ፈደራል ዳኛ ኣሜሪካ፡ ፕረሲደንት ትራምፕ ኣስታት 5 ሺሕ ኢትዮጵያውያን ዝነበሮም መሰል ግዝያዊ ናይ ምንባርን ምስራሕን ፈቓዶም ሰሪዙ ናብ ሃገሮም ክስጐጉ ንዘውጸኦ መደብ ዓጊትዎ። ዳኛ ቤት ፍርዲ ኣውራጃ ብሪያን ሙርፊ፡ ምምሕዳር ኣሚሪካ ዝኸዶ ሕጊ ናይ ምጥሓስ ውሳነ ብምጥቃስ እዩ ነቲ ውሳነ ብ9 ማዝያ 2026 ዓጊትዎ።
ዳኛ ሙርፊ ኣባላት ኮንግረስ ኣሚሪካ ነቲ ጉዳይ ሕጋዊ መልክዕ ኣብ ምትሓዝ ንዝተጻወትዎ ኣውንታዊ ግደ ብምጥቃስ፡ ፕረሲደንት ትራምፕ ግና ኣብ ምኽባር ሕጊ ከምዘይግደስ ሓቢሩ። እቲ ኩነታት ንሕገመንግስቲ ኣሜሪካን ካለኦት መትከላትን እውን ከም ዝጸልው ኣስፊሩ። ምስዚ ኣተሓሒዙ ከኣ ውሳነ መራሒ ኣሜሪካ ንሓላፍነት ቀወምቲ ትካላት ዝትክእ ኣይኮነን ኢሉ። ምምሕዳር ፕረሲደንት ትራምፕ ነቲ ንዜጋታት 13 ሃገራት ዝምልከት መሰል ግዝያዊ መንበሪ ፈቓድን ስራሕን ንምስራዝ ዝኸዶ መንገዲ ከኣ ዘይሓላፍነታዊ ነይሩ ክብል ገሊጽዎ።
እቲ ንኢትዮጵያውን ዝተዋህበ ግዝያዊ ናይ ምንባርን ምስራሕን ፈቓድ ኣብ ሃገሮም ብሰንኪ ዝተፈላለዩ ውግኣት፡ ግርጭታትን ተፈጥሮኣዊ ሓደጋታትን ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ኣብኡ ንምንባር ዘስገኦም ጸገም ምዃኑ ኣብቲ ዜና ተጠቒሱ። እቲ ዳኛ ኣተሓሒዙ ነቲ ኣቐዲሙ ብፕረሲደንት ኣሜሪካ ዝተወስደ ምስራዝ ግዝያዊ ፈቓድ፡ ንኩነታት ናይተን ዜጋታተን ግዳይ ዝኾኑ ሃገራት ኣብ ግምት ዘእተወ ዘይምንባሩ ኣብቲ ውሳነኡ ከም ዝጠቐሰ እቲ ዜና ሓቢሩ።
ናይቲ ፍርዲ ዝሃበ ኣካል ወሃቢ ቃል ብወገኑ፡ እቲ ናይ ቤት ፍርዲ ውሳነ፡ ንስጉምቲ ፕረሲደንት ትራምፕ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ሕጋዊ መልክዕ ናይ ምትሓዝ ኣብነት እዩ ኢልዎ። ኢትዮጵያውያን ነቲ ዕድል ዝረኸቡ መጀመርያ ብ2022 ኮይኑ፡ ኣብ 2024 ድማ ተሓዲሱ።
ደሃይ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ሰሜን ኣሜሪካ
Written by ክፍሊ ቤት ጽሕፈት ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ
ሰኑይ 6 ሚያዝያ ሽማግለ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ኣኼባ ኣካይዱ። ኣቐዲሙ ተሓቢሩ ከምዝነበረ ጉባኤ ዞባ ኣብ ወርሒ ጉንበት 2026 ብመራኸቢ ብዙሃን ክካየድ ተወሲኑ ኣሎ። ቀንዲ ዛዕባ ኣኼባ እምበኣር ዕዉት ዞባዊ ጉባኤ ንምስልሳል ዝኸይድ ዘሎ መስርሕ ምድላው ምምዛን እዩ ነይሩ።
መጀመርታ ናይ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ድሒሩ ድማ ናይ ሓጻዪት ሽማግለ ናይ ስራሕ ጸብጻባት ቀሪቡ።
- ኣሰናዳኢት ሽማግለ ኩሉ ዝድለ ምድላዋት ተካይድ ምህላዋ ድሕሪ ምግላጽ ዘመናዊ ተክኖሎጂ ተጠቒምና እንህቦ ድምጺ ብግቡእ ምእንቲ ክቁጸርን ዝኾነ ይኹን ጽገማት ከምዘይጋጥም ንምርግጋጽን መፈተኒ ድምጺታት ክእከብ ምዃኑ ተሓቢሩ። ኩሉ ዝድለ ሰነዳት ኣብ ምድላው ከምዘላ ድማ ገሊጻ።
- ሓጻዪት ሽማግለ ብወገና ዳርጋ ኩለን ጨናፍር ከምዝሓጸያን ንነፍስወከፍ ሕጹይ ወይ ሕጽይቲ ብደብዳቤ ክትሕብር ምዃና ሓቢራ። ተሪፉዋ ዘሎ ስራሕ ዞባ ክመርሑ ድሉዋት ዝኾኑ ኣጻርያ ናብ ጉባኤ ምቕራብ እዩ።
ምልኪ ይፍረስ! ፍትሒ ይንገስ!
ክንዕወት ኢና!
