ዶር  ኣብርሃም በላይን ኢንጅነር ዓይሻ መሓመድን

ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ፡ ብ20 ጉንበት 2024፡ ኣብ ክንዲ ዶር ኣብርሃም በላይ ንኢጅነረ ዓይሻ መሓመድ ሚኒስተር ምክልኻል ገይሩ ከም ዝመዘዛ መንግስታዊ ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ኣፍሊጠን። ዶር ኣብይ ስልጣን ካብ ዝሕዝ ንነጀው ሚኒስተር ምክልኻል ክቕይር ን6ይ ግዜ ክኸውን እንከሎ ኢንጅነር ዓይሻ ናብዚ ሓላፍነትዚ ክትምዘዝ እንከላ ሓዳስ ዘይኮነት ን2ይ ግዜአ እዩ። ኢንጀነር ዓይሻ መሓመድ ኣብ ኢትዮጵያ ቀዳመይቲ ጓለንስተይቲ ሚኒስተር ምክልኻል ክትከውን እንከላ፡ ሓንቲ ካብተን ኣብይ ኣሕመድ  ስልጣን ምስ ሓዘ ናብ ዝለዓለ ሓላፍነት ዝመዘዝን 20 ደቂ ኣንስትዮ ሓንቲ  እያ። ዓይሻ ቅድሚ ሕጂ ሚኒስትሪታት፡ ባህልን ኮንስትራኽሽንን እውን በብግዜኡ መሪሓ እያ።

ሚኒስተር ምክልኻል ዝነበረን ኣቐዲሙ፡ ሚኒስተር ሳይነሳዊ ምህዞን ተኽኖሎጅን ዋና ኣመሓዳሪ ሓይሊ መብራህትን ከምኡ ድማ ኣብ ግዜ ውግእ ዋና ኣማሓዳሪ ትግራይ ኮይኑ ዝሰርሓ ዶር ኣብርሃም በላይ፡ ናብቲ ናይ ቅድም ናይ ኢንጅነር ዓይሻ መሓመድ ቦታ ሚኒስትሪ፡ መስኖን ከባቢታት ቆላን ኮይኑ እዩ ተመዚዙ።

ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ምኽንያት ናይቲ ዘካየዶ ምቅይያር ኣይገለጸን። ነቲ ኩነታት  ብቐረባ ዝከተተልዎ ወገናት ከም ዝግምትዎ ግና፡ ዶር ኣብርሃም በላይ ኣብ ምምላስ ካብ ራያን ወልቃይትን ዝተመዛበሉ ወገናት ብዝነበሮ ናይ ምክልኻል ሚኒስተርነት ተጠቒሙ ናብ ትግራይ ብምድላዉ ብኣምሓራ ስለ ዝተኸሰ እዩ ተቐይሩ ክብሉ ይስምዑ’ለዉ። ብዘይካዚ ዶር ኣብርሃም ካብቶም ምስ ኤርትራ ጽቡቕ ዝምድና ነይርዎም ዝበሃሉ ሓለፍቲ ኢትዮጵያ ምዃኑ እውን ናይቲ ምቅይያራ ጠንቂ ገይሮም ዝወስድዎ ኣለዉ።

ብሕገመንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ምኽንያቱ ኣሰንዩ ሕጹይ ናብ ፓርላም ኣቕሪቡ ሚኒስተር የሽይም ዝብልኳ እተኾነ፡  ዶር ኣብይ ግና ብናቱ ውሳነ እዩ ሚኒስተራት ዘደይብን ዘውርድን።

ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኮሚሽን ዓለምለኻዊ ናጽነት ሃይማኖት ((USCIRF)፡ ምምሕዳር ባይደን ኣብ ኤርትራ ንዝፍጠር ግህሰት ሃይማኖታዊ ናጽነት ግቡእ ቆላሕታ ክህብ ጸዊዑ። ኣብ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ሕማቕ ኩነታት ዝሳቐዩ ዘለዉ ፓስተራት ካብ ዝእሰሩ፡ ኣብ ወርሒ ጉንበት 2024፡ 20 ዓመት ከም ዝኾኖም ከኣ ገሊጹ። ኣብ ርእሲዚ ኣብዚ እዋንዚ’ውን ብሰንኪ እምነቶም ኣማኢት ኤርትራውያን ይእሰሩ ከም ዘለዉ ሓቢሩ፣  

