጠቒሱ ኣፍልጦ ምሃቡ እውን ኣወንታዊ ስጉምቲ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ፡ ምጽዳቕ መሰጋገርን ደሞክራስያውን ሰነዳት ባይቶ፡ ትካላዊ ቅርጹ የሐይልን ኣብ ሃገራዊ ጉዳያት ዝያዳ ሓላፍነታዊ ተራ ክጻወት ድማ ይዳሎ ከምዘሎን ዘመልክት ተርእዮ እዩ።

ይኹን እምበር እቲ መግለጺ ሸለል ክበሃል ዘይክእል ክፍተታት እውን የቃልዕ እዩ። ብሓፈሻ ብዛዕባ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ሃገራዊ ተበግሶታትን ክዛረብ እንከሎ፡ ኣብኡ ከምዘይነበረ ንፖለቲካዊ  ሓይልታት ኤርትራን ኤልደለን፡  ውሁድ ሃገራዊ መድረኽ ንምህናጽን ኣብ ምቛም ዝሰፍሐ ሃገራዊ ባይቶ ክተሓባበርዎ ዝግባኦም ሓይልታት ክነሶም ብስሞም ካብ ምጥቃስ ይቑጠብ። እቶም ክልተ ወሰንቲ መሻርኽቲ ንጹርነት ምትእምማን ኣብ ዘዕበየሉ እዋን፡ ነዚ ሓይልታትዚ ንድሕሪት ምግዳፍ፣ ንዘይንጹርነት ኣፍደገ ከፊቱሎ። እቲ ጉባኤ ንውሽጣዊ ምፍልላይ ንምፍታሕ ዝሕግዙ ኣገባባት ከም ዝሰርዐ እውን ይጠቅስ’ዩ፣ እንተኾነ ብዛዕባ እንታይነቶምን ብኸመይ ከምዝትግበር ግን ዝርዝር ሓበሬታ ኣይህብን። ብዘይ ግሉጽነት፡ እዚ ጽገናታት ንጻዕርታት ውህደት ዝድግፍ ድዩ ዝዕንቅፍ፡ መሻርኽቲ ኤሃባደለ ንክግምግሙ ኣዝዩ ኣጸጋሚ እዩ።

እቲ ዝያዳ ዘሻቕል ድማ ኤሃባደለ ስትር ብዝበለ ኣገላልጻ ተፈጥሮኣዊ ሃገራዊ ጽላል ምዃኑ ዝገልጽ ትርጉም እዩ ኣመሓላሊፉ። በዚ ድማ ነተን ካልኦት ትካላት ናብ ማዕረ መሻርኽቲ ዘይኮነስ ናብ “ተሓባበርቲ” ደረጃ ምውራድ እዩ። ምትእምማን ብርግጽ ኣድላዪ እኳ እንተኾነ፡ ሓድነት ኣብ ግምት ልዕልና ዘይኮነስ፡ ኣብ ሓድሕዳዊ ምሕዝነት፡ ሓድሕዳዊ ምክብባርን ሕሉፍ ጌጋታት ብቕንዕና ንምግጣም ድልውነትን ምስ ዝህነጽ’ዩ ኣድማዒ ዝኸውን።

ኣብዚ እዩ እቲ ጸገም ዘለዎ ስቕታ ናይቲ መግለጺ ድማ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ወሳኒ እዋን ካብ ባዕሉ ዝመርሖ ዝነበረ ጥምረት ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ እናመርሐን ናብ ጉባኤ ናይ ሰፊሕ ሃገራዊ ባይቶ ንምቛም ምድላዋት እናመርሐን እንከሎ እዩ ካብቲ ጥምረት ወጽዩ። ክወጽእ ከሎ  ድማ፣ እቲ ምስሓብ ግዝያዊ ምዃኑን ዘሎ ውሽጣዊ ሽግራቱ ፈቲሑ ክምለስ ምዃኑን እዩ ንመሻርኽቱ ኣረጋጊጹሎም። ፖለቲካዊ ሓይልታት ከኣ፡ ነዚ መብጽዓ’ዚ ኣኽቢሩ፡ ሃገራዊ ባይቶ ክምለስ ተስፋ ብምግባር፡ ነቲ ናይ ሓድነት ማዕቀፍ ክፉት ብምግባር፡ ንኣስታት ክልተ ዓመት ብትዕግስቲ ተጸበየ። ይኹን እምበር እቲ መግለጺ ነዚ ውዕለት እዚ ጠቒሱ ዝሃቦ መግለዚ የለን። ፖለቲካዊ ወጻኢታት/ክሳራታት ናይቲ ምስሓብ እውን ኣፍልጦ ኣይህብን። እዚ ድማ ኤሃባደለ ናብቲ ባዕሉ ኣብ ፖለቲካዊ ሓይልታት ዄይኑ ዝሃንደሶ መንገዲ ሓድነት ንምምላስ ንጹር ዕላማ ከምዘይብሉ እዩ ዘርኢ። እዚ ክፍተትዚ ከኣ፡ ምትእምማን ዳግማይ ምህናጽን ሓቀኛ ጻዕሪ ኣብ ዝሓትተሉ እዋን፡ ኣረጊት ቁስሊ ከይሓዊ ዕድል ዝኸፍት እዩ።