ክፍሊ ቤት ጽሕፈት ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ
6 ሚያዝያ 2026
ካብቶም ናይ 2ይ ደረጃ ፈተና ክቐርቡ ትጽቢት ዝግበረሎም ተመሃሮ ሱዳን
ላዕለዎት ሓለፍቲ ደቡብ ሱዳን ብሰንኪቲ ውግእ ዝተመዛበሉ ተመሃሮ ሱዳን ንምሕጋዝ፡ ኣብ 2ይ ሰሙን ወርሒ ማዝያ 2026፡ ኣብ ከተማ ጁባ 1,224 ተመሃሮ ናይ 2ይ ደረጃ ምስክር ወረቐት ፈተና ዝወስድሉ መደብ ከም ዝሰርዑ “ሱዳን ፖስት SUDAN POST” ዝተባህለ ትካል ዜና ሓቢሩ። ካብዞም ተመሃሮ ድሮ 800 ዝኾኑ ካብቲ ተዓቚበምሉ ዝነበሩ መደበራት ከተማ ጁባ ክበጽሑ እንከለዉ፡ ኣስታት 424 ተመሃሮ ግና ብሰንኪ ናይ መጐዓዝያ ሕጽረትን ናይ ጸጥታ ስግኣትን ኣወይል ኣብ ዝተባህለ መደበር ስደተኛ ይጽበዩ ምህላዎም ተሓቢሩ።
እዚ መደብ ምውሳድ ፈተና ናይ ደቡብ ሱዳን ምክትል ፕረሲደንትን ሚኒስተር ሓፈሻዊ ኣገልግሎትን ሑሴን ዓብደልባጊ ምስ ኣንበሳደር ሱዳን ኣብ ጁባ ኢሳም መሓመድ ከራርን ሚኒስተር ሓፈሻዊ ትምህርቲ ኩዮክ ኣቦል ኩዮክን ድሕሪ ምዝርራብ ዝወጸ ምዃኑ እውን ኣብቲ ጸብጻብ ተጠቒሱ። እቲ ፈተና ክሳብ 27 ማዝያ 2026 ኣብ ዘሎ መዓልታት ከም ዝፍጸም ከኣ ተፈሊጡ።
ኣንበሳደር ሱዳን ኣብ ደቡብ ሱዳን ከራር፡ ብዛዕባቲ መደብ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ብሓፈሻ እቲ መስርሕ ፈተና ብሰላም ክካየድ ብፍላይ ድማ ነቶም መጓዓዝያ ስኢኖም ተዓጽዮም ዘለዉ ጸገሞም ቀልጢፉ ንክፍታሕ ኣተሓሳሲቦም።
ብወገን ላዕለዎት ሓለፍቲ ደቡብ ሱዳን ድማ፡ ተመሃሮ ሱዳን ካብቲ ተዓጊተምዎ ዘለዉ መደበር ኣወይል ናብ ጁባ ብውሑስ መንገዲ ዝጐዓዝሉ መስርሕ ክመዓራረየሎምን ፈተናኦም ብሰላማውን ውሑስን ሃዋህው ክካየድ ኩሉ ዝከኣሎም ዘበለ ይገብሩ ከም ዘለዉ ኣረጋጊጾም። እቲ መደብ ምሃብ ፈተና ተመሃሮ ብዝምልከቶም ሰብኣዊ ትካላት ላዕለዎት ሓለፍቲ ደቡብ ሱዳን ይነኣድሉ ከም ዘለዉ ተፈሊጡ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመደ፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ኣብ ዝተሳተፍሉ መድረኽ ብ7 ማዝያ 2026; ንዝሓለፈ ሓደ ዓመት ፕረሲደንት ግዝያዊ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ኮይኑ ክመርሕ ናይ ዝጸንሐ ሌተናል ጀነራል ታደሰ ወረደ ጸብጻብ ከም ዝሰምዐ ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ኣቃሊሐን።
ጀነራል ታደሰ ወረደ ነዚ ጸብጻብ ዘቕረበ ንሓደ ዓመት ንክመርሕ ዝተዋህቦ ናይ ግዜ ገደብ ንክውዳእ ሓደ መዓልቲ ጥራይ ምስ ዝተረፎ እዩ። ዝርዝር ትሕዝቶ ናይቲ ዝቐረበ ጸብጻብ’ኳ እንተዘይተገልጸ፡ ጀነራል ታደሰ ካብ 8 ሚያዝያ 2026 ጀሚሩ ንዝቕጽል ሓደ ዓመት ኣብቲ ናይ ፕረሲደንትነት መዝነቱ ንክቕጽል ብፈደራል መንግስቲ ከም ዝተወሰነ ተሓቢሩ።
መንግስታዊ መዲያ ኮርፖሬሽ ፈነወ ኢትዮጵያ፡ ከም ዝገለጸቶ እቲ ምንዋሕ ብመሰረት ሕገመንግስቲ ኢትዮጵያ ዓንቀጽ 62 (9)ን ብኣዋጅ ቁጽሪ 359/1995፡ ዓንቀጽ 14 ንኡስ ዓንቀጽ 2 (ለ)ን ብቤት ምኽሪ ሚኒስተራት ፈደራል ዝተወሰነ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ጸብጻብ ዝቕረበሉ ኣኼባ፡ ብወገን ፈደራል መንግስቲ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ፡ ሓላቓ ስታፍ ሰራዊት ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ፡ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳይ ጌደዎን ጢመቲዎስ፡ ኣዛዚ ፈደራል ፖሊስ ጀነራል ኮሚሽነር ደምመላሽ ገብረሚካኤ፡ ሚኒስተር ልምዓት መስኖን ከባቢታት ቆላን ዶር ኣብርሃም በላይን ኣማኻሪ ቀዳማይ ሚኒስትር ጌታቸው ረዳን ክርከቡ እንከለዉ፡ ብወገን ግዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ ግና ጀነራል ታደሰ ወረደ ንበይኑ እዩ ተሳቲፉ።