እቲ ጸብጻብ ናይቲ ኮሚሽን ኤርትራውያን ፓስተራት ሃይለ ናይዝግን ዶር ክንፈ ገብረመስቀልን ድሕሪኦም ድሕሪ ሓደ ወርሒ ዝተኣስረ ሜሮን ገብረስላሴን ንዝሓለፈ 20 ዓመታት ኣብ ኣዝዩ ጽንኩር ኣብያተ ማእሰርቲ ምህላዎም ጠቒሱ፡ ፓትርያርክ ኦርተደኩሳዊት ቤተ ክርስትያን ዝነበሩ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ድማ ኣብ መበል 93 ዓመት ዕድሚኦም ብ2022 ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ከም ዝዓረፉ  ዘኪሩ። ኣተሓሒዙ ብዘቕረቦ  ምሕጽንታ ድማ ድሕሪ ሕጂ መራሕቲ ሃይማኖት ኣብ ኤርትራ ብተመሳሳሊ ኩነታት ክሳቐዩ የብሎምን ኢሉ።

ኣብ ናይ ኣሜሪካ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ብወገኑ ከም ዝጠቐሶ፡ መንግስቲ ኤርትራ ብሰንኪ እምነት ንዘጋጥሙ በደላትን ስቓያትን ብዝምልከት ዝኾነይኹን ምጽራይ ከም ዘይገብር ምስክርነቱ ምሃቡ እቲ ጸብጻብ ኣመልኪቱ። ኣተሓሒዙ ከኣ ሕብረተሰብ ዓለም ንናጽነት እምነት ቀዳምነት ክህብ ጸዊዑ።

እቲ ኮሚሽን ንኩነታት ኣብያተ-ማእሰርቲ ኤርትራ ብዝምልከት ክገልጽ እንከሎ፡ ኣካላዊ ማህሰይቲ፡ ጾታዊ ዓመጽን መሪር ምስቓይን ዝፍጸመሎም እዮም ኢሉ። ከምኡ ድማ ብናይ 2023 ጸብጻብ መሰረት ኣብ ኤርትራ ኣስታት 500 ናይ እምነት እሱራት ኣለዉ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኤርትራ ንጉዳይ  ናጽነት እምነትን ሓሳብካ ምግላጽን ቆላሕታ ንክትህብ፡ ብሰንኪ እምነቶም ብዘይፍርዲ ዝሳቐዩ ዘለዉ ድማ  ብቕልጡፍ ክፍትሕ ተሪር መጸዋዕታ ኣቕሪቡ ነይሩ።

እቲ  ኮሚሽን ኣብ መወዳእታ ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳያት  ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣብ 2024  ንኤርትራ ብፍሉይ ብረቂቕ ሜላዊ ኣገባብ መሰል እምነት እትጥሕስ  ሃገር ገይሩ ከስፍራ ጸዊዑ።

ገዲም ተጋዳላይ ብርሃነ ወልደስላሴ ገብረማርያም፡ ኣብ ሱዳን ዓሪፉ። ብ1971 ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝተሰለፈ ገዲም ተጋዳላይ ብርሃነ ኣብ ዝወዓሎ ውግኣት ሰለስተ ግዜ ከም ዝተወግአ ሓጺር ታሪኽ ህይወቱ ይምስክር። ኣብ ርእሲ እዚ ብህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ተማሪኹ ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ኣካላውን ስነ ልቦናውን ጉድኣትኳ እንተጋጠሞ፡ ብዝነበሮ ድፍረትን ጽንዓትን  ኣምሊጡ ናብ ቃልሱ ተመሊሱ ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ቅድም ኣባል ሰውራዊ ባይቶ ደሓር ድማ ኣባል ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ኮይኑ ክቃለስ ጸኒሑ።

ተጋዳላይ ብርሃነ ወልደስላሰ ጸኒሑ ብሰሪቲ ዝጸንሖ መውጋእትን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዘጋጣሞ ግፍዕን ዝወረዶ ኣካላዊ ጸገም ኣብ መደበር ውጉኣት ሓርነት ክእለ ድሕሪ ምጽናሕ እዩ፡ ኣብ ሱዳን ካርቱም ብሕማም ዓሪፉ።  ስለዚ ናይ ብጻይና ሓዘን ተኻፈልቲ ምዃና እንዳገለጽና  መንግስተ ሰማያት የዋርሶ ንቤተሰቡን መቓልስቱን ድማ  ጽንዓትን ኣኻእሎን ይሃብ ንብል።

ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ

17.05.2024

መራሕቲ ኣባል ሃገራት ዓረብ ሊግ፡ ኣብ መወዳእታ ርክብ 16 ጉንበት 2024

ኣብ ዋና ከተማ ባህሬን ማናማ ብ16 ጉንበት 2024 ዝተጋብአ ኣኼባ መራሕቲ ኣባል ሃገራት ዓረብ ሊግ፡ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ምስ ሱዳን ዘለዎ ምሕዝነት ኣረጋጊጹ፡ ንልኡላውነት፡ ናጽነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ናይታ ሃገር ዘለዎ ጽኑዕ ደገፍ ድማ ኣንጸባሪቑ።