ኤሃባደለ ቅድሚ ኣብ ግዳማዊ ሓድነት ጻዕርታት ምውፋሩ፣ ናይ ገዛእ ርእሱ ገዛ ኣብ ስርዓት ከትሕዝ ቀዳምነት ከም ዝህብ’ውን እቲ መግለጺ ይሕብር። ውሽጣዊ ጽገና ኣገዳሲ እኳ እንተኾነ፡ ነቲ ዝዓበየ ሃገራዊ ፕሮጀክት ንምንዋሕ ግን መመኽነይታ ክኸውን ኣይግባእን። ኣብዚ እዋንዚ ፖለቲካዊ ሜዳ ኤርትራ ናይ ሕንቃቐ ግዜ  የብሉን። ኤሃባደለ ኣብዚ ወሳኒ ሓባራዊ ስጉምቲ ዝሓትት ህሞት ንሓድነት ዝኸውን ናይ ግዜ ሰሌዳ ወይ ፍኖተ-ካርታ ዘይምህላዉ፡ ስጉምታቱ ብጥንቃቔ ይኸይድ ኣሎ ዝብል ስክፍታታት ዘሐይል እዩ።

እዚ ጉድለታት እዚ እናሃለወ እቲ መግለጺ ኣገዳሲ ስጉምቲ ንቕድሚት ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ። ፖለቲካዊ ምትእስሳር ምስ መትከላት ሓድነትን ሃገራዊ ሓላፍነትን ዲሞክራስያዊ ለውጢን ዘንጸባርቕ እዩ። ትካላዊ ብስለትን ንገለ ካብቶም ነቲ ቃልሲ ዕንቅፋት ዝኾኑ ብድሆታት ንምግጣም ድልውነትን ዘርኢ እዩ። ብዓቢኡ ድማ መስኮት ክባኽን ዘይብሉ ዕድል ይኸፍት ስጉምቲዩ።

ነቶም ሓደ፡ ንኹሉ ዝሓቁፍ ሰፊሕ ሃገራዊ ባይቶ ንምህናጽ ቃል ዝኣተዉ ሓይልታት፡ እቲ መንገዲ ንጹር እዩ። ዘተባብዕ ቋንቋ ናብ ጭቡጥ ቃል ኪዳን፡ መትከላት ናብ መሓውራት፡ ባህግታት ድማ ናብ ናይ ግዜ ገደብ ክትርጎም ኣለዎ። ሓድነት ከም ጭርሖ ዘይኮነስ ከም ሓባራዊ ሃገራዊ ግዴታ ክስዕቦ ኣለዎ።

ኣንፈት መጻኢ ኤርትራ ብዝተበታተነ ጻዕሪ፣ ወይ ብተወዳዳሪ ተበግሶታት ዘይኮነስ፡ ንኹሎም ንፍትሕን ዲሞክራስን ልዕልና ሕግን ተወፋይነት ዘለዎም ሓይልታት ኣብ ሓደ ዘራኽብ ስሙር ሃገራዊ ድሌት ክህነጽ ከም ዘለዎ ይኣምን። ሳልሳይ ጉባኤ ኤሃባደለ ናብዚ ዝኣንፈተ ስጉምቲ ወሲዱ ኣሎ። ቀጻሊ ስጉምትታት ግን ብቕንዕናን፡ ትብዓት፡ ከምኡ’ውን ህዝብና ዝግብኦ ሓድነት ንምሃብ ብሓድሽ ተወፋይነት ብሓባር ክውሰዱ ኣለዎም።

