ፕረሲደንት ኣሜሪካ ሮናልድ ትራምፕ፡ ብ16 ጥሪ 2026 ናብ መራሒ ግብጺ ኣብ ዝጸሓፎ ደብዳበ፡ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ግብጽን ብጉዳይ ፈለግ ኣባይ ዘሎ ናይ ነዊሕ ግዜ ዘይምርግጋእ ክሽምግል ቅሩብ ምህላዉ ጠቒሱ። ኣብቲ ብቕዳሕ ናብ መንግስታት ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ስዑድ ዓረብን ኤመረትን ዝዘርግሖ ደብዳበ፡ መራሒ ግብጺ ኣልሲሲ ኣብ መንጎ እስራኤልን ዕጡቕ ጉጅለ ፍልስጥኤም ሓማስን ስምምዕ ንክብጻሕ ንዘበርከቶ ኣመስጊንዎ።
ፕረሲደንት ትራምፕ ኣተሓሒዙ፡ ብመንጽርቲ ምስ ኣልሲሲ ዘለዎ ውልቃዊ ዕርክነትን ኣሜሪካ ምእንቲ ሰላም ዘለዋ ቅሩብነትን ኣብ መንጎ ግብጽን ኢትዮጵያን ሓላፍነታውን ርትዓውን ምምቕራሕ ማይ ዘረጋግጽ መፍትሒ ንምምጻእ ድልውነት ከም ዘለዎ ኣብቲ ደብዳበ ጠቒሱ።
ኣተሓሒዙ ከኣ እቲ ብዓብይ ተገዳስነት ዝብጻሕ ስምምዕ፡ ናይ ነዊሕ ግዜ ናይ ግብጺ፡ ሱዳንን ኢትዮጵያ ውሕስነት ማይ ዘረጋግጽ ክኸውን ኣለዎ ምባሉ ተጠቒሱ። ብዘይካዚ ዝኾነት ሃገር ኣብዚ ወሳኒ ሃብቲ ማይ ፈለግ ኣባይ በይናዊ ናይ ምቁጽጻር መሰል ክህልዋ ከምዘይግባእ ኣብቲ ደብዳበኡ ሓቢሩ።
በቲ ናብ መራሒ ግብጺ ዝተጻሕፈ ደብዳበ መሰረት፡ መንጎኝነት ኣሜሪካ ኣብ ተክኒካዊ፡ ርትዓውን ግሉጽን ዘተን ቀጻሊ ምቁጽጻርን ምትሕብባርን ኣሜሪካ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ወገናት ዘተኮረ ክኸውን ከም ዝደሊ ኣብቲ ደዳበ ኣስፊሩ።
ከምኡ እውን ፍትሓዊ ኣተሓሕዛ ማይ ኣብ ግዜ ዝተናወሐ ደርቂ ግብጽን ሱዳንን እኹል ማይ ዝረኽባሉን ኢትዮጵያ እኹል እትጥቀመሉ ማይ ክትረክብ ዘኽእል ከም ዝኸውን ክግበር እንከሎ ምዃኑ ድማ ጠቒሱ። እቲ ደብዳበ ምናልባት ኢትዮጵያ ብቲ ማይ ካብ ዘማዕበለቶ ሓይሊ ኤለክትሪክ ንግብጽን ሱዳንን እትልግሰሉ ወይ እትሸጠሉ ኩነታት፡ውን ክፍጠር ይኽእል ይብል።
ኣብ መወዳእታ ደብዳበ ፕረሲደንት ትራምፕ፡ ብሰንኪ ዓብይ ሕዳሰ ሓጽቢ ኢትዮጵያ፡ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ግብጽን ተፈጢሩ ዘሎ ምስሕሓብ ናብ ወተሃደራዊ ረጽሚ ቅድሚ ምድያቡ ምፍታሕ ብቐዳምነት ሰሪዕዎ ዘሎ ኣጀንዳ ምዃኑ ኣነጺሩ።
ኢሳያስ ኣፈወርቂ ድምጹ ኣጥፊኡ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ መዓልታት፡ ምስተን ንኤርትራዊ መድረኽ ማዕከናት ዜና ብሒተን ዘለዋ መራኸቢታት ህግደፍ ቃለመጠይቕ ኣካይዱ። ቃለመጠይቑ ከም ወትሩ ብዙሓት ዝደጋገሙ ኣዛረብቲ ዝዕባታት ዝተንጸባረቕሉ ነይሩ። ካብኡ ሓደ “ከምቲ ኣዲኣ ገዲፋስ ሓትናኣ ትናፍቕ” ዝበሃል፡ ብኤርትራዊ ዘቤታዊ ዛዕባታት ዘይምጅማሩ እዩ። እዚ ከኣ መርኣያ ናይቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጉዳዩ ኣብክንዲ ዘድህብ፡ ደገድገ ከም ዘመዓዱ ናይ ምድህላሉ ሕዱር ግና ፍሹል ተመኩረኡ እዩ።
ኣብቲ መወዳእታ ዓቕሙ ተጸንቂቑ፡ ነቶም ኣቐዲሙ ዝሃቦም ሕቶታት ዝሓትዎ ዝነበሩ ጋዜጠኛታት ራሕሪሕዎም ክትንስእ አብ ዘዕለብጠሉ ዝነበረ ግዜ፡ ከምቲ “ንፍርዲ ኣይርትዑና” ዝበሃል፡ “ኤርትራዊ ዘቤታዊ ዛዕባ” ዝምልከት ኢሉ ዝጠቐሶ ርኢቶታት ኣገራሚ እዩ። ህልዊ ኩነታት ኤርትራ ክገልጽእ እንከሎ፡ ከም ልማዱ “ኤርትራ ትሕተ-ቅርጻ መንገዲ፡ እኹል ዝስተ ማይን ሓይሊ ኤለክትሪክን የብላን” ዝብል ኣረጊት ቁዘማ ኣስሚዑ።
እዚ ሕቶ ሕጽረትን ብኩራትን ብኸመይ ክምለስ ከም ዝግበኦ እውን ካብቶም ዝጠቐሶም ምኽንያታት፡ ኣብዚ መዳያት ክእለትን ኣፍልጦን ዘለዎ ዓቕሚ ሰብ ዘይምህላዉ ዝብል መመኽነይታ ክህብ ፈቲኑ። እንተኾነ “እሞ ነዚ ሕጽረት’ዚ ናይ ምምልኡ ሓልፍነት ደኣ ናትካ እንድ’ዩ?” ንዝብል ሕቶ ከኣ ከም ወትሩ መልሲ ኣይነበሮን። እዚ ድማ ብሓቂ እቲ ንኤርትራን ህዝባን ተሓሪምዎም ዘሎ ልምዓት ኣሻቒልዎ ዘምጸኦ ሓሳብ ዘይኮነ፡ የሽካዕልል ከም ዝነበረ የመልክት። ካብዚ ሓሊፉ ንይምሰል ኣብ መዳያት ፖለቲካን ሰብኣዊ መሰልን ዘይምጥቃሱ ክሳብ ክንደይ ካብ ባህጊ ህዝብና ከም ዝረሓቐ ዘርኢ ብሩህ ምልክት ምኳኑ ዘነጽር እዩ።
