ቃልስና ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ቃልሲ እዩ። ለውጢ ክንብል እንከለና ካብዚ ዘለናዮ መትሓጃ ዘይብሉ ኩነታት ናብ ራህዋ ዘስግር ለውጢ ማለት እዩ። ኮታ ካብ ኣሉታ ናብ ኣውንታ ዝግበር ጉዕዞ ሒዝና ኢና ሰለይ ንብል ዘለና። እዚ ጉዕዞና ንክዕወት ክንስዕሮ ዝግበኣና ንለውጢ ዝዕንቅጽ ኣካል ኣሎ ማለት ምዃኑ ኩላትና ዘይንስሕቶ እዩ። እዚ ጉዳይ ከይገፍሓና ናብቲ ናይ ቀረባ ጉዳይና ክንምለስ። ቃልስና ኣንጻር እቲ ንህዝብና ታሪኹ መንዚዑ፡ ንመስዋእቱ ክሒዱ ደም ዘንበዖ ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ እዩ። ጉጅለ ህደፍ ክለዓል እንከሎ ከም ርዱእ ዲክታቶር ኢሳይያስን ደቀ መዛምርቱን ዝዝውርዎ ጉጅለ ማለትና ምዃኑ ከይደቀስካ ዝተሓልመ እዩ። ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ህግደፍን ተዋሳእቱን ካብ ዘለና ጽልኢ ዝነቐለ ኢሳይያስን ሰዓብቱን ከም ሰባት ብዝኾነ መንገዲ ካብዛ ዓለም ንክእለዩ እንጽልን እንምነን ብዙሓት ኢና። ምናልባት እውን ናይ ኩላትና ደለይቲ ለውጢ ሕልምን ጸሎትን እዩ እንተበልና ምግናን ኣይኮነን።
ንኢሳይያስን ሰዓብቱን ከም ሰባት ሕማቖም ምምናይና ጌጋ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ብሰንኮም እያ ሃገርና ኣብ ናይ ምህላውን ዘይምህላውን ቀራና መንገዲ ኮይና ውድቀት ወይ ድሕነት እትጽበ ዘላ። ኣብዚ ግና ሓደ ከነስተውዕለሉ ዝግበኣና ጉዳይ ኣሎ። ንቀንዲ መራሕቲ ጉጅለ ህግደፍ ወሲኽካ ንሰባት ብሰብነቶም ዘይኮነስ ብመንጽር እቲ ዝምርሕሉ ኣተሓሳስባ ኢና ክንመዝኖም ዝግበኣና። እዚ ነቶም ንጸልኦም”ሞ ክውገዱልና እንደልዮም ጥራይ ዘይኮነ፡ ነቶም እንድግፎምን ነዊሕ ዕድመ ንምነየሎም እውን ዝምልከት እዩ። ሰባት ብሃይማኖቶም፡ ብጾታኦም፡ ብዕድሚኦምን ብቦታዊ መበቆሎምን ዝተፈላለዩ ክኾኑ እንከለዉ፡ እቲ ኣብ ከምዚ ንርከበሉ ዘለና ናይ ለውጢ ቃልሲ ንምምዛኖም ክንጥቀመሉ ዝግበኣና መለክዒ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባኦም እዩ። ንሕና “ዲክታቶር ኢሳይያስ ይወገድ” ክንብል እንከለና ነቲ ነዊሕ፡ ሓላኽ፡ ተንኮለኛ፡ ንነዊሕ ግዜ ቅድም ንህግሓኤ ደሓር ድማ ንህግደፍ ዝመረሐን ዝመርሕ ዘሎን ዘይግራኡ ዝኾልል ውልቀሰብ ሰብ ዘይኮነስ፡ ነቲ ንሱ ኣብዚ ነዊሕ ናይ ምምራሕ ግዜኡ ክምረሓሉ ዝጸንሐን ዘሎን ዘየናሕሲ ኣተሓሳስባኡ ኢና። ካብዚ ብምንቃል ኢና ድማ ጉጅለ ህግድፍ ዝምዘን ብመንጽር ስብእና ናይቶም ዝዝውርዎ ዘለዉ ባእታታት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብመንጽር እቲ ዝምርሕሉ ዝነበሩን ዘለዉን ለውጢ ዘይቅበል፡ ጸዋግ፡ ጸቢብን ጸረ-ህዝብን ኣተሓሳስባኦም ክኸውን ይግበኦ። እዞም ንዛረበሎም ዘለና ሰባት ካብዚ ዝተጠቕሰ እኩይ ኣተሓሳስባ ነጻ እንተዝኾኑ ምስኣቶም ኣብ ተጻራሪ ደንበታት ንስለፈሉ ምኽንያት’ውን ኣይመሃለወን። እቲ በብግዜኡ “ቃልስና ናይ ሰባት ዘይኮነስ ናይ መሰረታዊ ኣተሓሳስባ ለውጢ ምርግጋጽ እዩ” እንብሎ ኸዓ ካብዚ እዩ ዝነቅል።
ዕድሚኦም፡ ናይ ቃልሲ ድሕረባይተኦም፡ ቋንቋኦም፡ ዜግነቶም ካባና ዘይፍለዩ ኣብ ጓይላ ህግደፍ ዘኹድዱ ሒደት ኤርትራውያን ኣለዉ። ንሳቶም በቲ ሓደ ወገን፡ ንሕና ድማ ኣብቲ ካልእ ወገን ተሰሊፍና ንክንተፋነን ቀንዲ ምኽንያትና እምበኣር ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልያትና እዩ። ስለዚ ንህግደፍ ከም ጉጅለ ክንመዝኖን ክንትንትኖን እንከለና ቀንዲ መለክዒናን ቆላሕታናን የንቀሳቕስዎ ናይ ዘለዉ ሰባት ስብእና ዘይኮነስ እቲ እዚ ጉጅለ ዝምረሓሉ ዘሎ ዘይቅርዑይ ኣተሓሳስባ ክኸውን ይግበኦ። ምናልባት እዚ ኣተሓሳስባኦም ካብቲ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ባይታ ከይተጓሕፈ፡ እዞም ናይ ሕጂ ተዋሳእቱ ብዝኾነ መንገዲ እንተ ተወገዱ’ውን፡ ጽባሕ እውን ኣብዚ ዝጐደፈ ባይታ ካልኦት ዲክታቶራት ናይ ምፍራዮም ዕድል ክፉት እዩ ዝኸውን። እቲ ባይታ ዲክታቶርን ዲክታተርነትን ብዘይቅበል ኣገባብ እንተ ተመድሚዱ ግና ጽባሕ ካልእ ወጻዒ ዘይበቝሎ ውሑስ እዩ ዝኸውን። ስለዚ እነመዝግቦ ናይ ለውጢ ዓወት ውሑስ ዝኸውን ንዲክታተራት ጥራይ ዘይኮነስ ቀንዲኳ ደኣ ንዲክታተርነት ክንስዕር እንተኽኢልና ጥራይ እዩ።
እዚ ሕጂ ኣንጻሩ ንቃለስ ዘለና፡ ግዜኡ ዝሓለፈ ጸረ ለውጢ ኣተሓሳባ፡ ብኻብኡ ዝማዕበለ ህዝባዊ ኣተሓሳስባ እምበር፡ ከም ወተሃደራዊ መዛግብ ብሓይሊ ኣጽዋር ኣይኮነን ዝፈርስ። ኣተሓሳስባ ንወዲ ሰብ እንተ ናብ ጥፍኣት ወይ ናብ ልምዓት ዝመርሕ ረቂቕ መሳርሒ ስለ ዝኾነ፡ ነቲ ግጉይ ኣተሓሳስባ ኣወጊድካ ብቅኑዕን ህዝባውን ኣተሓሳስባ ንምትክኡ፡ ኣብ ኣእምሮ ሰባት ብዝሰርጽ ረቂቕ ቃልሲ እዩ ዝትግበር። ነዚ ለውጢ እዚ ከተዕውት ከምቲ ናይ ዓውዲ ውግእ ቅልጽምን ድፍረትን፡ ወይ ዘመናዊ ወተሃደራዊ ዕጥቂ ኣይኮነን ዘድሊ። ኣብዚ መዳይዚ እቲ ቀንዲ መዕወቲ መሳርሒ እምበኣር፡ ቅሩብነት፡ ተወፋይነት፡ ዘይስስዑነት፡ ርትዓውነትን ሕድገትን ዝሕመረቱ እሞ ካብ ገዛእ ርእስኻ ዝጅምር ተወፋይነት ዝሓትት እዩ። ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚ “ንገዛእ ርእሱ ነጻ ዘይኮነ ንካለኦት ነጻ ከውጽእ ኣይክእልን እዩ” ንብል ኢና። እዚ ሓቂ እዩ። “ኣብ ገዛእ ርእሱ ወይ ኣብቲ ዝዋሰኣሉ ፖለቲካዊ ትካል ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ዘየረጋገጸ ኣካል፡ ናይ ለውጢ መሪሕ ወይ ሓይሊ ክኸውን ኣይክእል እዩ” ምባል እውን ቅኑዕ እዩ። ጸገም ክፍጠር እንከሎ፡ ኣብ ክንዲ ንነብስኻ ካብቲ ጸገም ኣርሒቕካ ናብ ካልኦት ከተላግቦ ምፍታን፡ ንገዛእ ርእስኻ ቅድም ኣካል ናይቲ ጸገም ኮይንካ ምፍታሽ፡ ደሓር ከዓ ፍታሕ ካብ ካልኦት እትጽበ ዘይኮነስ ኣካል ናይቲ ፍታሕ ኮይንካ ምውሳእ ኣዝዩ ኣድላዪ እዩ።
ኩልና ከም ዘይንዝገዖ ኣብዚ እዋን ንኤርትራዊ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባን ኣሰላልፍኡን ዝጸልውዎ ዝንባለታት ብዙሓት እዮም። ብዛዕባ ነፍሲ ወከፍ ናይቲ ጸላዊ ኣተሓሳስባ ፍልልያትን ኣሰላልፋኡን በዚ ኣጋጣሚ ምዝርዛሩን ብዛዕባ ነፍሲ ወከፉ ምዝራብን ስለ ዝሰፍሕ፡ ጃንዳ ህግደፍን ደንበ ተቓውሞን ጠቒሰ ጥራይ ክሓልፍ እየ። ኣብ መንጎ ክልቴና ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ደንበታት ሓደ መፍለይ መስመር ኣሎ። ናይ እዚ መስመርዚ ቀንዲ መግለጺ ናይቶም ደደንበና ሒዝና ንጠማመት ዘለና ኣካላት ሰብእነት ዘይኮነስ ሐሒዝናዮ ዘለና ኣተሓሳስባ እዩ። ምስቲ ደቂ ሓንቲ ዜግነትን ሃገርን፡ ሰብ ናይ ሓባር ታሪኽን ምዃና ናይ መልክዕ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብቲ ክልተ ደንበታት፡ ናይ ኣተሓሳስባ ምትሕውዋስ ከም ዘሎ ዝዝንጋዕ ኣይኮነን። ኣብቲ ሓደ ደንበ ናይቲ ካልእ ደንበ ጽልዋ ክህልው ባህርያዊ እዩ ንምባል ዝኣክል እዩ። ንኣብነት ኣብቲ ጉጅለ ህግደፍ ግዝኣተይ ኢሉ ኣጽኒዑ ሓጺሩ ዝሕልዎ ኤርትራዊ ክሊ ኮነ ፈቐዶ ከባቢ ማሕበረኮማተይ ዝብሎ እንዳተሸምረረ ዝኸይድ ዘሎ ውዳበታት፡ እቲ ዝበዝሕ ብኣካል እምበር ብኣተሓሳስባስ ኣካል እኳደኣ ወሳኒ ዓቕሚ ደንበ ተቓውሞ እዩ። ምናልባት እቲ ፍልልይ ናይ ልብኻ ኣግሂድካ ክትዛረብ ምኽኣልን ዘይምኽኣልን እዩ ዝኸውን። እዚ ኩነታት ስለ ዝፈርሕ ዓው ኢሉ ኣይዛረበሉ እምበር፡እዚ ኩነታት ካብ ጉጅለ ህግደፍ’ውን ዝተሰወረ ኣይኮነን።
