ኣብ ኢትዮጵያ ብመሰረት ስምምዕ ፕሪቶርያ ኣብ ውግእ ትግራይ ገበን ዝፈጸሙ ኣካላት ብኸመይ ተሓተቲ ይኹኑ ዝብል ዛዕባ ኣከራኸርቲ ኮይኖም ካብ ዝጸንሑ ሓደ እዩ። ነዚ ጉዳይ ከጻሪ ብደረጃ ሕቡራት ሃገራት ተመስሪቱ ዝነበረ ኣጻራይ ኣካል ስርሑ ምስ ኣቋረጸ፡ ከም መተካእታ ኮይኑ ቀሪቡ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ክዝረበሉ ዝጸንሐ መተካእታ “ብናይ መሰጋገሪ ፍትሒ መስርሕ ክረአ” ብዝብል  ምዃኑ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ ኣሎ።

እቲ ተግባር ኣብ ኢትዮጵያ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ቆይምሉ ክረአ ዝብል ሓስብኳ እንተነብረ፡ ቤት ምኽሪ ሚኒስተራት ኢትዮጵያ ብ17 ማዝያ 2024 ብዝወሰኖ መሰረት እቲ ገበን ዝረኣየሉ ስሩዕ ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ኮይኑ፡ ኣብ ትሕቲኡ ፍሉይ መጋባእያ ንክኽፈተሉ ዝብል ምዃኑ ተፈሊጡ።

ኣብቲ ውሳነ ዝተወሰነሉ መድረኽ ጉዳይ ብናይ ውግእ ገበንን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ዝሕተቱ ኣባላት ሰራዊት ኤርትራ ከም ዝተላዕለን፡ እቲ ገበን ዝፈጸምሉ ቦታ ኢትዮጵያ ሰል ዝኾነ፡ ዋላ ኣብ ዘይህላወኦም ጉዳዮም ብቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ይረአ ምባሉ፡ ጋዜጣ ሪፖርተር ንውሳነ ናይቲ ቤት ምኽሪ ምኒስተራት ብምጥቃስ ኣብ ናይ 21 ማዝያ 2024 ሕታማ ኣፍሊጣ።

እዚ መስርሕ ብዙሓት ዝምልከቶም ምዕራባውያን ሃገራት ኣህጉራዊ ትካላትን ከይተረፉ ተቐባልነት ረኺቡ ንክቀላጠፍ ዝድፈኣሉ ዘሎ እዩ።   እንተኾነ እቲ ንኢትዮጵያ ዝመርሕ ዘሎ መንግስቲ ኣብቲ ገበናት ተሓታቲ እናሃለወ፡ ኣብ ትሕቲኡ ዝካየድ መስርሕ ምጽራይን ፍርድን ፍትሓዊ ኣይክኸውንን እዩ ዝብል ስግኣት ዝሓደሮም ብዙሓት እዮም።

ዞባ ሰሜን ኣመሪካ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ መኽፈቲ ጉባኤኡ ዝካየደሉ ዘሎ እዋንን ፍሉዩነቱን ተመልኪቱ፡ ኣብ ሃገርናን ቀርኒ ኣፍሪቃን ከባቢ ቀይሕ-ባሕርን ማእከላይ ምብራቕን ዘሎ ሓፈሻዊ ዘይርጉእ ፖለቲካውን ናይ ኵናት ኩነታትን ርእዩ። ብኻልእ ሸነኽ ድማ ኤርትራዊ መንእሰይ ካብ ካልእ እዋን ብዝሓየለ ህዝባዊ ምልዕዓል ኣበጊሱ ሕኑን ቃልሱ ንለውጢ ዘካይደሉ ዘሎ ግዜ ይግበር ምህላዉ ሰልፍና ኣሐይልና ዝለዓለ ኣስተዋጽኦ እነበርክተሉ መደባት ክንትልም ኣብ ዝጠልበና ዘሎ መድረኽ ይግበር ምህላዉ’ውን ኣስሚርሉ።

ጉባኤና ኣብ ቅዋምን ፖሊቲካዊ መደብ-ዕዮን 4ይ ጉባኤ ሰደህኤ ዝሰፈሩ ውሳኔታት መሰረት ብምግባር፣ ኣብ ከክልተ ዓመት ከካይዶ ንዝጸንሐ ስሩዕ ጉባኤታቱ፣ መብዛሕትኦም ኣባላቱ ኣብ ዝተረኽብሉ፣ ብ20 ምያዝያ 2024 ጉባኤኡ ብመራኸቢ ዙም ኣካይዱ።