እዚ ዝተጠቕሰን ካልእን ልምዓታዊ ብኩራት ንከይማላእ ዝዓንቀፈ እሞ ኣብ መጻኢ ክርከብ’ዩ ካብ ዝበሎም ብቑዓት ክኢላታትን ምሁራትን ዘይምህላዎም እዩ ዝበሎ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ከም ሓድሽ ተረኽቦ ምንጋር ኣይመድለዮን። ምኽንያቱ እቲ ነዚ ሃጓፍ ክመልእ ዝግበኦ ዝነበረ፡ ሃገር ናይ ምህናጽ ሓላፍነት ዝነበሮ መንእሰይ ብሰንኪ እቲ ዲክታተር ካብ ሕቑፍኡ፡ ሃጽ ኢሎ ዓዲ ጓና ዝሰፈረ ምዃኑ ህዝቢ ኤርትራ ኣዳዕዲዑ ስለ ዝርዳእ። በቲ ካልእ ወገን ናይዚ ክኢላን ምሁርን ዘይምህላው ጠንቂ ኢሳያስ ባዕሉ ምዃኑ’ውን ኣጸቢቑ ይፈልጦ እዩ።
ኤርትራ ካብ ሓንቲ ዩኒቨርሲቲ ናብ ዋላ ሓንቲ ዘየብላ ሃገር ኣውሪድዋ ዘሎ ኢሳያስ እዩ። ነቲ ኤርትራ ዩኒቨርሲቲ ኣልባ ዝገበረ ገበኑ ንምሽፋን ድማ፡ “ነዓና ዘድልየና ዓብይ ባጅላታት ኣይኮነን” እናበለ ተመጻዲቑ። እዚ ኣበሃህላኡ ነተን ብወተሃደራዊ ኣዘዝቲ ዝምረሐ ብሕጽረት መምህራንን ናይ ትምህርቲ መሳርሕን ዝሳቐያ ዘለዋ ኮለጃት ናብ ምምጓስ ዝዓለመ እዩ። እንተኾነ እቲ ኣብዘን ወተሃደራዊ ትካል ዝመስላ ኮለጃት ዝተማህረ ዝርካቡ መንእሰይ እውን፡ ብሰንኪ ግዱድ ዕስክርና፡ ምስዋርን መጭወይትን ህግደፍ፡ ግዳይ ስደት ኮይኑ ከም ዘሎ፡ ኣይኮነንዶ ንህዝቢ ኤርትራ ሕብረተሰብ ዓለምን ኣህጉራዊ ሰባኣዊ ትካላትን’ውን ዘሻቕል ዘሎ ተርእዮ ምዃኑ ዘንጊዕዎ ዘይኮነስ፡ ካብቲ ክዉን ሓቂ ክሃድም ስለ ዝደለየ እዩ።
ሰላምን ምርግጋእን ናይ ልምዓት ቅድመ-ኩነት እዮም ዝበሎ፡ ህዝብና’ውን ኣቐዲሙ ዝፈልጦን ንክገሃድ ዝጽዕረሉን እምበር፡ ካብ ኢሳያስ ዝንገሮ ሓድሽ ኣምር ኣይኮነን። መንዩ ኤርትራን ህዝባን ሰላምን ቅሳነትን ተዋሒስሎምን ካልእ ቅድመ-ኩነት ተማሊእሎምን “ሕረስ ሓረስታይ ንገድ ነጋዳይ” ኢሎም ኣራጢጦም ናብ ልምዓት ንከየድህቡ፡ ዕንቅፋት ኮይንዎም ዘሎኸ፡ ኢሳያስ ኣይፈልጦን’ዩ ንምባል ደኾን ይኸውን?።
ቅድሚ ሕጂ ፍሽለት ህግደፍ ኣብ ምህናጽ ልምዓት ሃገር ንምሽፋን፡ ካብ መንግስቲ ኣሜሪካ ጀሚሩ ንብዙሓት ወገናት ተሓተቲ ገይሩ ከቅርቦም ዝጸንሖ፡ ተቐባልነት ኣይነበሮን ሎሚ’ውን የብሉን። ናይ ቀረባ ግዜ ተመኩሮ ንጥቀስ እንተ ኢልና’ኳ፡ እቲ ኣብ ትግራይ ብዘይኣፍልጦ ህዝቢ ኤርትራ ኣትዩ ክዋጋእ ዘጥፈኦ ህይወትን ዘባኸኖ ጸጋን ኣብ ልምዓት ኣውዒልዎ እንተዝነብር፡ ገለ ካብ ሕቶታት ህዝብና ምመለሰ። ስለዚ ኢሳያስ ቀንዲ ነዚ ዛዕባ ዝጠቐሰሉ ምኽንያት ሎሚ’ውን ዝኣምኖ ከምዘይረክብ’ኳ ዝርደኦ እንተኾነ፡ “እቶም ሰላምን ምርግጋእን ዝኸሉእና እዮም ነቲ ዘይምዕባይና ተሓተቲ” ዝብል መህደሚ ንምፍጣር ዝመሃዞ ምዃኑ ርዱእ እዩ።
ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ወጻኢ ንዘለዉ ኤርትራውያን፡ “እንታይ መልእኽቲ ተመሓላልፈሎም?” ምስተባህለ፡ “ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ከውፍሩ እጽውዖም” ዝበሎ ኣገራሚ እዩ። ተመሊሶም ኣብ ሃገሮም የውፍሩ ቅድሚ ምባሉ’ኮ፡ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ሃገሮም ወፍሪ ተሓሪምዎም፡ ኣብ ስደት ከውፍሩ ዘገደዶም ኣግላልን ቀናእን ምምሕዳሩ ምዃኑ ክእመንን ኣብ መጻኢ ከምኡ ከምዘይደግም ቅዋማዊ ውሕስነት ክረኽቡን ምተገብኤ። ስለዚ ትማሊ ኣብ ዓዶም ናይ ምውፋር መሰል ንዝነፈጎም ኤርትራውያን ሎሚ ተገልቢጡ ክጽወዖም እንከሎ ኣሚነሞ ንክምለሱ ድሌት ሃልይዎ ዘይኮነ፡ “ኢሉ ነይሩ” ንክበሃልን ንክዋራዘን ምዃኑ ዝሓለፈ ተመኩሮኡ ተወኪስካ ምርዳኡ ዘጸግም ኣይኮነን።
እቲ ካልእ ንብዙሓት “እዚ ሰብኣይሲ ምስ ውነኡ ድዩ ዘሎ?” ዘበለ ከኣ፡ ብዛዕባቲ ንኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮነ፡ ንሕብረተሰብ ዓለምን ኣህጉራዊ ትካላትን’ውን ዘሻቕል ዘሎ፡ ናይ ኢትዮጵያ ልኡላዊ ግዝኣት ኤርትራ ናይ ምውሳድ ሸበድበድ ዝምልከት ክሕተት እንከሎ፡ “እዝስ እንተዘይለዓል መሓሸ ነይሩ” ዝበሎ እዩ። ኣብቲ እንዳዕጠጠየ ዝሃቦ መልሲ ከኣ፡ ነቲ እዋናዊ ኣሻቓሊ ኣጀንዳ ዝምጥን ኣይኮነን።