ኣብ ደንበ ተቓውሞና ብዙሕ ጸገማት ኣለዉ። ካብዚ ጸገማት እቲ ቅድሚት ዝስራዕ ብሓባር ክንሰርሕ እንዳደለናን እንዳጨራሕናን ክንትግብሮ ዘይምኽኣልና እዩ። እቲ ቀንዲ ምኽንያት እንታይ ምዃኑ ምርድኡ ዘጸግሞም “ናይዚ ጸገማትና ጠንቂ፡ ብዙሓት ውድባት ምህላውና እዩ ዝብሉ” ኣካላት ኣለዉ። እንተኾነ ብዙሕነትና ንክህሉ እንቃለሰሉ ደሞክራሲያዊ መርኣያና እምበር ናይ ጸገማትና ጠንቂ ኣይኮነን። ናይ ሃገርና ምንኣስን ሓዳስ ምዃንን፡ ናይ ህዝብና ዋሕድን “ጸገምና ብዙሓት ውድባት ምህላውና እዩ” ንዝብል መረጋገጺ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ነዚ ስለ ዝርዳእ እዩ ሰደህኤ ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ ዓንቀጽ 10፡2፡6 “ዝተፈላለየ ህዝባዊ ውደባታት ክህሉ እናተባባዕና፡ ንህዝብና ዝጥርንፍ ሓባራዊ ጭረሖ ንክህሉ ክንቃለስ ኢና” ዝብል ሓሳብ ኣስፊሩ ዘሎ። ኣድላይነት ሓድነት ስለ ዝርደኣና ንምርግጋጹ ብዙሕ ጻዕርታት ኣካይድና ኢና። ታሪኽ ተቓውሞና ጥራይ ዘይኮነ ብዓብይኡ ታሪኽ ፖለቲካዊ ቃልስና፡ ታሪኽ ላዕልን ታሕትን ምእንቲ ሓድነት እዩ እንተተባህለ እውን ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣይኮነን። እሞ ድማ ክሳብ ሕጂ ዘይተዓወተ። ሕቶ ሓድነት ክሳብ ክንድዚ ወሳኒ ካብ ኮነ ደኣ ስለምንታይ ዘይነዕውቶ? ዝብል ሕቶ ምልዓልና ኣገዳሲ እዩ። እቲ ሕቶ ጥራይ ዘይኮነ እቲ መልሲ እውን ኣብ ኢድና ዘሎ እምበር ካብ ካልእ ኣካል ዘይንጽበዮ ምዃኑ ከዓ ኣይንረስዕ። ነዚ ዝወሃብ መልሲ ከከም መላሲኡ፡ ሕድገት ስለ ዘይንገብር፡ ምጽውዋር ስለ ዘየብልና፡ ካብ በበይኑ ድሕረ-ባይታ ስለ ዝመጻእና፡ ጸቢብነት ስለ ዘጥቀዓና፡ ካብ ክውንነት ንቕበል ናይ ኒሕ እሱራት ስለ እንኸውን፡ ናይ ግዜ ዝሑል ውግእ ኣተሓሳስባ ግዳይ ስለ ዝኾና፡ ኣብ ክንዲ ሓቢርና ንተዓወት ዓወት ንሓዴና ጥራይ እያ ኢልና ስለ ንኣምን፡ ኣብ ክንዲ ናይቲ ጸገም ይኹን መፍትሒኡ ኣካል ንኸውን ነብስና ስለ እነግልል፡ ኣብ ክንዲ ናብ ኣተሓሳስባኦም ናብ ሰባት ስለ እነተኩር .. ወዘተ ዝብሉ ይርከብዎ። እዚታት መልሲ ኣይከውንን እዩ’ኳ እንተዘይተባህለ፡ እቲ ቀንዲ መልሱስ “ናይ ሓድነት ፈተነታትና ኣብ ናይ ኣተሓሳስባ ሓድነት ስለ ዘይምስረት እዩ” ብዝብል እዩ ዝጠቓለል ዝብል እምነት ኣለኒ።