ዞባዊ ጉባኤ ብኣቦ መንበር ኣሳናዳኢት ዞባ ሽማግለ፣ ብጻይ የማነ ፍትዊ፣ መኽፈቲ ቃል ቀሪቡ። ቀጺሉ ብቕደም-ስዓብ ተሰሪዑ ዝቕረበ መደባት ብምኽታል፡

- ኣቦመንበር ሰልፊ ብጻይ ገረዝጊሀር ተወልደ፡ ሰናይ ባህጉን ናይ ዓወት ትምኒቱን ንዞባዊ ጉባኤ ድሕሪ ምግላጹ፡ ሃለዋት ሃገርናን ህዝብናን ዝሓልፎ ዘሎ መሪር ኵነታትን ንሰልፍና ዝጽበዮ ዘሎ ብድሆታትን ኣብሪሁ።

- ኣቦመንበር ዞባ ሽማግለ ብጻይ ደስበለ ካሕሳይ፣ ዝርዝር ጸብጻብ ንጥፈታት ናይ መላእ ዞባን ጨናፍርን፣ ዝተሳለጠ ዕማማትን ዘጋጠመ ብድሆታትን ድሕሪ ምቕራቡ፣ ሓለፍቲ ኣብያተ ጽሕፈታት ዞባ’ውን በብተራ ኣብ ትሕቲ ሓላፍነቶም ዝተሰላሰለ ጸብጻባት ኣቕሪቦም።

ጉባኤ ካብ ከተገልግል ዝጸንሐት ኣካያዲት ዞባ ሽማግለ ዝቐረበሉ ጸብጻባት ብጽሞና ድሕሪ ምስማዕ፣ ኣድላዪ ክትዓትን ምርድዳእን ኣካይዱ። ጉባኤኛ ነቲ ሕጋዊ ሰነድ ናይ ዞባ ተቐቢሉ ብምሉእ ድምጺ ኣጽዲቕዎ። ዞባ ሽማግለ ሓላፍነታ ብጸብጻብ ንጉባኤ ድሕሪ ምርካባ፣ ጉባኤ ካብ ውሽጡ ሓሙሽተ ዝኣባላታ ሰክረታርያ መሪጹ። ብኣሳናዳኢት ሽማግለ ንዝቐረበሉ ዛዕባታት ምርኩስ ብምግባር ኣገደስቲ ሰልፋውን ውሽጣውን ኩነታት፣ ኤርትራውን ከባብያውን ሃለዋት ዘጠቓለለ ኣድላዪ ክትዓት ኣካይዱን ገምጊሙን።

ጉባኤ ኣብ ልዕሊ’ቲ ብዝተፈላለዩ ኣብያተ ጽሕፈት ዝቐረበ ንጥፈታት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ነዞም ዝስዕቡ ዛዕባታት ብፍሉይ ቆላሕታ ካብ ዘተኰረሎም:

- ኣብዚ እዋን’ዚ ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን ኣብ ትሕቲ ኣርዑት መላኽን ገባትን ጉጅለ ህግደፍ ዝነብሮ ዘሎ ኣሰቃቒ ሃለዋት፤ ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናባኣሰ ዝኸይድ ዘሎ፣ ማይ፣ መግቢ፣ መብራህትን ካልኦት መሰረታውያን ቀረባትን ኣብ ዝበዀረሉ ኵነታት ምህላዉ፡

- ዋሕዚ መንእሰያት ኤርትራውያን ንስደት ብናህሪ እናዛየደ ይኸይድ ከምዘሎ፡

- ስርዓት ህግደፍ ስልጣኑ ንምንዋሕ፤ ንህዝብና ብውግእን ወረውግእን ጅሆ ሒዙ፣ ኣብ ዝጻሕተሮ ናይ ኵናት እቶን ይነቝቶ ምጽንሑን ምህላዉን ከይኣኽሎ: ኣብ ውግእ ህይወቶም ንዝጠፍኡ ኣባላት ሰራዊትን ኣገልግሎትን፣ ንወለድን ህዝብን እቲ ንቡርን ግቡእን መርድእን       ደበስን ዘይምክያዱ፡ ኣተሓሳሳብን ኣሻቓልን ሃዋህው ምስፋኑ፡

- ሰልፍና ኣብ ዝሓለፈ ጉባኤታቱ ዝደገፎም ናይ ይኣክልን ብርጌድ ንሓመዱን፡ ተመሳሳሊ ህዝባዊ ምንቅስቓሳትን ዞባዊ ጉባኤና ደጊሙ ከምዝድግፎን ዝሳተፎን’ውን ኣስሚሩሉ፡

- ንፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ዘካይዶ ዘሎ መስርሕ ናይ ሓቢርካ ምቅላስ ደገፉ ኣረጋጊጹ።

- ሰልፍና ንምሕያል፡ ኣብ መዳይ ውደባዊ፣ ቁጠባዊ፣ ፖሊቲካዊ፣ ዜናዊ፣ ማሕበራውን ዲፕሎማስያውን ንጥፈታቱ ከዛይድ መብጽዓኡ ኣሓዲሱ።

ኣብ መደምደምታ፡ ዞባዊ ጉባአ ሰልፍና ንምሕያል ዘገልግሉ ኣገደስቲ ዕማማትን ውሳኔታትን ኣሕሊፉ። ንዝመጽእ ክልተ ዓመት እተገልግል ብሸውዓተ ቀወምትን ክልተ ተጠባበቕትን ዝቖመት ናይ ዞባ ሽማግለ፣ ካብዚኦም ድማ ክልተ ደቀንስትዮን ክልተ መንእሰያትን ብተወሳኺ ሓደ ተቖጻጻርን (ኦዲተር) ብዓብላሊ ድምጺ ብምምራጽ ዕማሙ ዛዚሙ።

ውድቀት ንመላኽን ገባትን ስርዓት ህግደፍ !!

ንቕዋማዊ ምሕደራ፣ ዲሞክራስን ምዕባለን ንቃለስ!!

ዞባዊ ጉባአ ሰሜን ኣመሪካ ሰደህኤ

20 ምያዝያ 2024

ኣብ ሃገር ኢጥልያ ኣብ ንኡስ ዞባ ምምሕዳር ሚላኖ፡ ዝርከብ ጨንፈር ይኣክል ብ13 ማዝያ 2024 ንተግባራት ህግደፍ ዘቃልዕ ሰሚናር ኣካይዱ። እቲ "ኤርትራዊ  ኣብ ትሕቲ ማእሰርቲ ዝነብር ህዝቢ" ኣብ ትሕቲ ብዝብል ጭረሖ ዝተኻየደ ሰሚናር፡ ህዝቢ ኤርትራ ዘሕልፎ ዘሎ ኣካላዊ፡ ስነኣምሮኣውን ማሕበራዊ፡  ፖለቲካውን ጭቆናን ግህሰት ሰብኣውን ስቪላውን መሰላትን በቲ ሓደ ወገን፡ በቲ ካልእ ወገን ድማ፡ ስእነት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ቁጠባዊ ምድስካልን ምንቁልቋልን፣  ኣብ ገደብ ኣልቦ "ሃገራዊ ኣገልግሎት" ዝበልዩ ዘለዉ መንእሰያትን ካልእ ብዙሕ ዝርዝራትን ዝሓቖፈ ምንባሩ እቶም ተሳተፍቲ ኣፍሊጦም።  

እዚ ብተሳትፎን ምትሓርን ጨንፈር ዓለምለኸ ምንቅስቓስ ይኣክልን ሰልፊ ዲሞክራሲ ሚላኖን ዝተወደበ ሰሚናር ንከይዕወት ኣንበሳደር ህግደፍ ኣብ ኢጣልያ ፍሰሃጼን ጴጥሮስ ኣብ ድሮ እቲ ሰሚናር ብ12 ማዝያ 2024 ብሕቡእ ናብ ዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ ኢጣልያ ናይ ተቓውሞ ደብዳበ ጽሒፉ። እንንተኾነ ፈተንኡ ተቐባልነት ስኢኑ እቲ ሰሚናር ከም ዝቐጸለ  ተፈሊጡ። ናይቲ ሰሚናር ተሳተፍቲ ኣካላት መደባቶም ኣብ ርእሲ ምዕዋቶም ንተግባራት እቲ ኣንበሳደር ዘቃልዕ “ቅሉዕ መልእኽቲ” ብዝብል መልእኽቲ እውን ኣመሓላሊፎም።  

ኣብቲ ንምቅልዑ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፡ እቲ ኣንበሳደር ነቶም ምእቲ ለውጥ ፍትሕን ዝቃለሱ ዘለዉ ኤርትራውያ  ብምዕግርጋርን ብምዕናውን” ከሲሱ፡ ነቶም ንሱን ከምኡ ዝኣመሰሉ ናይ ህግደፍ መሳርሕን ብስም “ሓደ ልቢ”፡ ንሓንሳብ ብስም “4 ግንባር” ሓንሳብ ድማ ብስም “ሻዕብያ" ዘዋፍርዎም ዕሸላት ናይ ፕሮፖጋንዳ መሳርሒ ኣይኮኑን” ምባሉ፡ ክሳብ ክደይ መልእኽቱ ሓሶት ምዃኑ ኣቃሊዖም። ብኣንጻሩ እቶም ብሰንኪቲ ንሱ ዝውከሎ ጨቛኒ ጉጅለ ዝተሰዱን ሰማያዊ ሰውራ ዘካይዱ ዘለዉን መንእሰያት ኤርትራ ናይ ህግደፍ ናይ ፕሮፖጋንዳ መድረኻት ዘፍሽሉ ዘለዉ ምዃኖም ገሊጾም።