እቲ መግለጺ ንኣገዳስነት ምሕጋዝ ንቀጻልነት ትካላት ሱዳን እንተላይ ሓይሊ ምክልኻላ ኣዕዚዙ ጠቒሱ። መራሕቲ ኣባል ሃገራት ዓረብ ሊግ ኣብዚ ኣኼባኦም፡ ነቲ ኣብ 2023 ዝተኸተመ ደክሌረሽን ጅዳ-ሱዕድያ ከም ዝምእዘዙ ጠቒሶም። ደኽሌረሽን ጅዳ ኣብ ሱዳን ተኹሲ ጠጠው ክብል፡ መንገዲ ሰብኣዊ ሓገዝ ክኽፈትን ድሕነት ሲቪል ሕብረተ-ሰብ ክሕለውን ዝጽውዕ እዩ።

ብዘይካዚ እቲ መግለጺ ማናማ፡ ወተሃደራዊ ሓይልታት ሱዳንን ህጹጽ ተወርዋሪ ሓይልን፡ ከም  ናይ ህጹጽ መፍትሒ ቅልውላው፡ ንመድረኽ ጅዳን ተበግሶ ጐረባብቲ ሃገራትን ክቕበሉ ጸዊዑ። ኣብ ንድፊ እቲ መግለጺ  ናይ ወጻኢ ሓይልታት ኣብ ጉዳይ ሱዳን ኢዶም ከየእትዉ ዝጽውዕ ትሕዝቶ’ኳ እንተነበሮ፡ ደሓር ግና  ካብቲ ውዱእ ትሕዝቶ ናይቲ መግለጺ  ከም ዝተሰረዘ ኣብቲ ጸብጻብ ተጠቒሱ።

ብተመሳሳሊ ኩነታት፡ ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣንቶኒ ጉተረዝ ብወገኑ ዓለምለኻዊ ማሕበረሰብ ንሱዳን ዝህቦ ሓገዝ ከዛይድን እቶም ዝዋግኡ ዘለዉ ወገናት ናብ መስርሕ ሰላም ክምለሱን ከም ዝጸውዐ ተፈሊጡ።

 

ልኡኽ ኤርትራ ብ16 ጉንበት 2024 ናብቲ ንመበል 79 ግዜ ዝካየድ ዘሎ ስሩዕ ኣኼባ ኮሚሽን መሰል ሰብኣውን ህዝባውን ኣፍሪቃ ጸብጻብ ኣቕሪቡ። ኣብ መእተዊ እቲ ጸብጻቡ፡ ከም ኣካል ናይቲ ህዝብን መንግስትን  ኤርትራ ብዘይዕረፍቲ ክሰርሓሉ ዝጸንሑ፡ ኣብ መዳይ ምኽባር ሰብኣዊ መሰል ኣብ ዝተፈላለዩ ጽላታታት ዝረአ ውጽኢት ተመዝጊቡ ይብል።

እዚ ሓሳብ ብልኡኽ ኤርትራ ዝቐረበ፡ ብሓፈሻ ሕብረተሰብ ዓለም ኤርትራ ብግህሰት ሰብኣዊ መሰል ቅድሚት ከም እትስራዕ ኣብ ዝረደኣሉን ብፍላይ ድማ ኣብ ጽባሕ እቲ ብመንጽር ናጽነት መድያ፡ ኤርትራ ካብ 180 ሃገራት ኣብ መበል 180 ከም እትስራዕ ኣብ ዝተገልጸሉ እዋን ምዃኑ ንብዙሓት ኣገሪሙ። .

ጸብጻብ ልኡኽ ኤርትራ፡ ከም መርኣያ ምኽባር መሰል ህዝቢ ኣብ መዳይ ትምህርቲ ኣድማዒ ውጽኢት ተረኺቡ” ዝብል እውን ኣስፊሩ። ህግደፍ ከምዚ ዓይነት ጸብጻብ ዘቕርብ ዘሎ፡ ኤርትራውያን ተመሃሮ ምስ ቤተሰቦም ናይ ምምሃር መሰል ተነፊግዎም፡ ኣብ ሳዋ ክዳጐኑ ኣብ ዝተገደድሉ፡ ትምህርቲ ኣብ ትሕቲ ወተሃደራዊ ተጽዕኖ ኣብ ዝወደቐሉን እኹል ናይ ትምህርቲ መሳርሕን መምሃራንን ኣብ ዘየብሉ ምዃኑ የገርም። ብዘይካዚ ናይ ብሕቲ ኣብያተ-ትምህርቲ ኣብ ዝተወርሰሉ ከምዚ ዓይነት ጸብጻብ ምቕራቡ ኣብ ትዕዝብቲ ዘውድቖ እዩ። እቲ ካልእ ዘገርም ከኣ ዋላ ሓንቲ ዩኒቨርሲቲ ብዘየብላ ሃገር ዝቐረበ ጸብጻብ ምዃኑ እዩ።