መራሕቲ ብርኪናፋሶ፡ ማሊን  ኒጀርን

መራሕቲ ማሊን ብርኪናፋሶን  ከም ግብረ መልሲ፡ ኣብ ልዕሊ ኣሚሪካዊ ዜግነት ዘለዎም  ናይ ቪዛ እገዳ ከም ዘንበሩ ኣፍሊጦም። እዚ ስጉምቲ ፕረሲደንት ትራምፕ፡ ኣብ ልዕሊ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ እገዳ ምንባሩ ተኸቲሉ ዝተወስደ ስጉምቲ ምዃኑ ተሓቢሩ። እቲ ነዚ ብዝምልከት ዝተዘርገሐ ሓበሬታ እቲ ስጉምቲ ከምቲ ብኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት እተን ሃገራት ዝወረደ ምንግልታዕ፡ ኣብ ልዕሊ ኣሜሪካውያን እውን ክፍጸም ብዝብል ምዃኑ ተፈሊጡ።

ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳይን ዓለምለኻዊ ምትሕብባርን ማሊ፡ ብዛዕባቲ ጉዳይ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፡ ከምቲ ዜጋታትና ናብ ኣሚሪካ ክኣትዉን ኣብኡ ክነብሩን እንከለዉ ብመንግስቲ ዝሕተትዎ ቅድመ ኩነት ኣሜሪካውያን ናብ ሃገርና ክኣትዉ እንከለዉ እውን ተመሳሳሊ ሕቶ ክቐርቦም እዩ ክብል ኣፍሊጡ። ንሱ እቲ ስጉምቲ ግብረ መልሲ ምዃኑ እውን ጠቒሱ። ብርኪናፋሶ ብወገና እዚ ተመጣጣኒ ስጉምቲ ኣብ ኣተሓሕዛ ጉዳይ ቪዛ እዩ ድሕሪ ምባል፡ ኣብ ዓለም ለኻዊ ዝምድናታት ማዕርነት ልኡላውነት ከተኽብር ቅርብቲ ምዃና ከኣ ኣፍሊጣ።

ብርኪናፋሶን ማልን ኣካል ናይቲ ፕረሲደንት ትራምፕ፡ ፖሊሲ ኣሜሪካ ንኣህጉራዊ ዝምድና፡ ሃገራዊ ጽጥታን ምምካት ፈጠርቲ ራዕድን ብዝብል ሰነድ ኣጽዲቑ ምዝርግሑ፡ ኣብ ዝርዝር ምእጋድ  ካብ ቪዛ ኣሚሪካ ሰፊረን ዘለዋ ሃገራት እየን። ትራምፕ ነቲ ዝወሰዶ ናይ ቪዛ እገዳ፡ “ንድሕነት ኣሜሪካ እዩ” ከም ዝበሎ ዝዝከር እዩ።

ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳይ ኣሜሪካ ብወገኑ፡ ከም ምኽንያት ነቲ ናይ ቪዛ እገዳ፡ ንክልቲአን ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ፡ ዝተወደቡ ፈጠርቲ ረዕድን ዕጡቓት ጉጅለታትን ዝንቀሳቐሱለን እየን ብዝብል እዩ ዝኸሰን። ምስ ማልን ብርኪናፋሶን ሓቢራ  ካብ  ቁጠባዊ ማሕበረሰብ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ (ECOWAS)  ዝወጸት ኒጀር እውን ካብተን ብኣሜሪካ ናይ ቪዛ እገዳ ዝተወሰነን ሓንቲ እያ።

እዘን ብወተሃደራዊ ኣዘዝቲ ዝምረሓ ዘለዋ ሰለስቲአን ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ፡ ኣቐዲመን ንፈረንሳ ኣርሒቐን ምስ ሩሲያ ብዝፈጠረኦ ዝምድና ኣሜሪካ ብሕማቕ ዓይኒ ክትርእየን ዝጸንሐት እየን። ብፍላይ ማሊ ሓይልታት ሩሲያን 1,500 ዕጡቓት ዋንገርን ናብ ሃገራ ክኣትዉ ዘፍቀደት እያ።

ግብጺ ኣብ ጥቓ ወሽመጥ ዓደን ዝርከባ ወደባት፡ ዓሰብ ናይ ኤርትራን ዶራለህ ናይ ጅቡትን ዓቕመን ናይ ምዕባይ መደብ ከም ዘለዋ፡ ዘናሽናል (the national) ዝተባህለት ጋዜጣ ኣፍሊጣ። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ናይቲ  ህንጸት ዓላማ ናይ ግብጺ መራክብ ውግእ ኣብቲ ከባቢ ምስ ውሱን ግና ድማ ፍሉይ ብቕዓት ዘለዎ ሰራዊት እተንቀሳቕሰሉ ኩነታት ንምፍጣር እውን እዩ።