ነቲ ኤርትራ "ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ኢትዮጵያን ሱዳንን፡ ናይ ምዕባለን ናይ ሰላም ሃዋሁን ናይ ምፍጣር ጻዕሪ ተካይድ ኣላ" ዝበሎ ኣመልኪቶም ድማ፡ እዚ ኣበሃህላ ኣብ ናይ ሕልሚ እምበር፡ ኣብ ናይ ጋህዲ ዓለም  ዝነብር ኣካል ዝሎ ከምዘይኮነ ብምጥቃ ከም ዘቃልዕዎ እቲ ጸብጻቦም ሓቢሩ።

Saturday, 20 April 2024 22:26

Dimtsi Harnnet Sweden 20.04.2024

Written by

ኣቶ ነብዩ ተድላ ወሃቢ ቃል ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ብ18 ማዝያ 2024 ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ሃገሩ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ ሰሙናዊ መግለጺ፡ ንጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣመልኪቱ ከብርህ እንከሎ፡ “ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ከባቢ እቲ ዶብ ዘሎ ማሕበረሰብ ብዘሳትፍ፡ ብክልቲኦም ወገናት ብዝቐውም ናይ ሓባር ኮሚተ ዝፍታሕ እዩ” ዝብል መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ።

ምስዚ ብዝተተሓሓዝ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ ቅድሚ ሓደ ወርሒ፡ ካብ ክልል ትግራይ ምስ ዝተወከሉ ኣስታት 200 ተሳተፍቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዘካየዶ ዝርርብ ዛዕባ ምውጻእ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ተሓቲቱ ኣብ ዝሃቦ መልሲ፡ “ሰራዊት ኤርትራ ሰፊርዎ ዘሎ ቦታ ናይ ኤርትራ ድዩ ናይ ኢትዮጵያ ንምጽራይ ካብ ክልል ትግራይን ፍደራል መንግስትን ብኣባልነት ዝርከብዎ ኮሚተ ኣቚምና ኣለና፡ ድሕሪኡ በቲ ዝቐርበልና ጸብጻብ መሰረት ብዘተ ንፈትሖ ክኸውን እዩ” ኢሉ ነይሩ።

ሚኒስተር ዜና ኤርትራ የማነ ገብረመስቀል ብወገኑ ኣዚ ቀረባ ግዜ ብዛዕባ ኣተሃላልዋ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ዶባት ኢትዮጵያ/ትግራይ ተሓቲቱ ኣብ ዝሃቦ መልሲ፡ እቲ ሰራዊት ኣብ መሬቱ ምህላዉ ጠቒሱ፡ ጉዳይ ዶብ ድሕሪ ሕጂ ንድሕሪት ብዘይምለስ ደረጃ ተወዲኡ እዩ ዝብል መልሲ እዩ ሂቡ ነይሩ። እዚ ድማ ብወገን ኢትዮጵያ “ኣይተወደአን”  ብወገን ኤርትራ ከኣ “ተወዲኡ እዩ” ዝብሉ ዝተፈላለዩ ሓሳባት ይንጸባረቐሉ ምህላዎም  ዘርኢ እዩ።

ቤት ጽሕፈት ዜና ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ብወገኑ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት “ሎሚ’ው ሕማም ደሓር ከይከውን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ፡ ኣብ ዘውጸኦ ርእሰ-ዓንቀጽ፡ “….. መስርሕ ምጥራር ዶብ ኣብ መሬት፡ ኣብ ጉዕዞ ዘሎ እምበር፡ ኣፍካ መሊእካ “ካብዚ መሬት ኤርትራ ካብቲ  መሬት ኢትዮጵያ”  ኣብ ዝበሃለሉ ውዱእ  ደረጃ ዝብበጸሐ ኣይኮነን. ……….” ዝብል ሓሳብ ከም ዘስፈረ ይዝከር።