ብዘይካዚ ኣብዚ ኣብ ኤርትራ ካልእስ ይትረፍ እኹል ከኒና’ኳ ኣብ ዘይርከበሉን ህዝቢ ኤርትራ ሕክምና ንምድላይ ፈቐዶ፡ ቱርኪ፡ ኢትዮጵያን ኡጋንዳን ይንጋላታዕ ኣብ ዘለሉ፡ ኣብ መዳይ ጥዕና ከም ዘድመዐ ኣብቲ ጸብጻብ ምስፋሩ ካልእ ዘገርምን ኣብ ባይታ ምስ  ዘሎ ሓቂ ዝራጸምን ሓሶት ምዃኑ እዩ።

ኣብ መወዳእታ ናይቲ ጸብጻብ ዝተጠቕሰ ከኣ ኤርትራ ሰላምን ምርግጋእን ንልምዓት ዘለዎ ግደ ተረዲኣ፡ ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ብምውህሃደን ምትሕብባርን ሰላም ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምዕባይ ትሰርሕ ከም ዘላ ዘምልክት ሓሳብ እዩ። እዚ ጸብጻብ ናብቶም ብዛዕባ ጻሕታርን ህውከተኛን ባህሪ ኤርትራ ዝፈልጡ ተሳተፍቲ ምቕራቡ ከኣ ነቲ ጸብጻብ ኣገራሚ ገይርዎ። 

Thursday, 16 May 2024 23:20

Dimtsi Harnnet Kassel 16.05.2024

Written by

ከምቲ “ሓባልሲ መጠመቲኣ ትኮሓል” ዝበሃል፡ ጉጅለ ህግደፍ ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት፡ ከይሓፈረ፡ “ህልው ኩነታትን ኣንፈት ብሩህ መጻእን” ዘርእስቱ ርእሰ ዓንቀጽ ኣብ ልሳናቱ ዘርጊሑ። ኣብዚ ከዛርብ ዝቐነየ ርእሰ ዓንቀጹ ድማ ኣብ ባይታ ዘየለን ኣብ ሕድሕዱ ዝጓነጽን ሓሳባት ዘስፈረ ኮይኑ፡  ካብቲ ክሕባእ ዘይኽእል ንመንነቱ ዘቃልዕ ዝተኣመነሉ ሕሳባት ከም ዘለዎው እውን ተዓዚብና። ኣብቲ ህልው ኩነታትና፡ ካብ ሕሉፍ ኩነታትና ዝተነጸለ ኣይኰነን” ብዝብል  ዘስፈሮ ካብ ዝተኣመነሉ ሓቅታት ሓደ እዩ ኢልካ ምውሳድ ይከኣል። ምኽንያቱ ህግደፍ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዘውርዶ ዘሎ ይቕረ ዘይበሃሎ በብዓይነቱ በደላትን ገበናትን ሱር ሰዲዱ ዝጸንሐን መቐጸልታ ናይ ዝሓለፈን እምበር፡ ሃንደበት ካብ ሰማይ ዝነጠበ ከምዘይኮነ ህዝቢ ኤርትራ እውን ኣጸቢቑ ስለ ዝርደኦ።

“ኣብ መንጎ ውድብን መንግስትን ህዝብን ዘሎ ሓድሕዳዊ ምትእምማን  እዚ ድማ  ሓደ ካብቲ ህግደፍ ዓይኑ ብጨው ተሓጺቡ ከም ዝሕሱ ዘርኢ እዩ። ብመሰረቱ ኣብ ኤርትራ ኣሎ ዝብሎ ዘሎ መንግስቲ፡ መንግስታዊ መሓውርን ህዝባዊ መሰረትን ዘየብሉ፡ ናብ ደረጃ ናይ ውልቀሰብ ገባርን ሓዳግን ወሪዱ ዘሎ ምዃኑ ምግንዛብ የድሊ። እቲ ውድብ ዝበሃል ዘሎ ህግደፍ እውን ከምቲ መንግስቲ ንቡር ውድባዊ መዐዕቀንታት  ዘየማልእ፡ ናብ ስለያዊ ትካል ዝወረደ ኣብቲ ካለኣይ ጁባ ናይቲ ዲክታቶር ተስኲዑ ዘሎ ስማዊ እዩ። ስለዚ እዞም መንግስትን ውድብን ዝበሃሉ ዘለዉ፡ ኣይኮነንዶ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ሓድነትን ምትእምማንን ክፈጥሩስ፡ ነንገዛእ ርእሶም ህልውናኦም ዘህሰሱ እዮም። ብመንጽር እታ ኣብ ኣፍ ሞት ዘላ ህልውናኦም እንተወሰድናዮም እውን፡ ምስ ህዝቢ ዓይንን ሓመድን እምበር ምትእምማን የብሎምን ጥራይ ዘይኮነ፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ሕልናኡ ኣውጺኡ ብዓይኒ ጽልኢ ዝርእዮም ብዓመጽን ኣስገዳድን ዝነብሩ ንጹላት እዮም። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ህሞት እዮም እምበኣር እቶም ብሰንኪ ግብሮም ዝሃሰሱ ጉጅለን መንግስትን፡ ዘይምልከቶን ዘይግበኦን ህዝባዊ ካባ ክለብሱ ህርድግ ዝብሉ ዘለዉ።