ኣብ ከባቢ ቀይሕ ባሕሪ ኢትዮጵያ እታ ዝኾነ ንብረት ንምንቅስቓስ፡ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ወደብ ጅቡቲ ከም እትምርኮስ ዝጠቐሰ እቲ ዜና፡  ግብጺ ድማ ናታ ልዕሊ 2 ሺሕ ኪሎሜትር ዝንውሓቱ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ከም ዘለዋ ኣስፊሩ። ከምኡ እውን ግብጺ ንቀይሕ ባሕርን ባሕሪ መዲተራንያንን ዘራኽብ ወሽመጥ ሲናይ እትውንን ሃገር እያ።

ግብጺ ኣብቲ ንምብራቕ ኣፍሪቃ፡ ኤውሮጳ፡ ማእከላይ ምብራቕ፡ ኤስያን ኤውሮጳን ዘራኽብ ቀይሕ ባሕሪ ከም ኢትዮጵያ ዝኣመሰለት ኣፍደገ ባሕሪ ዘየብለን ሃገር ዋንነት ኣፍደገ ባሕሪ ከይህልወን ብትሪ ክትቃወም ዝጸንሐትን ዘላን እያ።   እቲ ስምምዕ፡ ምስ ኤርትራ ኢሳያስ ኣፈወቂ ናብ ግብጺ ኣብ ዝበጸሓሉ፡ ምስ ጅቡቲ ድማ ዝለዓለ ልኡኽ ናይታ ሃገር  ናብ ጅቡቲ ኣብ ዝበጸሓሉ ዝተኸተሙ ምዃኑ እውን ኣብቲ ዜና ተጠቒሱ።

ካብዚ ብዘይፍለ ግብጺ ምስ ኤርትራን ጅቡትን ድልዱል ፖለቲካውን ወተሃደራውን ዝምድና ብምፍጣር፡  ናይ ትሕቲ ባሕርን  ሄሊኮፕተራት ዝስከማን መራክባ ሓዊስካ፡ ሓይልታታ ዝንቀሳቐስሉ ኣብ ክልቲአን ወደባት ትሕተ-ቅርጻ ናይ ምህናጽ መደብ ኣለዋ። ብፍላይ እቲ ምስ ጅቡቲ ዝተበጽሐ ስምምዕ ናብታ ድሕሪ 1993 ኣፍደገ ባሕሪ ዘየብላ ዝኾነት ኢትዮጵያ  ዘምርሕ መስመር መንገዲ ዶራለህ ኣብ ምህናጽ ክትሳተፍ እያ።

ኣብ ናይ መወዳእታ ዙር ዲቪ ተጠቀምቲ ካብ ዝነበራ ሃገራት ኣፍሪቃ (ካብ ወጻኢ ጉዳይ ኣሜሪካ ዝተወስደ)

መንግስቲ ኣመሪካ እቲ ዲቪ ሎቶሪ (diversity visa lottery)፡ ብዝብል ዜጋታት ተወዳዲሮም ናብ ኣመሪካ ክኣትውሉ ዝጸንሑ ዕድል ከም ዝኣገደቶ ተፈሊጡ። ሚኒስተር ደሕንነት ውሽጢ ሃገር ኣሜሪካ፡ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፡ እዚ እገዳ ፕረሲደንት ትራምፕ ብዝሃቦ ኣቕጣጫ ዝውሰድ ዘሎ ምዃኑ ተፈሊጡ’ሎ።

እዚ ዜጋታት ብዙሓት ሃገራት ናብ ኣሚሪካ ኣትዮም ናይ ምንባርን ናይ ምስራሕን ዕድል ዝረኽብሉ ዝነበሩ መደብ ዝተኣገደ ብ13ን 15ን ታሕሳስ 2025 ኣብ ክልተ ትካላት ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ተኹሲ ድሕሪ ምኽፍሩ እዩ። እታ ኣሚሪካዊት ሓላፊት ጸጥታ ውሽጢ ሃገር ክሪስቲ ኖም፡ ነቲ ኩነታት ኣመልኪታ ኣብ ናይ “ኤክስ” ገጻ እያ መግለጺ ሂባትሉ። ኣብቲ መግለጺኣ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ብራውን ተኹሲ ዝኸፈተ  ግለሰብ፡ ናብ ኣሜሪካ ብዲቪ ዝኣተወ ምዃኑ ኣብ መግለጺኣ ጠቒሳ።

እቲ ኣብ ብራውን ዩኒቨርሲቲ ክልተ ሰባት ቀቲሉ 9 ሰባት ድማ ኣቑሲሉ ነብሱ ዝቐተለ ግለሰብ፡ መበቆሉ ፖርቱጋላዊ ኮይኑ፡ ብ2000 ብናይ ዲቪ ዕድል ናብ ኣመሪካ ዝኣተወ ምንባሩ ከኣ እታ ሚኒስተር ጸጥታ ውሽጢ ሃገር ኣመልኪታ፡ ድሕሪ ሕጂ ኣሜሪካውያን ብዲቪ ኣትዮም ዜግነት ብዝረኸቡ ሰባት ክጉድኡ ኣይግባእን ዝብል መልእኽቲ ናብ ክፍሊ ዜግነትን ኢምግረሽንን መልእኽቲ ምትሕልላፋ’ውን ተፈሊጡ።