ወጻኢ ሚኒስተራት ሃገራት ጉጅለ 7 ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎ ዘየቋርጽ ወጥርታት ከም ዘተሓሳስቦም፡ ገሊጾም። እቶም ሚኒስተራት ድሕሪ ምዝዛም ኣኼባኦም ብ19 ማዝያ 2024 ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ እዮም ኣብ ኢትዮጵያ ብርቱዕ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት፡ ቁጠባዊ ቅልውላውን ስእነት ውሕስነት መግብን የጋጥም ከም ዘሎ ብምርዳእ ሻቕለቶም ገሊጾም።

እቶም ሚኒስተራት ነቲ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ዝሓደሮም ስግኣት ዘንጸባረቑ ኣብ ኢጣልያ ካፕሪ ኣብ ዝተባህለት ደሴት ዘካየድዎ ኣኼባ ክፍጽሙ እንከለዉ ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ እዮም። እዞም ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተራት ነቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ትግራይን ኣብ ፕሪቶርያ ዝተበጽሐ ስምምዕ ንምትግባር ዝረአ ዘሎ ምንቅስቓስ ከም ዝነኣድዎ ከኣ እቲ መገልጺኦም ኣስፊሩ።

ኣብ ሰብኣዊ መሰልን ናይ ሲቪል  ዜጋታት ሓለዋን ዘሎ ጸገም ንምፍታሕ፡ ኣብ ዝግበር ፖለቲካዊ ልዝብ፡ ዕርቂ፡ ብሄራዊ ዘተ፡ ናይ መሰጋጋሪ ፍትሕን ኣብ ግዜ ውግእ ገበን ዝፍጽሙ ከም ዝሕተቱ ምግባርን ክበራታዕ ጸዊዖም። ካብ ትግራይ ወጻኢ ኣብ ዘሎ ከባብታት ዝካየዱ ዘለዉ ውግኣት እውን ኩሎም ወገናት ብዝሳተፍሉ ልዝብ ሰላምን ዕርቅን ንምውራድ ተመሳሳሊ ትብዓት ናይ ዝምልከቶም ኣካላት ክህሉ እቶም ሚኒስተራት መጸዋዕታ ኣቕሪቦም።

ብሰንኪቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኻየደን ዝካየድ ዘሎን ውግኣት፡ ዝተጐድኡ ማሕበረሰባት፡ መሊሶም ከም ዝሓውዩን እግሪ ከም ዝተኽሉን ንምግባር፡ ናይ ዕጡቓት ዕጥቆም ኣውሪዶም፡ ነናብቲ ዝመጽዎ ንምፍናውን ብቐጻሊ ንምጥያስን ካብቲ ዝርከብ በጀት ቀልጢፎም ተጠቀምቲ ከም ዝኾኑ ምግባር ከም ዘድሊ በቲ መግለጺኦም ኣተሓሳሲቦም።

ኣብዚ ኣኼባ ዝተሳተፉ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተራት ካናዳ፡ ፈረንሳ፡ ጀርመን፡ ኢጣልያ፡ ጃፓን፡ እንግሊዝን ኣሜሪካን ኮይኖም፡ ኣብ ርእስቲ ናይ ኢትዮጵያ ጉዳይ ሱዳን፡ ሶማሊያ፡ ሊቢያን ኮንጎን እውን ከም ዘሻቕሎም ኣስፊሮም። 

ቀይሕ ብኤርትራ ተሓቲቱ ናብ ኢትዮጵያ ዝተወሰነ፡ ሓምላይ  ብኢትዮጵያ ተሓቲቱ  ንኤርትራ ዝተወስነ

ካብ 1998 ንደሓር ብደረጃ ዓለም ከይተፈ፡ ኣዛረብቲ ኮይኖም ካብ ዝጸንሑ ዛዕባታትና ሓደ፡ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምንባሩ ዘይንርሰዖ እዩ። እዚ ዛዕባዚ ኣዛራቢ ዝኾነሉ ምኽንያት ብሽፋን “ናይ ዶብ ምስሕሓብ”፡ ኣብ 1998-2000 ድሕሪ 2ይ ውግእ ዓለም መሪርን ደማውን ዝተባህለ ውግእ ብምክያዱ እዩ። እንተኾነ ናይቲ ውግእ ጠንቂ “ናይ ዶብ”  ዝብል ስም ደኣ ተዋሂብዎ እምበር፡ ካልእ ሕቡእ ሕሳብ ዝነበሮ ምዃኑ ይግመት ነይሩ። ደሓር ግና በቶም ዘሳወርዎን ዝሕተትሉን ኣካላት ከይተረፈ፡ ጠንቁ ዶብ ከምዘይነበረ ኣዳዕዲዖም ዝዛረብሉ ዘለዉ’ዩ።