ብኻልእ ወገን ድማ፡ እታ ኣብዚ እዋንዚ ሕጋውነት ብኮምስን ምርጫ ቦርድ ዝተሰረዘ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ሓያሎ ኣዘዝቲ ሰራዊት ትግራይን ዝርከብዎ ኣካል፡ ድሕሪ ሕጂ ግዝያዊ ምምሕዳር ዝበሃል ኣየድልየናን ብዝብል ንምንዋሕ መዝነት ታደሰ ወረደ ከም ዝነጽግዎ ይሕበር ኣሎ። እዚ ኩነታት ናይቲ ሰላም ከውሕስ ተስፋ ተነቢርሉ ዝነበረ ውዕል ሰላም ፕሪቶርያ ምፍራሱ ዘመልክት እዩ። በዚ መሰረት ኣብ መንጎ ፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያን ብህወሓት ዝምራሕ ሓይሊ ትግራይን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ሕድሕድ ተጋሩ ንዘሎ ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልይ’ውን ናብ ሓደገኛ ኣቕጣጫ ከይወስዶ ዘስግእ ዘሎ እዩ።
ቤት-ጽሕፈት ደቂ-ኣንስትዮ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ)፡ ብ4 ሚያዝያ 2026 ናይ ኣባላት ሓፈሻዊ ኣኼባ ኣካይዳ። እዚ ኣኼባ’ዚ፡ ብመሰረት ኣቐዲሙ ዝጸደቐ መደብ ስራሕ ኣብ ሰሰለስተ ወርሒ ዝካየድ ኮይኑ፡ ብኣባል ፈጻሚት ሽማግለ ፖሓኤን ሓላፊት ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ደቂ-ኣንስትዮን ወ/ሮ ኣድያም ተፈራ እዩ ተመሪሑ።
ኣኼባ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤትራ፡ ተሳትፎን ንቕሓትን ደቂ-ኣንስትዮ ክብ ንኽብል ጽዑቕ ጻዕሪ ምክያድ ከም ዘድሊ ብሰፊሑ ተመያይጡ ኣድላይነቱ ኣስሚሩሉ። ብዘይካ’ዚ ሕቶ መሰል ደቂ-ኣንስትዮ ሕቶ ሰብኣዊ መሰል እውን ብምዃኑ ኩሎም ምእንቲ ፍትሒ ዝቃልሱ ኣካላት ግደኦም ዘበርክቱሉ መድረኽ ቃልሲ ምዃኑ እቲ ዜና ኣረዲኡ። እቲ ንቕሓት ኣባላት ክብ ናይ ምባለ ዕማም ብመንገዲ ጥምሮ ኣባላት ፖለቲካዊ ሓይልታት ብምጽዋዕ ኣብ ቀጻሊ ተደጋጋሚ ኣስተምህሮ ክወሃብ ኣኼባ ወሲኑ።
ጥምሮ ኣብያተ- ጽሕፈት ዉደባ፡ መንእሰያትን ደቂ-ኣንስትዮን ፖሓኤ፡ መደባት ምንቕቓሕ ከካይድ ዝቖመ ኣካል እዩ። ኣብ መደምደምታ ድሕሪ ሰለስተ ወርሒ ተመሳሳሊ ሓፈሻዊ ኣኼባ ንኽካየድ ድሕሪ ምውሳን ኣኼባ ተዛዚሙ ክብል እቲ ካብ ቤት ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ ፖሓኤ ዝተረኽበ ዜና ኣፍሊጡ።
ባህግና Eri-Bahgna Media 05.04.2026 ክውዕየካ ብማንካ፡ ክዝሕለካ ከ ብኢድካ ኣይኮነን፡ ዘስተውዕል ካብ ውግእ ኢራን ይማሃር
Written by Eri-Bahgna MediaMedia
ኣብዚ እዋን’ዚ ንነብረላ ዘለና ዓለም፡ በይንኻ እትነብረላ ዘይኮነት፡ እቲ ሓደ በቲ ካልእ ዝያዳ ኣብ ዝጽለወሉን ዝተሓባባረሉን ዘበን ኢና እንርከብ። እቲ ምጽልላው ሰፊሕ ዝርጋሐ ዘለዎ ኮይኑ፡ ኣብ ጐረባብቲ ክኸው እንከሎ ድማ ዝያዳ ይዓዝዝ። ነዚ ምቅርራብ ካብ ዘማዕበልዎ ተረኽቦታት ሓደ ከኣ፡ እቲ ንዓለምና ናብ ሓንቲ ቁሸት ቀይርዋ ዘሎ፡ ዕቤት ኣብ ዘመናዊ መራኸቢ እዩ። እቲ ቅልጡፍ ምጽልላው ዝያዳ ኣብ መዳያት ፖለቲካዊ ኣሰላልፋ፡ ጸጥታዊ ድሕንነት፡ ቁጠባዊ ምትሕግጋዝን ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ዘተኩር ኮይኑ፡ ካልእ መልከዓት’ውን ኣለዎ።
እቲ ክብደት ሕድሕድ ምጽልላው ብኣተሓሕዛኡን ምምሕዳሩን ዝውሰን ኮይኑ፡ ኣውንታውን ኣሉታዊውን መልክዓት ሒዙ ዝኽሰተሉ ኩነታት ኣሎ። ኣየንኡ መልክዕ ይሕዝ ኣብ ምውሳን ከኣ ናይቶም ዝዛመዱ መንግስታት ግደ ወሳኒ እዩ። ኣብ መንጎ ሃገራት ዝፍጠር ኣሉታዊ ይኹን ኣውንታዊ ተጽዕኖታት፡ ነናቱ ስንብራት ዘለዎ እኳ እንተኾነ፡ ኣብ ጐረባብቲ ዝግበር ርክብ ግና ብቐረባ ዝርአን ብዕለታዊ ምንቅስቓስ ዝግለጽን ስለ ዝኾነ፡ ኣሰሩ ሓያል እዩ።