“ኤርትራ ሃገር ማሕበራዊ ፍትሒ ያ”፡  እዚ ኣብቲ ርእሰ ዓንቀጽ ሰፊሩ ዘሎ ኣበሃህላ፡ ንኤርትራን ህዝባን ዝግበኦም ምዃኑ ኣየዳድን። ምኽንያቱ ህዝቢ ኤርትራ፡ ልዕልና ፍትሒ ዝኣምን፡ ስሩዕ መንግስታዊ ኣካላት  ኣብዘይነበረሉ ’ውን ብሕጊ እንዳባ ናይ ምምሕዳር ነባርን ሃብታምን ተመኩሮ ዘለዎ ስለ ዝኾነ። ዝኾነ ይኹን “ዝባን ሕጊ” ተባሂሉ ክግዘት እንከሎ ቀጥ ኢሉ እዩ ዝምእዘዝ። ኣብ ግዜ ቃልሲ ኣብቲ ናጻ ዝወጸ ከባብታት ዝነበረ መስርሕ ፍትሒ “ዝባን ስዉኣት ተጋደልቲ” ክበህል እንከሎ ምንቕ ብዘይምባል ንሕጊ ዝምእዘዝ ምዃኑ ዘመስከረ ፍትሓዊ ህዝቢ እዩ። እንተ’ቲ፡ ኣብ ግዜ ምምሕዳሩ፡ ሃለዋት እሱራት ዝሓብእ፡ ዝቐትል፡ ዝጨዊ፡ ኣገዲዱ ዝዐስክር፡ መሰል ምቛም ጠበቓ ዝነፍግ፡ ብወተሃደራዊ ቤት ፍርዲ ዝቐጽዕ፡ ንብረት ዜጋታት ዝዘምት፡ ባህሊ ዘበላሹ ……. ወዘተ ጉጅለ፡ ኣብዚ እዋንዚ ንኤርትራ፡ “ሃገር ማሕበራዊ ፍትሒ እያ”  ዝብለሉ ሞራልን ግብርን የብሉን።

“ኤርትራ ብሰንኪ ኵናትን ተጻብኦን፡ ማዕረ ህዝባውን ባህርያውን ጸጋታታ፡ ብመጠን ዝሓለነቶን ዝተበገሰቶን ኣብ ህንጸት ቁጠባን ምምሕያሽ መነባብሮ ህዝባን ክትግስግስ ዕድል ዝተነፍጋ ሃገርያ”  ዝበሎ’ውን ኣሎ። እወ ኤርትራ ርቡሕ ባህርያዊ ጸጋታትን ትጉህ ህዝብን ከለዋ ብሰንኪ ህግደፍ ብዙሕ ዕድላት ዝተነፍጋ እይ። ናይቲ ብጸጋታታ ናይ ዘይምጥቃማ ጠንቂ ዝተባህለ ኲናትን ተጻብኦን “መን እዩ ዋንኡ?”  ዝብል እዩ እቲ ቁምነገር። ስለዚ እቲ ቅድም ክጥቀስ ዝግበኦ ቅኑዕ ኣበሃህላ “ተጻብኦን ኲናትን ንኤርትራ ብጸጋታታ ከይትጥቀም ዓንቂፍዋ” ዘይኮነ፡ “ነቲ  ተጻብኦን ዕንቅፋትን ዝጻሕተሮ ህግደፍ እዩ” ዝብል እዩ። በዚ እዩ ከኣ  ናይ“ወቒዕካ  ምእዋይ” ሸፋጢ ፕሮፖጋንዳ ህግደፍ እዩ ክቃላዕ ዝግበኦ።