እቲ “ውግእ ባድመ” እናተባህለ ዝጽዋዕ ክልተ ዓመታት ዝጸንሐ ዕንወትን ህልቂትን፡ ብ12 ታሕሳስ 2000 ኣብ መንጎ መራሒ ኤርትራ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ  መለስ ዜናዊን ብዝተኸተመ ስምምዕ ምቁራጽ ተኹሲ ኣልጀርስ ናብ ካልእ ምዕራፍ ተሰጋጊሩ። እቲ ስምምዕ ሰፊሕ ዝርዝር ዘለዎ ኮይኑ፡ ኣብ መሬት ኤርትራ ኣብ 25 ኪሎሜተር ርሕቀት ካብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ናይ ሰላም ዞባ ተመስሪቱ፡ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕቡራት ሃገራት ክሰፍሮን  ጉዳይ ዶብ ብቐጻሊ ዝፈትሕ ኮሚሽን ክቐውምን ካብቶም ኣገዳስቲ ነጥብታት ስምምዕ ኣልጀርስ እዮም። በዚ መሰረት 5 ዓለም ለኻዊ ናይ ሕጊ ክኢላታት ዝኣባላቱ ኮሚሽን ተመስረተ። ናይቲ ኮሚሽን ብይን ቀያድን ናይ መወዳእታን ክኸውን መወከሲኡ ድማ ብ1900፡ 1902ን 1908 ኣብ መንጎ ንኤርትራ ትገዝእ ዝነበረት ኢጣልያን ንጉስ ኢትዮጵያ ዳግማዊ ምነሊክን ዝተፈረሙ ስምምዓትን ምስቲ ጉዳይ ዝምድና ዘለዎም ዓለም ለኻዊ ሕግታትን ክኾኑን ኣካል ስምምዕ ኣልጀርስ ነይሩ።

ክልቲኦም ወገናት ጠበቓታቶም ኣቚሞምን ይሕግዘኒ ዝበልዎ መርተዕታት ኣቕሪቦምን ድሕሪ ንክልተ ዓመታት ምምጓት እቲ ኮሚሽን፡ ብ13 ማዝያ 2002 ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይኑ ብወግዒ ኣፍሊጡ።   ኣብቲ ብይን  ዝተፈላለዩ ወገናት  ዝተፈላለየ ግብረ-መልሲ’ኳ እንተነበሮም፡ “ቀያድን ናይ መወዳእታን” ብምንባሩ  ዘምጽእዎ ለውጢ ኣይነበረን። በቲ ብይን መሰረት ናይታ ከም መበገሲ ናይ ውግእ ጌርካ ዝተወስደት ሓውሲ ከተማ ባድመ ዋንነት ናብ ኤርትራ ስለ ዝተወሰነ፡ “ኤርትራ ረታዒት ኢትዮጵያ ከኣ ተረታዒት” ጌርካ ብምውሳድ ሰፊሕ ዳንኬራ ተወቒዕሉ’ዩ። እዚ ስምዒት ክሳብ ሎሚ እውን ኣሎ ። እንተኾነ በቲ ሓደ ወገን እቲ ብይን ክሳብ ሎሚ ናይ መወዳእታ መልክዑ ስለ ዘይሓዘ፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ኤርትራ “ይብጸሓኒ” ኢላ እትጽበዮ ካብ ዝነበረት ሰፊሕን ልሙዕን መሬት ናብ ኢትዮጵያ ተበይኑ እዩ ዝብል ግምት ስለ ዘሎ፡ ረታዕን ተረታዕን ኢልካ ዳንኬራ ዝውቀዓሉ ኣይኮነን።

ናይቲ ኮሚሽ ዶብ ሓላፍነት ብይን ምሃብን በቲ ብይን መሰረት ኣብ መሬት  ምልክት ምንባርን ኮይኑ፡ ኣብ መሬት ዝርአ ምልክታት ምስተተኽለ እዩ ተልእኮኡ ዛዚሙ ክበሃል ዝግበኦ። እንተኾነ ብይና ኣብ ወረቐት ምስ ኣስፈረት፡ ኣብ መሬት ምልክት ከንብር ኣይከኣለን። ናይዚ ዘይምኽኣሉ ጠንቂ ድማ ክልቲኦም ወገናት ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻትን ግዜን ዝተፈላለዩ ምኽንያታት እንዳፈጠሩ ዕንቅፋት ስለ ዝኾንዎ እዩ። ዋላ’ኳ ክልቲኦም ወገናት ነቲ ውሳነ “ብመትከል ንቕበሎ ኢና” እንተበሉ፡ ኣብቲ መጀመርያ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ እቲ ውሳነ ቅቡል ኮይኑ፡ “ቅድሚ ምትግባሩ ንዘራረብ” ስለ ዝበለ፡ እቲ መስርሕ ክስጉም ኣይከኣለን። ህግደፍ’ውን ዋላኳ ናይቲ ብይን ዘይምትግባር ንሕያሎ ዓመታት ከም መኽሰሲ ንኢትዮጵያን ደገፍታ ዝበለን ምዕራባውያን መንግስታትን ንኽጥቀመሉ ስለ ዝወጠነ፡ እቲ ብይን ንኣስታት 16 ዓመታት ጀሆ ተታሒዙ ጸኒሑ።