ንኤርትራዊ ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ዘውሓሰን ንዕድራ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዕድል ዘይህብን፡ ኣድማሳዊ ተቐባልነት ዘለዎ፡ ብተመኩሮ ዝሃብተመ ፖለቲካዊ ጭብጥታት፡ ታሪኻዊ መርተዖታትን ዓለም ለኻዊ ቻርተራትን ሕግታትን ኣብ ክንዲ ተንቲኑ ኣየቕረበን። ኣብ ክንድኡ መሰረታዊ ኣብ ዘይኮነ፡ ቆይቊን ጸርፍን እዩ ኣትዩ። ነቲ ትማሊ ባዕሉ“ንስኻ ኢኻ ትመርሓና” ብዝብል ዘሻደኖ መራሒሕ ኢትዮጵያ ሎሚ ተገልቢጡ፡ ኣብ ክንዲ ብፖለቲካዊ መዕቀኒ ዝገልጾ፡ ብንዓኡ’ውን ብዝምልከት ተራ ናይ ሕርቃን ቅጽላት ምግላጹ፡ ነቲ ሓደገኛ ወስታ ዕቱብ ኣመኻኽታ ኣይኮነን።
እቲ ዝያዳ ግዜ ዝወሰደሉ ዝሓለፈን ዘሎን ዓለም ለኻዊ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋን ንሱ ዝተነጽገሉን ተመኩሮ ምልዓሉ ነውሪ’ኳ እንተዘይኮነ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ግና ዕለታዊ ህይወቱ ዝትክንፍን ዝያዳ ዘገድሶን ኣይኮነን። እቲ ናብ ኤርትራ ዝመጣጠር ዘሎ ግህሰት ልኡላውነት ኣባና ዝድረት ዘይኮነ፡ ዞባውን ኣህጉራውን ናይ ምልባዕ ባህሪ ከምዘለዎ ርዱእ እዩ። እንተኾነ ብዙሓት ክገልጽዎ ዝጸንሑን ዘለዉን እምበር፡ ካብ ኢሳያስ እንሰምዖ ዘለና ሓድሽ ገምጋም ኣይኮነን።
ባህግና Eri Bahgna Media 18.01.2026 ኤርትራዊ ሃገራውነትን ልኡላውነትን ካብ ዘደልድሉ ውዑላት፡ ኤርትራ አብ ወረቐት ዘይኮነት አብ ድልዱል ባይታ ዝተሰረተ እዩ
Written by Eri-Bahgna MediaMedia
Olaf Skoog ምክትል ሓላፊ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ኢትዮጵያ
ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን መመሊሱ ዝዓርግ ዘሎ ወጥሪ ተቛሪጹ፡ ብዲፕሎማሲን ቁጠባዊ ውህደትን ንክፍታሕ ሎሚ’ውን ጸዊዑ። እቲ ሕብረት ኣብ መስርሕ ምህዳእ እቲ ወጥሪ ክተሓባበር ቅሩብ ምዃኑ’ውን ኣብቲ መጸዋዕታኡ ጠቒሱ። ነዚ መጸዋዕታ ዘውጸ ኣብ ቀይሕ ባሕርን ቀርኒ ኣፍሪቃን ይምዕብል ዘሎ ምፍጣጥ ስለ ዘሰከፎ ምዃኑ ድማ ኣስፊሩ።
ኦላፍ ስኩግ ምክትል ጸሓፍን ወጻኢ ፖለቲካዊ ስርሒትን ኣገልግሎትን ናይቲ ሕብረት ኣብ ኢትዮጵያ፡ ብ15 ጥሪ 2026 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፡ እቲ ዝሓሸ መህድኢ ወጥሪ መንገዲ ዲፕሎማስን ጽቡቕ ምትእምማንን ምዃኑ ጠቒሱ፡ እዚ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝርከባሉ ዞባ ከኣ ድሕሪ ሕጂ ውግእ ይኣኽሎ ኢሉ።
ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ ኢትዮጵያ፡ ፕረሲደንት ታየ ኣጽቀስላሴን ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ዶር ጌደዎን ጢሜቴዎስን ኣብ ዝገበሮ ርክባት፡ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ምህዳእ ወጥሪ ክልቲአን ሃገራት እሙን መንጎኛ ኮይኑ ክሰርሕ ቅሩብ ምዃኑ ከም ዝሓበሮም ገሊጹ። እቲ ዲፕሎማት ናይ ኤውሮጳ ተመኩሮ መሰረት ብምግባር፡ እቲ ነዘን ዝፋጠጣ ዘለዋ ጐረባብቲ ሃገራት ዘዋጸአን ጸገመን ብውህደትን ቁጠባዊ ምትሕብባርን ፍታሕ እዩ ከም ዝበሎም ድማ ገሊጹ።
እቲ ዲፕሎማት ኣብ ከምዚ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘለወኦ ናይ ወጥሪ ኩነታት፡ እቲ መፍትሒ ምዝታይን ኣብ ቁጠባ ምትሕብባርን ጥራይ ምዃኑ ድሕሪ ምጥቃስ፡ ሕብረት ኤውሮጳ ክተሓባበር ቅሩብ ምዃኑ‘ኳ እንተጠቐሰ፡ እቲ ወሳኒ ግና ናይ ክልቲአን ሃገራት ካብ ጽልኢ ወጺአን ናይ መፍትሒ ኣካል ምዃን ምዃኑ ኣስሚርሉ። ወጥርን ግጭትን ዘኽፍሎ ሰብኣዊ ህልቂት ዘኪሩ ድማ፡ መራሕቲ ብሰንኪ ውግእ ዝስዕብ ህልቂት ተረዲእካ ጠጠው ናይ ምባሉ ሓለፍነት ከም ዘለዎም ኣዘኻኺሩ።
ኣብ ርእሲ እዚ እቲ ሓላፊ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ኦላፍ ስኩግ ብዛዕባቲ ኣብ ሶማሊያ፡ ከባቢ ቀይሕ ባሕርን ጅቡትን ዘሎ ንኹነታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጸሉ ምዕባለታት ዳህሲሱ፡ ንሶማሊላንድ ከም ሃገር ኣፍልጦ ምሃብ ኣንጻር ልኡላውነት ሶማሊያ ብምዃኑ ሕብረት ኤውሮጳ ከም ዝቃወሞ ኣብቲ ኣብ መርበብ ኣዲስ ስታንዳርድ ዝወጸ መግለጺኡ ኣስፊሩ።