ናይዚ ኣብ ዓመት ኣስታት 50 ሺሕ ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ክረኽብዎ ዝጸንሑ ናብ ኣመሪካ ናይ ምእታው ዕድል ተጠቃሚ ንምዃን ኣብ 2025 ኣስታት 20 ሚልዮን ሰባት ንምውድዳር ኣብ ዝተመዝገብሉ እዩ እዚ ናይ ምእጋድ ስጉምቲ  ይውሰድ ከምዘሎ፡ ካብ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ኣሜሪካ ዝተረኽበ ሓበሬታ ከም ዘመልክት ኣብቲ ዜና ተጠቒሱ። ካብ ኣፍሪቃ ናይዚ ዲቪ ሎቶሪ ዝለዓለ ተጠቀምቲ ዝነበራ ሃገራት ኣልጀርያ፡ ግብጽን ሱዳንን ምዃነን ከኣ ተሓቢሩ። ኢትዮጵያ ድማ ኣብቲ ዝርዝር ተጠቃምነት ኣብ 7ይ ደረጃ ተሰሪዓ’ላ።

ኤርትራ ብ12 ታሕሳስ 2025 ከም ልማዳ ካብ ናይ ኢጋድ (IGAD) ኣባልነታ ከም ዝሰሓበት ኣፍሊጣ። ኣብቲ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ህግደፍ ዝወጸ መግለጺ፡ ነቲ ምስሓብ ኣባልነት ምኽንያት ዝተባህሉ ነጥብታት ተጠቒሶም ኣለዉ።

እቲ ብወጻኢ ጉዳይ ሚኒስትሪ ጉጅለ ህግደፍ ዝወጸ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ኤርትራ ካብ 1993 ጀሚራ ምስ ኣባል ሃገራት ናይቲ ዞባዊ ትካል ብምትሕብባር፡ ከተበርክት ከም ዝጸንሐት  ጠቒሱ፡ እንተኾነ እቲ ትካል ንከባቢያዊ ምርግጋእን ቁጠባዊ ምትእስሳርን  ኣባል ሃገራትን ክሰርሕ ከምዘይጸንሐ ገሊጹ።

ካብቲ ኣባልነት ዘስሓቦ ነጥብታት ክጠቅስ እንከሎ ከኣ፡ ኢጋድ ብፍላይ ካብ 2005 ንደሓር ውድቀት ኣርእዩ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብሓፈሻ ኣንጻር ዝተወሰና ኣባል ሃገራት ብፍላይ ድማ ኣንጻር ኤርትራ ኣዝዩ ሃሳይ ኮይኑ ከም ዝነበረን ኤርትራ ድማ በዚ ምኽንያት ኣብ 2007 ኣባልነታ ኣቋሪጻ ከም ዝጸንሐት ኣስፊሩ።

ድሕሪዚ ኤርትራ ኣብ ወርሒ ሰነ 2023 እቲ ትካል መጸዋዕታ ኤርትራ ብምስማዕ ዳገመ ስርርዕ ብምክያድ የመሓይሹ ይኸውን ብዝብል፡ ኣባልነታ ከም ዘሕደሰት ጠቒሱ፡ እንተኾነ ከምቲ ናይ ቅድሙ ብዘይ ግሉጽ እስትራተጂ ኣብ ክንዲ ንቕድሚት ንድሕሪት ምኻዱ ስለ ዝቐጸለ፡ ካልእ ናይ ምስሓብ ኣባልነቱ  ምኽንያት ገይሩ ኣብቲ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣስፊርዎ።

ህግደፍ ካብ ዝልለየሎም ሓደ፡ ምስ ዞባውን ኣህጉራውን ትካላት ሓቢርካ ዘይምስራሕን በምትከላቶም ናይ ዘይምምእዛዝ ስግንጢርን ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ብመንጽር እዚ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ዘለዎ ስምን ተሳትፎን እውን ምስጉን ኣይኮነን። ኣብዚ ኤርትራ ፈተውቲ ጐረባብቲ ከተብዝሓሉ ዝግበኣ እዋን ከምዚ ዝኣመሰለ ስጉምቲ ምውሳድ ከኣ ውሕሉል ዲፕሎማሲያዊ ኣካይዳ ከምዘይኮነ ፍሉጥ እዩ።