ህግደፍ እቲ ዕንቅፋት ክብሎ ዝጸንሐ ተኣልዩ ካብ ዝተባህለሉ 2018 ንደሓር’ውን ኣይኮነንዶ ከተግብሮ፡ ጉዳያይ ኢሉ ከቕልበሉ’ውን ቅሩብ ኣይኮነን። እዚ ዘርእየና ከኣ፡ ጉዳይ ዶብ ክልቲኦም ወገናት ከም መጣልዒ  ንስዉር ፖለቲካዊ ሕሳብ ይጥቀምሉ ምንባሮም እዩ። ንኣብነት ህግደፍ ጉዳይ ዶብ ከም ስልቲ ሕነ ንምፍዳይ መዕደጊ ግዜ፡  መህደሚ ካብ  ኤርትራዊ ዘቤታዊ ዛዕባን ብልኡላውነት እናሸቀጠ መቐጸሊ ዕድመኡ ኣብ ስልጣንን ከም ዝተጠቕመሉን ይጥቀመሉ ከም ዘሎን ርኡይ እዩ። 

ምትግባርን ዘይምትግባርን ብይን ኮሚሽን ዶብ፡ ኣብ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ እውን ኣብ ሓደ እዋን ውዑይ መዘራረቢ ነይሩ እዩ። ገለ ወገናት እዚ ጉዳይ በቲ ሓደ ወገን ንመጻኢ ወለዶ ሕማም ደሓር ከይንገድፈሉ፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ህግደፍ ካብ ኤርትራዊ ህዝባዊ ፖለቲካዊ መሕብኢ በዓቲ ንከይጥቀመሉ ይጠረር ዝብል እምነት ዝነበሮ ወገን ነይሩ። በቲ ካልእ ወገን ከኣ ቀዳማይ ጸገምና ህግደፍ እምበር ዶብ ስለ ዘይኮነ፡ ይጽናሕ ዝብል፡  ምጥራር ዶብ ውድቀት ህግደፍ ከም ዘቀላጥፍ  ዝዘንገዐን ርኢቶ ዝሓዘ ነይሩ።

ናይ ዶብ ኣጀንዳ ክሳብ ሎሚ’ውን ዘይተዓጽወ፡ ምዝዛሙ ብህላወ ድማ ብዕድመ ክልቴን ሃገራት፡ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣፍልጦ ዝተዋህቦ ኣካል ዝተግብሮ እምበር፡ ኤርትራ ወይ  ኢትዮጵያ በበይነን ዝውስናሉ ኣጀንዳ ኣይኮነን። እቲ ኮሚሽን ዶብ ክልቲኦም መንግስታት ኣብ ምጥራሩ ክተሓባበሩ ክሳብ 2006 ቀጻሊ ጻዕርታት ኣካይዱ እዩ። ጻዕሩ ኣብ ዘይሰመረሉ ከኣ  ብ3 ሕዳር 2007 ናብ ክልቲኦም ወገናት ኣብ ዝጸሓፈቶ ደብዳበ ነቲ ኣብ መሬት ኣዕኑድ ክትከለሉ ዝግበኦ ፍሉይ ቦታታት ኣብ ካርታ ኣመልኪቱ ኣረኪብዎም። ሎሚ እውን መስርሕ ምጥራር ዶብ ኣብ መሬት፡ ኣብ መስርሕ ዘሎ እምበር፡ ኣፍካ መሊእካ “ካብዚ መሬት ኤርትራ ካብቲ  መሬት ኢትዮጵያ”  ኣብ ዝበሃለሉን “ብጽሒተይ ወሲደ ኣለኹ” ኣብ ዝብሃለሉ ደረጃ ኣይኮነን ዘሎ። እዚ ሕጋዊ መስርሕ ክሳብ ዘይተተግበረ፡ ውግእ’ውን ከስዕብ ዝኽእል  ሕማም ደሓር ኮይኑ፡ ዘሰክፍ ዘሎ ዛዕባ እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ስምምዕ ኣልጀርስን ውዕል ፕሪቶርያን ክተሓዋወሱ ንዕዘቦ ዘለና ከኣ ናይዚ መርኣያ እዩ።