ዝምድና ጐረባብቲ ክሳብ ክንድዚ ወሳኒ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ፡ “እንተ ክትድቅስ ጐረቤትካ ይደቅስ” ዝበሃል። ናይዚ ኣበሃህላ ትርጉም ከኣ ናይ ጐረቤትካ ጸጋ ኮነ ሕሰም፡ ኣብ ልዕሌኻ’ውን ተጽዕኖ ዘሕድር ምዃኑ ዘመልክት እዩ። እዚ ብመልክዕ ስድራቤታዊ ዝዕቀን ጥራይ ዘይኮነ፡ ብደረጃ ሃገራት እውን ዝረአ እዩ። ኤርትራን ህዝባን ከኣ ናይዚ ተጸላላዊ ጉርብትና ውረድ ደይብ መሪር ተመኩሮ ኣለዎም።
ህዝብታት መንግስታቶም ብዘውሕስዎ ሰላምን ብልጽግናን ተጠቀምቲ እዮም። ብኣንጻሩ መንግስታት ምስ ጐረባብቲ ኮነ ምስ ርሑቕ ብዝፈጥርዎ ምርሕሓቕን ህውከትን ዝህሰዩ’ውን እቶም ህዝብታት እዮም። ህዝቢ ኤርትራ በቲ ክሓልፎ ዝጸንሐን ዘሎን ህይወት ኣብዚ መዳይ’ውን መስካሪ እዩ። ኣብቲ መስርሕ ዝምድና ዝረአ ውጽኢት ከኣ መንግስታት ክሳብ ክንደይ ትርግታ ልቢ ህዝቦም ኣብ ግምት የእትዉን ኣየእትዉን ዝምዘንሉ መሰረታዊ መዕቀኒ እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ንህዝቢ ኤርትራ ወሲኽካ፡ መንግስታቶም ካብ ባህጎም ወጻኢ ብምኻዶም፡ ድምጾም ዘስምዑን ናብ ዝሓሸ ልዕልና ንምብራኽ ዝቃለሱን ብዙሓት እዮም።
እዚ ኣብቶም ብዘይ ምርጫ ህዝቢ ብኢደወነኖም ኣብ ስልጣን ዝተወጥሑ ከም ህግደፍ ዝኣመሰሉ ስርዓታት ከም ዝገድድ ካብ መነባብሮ ህዝቢ ኤርትራ ንላዕሊ ኣብነት ዝኸውን የለን። ሳዕቤን ኢደወነናዊ ኣካይዳን ዝምድናን መንግስታት ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ዘንጸባርቕ ኮይኑ፡ ብምዝያዳ ምስ ጐረባብቲ ኣብ ዝግበር ርክብዩ ዝንጸባረቕ። ህግደፍ በብመድረኹ ብሓፈሻ ምስ ኩለን ጐረባብትና ሃገራት፡ ብፍላይ ከኣ ምስታ ብኣስታት 1,033 ኪ/ሜት እትዳወበና ኢትዮጵያ ክገብሮ ኣብ ዝጸንሐ፡ ትካላውነትን ግሉጽ ፖሊስን ዘይነበሮ፡ ኣርሒቑ ዘይርእን ብጉጅላዊ ድሌት ጥራይ ዝተጨውየን ስንኩፍ ዝምድና፡ ክሳብ ክንደይ ንህዝብና ዋጋ ከኽፍሎ ከም ዝጸንሐን ከም ዘሎን ኩሉ ገዲፍካ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝከላበቱ ዘለዉ ኤርትራውያን መሰኻኽር እዮም።
ዘለናዮ ዘበን፡ ዝሃለወ ይሃልው ጽልዋን ጸጋን ዝውንና መንግስታት ከይተረፋ፡ ዶባተን ዓጽየን በይነን ዝዕንድራሉ ዘይኮነ፡ መኻይዲ ዝደልያሉ’ዩ። ነቲ በይንኻ ምንባር፡ ካብ ኣሜሪካ ጀሚርካ እተን ሓያላት ኢና ዝብላ ሃገራት’ውን ኣይከኣለኦን። ናይ ዝተፈላለያ ላዕለዎት ሃገራት ሓለፍቲ፡ ካብ እስራኤል ናብ ዋሽንግተን፡ ካብ ካይሮ ናብ ርያድን ኣቡዛብን፡ ካብ ኣንካራ ናብ መቃድሾን ኣዲስ ኣበባን፡ ካብ ቻይናን ሩሲያን ናብ ኣፍሪቃ፡ ካብ ሪያድ ናብ ኣስመራ ….ወዘተ ዝረአ ምውንጫፍ ቀጻሊ ዜና ዝኸውን ዘሎ ከኣ በዚ ድርኺት እዩ። ብፍላይ ርክብ ጐረባብቲ ምክብባር፡ ናይ ሓባር ተጠቃምነት፡ ናይ ሕድሕድ ናጻጽነትን ኢድ ኣእታውነት ዘይፈቅድን እንተዘይኮይኑ፡ ውሑስ ዕቤትን ሰላምን ዘምጽእ ኣይኮነን።
ሓደ ሓያል እየ ዝብል ኣካል፡ ናይቲ ካልእ መዛምድቱ “ኢድ ጠውዩ”፡ ናይ “ሰዓርን ሰዓርን” ዘይኮነ ናይ፡ “ሰዓርን ተሰዓርን” ፖሊሲ መሪጹ፡ ብጉልበት ኣፈራሪሑ ዝምድና ክፈጥር ዝፍትን ግና ውጽኢቱ ግዝያዊ እንተዘይኮይኑ፡ ቀጻልን ዘተኣማምንን ርግኣት ዘምጽእ ኣይኮነን። ንናይቲ “ሓያል እየ” ኢሉ ዝምካሕ ስርዓት ህዝቢ ረብሓ ከምዘይከውን ከኣ ግንዛበ ክረክብ ዝግበኦ እዩ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብዚ እዋንዚ ዝምድናኡ ምስ ኤርትራ ክቓንየሉ ዝፍትኖ ዘሎ ኣብ ሓይሊ ዝምርኮስ፡ ናይ “ዓይኒ የብለይ ስኒ የበለይ” ፖሊሲ ከኣ በዚ መንጽር ዝረአ እዩ።