ኣምበሳደር ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኣብቲ ንክልላት ንትግራይን ኣምሓራን ዘሰሓሕብ ዘሎ ከባቢ ወልቃይት ዝነብር ህዝቢ; መጻኢ ዕድሉ ናይ ምውሳን መሰሉ ክረጋገጸሉ ይግባእ ኢሉ። እቲ ኣምበሳድር ነዚ ዝገለጸ ብ15 ጥሪ 2026 ኣብ ሑመራ ኣብ ዝበጸሓሉ እዩ። ቀጺሉ ድማ ብኢትዮጵያ ብዝምራሕን ብሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝእለን መስርሕ ምሕጋዝ ጽጉማት፡ ኣሜሪካ ክትተሓባበር ቅርብቲ ምዃና ገሊጹ። ኣምበሳደር ኢርቪን ማሲንጋ፡ ኣብቲ ኣብ ሑመራ ዝጸንሓሉ፡ ኣብቲ ከባቢ ዘሎ ህዝቢ የጋጥሞ ንዘሎ ብደሆታት ብዓይኑ ከም ዝተዓዘበ መስኪሩ። ኣብቲ ዝሃቦ ትዕዝብቲ ናይቲ ከባቢ መሰረተ-ልምዓት ብምልኡ ከም ዝዓነወ፡ ኣገልግሎት ሕክምና ዝተገደበ ምዃኑ፡ ናይ መሰረታዊ ኣቕርቦት ሕጽረት ከም ዘሎ እውን ጠቒሱ። እዞም ጸገማ ኣብ ልዕሊ ብዙሓት ኣሉታዊ ተጽዕኖ ይፈጥሩ ከም ዘለዉ እውን ኣይሓበአን፡ እዞም ጸገማት ብህጽጹ ንክፍተሑ ናይቲ ነባሪ ህዝቢ ትጽቢት ምዃኑ ከኣ ኣስፊሩ።
ብሰንክ’ቲ ኣብ ትግራይ ዝተኻየደ ውግእ ዝተመዛበሉ ዜጋታት ክሳብ ሎሚ ኣብ መዕቆቢ ቦታታት ከም ዘለዉ ዝመስከረ እቲ ኣምበሳደር፡ ሰብኣዊ ሓገዝ ኣድላይ’ኳ እንተኾነ ኣብ ረዲአት ምንባር ግና ኣጸጋሚ እየ ኢሉ። ኣተሓሒዙ ከኣ ነፍሲ ወከፍ ተመዛባሊ ቀጻሊ ህይወቱ ብሰላምን ክብርን ኣበይ ከም ዝምስርት ኣብ ዘኽእሎ መስርሕ ከም ዝተሓባበር ጠቒሱ። ማሲንጋ መጻኢ መስርሕ ዝተሓላለኸ ክኸውን ከም ዝኽእል ጠቒሱ ቅድሚ ኩሉ ንድሕነት ሰባት ቆላሕታ ክወሃብ ከም ዝግበኦ ተማሕጺኑ።
ኣብ መወዳእታ ከኣ ደጊሙ ኩሎም ወገናት እኹል ግዜ ተዋሂብዎም መጻኢ ዕድሎም ባዕቶም ክውስኑ ይግበኦም፡ ድሕሪ ምባል፡ ኢትዮጵያውያን ምእንቲ ሰላም ኣብ ዝገብርዎ ጻዕሪ ሃገሩ ኣብ ጐኖም ከም እትስለፍ ብተወሳኺ ቃል ኣትዩ። ኣብ ምብጻሕ እቲ ኣምበሳደር ናብ ሑመራ፡ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ኣቦመንበር ሰልፊ ስምረት ትግራይን ኣማኻሪ ቀዳማይ ምኒስተር ኢትዮጵያ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃን ከም ዝነበረ እውን እቲ ዜና ኣፍሊጡ
ካብ ማሕበራዊ መዲያ ዘሓበሻ ዝተወስደ ምስሊ
ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ፡ ብ14 ጥሪ 2026 ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፡ መስርሕ መንበሪ ቪዛ ናብ ኣሚሪካ፡ ኤርትራ ናይ እትርከበን ኣፍጋኒስታን፡ ኢራን፡ ኢትዮጵያ፡ ግብጺ፡ ሱዳን፡ ሩሲያን ሶማሊያን ዝርከበአን 75 ሃገራት ከም ዝቋረጽ ኣፍሊጡ። መንግስቲ ትራምፕ ነዚ ዝወሰነ ናይዘን ሃገራት ዜጋታት ኣብ ኣሚሪካ ክነብሩ እንከለዉ፡ ኣብ ናይ መንግስቲ ሓገዝ (welfare) ክምርኮሱ እዮም ብዝብል ስግኣት ምዃኑ ከኣ ቶሚ ፒጎት ምክትል ወሃቢ ቃል ናይቲ ወጻኢ ጉዳያት ሚኒስትሪ ሓቢሩ።
ጸሓፊ ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ማክሮ ሩቢዮ ነዚ ብዝምልከት ኣብተን ዝተኣገዳ ሃገራት ናብ ዘለዉ ቆንስላት ኣሜሪካ ብመሰረት’ቲ ዝሓለፈ ሕዳር ዝወጸ ንኢሚግራሽን ዝምልከት መምርሒ ነቲ መስርሕ ኣብ ዝምልከት፡ ብፍላይ ኣብቶም ናይ መንግስቲ ሰከም ከም ዝኾኑ ዝግመቱ ኣካላት ብትሪ ንክቆጻጸሩ መምርሒ ሂቡ።
እዚ እገዳ ብቐጥታ ነቶም ኣብ ኣሚሪካ ክነብሩ (ግሪን ካርድ ክረኽቡ) ዝመጹ ዝዓለመ ኮይኑ፡ ንትምህርቲ፡ ሃገር ንምብጻሕ፡ ንስፖርታዊ ውድድርን ንውሱን ግዜ ናይ ስራሕ ፈቓድን ናብ ኣሜሪካ ንዝኣትዉን ከም ዘይምከት ኣብቲ መግለጺ ተጠቒሱ።
እዚ ውሳነ ካብ 21 ጥሪ 2026 ጀሚሩ ኣብ ግብሪ ዝውዓል ኮይኑ፡ ኣሜሪካ እቲ ዋሕዚ ሓደገኛ ከምዘይኮነ መረጋገጺ ክሳብ እትረክብ ቀጻሊ ዝኸውን እዩ። እዚ ስጉምቲ ኣካልቲ ኣሚሪካ ኣብ ኣተሓሕዛ ስደተኛታት ብመንጽርቲ (ቀዳምነት ንኣሜሪካ” ዝብል ፖሊሲ ተተኣታትዎ ዘላ ሓድሽ ኣሰራርሓ እዩ።
ቃለ መጠይቕ ኢሳያስ፡ “ኣይትብከ እንድዩ ዘብክየና ዘሎ” ዘብል’ዩ።
Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኢሳያስ ኣፈወርቂ ድሕሪ’ቲ ኣቐዲሙ ተዘርጊሑ ዝቐነየ ሓበሬታ፡ ብ12 ጥሪ 2026 ቃለ መጠይቕ ኣካይዱ። እቲ ቃለ መጠይቕ ቅድሚ ምክያዱ “በቲ ሓደ ወገን እንታይ ሓድሽ ከየምጽእ፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ምናልባት ብዛዕባዚ ብወገን ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራ ዝውርወር ዘሎ መሰረት ኣልቦ ፈኸራስ ገለ ይብል ይኸውን” ኣብ ዝብሉ ኣዛራቢ ኮይኑ ጸኒሑ። እቲ ብግብሪ ዝተራእየ ግና ብፍላይ ኣብ “ኤርትራዊ ዘቤታዊ ዛዕባ” ቅድም ዝበሎ ምድጋም እንተዘይኮይኑ፡ ዘምጸኦ ሓድሽ የለን።
ኣብቲ ኣብ መወዳእታ ዳርጋ ከም መመላእታ ዝሰርዖ ዘቤታዊ ጉዳይ፡ ንኤርትራ ብቑዕ ናይ መንገዲ ትሕተ ቅርጻ፡ ቀረብ ማይን ጸዓትን ከም ዘድልያ ግና ድማ ከምዘየብላ’ዩ ደጋጊሙ ጠቒሱ። ከምቲ ልማዱ ከኣ ኣብ መጻኢ ዓመታት ቀዳምነታት ኣትሒዝና ንሓስበሉን መልክዕ ነትሕዞን ክኸውን እዩ ኢሉ ሎሚ’ውን ተመባጺዑ። እዚ እዩ ከኣ እቲ “ኣይትብከ እንድዩ ዘብክያና ዘሎ” ዝብል ።
ነቲ ብሰንኩ ዝበኾረ ዕቤትን ልምዓትን ንኻለኦት ንምልጋብ ከኣ “ሰላምን ምርግጋእን ናይ ልምዓት ቅድመ-ኩነት እዩ” ዝብል መህደሚ ከቕርብ ፈቲኑ። ነቲ ንሱ ዝሕተተሉ ኣቐሚጡ ድማ፡ ሕጽረት ምሁራትን ክኢላታትን ከም ዕንቅፋት ልምዓት ከቕርቦ ተሰሚዑ። ኤርትራ ብሰንኩ ቁጠባዊ ዓቕሚ ከውሕስ ዝኽእል ክኢላን ምሁርን መንእሰይ ኣስኢንዋ ዘሎ ንሱ ምዃኑ ዘይርደኦ ኤርትራዊ ኣሎ ኢሉ ከዕሹ ምፍታኑ ከኣ የገርም። ኣብ ሃገሮም ንዝነበሩ ኣውፈርቲ እንዳሰጉጐስ ካብ ወጻኢ መጺኦም ከውፍሩ ምጽውዑ ድማ ዘገርም ኣሽካዕላል እዩ።
ኣብቲ ክዛረበሉ እዩ ብዝብል ብዙሓት ዝተጸበይዎ፡ ንዘይሓላፍነታዊ ፈኸራ ብልጽግና ዝምልከት፡ ኣብ ክንዲ ብዛዕባቲ ንኤርትራ ከም ልኡላዊት ሃገር ዘውሓሰ ቃልስ ህዝቢ ኤርትራ፡ ታሪኽን ኣህጉራውን ዓለም ለኻውን ሕግታትን ኣትኪሉ ዕቱብ መብርሂ ዝህብ፡ “እዚ ጉዳይሲ ክለዓል ‘ውንኣይነበሮን” ኢሉ ድሕሪ ምጉብዕባዕን ብምንእኣስን፡ ንተግባር ናይቲ መንቀሊ ኣካል ብልጽግና “ሓሳዊ፡ ሰነፍ፡ ነዳይ፡ ስሱዕ” ክብል እዩ ገሊጽዎ። እቲ ንጉዳይ ኤርትራ በይኑ ነጺልካ ምርኣይ ዘይኮነ፡ ንከባቢ ፈለግ ኣባይ፡ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ቀይሕ ባሕርን ወሽመጥን ብሓባር ምርኣይን ምስ ዝምልከቶም ጐረባብቲ ምልዛብን ዝበሎ ኩሉ ዝከታተሎ ዘሎ እምበር ሓድሽ ኣይኮነን። ኣብዚኸ ቅድም ዘቤታዊ ጉዳዩ ወጊኑዶ ጸኒዑ ይቕጽል ይኸውን? ወይ ብጉልባብ ዞባዊ ጽምዶ ይሃድም ኣዛራቢ እዩ።
ካልእ ኢሳያስ ነዊሕ ግዜ ዝወሰደሉ፡ ኣብ መድረኽ ዝሑል ውግእ፡ ነቲ ሶቬት ሕብረት ዝምራሕ ዝነበረ ደንበ ኣፍሪስካ፡ ካብ ክልተ ደንበ ናብ ሓደ ደንበ ዝተኣትወሉን ኣብ ግዜ ልዕልና ኣሜሪካ ክረአ ዝጸንሐን ዘሎን ኩነታት እዩ። ነቲ ህልዊ ምንቅስቓስ ኣሜሪካ ከኣ ናብ ክልተ ቀጽራዊ መሰጋገሪ ዘምርሕ ዘሎ መሰጋገሪ መድረኽ እዩ ኢልዎ። ኣሚሪካ ኣብዚ እዋንዚ ነቲ “ኣሚሪካ ሓያል ንምግባራ (Make America G)reat” ዝብል ጭረሖ ከምዘይተዓወተን ብከም ቻይና፡ ሩሲያ፡ ህንድን ካለኦትን ኣብ መዳያት ቁጠባ፡ ተክኖሎጅን ወተሃደራዊ ዓቕምን ትብለጽ ኣላ’ውን ኢሉ።
ኣሚሪካ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት Oዓለም ትገብሮ ዘላ ኢድ ኣእታውነት ከኣ “ድብያን ጭውያን “ ብዝብል ካብ ውድቀት ዘውጸኣካ ቁጠባዊ ሕውየት ንምርካብ ዝግበር ናይ ስግኣት ጻዕሪ እዩ ይብሎ። ምስዚ ኩሉ ግና፡ ምስ መራሕታ ዝምድና ንምግባር ዘካየዶ ጻዕሪ ከምዘይተዓወተ ገሊጹ፡ ተገልቢጡ ድማ ምስዛ ትብለጽ ኣላ ዝበላ ሃገር ዝምድና ንምፍጣር ዝገብሮ ጻዕሪ ክቕጽሎ ምዃኑ እዩ ተጋራጫዊ ሓሳብ ዘቕርብ።
ዘይሩዘይሩ እቲ ብውሱናት ሓድሽ ነገር ከምጽእ ትጽቢት ዝተገብረሉ ቃለመጠይቕ ኢሳያስ፡ ከምቲ ብዙሓት ዝገመትዎ ብፍላይ ኣብቲ ዘቤታዊ ጉዳያት፡ ቅድሚ ሕጂ ዝበሎ ምድጋም እንተዘይኮይኑ ዘምጸኦ ሓድሽ ነገር የለን። ኢሳያስ’ውን ከም መራሒ ሃገር ዘይኮነ፡ ከም ታራ ተንታኒ ኮይኑ እዩ ቀሪቡ።
More...
ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ካርቱም ዝዓነዋ ናይ ሲቪል ነፈርቲ
ብሰንክ’ቲ ብ2023 ኣብ ሱዳን ዝተባርዐ ውግእ፡ ኣብ ዓለምለኻዊ መዓርፎ ነፈርቲ ካርቱም ዝወረደ ሳዕቤን፡ ዕንወት 28 በብዓይነተን ናይ ሲቪል ነፈርቲ ከም ዘኸተለ፡ መንገዲ ኣየር ሱዳን ብ11 ጥሪ 2026 ብዘውጸኦ መግለጺ ኣፍሊጡ። እተን ዝዓነዋ ነፈርቲ ናይ ሰብ መጐኣዝያን ናይ ንብረት መጽዓንን ኮይነን፡ ዋንነተን ድማ ናይ መንግስትን ናይ ብሕትን ምንባረን ተፈሊጡ። ነተን ነፈርቲ ኮነ ኢሉ ዘዕነወን እቲ ብጀነራል ሕመቲ ዝምራሕ ተወርዋሪ ዕጡቕ ሓይሉ እዩ ዝብል ክሲ እውን ኣብቲ ዜና ተጠቒሱ።
ናይቲ ዓለምለኻዊ መንገዲ ኣየር ሓለፍቲ ብወገኖም፡ ንሱዳን ትሪቡን ከም ዝገለጹላ፡ እቲ መንገዲ ኣየር ናብ ንቡር ንምምላስ እቲ ዕንወት ዘሕድረሉ ሃጓፍ ዝለዓለ ኮይኑ፡ ዋላ ናይ መጀመሪ ርእሰማል ዓቕሙ እውን ኣዝዩ ውሱን ምዃኑ ተጠቒሱ። እዚ ዝተገልጸ ላዕለዎት ሓለፍቲ ልኡላዊ ኮሚተ ሱዳን ብ11 ጥሪ 2026 ኣብቲ መዓርፎ ነፈርቲ ኣብ ዝዓረፍሉ እዋን እዩ። ካብኡ ሓሊፉ እቲ መንገዲ ኣየር ቀዋሚ ዝሰፈሐ ኣገልግሎት ምሃብ ዝጅምረሉ ዕለት ከምዘይተፈልጠ እቲ ዜና ኣመልኪቱ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ነቲ መንገዲ ኣየር ገጢምዎ ዘሎ ዝለዓለ ብደሆ፡ መሰረታዊ ምንቅስቓስ መጀመሪ ዓቕምን ኢንሹራንስን እዩ። ብሰንክ’ዚ ሕጽረት ከኣ ወነንቲ ነፈርቲ ኩባንያታት ነፈርተን ካብ ፖርት ሱዳን ናብ መዓርፎ ነፈርቲ ጐረባብቲ ሃገራት ለይቲለይቲ የውጸኣ ኣለዋ ክብል እቲ ዜና ሓቢሩ።
ብኻልእ ወገን ከኣ ምስዚ ምዕናው 28 ነፈርትን ዘሻቕል ጸጥታዊ ኩነታትን ገለ ናይ መጐዓዝያ ትካላት ኣካልቲ መንገዲ ኣየር ናይ ምዃን ድሌት የርእያ ኣለዋ ተባሂለን። ሳልማኣየር ዝተባህለት መንገዲ ኣየር ዑማን 27 ጥሪ 2026 ብቐጥታ ናብ ፖርት ሱዳን በረራ ብምምጅማር፡ ነቲ ምስቲ መንገዲ ኣየር ዝነበራ ዝምድና ናብ ንቡር ንምምላስ ካብ ሃገራት ወሽመጥ ናይ መጀመርያ ኮይና ከም ዘላ ተፈሊጡ።
اغتيال شاب إرتري وإصابة آخر في بلدة عد شوما
Written by EPDP Information Office
أفادت مصادر مطلعة من المنطقة أنه في السابع من يناير 2026 أقدم قائد فرقة في قوات الدفاع الإرتري، الملقب بـ ودي فرزون على اغتيال شاب إرتري يُدعى حسن إدريس، وإصابة شاب آخر يُدعى ودي سعيد بجروح بالغة، وذلك في بلدة عد شوماو الواقعة في ضواحي قاحتلاي بإقليم سمهر.
وذكرت المصادر التي نقلت الخبر أن الحادثة وقعت عقب تطويق البلدة بقوة عسكرية تابعة لقوات الدفاع الإرتري، قدمت من منطقة عد عيلا، وتتبع للفرقة التي يقودها ودي فرزون، وذلك في إطار حملة لاعتقال شباب البلدة قسراً بغرض التجنيد الإجباري.
وأضافت المصادر أنه أثناء محاولة عدد من شباب البلدة الخروج لتفادي الوقوع في أيدي الجنود، أطلق أفراد القوة العسكرية وابلاً من الرصاص عليهم، ما أدى إلى مقتل الشاب حسن إدريس على الفور، وإصابة زميله ودي سعيد بجروح خطيرة.
وعقب الحادثة، حاول أهالي القتيل، بمساندة سكان بلدة عد شوماو، الامتناع عن دفن الجثمان إلى حين معرفة ملابسات الجريمة، وتحديد هوية القاتل، مطالبين بنقل جثمان الضحية إلى مدينة قندع إلى حين استكمال الإجراءات.
إلا أن الرد جاء سريعاً من قائد الفرقة ودي فرزون، الذي أقرّ صراحةً بارتكاب الجريمة، وأمر الأهالي بدفن القتيل فوراً دون أي تحقيق، وأجبرهم على تنفيذ أوامره.
كما قام الأهالي برفع بلاغ إلى مركز الشرطة في المنطقة، غير أنهم تلقوا رداً من شرطة المنطقة يفيد بعدم قدرتها على التحري أو التحقيق في البلاغ، ليعودوا دون أي إجراء يُذكر.
وتجدر الإشارة إلى أن هذه الجريمة تُعد الثانية من نوعها خلال فترة قصيرة، بعد حادثة مقتل القاصر يافيت في بلدة قرانا خودو قبل نحو أسبوعين.