ኮንፈደረሽን ውድድር ብሽግለታ ኣፍሪቃ ኣብ ዘዳለዎ ዓመታዊ ውድድር ኤርትራውያን ተወዳደርቲ ኣንጸባራቒ ዓወት ከም ዝመዝገቡ ዳይሊ ነሽን (daily nation) ዝተባህለት ጋዜጣ ኬንያ ሓቢራ። ኣብዚ ኤርትራውያን ብዝለዓለ ደረጃ ዝተዓወትሉ ውድድር ካብ 30 ሃገራት ዝተወከሉ 300 ኣፍሪቃውያን ተወዳደርቲ ተሳተፍቲ ከም ዝነበሩ’ውን እታ ጋዜጣ ኣፍሊጣ።

ጋዜጣ ደይሊ ኔሽን ከም ዘስፈረቶ፡ ኣቀማምጣ መሬት ኤርትራ ዝተፈላለየ መልክዕ ዝሓዘ ስለ ዝኾነን እቶም ተወዳደርቲ ኣብ ጐላጉል ቀይሕ ባሕሪ ከይተረፈ፡ ኣብ በሪኽን ዓሚቑን ኣብ ጐልጐልን ዓቐብን ስለ ዝተለማመዱ ብዝረኸብዎ ዓቐብ ናይ ምድያብን ቁልቁለት ናይ ምውራድን ተመኩሮ  ኣብ ዓወት ከም ዝበጽሑ ጠቒሳ።

ኤርትራውያን ተወዳደርቲ ኣብዚ ካብ 20 ክሳብ 23 ሕዳር 2025 ኣብ ኬንያ ዝተኻየደ ውድድር 3 ወርቂ፡ 5 ነሃስን 3 ብሩርን ብድምር ብክልቲኡ ጾታታት 10 መዳልያታት እዮም ረኺቦም። ኣብቲ ኣብ 23 ሕዳር ዝተገብረ ናይ መወዳእታ ውድድር፡ መርሃዊ ቅዱስ ካብ ጋንታ ዓበይቲ፡ ዓወት ኣማን ካብ ትሕቲ 23 ዓመት ዝዕድመኦም ናታን መድሃኔ ድማ ካብ መደብ ማእከሎት ሰለስቲኦም ወርቂ መዳልያ ከም ዝረኸቡ ተፈሊጡ። ኣብ ርእሲዚ ናሆም ኤፍረምን  መዋእል ግርማይን ብወገኖም  ከካብ መወዳድርቶም ነሃሲ መዳልያ ዝሰዓሩ እዮም።

ብኻልእ ወገን ድማ ካብ ደቂ ኣንስትዮ ኣድያም ተስፉ ካብ መወዳድርታ ነሃሲ መዳልያ ክትወስድ እንከላ፡ ሞናሊዛ ኣርኣያ ከኣ መዳልያ ኣስራዚ ስዒራ። ኣብ ርእሲዚ ሱዛና ፍሰሃየን ብርኽቲ ፍሰሃየን ካለኦት መዳልያ ኣስራዚ ካብ  ዝረኸባ ምዃነን ተሓቢሩ።

ማእከላይ መሪሕነት ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ካብ ዕለት 22 ክሳብ 23 ወርሒ ሕዳር 2025 ስሩዕ  ኣኼብኡ ኣካይዱ፡ ኣብ ዝተፈለለዩ ጉዳያት ኣገደስቲ ውሳኔታት ብምውሳድ ብዓወት ዛዚሙ።

ዓመታዊ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ መሪሕነት ኣብ ዞባናን ከባቢናን  ካብ ማንም ግዜ ንላዕሊ ብኲናትን ወረ ኲናትን ተሓሚሱ ኣብ ዘለወሉ እዋን፡ ብኣህጉራዊ መዳይ ድማ፡ ኣትኩሮን ኣቃልቦን ዓለምና ኣብ ኲናት ዩክረንን ሩስያን ብሓደ ሸነኽ፡ እስራኤልን ፍልስጢኤምን ድማ በቲ ካልእ ሸነኽ ተሻቒሉ ኣብ ዘለወሉ ህሞት እዩ  ተኻይዱ።