መንግስታት ከም ምሕብኢ ክጥቀምሉ ዝፍትኑ፡ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኤርትራን ጐረባብታን ክደጋገም ዝስማዕ ዘሎ “ዝምድና ህዝቢ ምስ ህዝቢ” ዝብል እዩ። ብደረጃ ተረድኦ እዚ ኣምር ዝድገፍ እዩ። እንተኾነ ህዝብታት፡ “ናይ መንግስታት ጉዳይ ንዓኣቶም ይምልከት፡ ንሕና ከም ህዝብታት ንዛመድ” ኢሎም ኣብ ልዕሊ መንግስታቶም ተጽዕኖ ከሕድርሉ ዝኽእሉ ናጻነትን ዲሞክራስያዊ ዓቕምን ክህልዎም ይግባእ። እዚ ኣብ ዘይተረጋገጸሉ ዝዝመር “ህዝቢ ምስ ህዝቢ” ግና፡ ናይ መንግስታት መሕብኢ ድራማ እዩ ዝኸውን።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ፡ ኣብ ትሕቲ “እንታይ ከም ዝዛረብን እንታይ ከምዝሓስብን” ዝውስነሉ ምምሕዳር ህግደፍ እናሃለወ፡ መንግስቲ ኢድዱ ዘየንበረሉ መስርሕ ህዝቢ ምስ ህዝቢ የካይድ ኣሎ ምባል፡ ናይቶም በሃልቱ ብደዐ ዘርኢ እዩ። እዚ ማለት ግና ህዝቢ ኤርትራ ብቃልሱ ነዚ ወሳኒ ዓቕሚ ኣይከረጋግጾን’ዩ፡ ማለት ኣይኮነን።
ኣብዚ እዋንዚ ብሓደ ወገን፡ ኣብ ጐረባብትና ሃገራት ኣንጠልጢሉ ዘሎ ደበና ውግእን ስግኣትን፡ ኣባና’ውን ክዘንብ ከም ዝኽእል፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ኣሳፊሑ ዘሎ ጭቆናን ወጽዓን ናብ ጐረባብታና ክላባዕ ከም ዝኽእል ምርዳእ ኣገዳሲ እዩ። እታ ፖለቲካዊ ኩዕሶ ሓንሳብ ናብ ካለኦት ምስ ተቐለዐት፡ ብኡ ኣቢላ ትርሕቕ ዘይኮነት፡ ተመሊሳ ከም እትቕላዕ ምርዳእ ከኣ ኣገዳሲ እዩ።
ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ ሰላሙ ክሓስብ እንከሎ፡ ብዛዕባ ናይ ጐረባብቱ ሰላም እውን ክሓስብ እምበር፡ ብዘይሓላፍነታዊ ጃህራን ዓንዳሪትን ህግደፍ ክስለብ የብሉን። ዝያዳ ድማ ሰላሙ ብናቱ ባህግን ናይ ቃልሲ ቅሩብነትን ተዘይኮይኑ፡ ኣማዕድዩ ብዝምርቖምን ዝረግሞምን ኣልኣት ዝውሰን ከምዘይኮነ ክርዳእ ይግበኦ።
ኣምበሳደር ሱዳን ኣብ ኢትዮጵያን ቀዋሚ ወኪል ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃን ዝኾነ ኣልዘይን ኢብራሂም ሑሴን ሓለፍቲ መንገዲ ኣየር ሱዳን ኣብ ዝተረኽብሉ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ዳይረክተር ሲቪል ኣቬሽን ኢትዮጵያ ኣቶ ዮሃንስ ኣርኣያ ተራኺቡ ከም ዝዘተየ ኣገልግሎት ዜና ሱዳን ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢራ።
ኣባላት ልኡኽ ሱዳን ወከልቲ መንገዲ ኣየር ቦርድን ካርጎ ኣቬሽንን ከም ዝርከብዎም እቲ ዜና ጠቒሱ። እቶም ልኡኻት እተን መንገዲ ኣየራት ሓቢረን ብዛዕባ ዝምዕብላሉን ኣገልግሎት ሲቪላዊ መጐዓዚያ ክልቲኡ ህዝብታት ስሩዕ ብዛዕባ ዝኾነሉ ኣገባባትን ከም ዝዘተዩ ከኣ እቲ ዜና ጠቒሱ። በቲ ዝተሰማምዕዎ መሰረት ዝካየድ ካብን ናብን መጓዓዝያ ንግዳዊ ምልውውዋጥ ሕብረተሰብ ክልቲኡ ሃገራት ባዛዕባ ዝኾነሉ ምዝርራቦም’ውን ኣብቲ ዜና ተሓቢሩ።
ኣንበሳደር ኣልዘይን ኢብራሂም ሑሴን ኣብቲ ርክብ ኣብ ሱዳን ብዛዕባ ዘሎ ኣውንታዊ ህልዊ ኩነታት ክግምግም እንከሎ፡ ናይ መንግስቲ ሱዳን ምምሕዳር ካብ ፖርት ሱዳን ናብ ካርቱም ምምላስ ጠቒሱ፡ ዓለምለኸ መዓርፎ ነፈርቲ ካርቱም፡ ዓለም ለኻውን ናይ ውሽጢ ሃገርን ኣገልግሎት በረራ ይህብ ምህላዉ ገሊጹ። ኣብ መወዳእታ ድማ ክልቲኦም ወገናት ኣድላይነት ምሕያል ዝምድና ክልቲአን መንግዲ ኣየራት ተገንዚቦም ንናይ ሓባር ተጠቃምነት ክኸውን ከም ዝግበኦ ምርድዳኦም እቲ ዜና ሓቢሩ።
እዚ ኩነታት ዝፍጠር ዘሎ፡ ብሰንኪ ዞባዊ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋ፡ ኢትዮጵያ ነቲ ብጀነራል ኣሕመድ ዳጋሎ ዝምራሕ ወገን ሱዳን ስለ እትድግፍ፡ ምስቲ ብጀነራል ኣልቡርሃን ዝምራሕ ወገን ኣትየምዎ ዘለዉ ምትፍናን ናብ ወግእ ከይዓርግ ኣብ ዘስገኣሉ ዘሎ ኩነታት እዩ።
More...