ኣብ ውሽጢ ብዙሓት ዘይበሰሉ፡ ምናልባት እውን ዘይተላዕሉ ኣገደስቲ ዛዕባታት ሓቢእካ፡ ንግዝያዊ መፈከሪ ኢልካ፡ ብደጊኡ ናይ ሓሶት ካባ ሓድነት ኣልቢስካ ምቅርራብ፡ ብዙሕ ከይሰጐመ ጸሓይ ከም ዝወቐዖ በረድ መኺኹ ከም ዝፈስስ ተመኩሮታትና ኣርእዩና እዩ። ከምቲ “ተሓቢአን ይጠንሰኦ’ሞ ሰብ ኣኪበን ይሓርሰኦ” ዝበሃል፡ ወዮ ንሓቂ ሓቢኡ ኣብ ዘይጥጡሕ ባይታን ቃለዓለማዊ ኣተሓሳስባን ንግዝያዊ ሃልኪ፡ ዝነቐለ ምቅርራብ ክፈርስ እንከሎ፡ ዝያዳ ዝጐድኦ ነቶም ተዋሳእቱ እዩ። ናይዚ በሰላ ቀልጢፉ ዘይሓውን ንቐጻሊ ቃልሲ ምእንቲ ሓድነት ንድሕሪት ዝመልስን ምዃኑ ከዓ እቲ ካልእ ሃስያኡ እዩ።
ግደ ኣተሓሳስባ ከምቲ ናይ ለውጢ ሓያልነቱ፡ ምርግጋጹ እውን ግዜ ዝበልዕ መሪርን ቀጻልን ቃልሲ ዝሓትት እዩ። እዚ ናይ ኣተሓሳስባ ልዕልነትቃልሲ ኣብቲ መስርሕ ብውሽጣውን ግዳማውን ምዕብልናታት ዝጽሎ ስለ ዝኾነ፡ ነዚ ምዕብልናታት እንዳተኸታተልካ፡ ኣብቲ ሓንሳብ ዝሓዝካዮ መንገዲ ከይደረቕካ፡ ነቲ ዝዕንቅፍ እንዳወገድካ ዝኽየድ ናይ ክብል ለጠቕ ጉዕዞ ስለ ዝኾነ፡ ንምዕዋቱ ዝሓቶ ፖለቲካዊ ውሕልነትን ትብዓትን ቀሊል ኣይኮነን። ነዚ ጸዋር ውሕልነት ዝሓትት ፖለቲካዊ ጉዕዞ ናብ ምርግጋጽ ልዕልና ቅኑዕ ኣተሓሳስባ፡ ኣብዘየብጻሕካዮ፡ እቲ ጸገም ኣብቲ ዝመረጽካዮ ኣገባብ ውደባ መሲሉካ፡ ከምዚ ሓሓሊፉ ክንጸባረቕ ንርእዮ ዘለና፡ ናብ ካልእ ሸነኻዊ ኣወዳድባ ሃንደፍደፍ ምባል ከዓ ክሳራኡ ቀሊል ኣይኮነን’ሞ ከሎ ጋና ምስትብሃል ይሓትት።
1 ለካቲት 2015
ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኮይኖም ዲሞክራስያዊ ስርዓት ንምንጋስ ዝቃለሱ ዘለው ኤርትራውያን ነቲ ዝሓለፈ ረቡዕ ካልኣይ ዓመቱ ዘቑጸረ ስርሒት ፎርቶ ብኽብሪ ከምዝዘከርዎ ኣባላት ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
እቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝተኻየደ ናይ ዝኽሪ ስነ-ስርዓት፡ “ቪቫ ፎርቶ 2013” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ዝተኻየደ ምዃኑ'ውን ዝበጽሓና ዜና ይገልጽ። እቲ ዝኽሪ ካብኣብደገእንርከብኣባላ ዓርቢ ሓርነት ዝረኸብዎም ደርፍታት ደለይቲ ፍትሒ ኣብ ቴፕ ብምእታው ኣብ ብዝሒ ሰብ ዝርከቦ ቦታ ብዓውታ ብምውላዕ ሞራል ሰማዕቲክብከም ዘበሉሓቢሮም። ነዚ ንምግባርእታቴፕኣብናይህዝባዊመደወሊቴሌፎንብኮላ ኣላጊቦም ኣብ ልዕሊኣ ድማ "ካልኣይ ዓመት ዝኽሪ ስዓድ ዓሊሕጃይ(ወዲዓሊ)፡ ዓርቢሓርነት፡ቪቫፎርቶ2013” ዝተጻሕፎካርቶንለጊባከም ዝተገድፈትሓቢሮም።