ኣብ ኤርትራ ኣብ ከባቢ ጋሕቴላይ ዓዲ ሹማ ኣብ ዝተባህለት ዓዲ፡ ብ7 ጥሪ 2026 ወዲ ፍርዙን ዝተባህለ ኣዛዚ ሰራዊት፡ ሓሰን እድሪስ ንዝተባህለ ሰላማዊ ሰብ ቀቲሉ ወዲ ስዒድ ንዝተባህለ ከኣ ከም ዘቑሰለ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
እቶም ምንጭታት ንመንቀሊ ናይቲ ቅትለትን መቑሰልትን ብዝምልከት ከም ዝሓበርዎ፡ ብመጀመርያ ዓዲ ዒለ ካብ ዝተባህለ ቦታ ዝመጸት ብወዲ ፍርዙን እትምራሕ ኣሃዱ መንእሰያት ንውትህድርና ንምግፋፍ ነታ ዓዲ ኣኽቢባታ። ድሕሪኡ እቶም ግዳይ ዝኾኑ ዝርከብዎም ብዙሓት ደቂ’ታ ዓዲ ካብቲ ግዱድ ውትህድርና ንምድሓን ክብሉ ፋሕ ኢሎም ክሃድሙ ጀሚሮም። እቶም ወተሃደራት ከኣ ነቲ ህድማ ንምዕጋት ኣድራጋ ተኲሶም። በቲ ተኹሲ ከኣ እቲ ዝቐተለን ዝቖሰለን ግዳይ ኮይኑም።
ድሕሪኡ እቲ ዝተወቕዐ ወዲ ስዒድ ንሕክምና ናብ ኣስመራ ተወሲዱ። ስድራቤትን ደቂ ዓድን ናይቲ መዋቲ ከኣ ቀታሊኡ ክሳብ ዝፍለጥ ኣይንቐብሮን ኢና ብዝብል ንዝጻረ ኣስከሬኑ ናብ ጊንዳዕ ወሲዶም ከጽንሕዎ’ኳ እንተፈተኑ፡ እቲ ኣዛዚ ናይቲ ሰራዊት ወዲ ፍርዙን፡ “ኣነ ባዕለይ እየ ቀቲለዮ ቀልጢፍኩም ቅበርዎ” ምስ በሎም ተገዲዶም ብዘይመርመራ ከም ዝቐበርዎ ተሓቢሩ።
ድሕሪኡ እቶም ደቂ ዓዲ ኣብቲ ከባቢ ናብ ዝርከብ መደበር ፖሊስ ከይዶም ብዛዕባቲ ዘጋጠመ ምስ ኣመልከቱ እቶም ኣባላት ፖሊስ ቀታሊ መን ምዃኑ ስለ ዝፈልጡ፡ “ኣብዚ ጉዳይዚ ክንሕግዘኩም ኣይንኽእል ኢና” ኢሎም ኣፋንየሞም።
ቅድሚ ክልተ ሰሙን ኣብ ንኡስ ዞባ ለጎ ዓንሰባ ቀራና ኩዶ ኣብ ዝበሃል ዓዲ ወተሃደራት ኤርትራ ያፌት ዝተባህለ ትሕቲ ዕድመ ከም ዝቐተሉን በቲ ቅትለት ቁጠዓኦም ንዝገለጹ ደቂ ዓዲ ድማ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከም ዝዳጐንዎም ዝዝከር እዩ።
ኤርትራ ኣብ ወረቐት ዘይኮነት፡ ኣብ ጽኑዕ ባይታን መዓሙቕ ልቢ ህዝባን’ያ ዘላ!
Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኤርትራ ከም ውጽኢት መግዛእቲ ኢጣልያ ብ1890፡ ምስዚ ክሳብ ሎሚ ሒዛቶ ዘላ ምስሊ ካርታ ኣብ ጽኑዕ ባይታ ዝትደኮነት፡ ኣብ መዓሙቕ ልቢ ህዝባ ፍሉይ ቦታ ዘለዋ ሃገር እያ። ጠቕላላ ስፍሓታ 117,600 ትርብዒት ኪሎሜተር ኮይኑ፡ ብድምር 2,234 ኪሎ ሜተር ገማግም ባሕሪ ክህልዋ ኣንከሎ ካብዚ እቲ 1,083 ናይተን ልዕሊ 300 ደሴታታ ገማግም እዩ። እቲ 1,151 ኪሎሜተር ከኣ ኣብ ምዕራባዊ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ተዓጢቓቶ ዘላ ደንደስ እዩ። ዝተፈላለዩ ተፈጥሮኣዊ ህያባት፡ ምልኩዕ ኣቀማምጣን ልሙዕ መሬት ሕርሻን ከኣ ዝተዓደለት ምብራቕ ኣፍሪቃዊት ሃገር እያ።
ኤርትራ ኣብ ታሪኻ ንሓንሳብ ብምሉኣ ክጐብጥዋ፡ ንሓንሳብ ድማ ገለ ካብ ኣካላታ መንጭቶም ክወስዱ ዝህቅኑን ሓድነት ህዝባ ክዘርጉ ዝደልዩን ጸላእቲ ከጋጥምዋ ጸኒሖም እዮም። መግዛእቲ ቱርኪ፡ ግብጺ፡ ኢጣልያን ኢትዮጵያን ከምኡ ከኣ መጉዚትነት ዓባይ ብሪታንያ ዝጥቀሱ እዮም። ኩሎም እዚኣቶም ድማ ሳላ ናይ ህዝባ ሓድነት፡ ፍቕሪ ሃገርን ትብዓትን ዘዝበልዑ በሊዖም ተተኾሊፎም ዝተጸርጉ እዮም።
ነቲ ኤርትራን ህዝባን ዝሓለፍዎ ህይወትን ዘርኣይዎ ጽንዓትን ከም ተመኩሮ ብግቡእ ኣይተማህርሉን እምበር፡ ናብዛ ህዝባ ካልእ ገዲፍካ ን30 ዓመታት ኩለ-መዳያዊ ውግእ ኣካይዱ ናጻ ዘውጸኣን ቀጺሉ ብረፈረንደም ንልኡላዊት ሃገር ዘብቀዓን ኣብዚ እዋንዚ “ቁሊሕ ኢሉ ብሕማቕ ዓይኒ ዝርኣ” ኣካል ከጋጥማ ኣይነበሮን። እንተኾነ ከምቲ “ምስ ዓጋም ዝተጸገዐት ቆልቋልሲ ክትነብዕ ትነብር” ዝበሃል፡ ሎሚ እውን ኢደ-እግሮም ዘይእክቡ፡ ብውጽኢት ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ “ዓይኖም ደም ዝመለአ” ዓመጸኛታት ኢትዮጵያውያን ኣንጻራ ኢዶም ካብ ምቕሳር ዓዲ ኣይወዓሉን።
ኣብ ታሪኽ መንግስታት ጐረቤትና ኢትዮጵያ፡ ንመጀመርያ ግዜ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ካብ ሕሉፍ ተመኩሮ ዝተማህረ መንግስቲ ኢህወደግ እዩ። ከም ውጽኢት ናይዚ ካብ ተመኩሮኡ ዘማዕበሎ ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ጸጋ ከኣ ንናጽነትን ልኡላውነትን ኤርትራ “ካልእ ምርጫ ስለ ዘይነበሮ” ኣፍልጦ ብምሃብ ንህዝቢ ኢትዮጵያ እውን ዘርብሕ ምዃኑ ዝተረድአ ምርጫ ወሲዱ፡ ናይ ሓጺር ግዜ ናይ ሓባር ጩራ ሰላም በሪሁ ነይሩ።