ሱዳናዊ ሚኒስተርን ወከልቲ ሕቡራት ሃገራትን ኣብ መኽፈቲ እቲ ስነ-ስርዓት
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ድሕሪቲ 3ይ ዓመቱ ገይሩ ዘሎ ውግእ ሕድሕድ ሱዳን ኣብ ፖርት ሱዳን ዝጸንሐ ዋና ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ዋና ከተማ ናይታ ሃገር ካርቱም ከም ብሓድሽ ከፊቱ። ኣብ ስነ ስርዓት ናይቲ ዳግመ-ምኽፋት፡ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳይን ዓለምለኻዊ ምትሕብባርን ሱዳን ሞሓዲን ሳልምን ኣመሓዳሪ ካርቱም ኣሕመድ ዑስማን ሓምዛን ወሲኽካ ዝተፈላለዩ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስትን ወከልቲ ዓለም ለኻዊ ትካላትን ከም ዝተሳተፉ እውን እቲ ካብ ሱዳን ትሪቡን ዝተረኽበ ዜና ሓሓቢሩ።
ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳይ ሱዳን፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ነቲ ስጉምቲ ምውሳዱ ኣመስጊኑ፡ ነቲ ኣጋጣሚ ንሱዳን ታሪኻዊ ዕለት እዩ ኢልዎ። ብቲ ኣጋጣሚ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ወኪሎም ኣብ ጐኒ ህዝቢ ሱዳን ናብ ዝሰርሑ ኣካላት መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ። ሚኒስተር ሳልም ብተወሳኺ ዳርፉርን ኮርዱፉንን እውን ካብቲ በስንኪ እቲ ዕጡቕ ተወርዋሪ ሓይሊ ሱዳን ዝበጽሖም ዘሎ በደል ክድሕኑ እዮም ዝብል ተስፋኡ ገሊጹ።
ብዘይካ’ዚ እቲ ሚኒስተር ከም መንግስቲ፡ ኣባል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ስለ ዝኾና፡ እቲ ውድብ ምእንቲ ሰላም ሱዳን ኣብ ዝወስዶም ተበግሶታት ክንተሓባበር ኢና ክብል ቃል ኣትዩ። ኣተሓሒዙ ድማ መንግስቲ ሱዳን ዝኾነ ኣካል ከገድዶ ከም ዘይፈቅድ ጠቒሱ፡ በቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ኣብ ቅድሚ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘቕረቦ እማመ ሰላም ከም ዝምእዘዙ ኣረጋጊጹ። ካብዚ ሓሊፉ ንሚሊሻ ቦታ ከምዘይህቡ ጠቒሱ፡ ኣብ ጉዳዮም ናይ ወጻኢ ኢድ ኣእታውነት ከምዘይፈቕዱ ድማ ኣረጋጊጹ።
ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳይ ሱዳን፡ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣባልነት ሱዳን ኣብ ናይ ምንጥልጣል ውሳነኡ ዳግመ ርኢቶ ንክገብር ኣተሓሳሲቡ። ኢጋድ ብወገኑ ዝጭበጥ ንከባቢያዊ ምርግጋእ ዝሕግዝ ስጉምቲ ንክወስድ ኣዘኻኺሩ። ብሓፈሻ ንኣስተዋጸኦ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብፍላይ ከኣ ንኣበርክቶ ደኒስ ብራውን ኣተሓባባሪት ሰብኣዊ ስረሓት ኣብ ሱዳን ምስጋናኡ ኣቕሪቡ። ብዝያዳ ድማ ነቲ ምስ ኩሉቲ ኣብ ሱዳን ዝጸንሐ ውግእ፡ እንኮ ካብ ሱዳን ንዘይወጸ ኣንበሳድር ዝንባብወ ብፍሉይ ምስጋናኡ ኣቕሪቡ።
بين الخوف والخنوع لماذا تسمح الجماهير للاستبداد أن يمتطي ظهورها؟
Written by Eritrea Al Touq
ليس الاستبداد مجرد نظام سياسي مفروض بالقوة وحدها، بل هو علاقة مركّبة بين حاكم يفرض سلطته وجماهير تسمح – بصمتِها أو خوفِها أو تردٌّدِها – باستمرار تلك السلطة. فالأنظمة الاستبدادية لا تعيش فقط بالقمع، بل تتغذّى على الخنوع الجماعيّ، وعلى الانحناءِ الطويلِ الذي يتحّول مع الزمن إلى عادةٍ نفسية واجتماعية. ومن المؤلمِ أنّ الجماهير، وهي الضحية الأولى للاستبداد، تتحول أحياناً إلى شريك غير مباشر في إطالة عمره، عندما تختار الصمتَ، أو تبرّر القمعَ، أو تنكفئ إلى همومِها الفردية، تاركةً المجال مفتوحاً أمام السلطة لتزدادَ تغوّلاً.