“ኤርትራ ናይ እንዳማታ መሬት ዘይትጥምት፡ ናይ ካልኦት ናጽነትን ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን እተኽብርምበር ዘይትጥሕስ፡ ብመንጽሩ ድማ፡ ንነብሳ ንምክልኻል ናይ ማንም ፍቓድ ዘይትሓትትን ናብ ዝዀነ ቁሊሕ ዘይትብልን ሃገርያ።” እዚ ኣበሃህላ’ዚ ብልክዕ ንህዝቢ ኤርትራ ዝገልጾ እዩ። ምኽንያቱ ኩሉ ታሪኽ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንመሰሉን ንናጽነቱን እምበር ናብ ምግሃስን ምዕማጽን ናይ ካለኦት መሰልን ናጽነትን ዘቕነዐ ስለ ዘይጸንሐን ዘይኮነን። እንተ ህግደፍ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ፍትሓውነት፡ ትብዓትን ጽንዓትን መዝሚዙ ነቲ ዝተበላሸወ ምስሉ ብኸምቲ ኣብቲ ርእሰ ዓንቀጽ ኣጸባቢቑ ዘስፈሮ  ክገለጽ ዝኽእል ግብሪ ፈጽሙ የብሉን። ስለዚ ኢና ድማ፡ ተግባርን ሞራልን ህግደፍን ምስ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ክልተ ተጻረርቲ ጫፋት እዮም እንብሎም።  ምኽንያቱ ህግደፍ ፍልልያት እናተዓባበየን ጽልኢ እናጻሕተረን ካብ ሱዳን ክሳብ ጅቡትን የመንን ከምኡ ድማ  ካብ ኢትዮጵያ ክሳብ ኮንጎ ዝዝርጋሕ ውግኣት ከካይድ ከም ዝጸንሐ ሎሚ ናይቲ ውዕሎታት ዝርዝር ናይ ዓይኒ መሰኻክር ዘዘንትዉዎ ዘለዉ እዩ። ብደረጃ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ከይተረፈ እውን “ጀማሪ ውግእ” ተባሂሉ ከም ዝተቐጽዐ እንፈልጦ እዩ።

እዚ ጌና ክሳብ ሎሚ ውግእ ካብ ናይ ምህዳን ሕዱር ሕማም ዘይወጸ ህግደፍ፡ ንሓቀኛ መንነት ህዝቢ ኤርትራ መዝሚዙ፡ “ናጽነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን” ናይ ካለኦት ዘኽብር መሲሉ ክቐርብ እሞ ሰማዒ እዝኒ ክረክብ ምሕላኑ ጥራይ ዘገርም እዩ። ትማሊ ተጠሊዑ፡ ንሓንሳብ ንኤርትራ ናይ ካልእ ሃገር መራሒ  ክዕድመላ እንከሎ፡ ናይ ኢትዮጵያ ሓድነት ምሕላው ስቕ ኢልና ንዕዘቦ ዘይኮነ፡ ቀዳምነትና እዩ ክብል እንከሎ፡ ወያነ ጸወታ ተወዲኡ ኢሉ ክጭርሕ እንከሎ፡ ዝሰምዐን ዝረኣየን ህዝቢ ኤርትራ፡ በዚ ስንኩፍ ስብከት ክዕሸወለይ እዩ ኢሉ ምሕላኑ ድማ፡ እቲ ዕሽነት ምስኡ ከም ዘሎ ዘርኢ እዩ። እቲ ዝኸፍአ ከኣ ነዚ ዘቃልሑ የወሃት ምህላዎም እዩ።

“ኤርትራ……ሎሚውን፡ ካብ ሓሳድን ተጻባኢን መሊኣ ኣይተናገፈትን፡ ካልእ መልእኽቲ ርእሰ-ዓንቀጽ ህግደፍ እዩ። ብዓይኒ ህግደፍ እቶም ሓሳዳት ዝበሃሉ ዘለዉ ትግራይ፡ ኣመሪካን ካለኦት ምዕራባውያንን ምዃኖም ምግማት ኣየጽግምን። ሓሳዳት ዝበሃልሉ ዘለዉ ከኣ ነቲ በግዜኡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ኮነ ኣብ ልዕሊ ካለኦት ህዝብታት ዝፍጽሞ ማእለያ ዘይብሉ ጸረ ሰብኣዊ በደላትን ግህሰታትን “ሕራይ ገበርካ ኣገናዕ”  ኢሎም ስለ ዘይንኣድሉ እዩ። ብዓይኒ ህግደፍ “ዓገብ” ዝብሎ ሓሳድ እዩ። ኩሉ ገዲፍካ ግና ንህዝብና እቲ ቀንዲ ሓሳድ ባዕሉ እዩ። ምኽንያቱ ናይ ህዝቢ ጽቡቕ ክርኢ እንከሎ፡ ዓይኑ ደም ዝነብዕ ቀናእ ስለ ዝኾነ። 

ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ማይክ ሃመር፡ ምስ ፍሉጣት መራሕቲ ተቓውሞ ኦሮሞ ተራኺቡ ብሓፈሻ ብዛዕባ ህልዊ ፖለቲካ ኢትዮጵያ፡ ብፍላይ ድማ ብዛዕባ ኣብ ክልል ኦሮሞ ዘሎ ምዕባለታት ከም ዝተመያየጠ  መርበብ ሓበሬታ ኣዲስ ስታንዳርድ ኣፍሊጣ። እቶም ብ13 ጉንበት 2024 ምስ ማይክ ሃመር ተራኺቦም ዝተመያየጡ፡ ፕሮፌሶር መራራ ጉዲና ኣቦመንበር ኦሮሞ ፈደራላዊ ኮንፈደራሽንን ኣቶ ዳውድ ኢብሳ ኣቦመንበር ግንባር ሓርነት ኦሮሞን ምዃኖም እቲ ዜና ተቒሱ።

ድሕሪቲ ርክብ፡ ምስ ኣዲስ ስታንዳርድ ቃለ መጠይቕ ዘካየደ ፕሮፌሶር መራራ ጉዲና፡ ነቲ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ብሓፈሻ ብዛዕባ ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ ብዛዕባ ህልዊ ፖለቲካዊ ምዕባለ ክልል ኦሮሚያ ኣድላይ ሓበሬታ ከም ዘስነቖ ገሊጹ። ብመሰረት ሓበሬታ ፕረፎሴር መረራ ጉዲና፡ ንማይክ ሃመር ዝሃቦ ሓበሬታ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝሕሰብ ዘሎ መስርሕ ሃገራዊ ምይይጥ ኣካቢ ስለ ዘይኮነን ህዝቢ ኢትዮጵያ እምነት ስለ ዘየሕደረሉን ናብ ዘብጸሓ የብሉን ኢልዎ።

ብዘይካዚ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣብ ከተማ መቂ ዝተቐትለ ሓደ ካብ መራሕቲ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ዝነበረ በተ ኡርገሳን ኣብ ኣብያተ-ማእሰርቲ ዝሓቁ ዘለዉ ናይቲ ግንባር ሓለፍትን እውን ኣጀንዳኦም  ከም ዝነበረ ተፈሊጡ። እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ምስ ዳውድ ኢብሳ ዝተገብረ ርክብ ኣብ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣዲስ ኣበባ ምንባሩ ወሃቢ ቃል ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ለሚ ገመቹ ሓቢሩ።

ዳውድ ኢብሳ ብወገኑ ኣብቲ ምስ ማይክ ሃመር ዝገበሮ ዓሚቕ ርክብ፡ እቲ ንሱ ዝመርሖ ዘሎ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ይሓልፎ ብዛዕባ ዘሎ ኣጸጋሚ ፖለቲካዊ ኩነታት ከም ዝብረሀ እቲ ወሃቢ ቃል ኣፍሊጡ። ዳውድ ብዛዕባ ብህጹጽ ምፍታሕ ናይቶም ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ዝማስኑ ዘለዉ ኣባላት መሪሕነት ግንባሩ ከም ዘልዓለ ከኣ ተፈሊጡ። ማይክ ሃመር ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክሳብ 19 ጉንበት 2024 ከም ዝጸንሕ ምግላጽና ዝዝከር እዩ።

ናይታ ብ1993 ልኡላውነታ ዘረጋገጸት ኤርትራ መራሒ ኢሳያስ ኣፈውርቂ፡ ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን  ብገንዘብን ፖለቲካን ክድግፍዎ ሓያል ተጽዕኖ ከም ዝፈጥር ተመራማሪ ፖለቲካ ቀርኒ ኣፍሪቃን ደራስን፡  ማርቲን ፕላውት ከም ወትሩ ንህግደፍ  ኣብ ናይ ዕለት 14.05.2024 ጽሑፉ ኣቃሊዑ። ነዚ ንምትግባር ድማ በቲ እንኮ ሰልፊ ኣብ ኤርትራ ህግደፍን ኤምባሲታቱን ዝዳልውዎ መድረኻት ፈስቲቫል ከም ዝጥቀም ገሊጹ።

እዞም ገንዘብ ዝእከበሎምን  ፖለቲካዊ ፕሮፓጋንዳ ዝካየደሎን መድረኻት ህግደፍ ብወተሃደራዊ ስምዒት ዝተጸልዉ ምዃኖም ዝጠቐሰ እቲ ክኢላ፡ ኣብቲ መድረኻት ህግደፍ  ወተሃደራዊ ክዳን ዝተኸድኑን ናይ ሓሶት ብረት ዝዓተቑን ህጻናት ነቲ ካብ ዓለም ብጨቋንነቱ ዝተፈልጠ መንግስቲ ንምድጋፍ ምርኢት ከም ዘቕርቡ  ሓቢሩ። እቲ መድረኻት ተቓወምቲ ንከይኣትዉዎ፡ ኢሪ-ብላድ፡ 4ይ ግንባርን 52ን ብዝበሃሉ ናይ ህግደፍ ዕሱባት ከም ዝሕለው ከኣ ኣስፊሩ። እዞም ኣብ ሓለዋ ዝተዋፈሩ ኣብ ከባቢቲ መእከቢ ኣዳራሻት፡  ንመንግስቲ ኤርትራ ዝነቕፉ ከይሓልፉን  ከይሳተፉን  ከም ዝኽልክሉን ዝሃርሙን ከኣ ጠቒሱ።