እቲ ዘሕዝን ግና፡ ሎሚ ኣብ ግዜ ኢህወደግ ሳሕቲ ዝስምዑ ዝነበሩ ዓመጸኛን ዘይፍትሓውን ድምጽታት፡ ነቲ ናይ ኢህወደግ “ባዕሉ ንዝዛረብ ሓቂ ናይ ምቕባል ተመኩሮ” ከም “ጌጋን ክድዓትን” እናቖጸሩ፡ ናይቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ ንብረትን ህይወትን ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብሪሶምን ኣህሎቖምን፡ ስዕረት ዝተጐልበቡ፡ መንግስታት፡ ወራሪ ተመኩሮታት ከበራብሩ ንዕዘብ ኣለና።
እንተኾነ፡ ከምቲ ኣቦና ሓርበኛ ወልደኣብ ወልደማርያም ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ፡ “ህዝቢ ኤርትራ ባዕሉ ብገዛእ ቅልጽሙ እዩ ናጽነቱ ደፊኡ ዝርከብ ዘሎ። እግዚኣብሄር ከኣ ባሪኽሉ እዩ እሞ፡ ነዛ ዘውዲ እዚኣ ዝትንክፋ ወይልኡ” ዝበልዎ፡ እቶም ሎሚ ዝስንትሩ ዘለዉ ፖለቲካውን ታሪኻውን እንዶ ዘየብሎም ዓንደርቲ ባእታት ብልጽግና፡ ብፍትሓዊ ጽንዓት ህዝቢ ኤርትራን ዝተፈላለዩ ኣህጉራውን ዞናውን ቻርተራትን ይምከቱ ከምዘለዉ ዘማትእ ኣይኮነን።
ሎሚ ከምቲ “ዓሻሲ ሓደ ደርፉ” ዝበሃል፡ ሲቪላውን ወተሃደራውን ሓለፍቲ ብልጽግና ብየማነ-ጸጋም “ትኽተልዎ ዘለኹም መንገዲ ኣይሕጋውን”፡ ይበሃሎም ብዘሎ ምሕጽንታ ከይተገደሱን ዝተፈላለዩ ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ሃገራት ንዝዕቅቡ ሕግታት ጸማም እዝኒ ብምሃበን “ኣፍደገ ባሕርን ወደብን ምውናን ስለ ዘድልየናስ ብሓይሊ ከነረጋግጾ ኢና” ንዝብል ናይ ዕሽነት ድዩ ናይ ጽላለ ፈኸራ “ኣፎም መሊኦም” ይድርጉሕዎ’ለዉ። “ክበልዕ ዝበለስ ገደል ኣፉ ኣይትኹኑ” ንዝብልዎም ዝተፈላለዩ ኣካላት ዝሰምዕ እዝኒ ስለ ዘየብሎም ከኣ “ዝሓዝና ሒዝና ንኺድ ጥራይ” ምባል መሪጾም ይዓብዱ ኣለዉ።
ኩልና ከም እዝክሮ፡ ኣብ ኣከባብራ በዓል ጥምቀት 2019፡ ኣብ ኣደባባይ ከተማ ጐንደር ንኤርትራ ጠቕሊላ ናብኣ ዘእተወት ካርታ ኢትዮጵያ፡ ምዝርግሓ ኣብ ብዙሓት ኤርትራውያን ቁጠዐ ኣሕዲሩ ነይሩ እዩ። እቲ ሽዑ ዝያዳ ኣገራሚ ዝገበሮ ከኣ፡ ናይቲ ኣጋጣሚ ዕዱም ናይ ክብሪ ጋሻ ዝነበረ፡ ኣንበሳደር ህግደፍ ኣብ ኢትዮጵያ ሰመረ ርእሶም ነቲ ኩነታት “እናረኣየ ከምዘይረኣየ” ኮይኑ፡ ብሕም ዘይምባሉ እዩ።
እቲ ናይ ሽዑ ምጽቃጡን መራሒኡ ኢሰያስ ኣፈወርቅን ዋና ጻሓፊ ህግደፍ ዝነበረ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድን ምስ ኢትዮጵያ ዘርእይዎ ዝነበሩ ሕግብግብን፡ ኢትዮጵያውያን ኣብዚ እዋንዚ ዓይኖም ብጨው ተሓጺቦም “ኤርትራ ብጌጋ ዝተፈልየት ኣካል ግዝኣትና እያ” ክሳብ ምባል ንክበጽሑ ኣስተዋጸኦ ኣይገበረን ዝበሃል ኣይኮነን።
እነሆ ሎሚ ከኣ ነቲ ዕብዳን ጽላለ ወሲኸምሉ፡ ዓለም ለኻዊ ዶብ ግሂሱ፡ ንመላእ ደንከልያ ናብ ኢትዮጵያ ዘእተወ ሓድሽ ካርታ (MAP) ኣዳልዮም ዘርጊሖም። ብ3 ጥሪ 2026 ብላቴን ኣብ ዝተባህለ መደበር ንዝተዓለመ ሰራዊቶም “ኤርትራ ወሪርካ ነዚኣ ኢኻ ኣተውሕስ” ኢሎም፡ ጀነራላት ብልጽግና በታ ኣብ ወረቐት ሰኒዖም ኣብ መንደቕ ዝሰቕልዋ ዓመጸኛ ናይ ሕልሚ ካርታ ብቓልዕ ቃል ኣእትየም ኣረኪበምዎ። እዚ ንውዕል ኣልጀርስ እውን ሃዶሽዶሽ ዘብል ተግባር፡ ምስቲ ካልእ ምዕባለታት ኣዛሚድካ፡ ኣፍካ መሊእካ “ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ወራር ይፍጽሙ’ለዉ” ዘብል ሓደገኛ ወስታን መጠንቀቕታን እዩ። “ዝመጽእ ዘሎ በዓል ልደት ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ከነብዕሎ ኢና” ክውስኽሉ እንከለዉ ድማ የስደምም።
ነዚ ሓደገኛ ድፍረት፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ሕብረት ኣፍሪቃን ካለኦት ተዛመድቲ ኣህጉራዊ ትካላትን ዐገብ ከብልዎ ይግባእ። ስቕ ኢሎም እንተሪአሞ ግና፡ ኣንጻር ልዕልና ፍትሒ፡ ዓለም ለኻዊ ስምምዓትን ቻርተራትን ስለ ዝኾነ፡ ሳዕቤኑ ኣብ ኤርትራ ዘይድረትን ሓደገኛን እዩ። ክፋል ኤርትራ ተቐዲዱ ኣብ ዝድርበ ካርታ ኣስፊርካ፡ “ክሳብ’ዚ ናትና’ዩ “ እናበልካ ምትህርራፍ ንረብሓኡ ከምዘይኮ ህዝቢ ኢትዮጵያ ክግንዘቦ ሎሚ’ውን ነዘኻኽሮ። ውሑስ፡ ሰላማውን ናይ ምትሕብባርን ጉርብትና ዘገድሶም ኢትዮጵያውያን ንሳዕቤን ናይቲ ዝቀላቐል ዘሎ ዓመጽ ተገንዚቦም፡ ሃቐነ ወራር ብልጽግና ይቃወሙ ንዘለወ ኢትዮጵያውያን ከኣ ጻዕሮም ክቕጽሉ መጸዋዕታ ነቕርበሎም።
ኤርትራውያን ከኣ ከምቲ “ሃገር ናይ ህዝቢ ህይወት እምበር፡ ናይ ውልቀ-መለኽቲ ኣይኮነትን። ናይ ህዝቢ ህይወት ከይትኸውን ዝዕንቅፍ፡ ዝጭቁንን ዓቕሊ ዘጽብብን ኣካል ክህሉ የብሉን” ዝብል ወርቃዊ ቃል ሓርበኛ ወልደኣብ ወልደማርያም፡ ነዚ ኣንጻር ኤርትራ ዝእለም ዘሎ ውዲት ምብርዓን ናይ ህዝቢ ሓላፍነት እምበር፡ “ንህግደፍ ኣሚንካ ዝግደፍ ከም ዘይኮነስ፡ ኣይንዘንግዕ” መልእኽትና እዩ።