إن الخوفَ مفهومٌ في بداياتِه؛ فالسلطة الاستبدادية تُلوّح بالعقاب، وتستعرض قوّتها، وتضربُ الأمثلة القاسية لمن يعترض. لكن ما ليس مفهوماً هو أن يتحّول هذا الخوف إلى خضوعٍ دائم، وإلى قبولٍ ضمنيّ بالذلّ. فالتاريخ يعلمنا أن الأنظمةَ الاستبداديةَ، مهما بلغت قوّتها، تبقى أقل عدداً من الجماهير التي تحكمها. ومع ذلك، تنجح في السيطرة لأنّ الجماهير تتصرف كأفراد متفرّقين، كلٌّ يخشى أن يكون أول من يرفع صوته. وهنا يتحّول الخوف من رد فعل طبيعيّ إلى عذرٍ دائمٍ، يبرر الانحناءَ ويطيل عمرَ الاستبداد؛ كما هو الحال في إرتريا.
العتاب هنا موجَّه إلى شعبنا الذي يعتقد أن الصمت يحميه؛ فالصمت لا يحمي أحداً، بل يمنح السلطةَ مساحة أكبر لتوسيع قمعها. كل خطوة إلى الوراء من المجتمع تُقابلها خطوتان إلى الأمام من الاستبداد. وكل تنازل صغير يُصبح سابقة تُبنى عليها تنازلات أكبر. وعندما تعتاد الجماهير على هذا المنطق، يتحول الخضوع إلى ثقافة، ويصبح الاعتراض استثناءً يُنظر إليه بشك أو خوف. وهكذا، لا يحتاج الاستبداد إلى فرض كل شيء بالقوة؛ فالجماهير نفسها تتكفل بتقييد ذاتها.
التأنيب هنا ليس لإدانة شعبنا، بل لتذكيره بمسؤوليته التاريخية. فالشعوب التي تنحني طويلاً تُحمّل أجيالها القادمة عبء الاستبداد. وحين يسأل الأبناء: لماذا ورثنا الخوف؟ لماذا نشأنا بلا حرية؟ سيكون الجواب المؤلم أن الصمتَ كان أطول من اللازم. إن الخنوعَ لا يُبقي الأمور على حالها، بل يجعلها أسوأ. فالسلطة التي لا تُواجه تتغوّل، والقمع الذي لا يُقاوَم يتمّدد، والحقوق التي لا يُطالَب بها تضيع.
لكن التحريض هنا ليس دعوة إلى تهور، بل إلى كرامة؛ فالجماهير لا تحتاج إلى قوة خارقة، بل إلى استعادة ثقتها بنفسها. أول خطوة في ذلك هي الاعتراف بأن الخوف، مهما كان مبرراً، لا يمكن أن يكون أساساً للحياة العامة. المجتمع الذي يحكمه الخوف يتحول إلى مجتمعٍ مشلول، لا يبدع ولا يتقدم. لذلك، على الجماهير أن تدركَ أن استمرار الصمت هو خيار، وأن كسر هذا الخيار يبدأ بأفعال بسيطة: كلمة حق، موقف تضامنيّ، رفض علنيّ للظلم، دعم للمظلومين. هذه الأفعال الصغيرة تتراكم لتصنع تحولاً كبيراً.
الأنظمة الاستبدادية تراهن دائماً على انقسام الجماهير. فهي تزرع الشكوك بين المواطنين، وتدفعهم إلى الخوف من بعضهم البعض. لكن ما يثير التأنيب أن الجماهير تنساق أحياناً وراء هذه الانقسامات، فتتناحر فيما بينها، بينما يبقى الاستبداد المستفيد الأكبر. عندما ينشغل الناس بخلافاتهم الصغيرة، ينسون أن المشكلة الأساسية تكمن في غياب نظام دستوري مؤسّساتي يحمي الجميع. وهنا يصبح التحريض موجهاً إلى تجاوز هذه الانقسامات، وإدراك أن الوحدة ليست شعاراً بل ضرورة. إنّ الواقع المرير الذي يعيشه شعبنا، من قمعٍ منظّم، وغياب الحرّيات والحقوق الأساسية، إلى جانب سياسة تفريغ الوطن من الطاقات الشبابية الفاعلة، يتطلّب تضافر الجهود من شعبنا؛ وذلك بكسر حاجز الخوف، عبر كل الوسائل النضالية المشروعة.
إن بناء نظام دستوري مؤسساتي يبدأ من رفض الخضوع. فالدستور ليس وثيقة تُمنح من الحاكم، بل نتيجة نضال مجتمعيّ يفرض حدود السلطة. والمؤسسات لا تُبنى فوق جماهير خائفة، بل فوق مجتمع واعٍ بحقوقه. لذلك، فإن الطريق إلى دولة القانون يمر عبر استعادة الكرامة الجماعية. وهذا يتطلب شجاعة تدريجية، لا قفزات مفاجئة. فكل خطوة نحو التنظيم، وكل مبادرة تضامن، وكل احتجاج سلمي، هي لُبنة في بناء نظام بديل.