ማእከላይ መሪሕነት ብኣቦ-መንበር ፖ.ሓ.ኤ ዝቐረበሉ ዓመታዊ ጸብጻብ ናይ ኩለን ቤት ጽሕፈታት ብዝርዝር ድሕሪ ምስማዕ፡ ንዝቐረበ መብርሂታትን  ምምሕያሻትን ወሲኹ ኣጽዲቑ። ብድሕርዚ ብመሰረት ኣቐዲሙ ዝጸደቐ ዓመታዊ መደብ ዕዩታት ናይ ነፍሲ-ወከፍ ቤት ጽሕፈታትን ተቖጻጻርን፡ ዝተዓመመን ዘይተዓመመን፥ ሓያልን ድኹምን ጎድንታት ናይ ነፍሲ ወከፎም ገምጊሙ፡ ንዝቕጽል  ሓደ ዓመት ነፍሲ-ወከፍ ቤት ጽሕፈት ኣብ ምንታይ ኣተኲሩ ክሰርሕ ከምዝግባእ  ተመያዪጡ። ብዘይካዚ ኣብ ምጥርናፍ ሃገራዊ ሓይልታት ክሳብ ሕጂ ብዙሕ ጻዕርታት ከካይድ እኳ እንተጸንሐ ኣብቶም ብዙሕ ዘይተዓወተሎም ነገራት ብሓዲሽ መንፈስን መደባትን በርቲዑ ክሰርሓሉ ምዃኑ ኣስሚሩሉ ኣሎ።

ማእከላይ መሪሕነት ፖ.ሓ.ኤ ድሕሪ ሰፊሕ ምይይጥን ምርድዳእን በዞም ዝስዕቡ ኣገደስቲ ውሳኔታት ዛዚሙ ኣሎ።

ምጥርናፍ ሃገራዊ ሓይልታት ኤርትራ ብዝምልከት፥

• ምምስራት ፖ.ሓ.ኤ ሓደ ስጉምቲ ኣብ መስርሕ ምጥርናፍ ሓይልታት ለውጢ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፥ ካብ ዝምስረት ክሳብ ሕጂ ኣብ መንጎ እቶም መስረትቲ በብእዋኑ ሕድሕድ ምትእምማኖም እናዓበየ ክኸይድ ምጽንሑን፡ ንዝተራእየ ይዕበ ይንኣስ ዘይምርድዳኣት ብዝተፈላለየ መድረኻት ኣዝዩ ሃናጺ ብዝኾነ መንገዲ ክፍታሕ ምጽንሑ ዝነኣድ ኮይኑ፥ ንቐጻሊ እውን እቲ  ዝጸንሐ ምዕቡል ኣፈታትሓ ግርጭትን ምርድዳእን ኣበርቲዑ ክሰርሓሉ ዝግባእ ምዃኑ ርእዩ።
• ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኤርትራ ስልጣን ካብ ዝሕዝ ጀሚሩ ክሳብ ሕጂ ህዝቢ ኤርትራ ዘዝተወልዱ ናብ ዘይዛሪ ኩናት እናገበረ ጸኒሑን ኣሎን። ማሕበራውን ቁጠባውን ኩነታት ሃገርና መሬት ዘቢጡ መንእሰያትና ቀዳማይ ምርጫታቶም ስደት ካብ ዝኸውን ዓሰርተታት ዓመታት ሓሊፉ ኣሎ። እምበኣር ንጭቑን ህዝብና ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩሉ መዳያዊ ዓመጽ ንምድሓን፡ ሓድነት ተቓለስቲ ሓይልታት ኤርትራ ንጽባሕ ዘይበሃሎ ኣገዳሲ ሃገራዊ ዕማም ምዃኑ ኣስሚሩሉ። ኣብተን ኣርባዕተ መቖምያታት ምስ ዝተፈላለዩ ሃገራውያን ሓይልታት ተጀሚሩ ዝጸንሐ ዘተታት ብሓዲሽ መንፈስን መደብን ተዛትዩ ንምዕዋቱ ክጽዕት ከምዘለዎ ርእዩ። እተን ኣርባዕተ መቖምያታት እዘን ዝስዕባ እየን

ሀ- ህልዊ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ንምውዳቕን፡ ኣብ ብዙሕነትን ማሕበራዊ ፍትሕን  ዝተሰረተ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ንምትካል ጥጡሕ ባይታ ምምድማድ

ለ- ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ምሕላውን ምድልዳልን፡ ንሓባራዊ ሰላማዊ መነባብሮ ጥዑይ ሃዋሁው ንምፍጣርን ምዕያይ

ሐ- ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ኤርትራ ባህሊ ዲሞክራስን ሰላምን ሓባራዊ መነባብሮን ሃናጺ ዘተን ምዝርጋሕ

መ- ኣብ ሃገራዊ ልዑላውነትን፡ ፍትሓውነት ናጽነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ብምእማን ንዝቃለሱ ሓይልታት ዝጠራንፍ ዝብልዩ።