እዚናይዝኽሪስርሒትቀዳም24 ጥሪ2015 ካብሰዓት10፡30-11፡45 ቅ.ቀ ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ ኣብ ከባቢ ዕዳጋ ሓራጅ ከምዝተፈጸመን፡እቲብረዚንመልእኽቲእቶምዝተደርፉደርፍታትንተባዕስጉምቲናይቶምነዚዘካየዱኣባላትዓርቢሓርነትንዝተደነቐሰማዒህዝቢከተማኣስመራ፡እቲዝተኻየደናይዝኽሪስርሒትነቲዝድለዘሎለውጢግብራዊኣብምግባርሓደስጉምቲንቕድሚትምዃኑይዛረብኣሎ።ብፍጻሜናይዚጉዳይዝሰንበዱኣባላትጸጥታህግደፍከኣኣብቦታፍጻሜተረኺቦምነታቴፕከምዝወሰድዎእቲዝበጽሓናሓበሬታወሲኹየረድእ።እቶም ዝተደርፉዝተፈላለዩ ደርፍታት ነዚ ህዝቢ ኤርትራ ዳግማይ ዘካይዶ ዘሎ ናይ ሓርነት ቃልሲ ዝገልጹን ህዝቢ ሓቢሩ ኣንጻር ምልኪ ንኽቃለስ ዝጽውዑን እዋናዊ ደርፍታትእዮም ነይሮም። እዘን ዝስዕባ ማለት “ሸጥመዓንጣና" ናይወዲትካቦ፡"ማማትሓመናላ" ናይምሕረተኣብ፡"ኣይትዓንቅፉኒ" ኣልማዝ ኣረጋይ (ለሚን)፡ "ትም" መምህር ሑሰን መሕመድ ዓሊ፡"ደቀይደቀይበሊ" ሃኒምሕረተኣብ ገለ ካብተን እተደርፋ ደርፍታት እየን።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣብወጻኢውንከምቲናይቅድሚሕጂብሓገዝናይተክኖሎጂብፓልቶክተሰንዩዝኽሪመበልካልኣይዓመትከምዝተኻየደንሕብር። ክብርቲ ጋሻናይቲመደብኮይናዘምሰየትብዓልቲቤትሓርበኛስውእኮ/ ስዒድዓሊሕጃይውይዘሮበኪታ እድረስ ዑመር ኣብቲ ኣጋጣሚ ተረኺባ ናይ ምስጋናን መተባብዕንምልእኽቲኣመሓላሊፋ፡፡ብዘይካ እዚ ሓደካብቶምኣብኤርትራዝርከቡኣባላትዓርቢሓርነት ውን ንመጀመርያ ግዜብቐጥታ ብቴለፎን ብምድዋል ነቲኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝካይድዘሎናይለውጢምንቅስቓስዝምልከትን ሓበሬታን ናይ መተባብዒ መልእኽትን ኣስሚዑ። ሕመረት ናይቲ ንታህዲድን ፈኸራንስርዓትህግደፍበዲሁካብውሽጢኣስመራዝተፈነወመልእኽቲ ከኣ ኩሎም ናይ ለውጢ ሓይልታት ሓቢሮም ክሰርሑን ነቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝካየድዘሎናይለውጢምንቕስቓስክድግፍዎንዘዛኻኸረእዩነይሩ። ቅዳሕ ናይ'ቲ ዝኽሪ ንምስማዕ ኣብ'ዚ ጠውቑ፡https://www.youtube.com/watch?x-yt-ts=1421914688&x-yt-cl=84503534&v=QHdrOV650HY&list=UUNkqhfPUpW4HS7Bvqu2NNOg