من المؤلمِ أن ترى شعوباً تمتلك كل مقومات القوة البشرية، لكنها تعيش في ظل أنظمة ضعيفة أخلاقياً وسياسياً، فقط لأن الخوف يقيدها. ومن المؤلم أكثر أن يتحول هذا الخوف إلى تبرير دائم، من شاكلة: ”ليس الوقت مناسباً، أو “الظروف صعبة”، أو “القوة ليست معنا”. هذه العبارات، رغم واقعيتها الظاهرة، تصبح مع الزمن قيوداً نفسية تُبقي المجتمع في دائرة الخضوع. والحقيقة أن الوقتَ لا يصبح مناسباً إلا عندما تصنعه الجماهير نفسها.
في النهاية، الاستبداد لا يمتطي ظهور الشعوب بالقوة وحدها، بل بقدر ما تسمح له هذه الشعوب. وعندما تقرر الجماهير أن تنحني أقل، وأن ترفع رأسها ولو قليلاً، يبدأ ميزان القوة بالتغيّر. إن العتاب والتأنيب هنا ليسا غايةً، بل وسيلة لإيقاظ الشعور بالمسؤولية. فالجماهير التي تكسر خوفَها، وتستعيد ثقتها، وتنظم نفسها حول مشروع دستوري مؤسساتي، تستطيع أن تنتقل من موقع الضحية إلى موقع الفاعل. وعندها فقط يسقط الاستبداد، ليس لأنه أصبح أضعف، بل لأنّ الجماهير لم تعد تقبل أن تكون جسراً يُعبر فوقه
“ማእከል መሰልጠኒ ሕግን ምርምርን ኦሮሚያ” ዝተባህለ ትካል፡ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት “ሕጋዊ መሰረት ዘለዎ ኣተሓሕዛ ሕቶ ኣፍደገ ባሕሪ ኢትዮጵያ” ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ቃል ናይ ምሁራት ሕጊ ኣኼባ ኣካይዱ። እቲ ነዚ ብዝምልከት ዝተዘርግሐ ዜናዊ ጸብጻብ፡ ኢትዮጵያ ዋና ኣፍደገ ባሕሪ ንምዃን እትገብሮ ጻዕሪ፡ ካብ ታሪኻውን ፖለቲካውን ዓውዲ ሓሊፉ፡ ዓለም ለኻዊ ሕጋዊ ደገፍ ክረክብ ዘኽእሎ ምምኽኻር እዩ ተኻይዱ ይብል።
እዚ ኣበሃህላ እቶም ናይ ሕጊ ምሁራት ዓለም ተማእዚዛ ትምርሓሉ ዘላ ሕጊ ናብ ረብሐኦም ንምቕያር ተላዚቦም ንምባል እንተኾይኑ፡ ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ዘይጭበጥ ናይ ሕልሚ ዓለም ይሕንብሱ ከም ዘለዉ ዘመልክት እዩ።
ካብዚ ሓሊፉ እቲ ካብቲ ኣኼባ ዝተዘርሐ ጸብጻብ፡ “ኢትዮጵያ ኣባልቲ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኮንቨክሽን ማያዊ ሕጊ” ከምዘይኮነት ጠቒሱ፡ ልማዳዊ ሕግን ክልተኣዊ ስምምዓትን ከም ቀንዲ መከራኸሪ ብምውሳድ ኢትዮዮጵያ ኣፍደገ ባሕሪ ናይ ምውናን ድሌታ ከተረጋግጽ እትኽእለሉ ዕድላት ሰፊሕ ምዃኑ ናይቲ ኣኼባ ተሳተፍቲ ምግላጾም ይጠቅስ። ካብዚ ኣበሃህላዚ ክትውሰድ እትኽእልን ብመንጽር ዓለም ለኻዊ ሕጊ ተቐባልነት ዝህልዋን ቁምነገር ፡እታ “ብክልተኣዊ ስምምዓት” እትብል ሓረግ ጥራይ እያ።
እቲ ዜና “ወድብ ኣልባ ምዃን ቁጠባዊ ተጽዕኖ ኣለዎ፡ ንኣገልግሎት ወደብ ዝኽፈል ወጻኢ ቢልዮናት ዶላራትዩ፡ ሕቶ ኣፍደገ ባሕሪ ንትዮጵያ መሰረታዊ እዩ፡” እናበለ ይዝርዝር። እዚ ኩሉ ዘይከሓድ ሓቂ እዩ። ዋንነት ኣፍደገ ባሕሪ ኢትዮጵያ ናይ 130 ሚልዮን ህዝቢ ሕቶ ስለ ዝኾነ ክትግበር ኣለዎ ዝብል ድማ ይውስኽ። ኣብዚ ንምድኻም እንተዘይኮይኑ፡ ኢትዮጵያ ብዙሕ ህዝቢ ስለ ዘለዋን ቁጠበኣ ቅልጡፍ ዕቤት የርኢ ብምህላዉን ዘይናታት ኣፍደገ ባሕሪ ክትዕምጽ የኽእላ እዩ ዝብል ኣምር፡ ዝገንጸልካ መዝገብ እንተገንጸልካ ሕጋዊ ቅቡልነት የብሉን። እቲ ሓቂ ከምኡ እናሃለወ ምድግጋሙ እዩ ከኣ “ጸማምሲ ሓደ ደርፉ” ዝብል።
ካብዚ ዛዕባ ከይወጻእና፡ ነባር ኣባል መሪሕነት ህወሓት ዝነበረ ኣቶ ገብሩ ኣስራት፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን “ሊላይ ቲቪ” ምስ ዝተባህለ መመዲያ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ፡ “ናጽነት ኤርትራ ትድግፍ ዲኻ?” ተባሂሉ ምስተሓተ፡ “ናጻናት ኤርትራ እድግፎፍ እየ፡ እንተኾነ ኣፍደገ ባሕሪ ኢትዮጵያ ብዘውሕስ ክረጋገጽ ነይርዎ ዝበሎ ጃላ መልሲንብዙሓት ዘገረመ ኮይኑሎ።