ስለዚ ከምቲ፡ ብንጉስ ዝተቖርጸት ኢድሲ ዳርጋ ዘላ ዝበሃል፡ ህዝቢ ኤርትራ ዝብጸሖ መሬት ወሱዱ ዝወሃብ ከኣ ኣረኪቡ፡ ምስ ኢትዮጵያ ዘለካ ንጹር ዶብ ንክትፈልጥ፡ እቲ ምጥራር ክትግበር ናይ ግድን ምዃኑ ተረዳእ። እቲ ዘይምጥራር  ብምስምስ ዶብ ንልኡላውነት ኤርትራ ዝህድድ ሃዋህው ከኸትል ዝኽእል  ኣብ ልዕሊ ምዃኑ፡ ንህግደፍ እውን መሕብኢ ስለዝኾኖ፡  ጉዳይ ዶብ ሎሚ ሕማም ደሓር ከይከው፡ ናይ መወዳእታ መልክዑ ይሓዝ” ዝብል ድምጽኻ ከተበርኽ ይግበኣካ።

መደበር ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣለምዋጭ ከባቢ ዳባት ዞባ ሰሜን ጎንደር

ወዲ 12 ዓመት ኤርትራዊ ህጻን ስደተኛ ኣማን መሓመድ ዑስማን ብ4 ማዝያ 2024 ኣብ ዞባ ሰሜን ጐንደር ወረዳ ዳባት ድሕሪ ምጭዋዩ ብ17 ማዝያ 2024 ኣብታ ዝተጨውየላ ቦታ ከም ዝተፈትሐ ወላዲቱ ወይዘሮ ራሕማ ኣፍሊጣ።

 ኣማን ዝተጨውየ ካብ ቤት ትምህርቲ ወጺኡ ናብ ገዝኡ እናተመልሰ ምዃኑ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ኮይኑ፡ እቶም መንነቶም ዘይተፈልጡ ጭወይቲ ካብ ምዕባዩ ሓዉ ፈልዮም ወሲዶም ኣብ ዘይተፈልጠ ኣሲረምዎ ቀንዮም። ድሕሪ ንክልተ ሰሙን ኣሲረምዎ ምጽናሕ እቶም ጨወይቲ ከም ዝለቐቕዎ ወይዘሮ ራሕማ ሓቢራ። ወይዘሮ ራሕማ ምስቶም ጨወይቲ ብኣካል ከም ዘይተራኸበትን ካብቲ ሓቲተምዎ ዝነበሩ 800 ሺሕ ብር ጐዲሎም 200 ሺሕ ብር ብ3ይ ኣካል ምስተላእከሎም ኣብ ሓደ ጐደንና ከትማ ዳባት ደርብየምዎ ከም ዝኸዱ ሓቢራ።

ወይዘሮ ራሕማ ወዳ ኣብ በረኻ፡ ኣብ እግሪ ኦም ኣብ ጽምዋ ብሰንሰለት ተኣሲሩ ከም ዝቐነየን ብተደጋጋሚ ስለ ዝተወቕዐ፡ ስንብራት ከም ዘለዎን ምስተፈትሐ ድማ ጋና ስለ ዝብህርር ናብ ንቡር ኩነታቱ ኣይተመልሰን ኢላ።

ነቲ ክልተ ሚእቲ ሺሕ ብር ክልተ ግዱሳት ኣባላት ስድራቤት ከም ዝኸፍልዎ ጠቒሳ፡ ንዓኣቶም ኣመስጊና እቶም ብገንዘብ ክሕግዝዋ መዲቦም ዝነበሩ ካለኦት ኤርትራውያን እቲ ሓገዝ ንካልእ ካብኣ ዝገደደ ጽጉም ንክህብዎ ገሊጻ ንኹሎም ምድንጋጽን ምትሕብባርን ዘርኣይዋ ኣካላት ድማ ምስጋናኣ ኣመሓላሊፋ።

እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ መነባብሮ ኤርትራውያን ስደተኛታት መደበር ኣለምዋጭ ኣብ ኣዝዩ ኩለ-መዳያዊ ጸገም ከም ዘለዉን ደጋጊሞም ምሕጽንተኦም የስምዑ ምህላዎም ተሓቢሩ።

Thursday, 18 April 2024 20:53

Dimtsi Harnnet Kassel 18.04.2024

Written by
Page 12 of 564