• ኣብዘን ኣርባዕተ መቖምያታት ሃገራዊ ሓይልታት ዝተመርኮሰ ሰፊሕ ናይ ምጥርናፍ ባይታ ንምጥጣሕ ዝቕጽል ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ መጽናዕቲ ኣቕሪቡ ንናይ ዘተ ሽማግለኡ ከስንቕ  ወሲኑ።
• ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ኣብ ቀረባ ግዜ ንዘካይድ ጉባኤ ዓወት ብምምናይ፣ ሒዝናዮ ዘለና ቻርተርን ሕገ-ህንጻን ኣብ ምንዳፉ ተሳታፊ ከምዝነበረ ፍሉጥ ኮይኑ ድሕሪ ጉባኤኦም ናይ ዘተን ልዝብን መስርሕ ንኽንቅጽሎ ድሉው ምዃኑ ማእከላይ መሪሕነት ወሲኑ።
• ምስ ኤርትራዊ ልፍንቲ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ (ኤልደለ) ኣብ ክሊ እቲ ብፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኣብ ሓጺር ግዜ ዝቐርብ መጽናዕቲ ዝጀመርናዮ መስርሕ ዘተ ክቕጽል ከምዘለዎ ርእዩ።
• ምስ ካልኦት ብተናጸል ክዛተዩ ድሉዋት ምስ ዝኾኑ ውድባት እንተኾነ’ውን ብመሰረት እቲ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ከቕርቦ እንጽበዮ መጽናዕቲ ንምዝታይ ቅሩባት ከምዘለና እውን ማእከላይ መሪሕነት ወሲኑ።

 ዝምድናና ምስ ናይ ደገ ሓይልታት

ምስ ናይ ግዳም ሓይልታት (መንግስታት፥ ውድባት፥ ግንባራት) ዝግበር ዝምድና፡ ኣብ ልዑላውነት ሕድሕድ ሃገራት ዘኽብር፡ ኣብ ናይ ሓባር ረብሓን ዕብየትን መርሆ መሰረት ዝገበረ ይኸውን።

ውሽጣዊ ኣሰራርሓ ኣብያተ ጽሕፈታት ፖ.ሓ.ኤ

ኣኼባ ማእከላይ መሪሕነት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ቤት ጽሕፈት ፈጻሚ ኣካል ዝጸንሔ እወንታታትን ሕጽረታትን ድሕሪ ምግምጋም፡ ስሉጥን ኣድማዕን ስራሕት ኣብ ምስልሳል ክካተቱ ዘለዎም ኣገዳስቲ መሳርሒታትን ምምላእ ዓቅሚ ሰባትን ከምዘድሊ፡ ኣብዝቐረቡ ትልሚ መደብ ዕዮታትውን ቀዳምነት ክዋሃቦም ዝግባኦም ዕማማት  ብዝሰርዐ ናይ ነፍሲ ወከፍ ቤት ጽሕፈት ዓመታዊ ትልሚ መደብ ዕዮ ኣጽዲቑ። 

ኣብ ማሕበራዊ ጉዳይ፡ ህዝብና ብሰሪ ሕሰም ጨቋኒ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ስደትን ከርተትን ከምዘሎ ርዱእ ኮይኑ፡ ማሕበራዊ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ኣብ ርእስቲ ሒዝዎ ዝጸንሔ ዕማማት፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኩነታቶም ከጽንዕን  ዘድልዮም ነገራዊ ሓገዛት ንምርካብ ናብ ገቢረ ሰናይ ትካላትን መንግስታትን መዘክራት ከቕርብን ክጉስጉስን መሪሕነት ወሲኑ።

 ማእከላይ መሪሕነት ነቲ ድሕሪ ሓደ ዓመት ዝካየድ ጉባኤ ምቅርራብ፡ ኣብ ምስንድኡ ክሕግዙ ዝኽእሉ ኣገደስቲ  ሓሳባት ብምቅራብ፡ ንፈጻሚ ኣካል፣ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ንኽምዝዝን ዘድሊ ቀረባት ከጣዓዕምን ሓላፍነት ኣሰኪሙ።

• ኣብ መጨረሽታ ኣብ ፈጻሚ ሽማግለ ከገልግሉ ዝጸንሑ 9ተ ኣባላት መሪሕነት ደጊሞም ንዝመጽእ ሓደ ዓመት ከገልግሉን ክቕጽሉን ምስ ዘድሊ ኣብ ውሽጦም ምምዕርራይ ክገብሩ ሓላፍነት ብምሃብን ኣኼብኡ ዛዚሙ።

ብሓድነት ንሓርነት

ማእከላይ መሪሕነት 23/11/2025