እቲ ፈስቲቫላት ብደገፍቲ ህግደፍ ማሕበረ-ኮማትን መራሕቲ ኣብያተ-ክርስትያንን እውን ዝዳሎ ኮይኑ፡ ምቁጽጻሩ ግና ኣብ ትሕቲ ልኡኻት መንግስቲ ኣስመራ እዩ። ነቲ ፈስቲቫል ዝኸውን ኣደራሻት ካብ ዘይጥርጠሩ ትካላትን ከባብያዊ ምምሕዳራት እዮም ዝካረዩ። ኤርትራውያን ብብዝሒ ዝርከብሉ ከባቢ ምምራጽ ከኣ ሓደ ካብቲ ዝመርጽዎ ተንኮለኛ ስልቲ  ምዃኑ ኣብቲ ሓጺር ጸብጻብ ማርቲን ፕላውት ተሓቢሩ።

ካብቲ መድረኻት ፈስቲቫልን ተመሳሳሊ ኣኼባታትን ዝእከብ ገንዘብ ኣብ ቻይና ወይ ሩሲያ ናብ ዘሎ ናይቲ መንግስቲ ናይ ባንክ ሕሳባት እዩ ዝመሓላለፍ። እቲ ፈስቲቫላት ናይ ጽልኢ መደረታት ዝንጸባረቕሉ እውን እዩ። ካብዚ ሓሊፉ በቶም ኣብ ሓለዋ ዝሳተፉ ዝተባህሉ ጉጅለታት ኣቢልካ፡ ናይ ኤርትራውያን ዲሞክራሲያዊ መሰላት ምግሃስ ይካየድ። እዞም በቲ ኣስመራ ዘሎ መንግስቲ ዝምልመሉን ዝምወሉን ሰለይቲ ኣብ ሃገራት ምዕራብ ህውከት ናይ ምፍጣር ሕቡእ ተልእኮ  ኣለዎም።

ማርቲን ከም ዘስፈሮ ናይቲ ደገፍቲ ህግደፍ ዝተዋፈርሉ ተንኮላት ነጸብራቕ ኣብ ሃገራት፡ እስራኤል፡ ኔዘርላንድስ፡ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ጀርመንን ኣሜሪካን ተራእዩ እዩ። እቶም ህግደፍ ዘዋፍሮም ዓመጸኛታት ኮነ ኢሎም  መሰሎም ንምግፋፍ ግዳይ ዝገብርዎም ኤርትራውያን፡ ዑቕባ ዝሓቱ ስደተኛታት፡ ደለይቲ ፍትሒ፡  ተቓወምቲ ፖለቲከኛታትን ንለውጢ ዝጽዕቱ  ጋዜጠኛታትን ምዃኖም ኣብቲ ዜና ጠቒሱ። ኣንጻርቲ ኣብ ኤርትራ ዝዓረደ ተንኮለኛ ጉጅለ ዝግበር ቃልሲ ንምኹላፍ ድማ ኣንጻር ብናጻ ሓሳብካ ምግላጽ፡ ቅትለትን መጭወይትን፡ ምግሃስ መሰረታዊ መሰላትን ኮነ ኢሎም ይንቀሳቐሱ። ናይዚ ኩሉ ድምር  ሸቶ ከኣ ዘይሩዘይሩ ተቓውሞ ኤርትራውያን ኣብ ወጻኢ ንምብርዓን እዩ።

ኣብ መወዳእታ ከኣ  ዘይሰብኣዊ ምንቅስቓሳት ህግደፍን ደገፍቱን ንምግኣት ሃገራት ክወስደኦ ይግበአን ዝበሎም ስጉምትታት ዘርዚሩ። በዚ መሰረት፡ ብዛዕባቲ ጉዳይ ሓበሬታ ዝቐርበሉ መስመራት ምኽፋት፡ ናይቲ ጉጅለ ግብራዊ ንጥፈታት ምግታእ፡ ኣብቶም ዕግርግር ዝፈጥሩ ባእታታት ምጽራይ ምክያድን ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ዝተጸንዐ እገዳ ምክያድን ዝብሉ ሓሳባት ኣስፊሩ።

Page 8 of 564