እቲ ኣብወጻኢዝተኻየደናይዝኽሪስነስርዓትብምትሕብባርፕሮጀክትዓርቢሓርነትን፡መእዲዘተ ፖልቶክ ስመርን ካልኦት ግዱሳትዜጋታትንዝተወደበእዩነይሩ።
24 ጥሪ2015
ፕሮጀክትዓርቢሓርነት
ሓበሪታ፡ እዛ ስእሊ ተጠቂምናላ ዘለና ምድላዋት እንዳተገበረ ዝተሳእለት እያ።
ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2014 ዓ.ም 3667 ኤርትራውያን ናብ መደበር ስደተኛታት ሸገራብ ኣትዮም
Sunday, 25 January 2015 14:18 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤእቲ ንዕለት 24-01-2015 ክግበር ተመዲቡ ዝነበረ ሰላማዊ ሰልፊ እቲ ተረኽቦ ምሰቲ ተልእኾ ስለ ዘይተቓደወ ሰላማዊ ሰልፊ ተሰሪዙ ኣሎ።
መጸዋዕታ ንዅሎም ኤርትራውያንን ካልኦት ዜጋታትን
ህጹጽን ኣገዳሲን ሰላማዊ ሰልፊ ብምኽንያት ሓደገኛ ቅትለት ኤርትራዊ መንእሰይ ካልድ እድሪስ ባህራይ ኣብ ድረስድነር ሃገረ-ጀርመን ብግዱሳት ጀርመናውያን
ተጣበቕቲ መሰል ደቂ ሰባት ተበግሶን፤ ኤርትራውያን ማሕበራትን፤ ንጽባሕ ቀዳም ዕለት 24-01-2015 ልክዕ ሰዓት 14.00 ድሕሪ ቀትሪ ኣብቲ ልሙድ ቦታ ሃውፕት ባንሆፍ ፍራንክፈርት (Hauptbahnhof Frankfurt) ተበጊሱ ኣብ ኮንስታብለርቫኸ (Konstblerwache) ዝዓልብ ሰላማዊ ሰልፊ ክግበር ስለ ዝኾነ ኣብዚ ኣገዳሲን ህጹጽን ሰላማዊ ሰልፊ እዚ ክንሳተፍ ናይ ኵላትና ኤርትራውያን ሓላፍነት ምዃኑ ንሕብር።
ጊዜኣዊት ኣዋሃሃዲት ሽማግለ
ተቓውምቲ ሓይልታትን ህዝባውያን ማሕበራትን ኤርትራ
ፍራንክፈርት ጀርመን
ኣብ ዓለም ዝዕወቱን ተኣማንነት ዘጥርዩን እቶም ናበይ ከም ዝኸዱ ዝፈልጡ እዮም !!! ኣልበርት ኣንስታይን
Monday, 19 January 2015 18:42 Written by ጽሃየ ቀለታወዲ ሰብ ኣብ ዓለምና ክነብር ዝተፈጥረ ብሕጻኑ ወይ እውን ዋላ እውን ልቢ ምስ ሰኹዔ፡ ዓለም ከመይ እያ ብኸመይ ከ ትቅበሎ ብንጹር ዝፈልጦ የለን፡ እንታይ ድኣ ኣብ ጉዕዞ ዕቤቱ ናይ ከባቢኡ ጽልዋታት ማለት ካብ ወለዱ ፡ ኣዝማዱ፡ መሓዙቱ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ፡ ኣብ ስራሕ ወዘተ እዩ ንዓለም ባህርያታን ትሕዝቶኣን ዝላለያ። ብተዛማዲ ኣገባብን ተመክሮን እውን ንዝተፋላለዩ መናባብሮ ህዝቢ ዲሞክራሲ ዝሰረቱ፡ ዝተፋላልዩ ፖሊቲካዊ ምምሕዳራት፡ መንግስታት ፡ ሰልፍታት ኣብ ቅድሚ ገፋሕ ዓለም ይረኣዩዎ ወይ ይጋጠምዎ። ዝኾነ ሰብ ከኣ ኣብ ዲሞክራሲ ዝተሰረተ ናብራ ሂወት ፡ መንግስቲ ፡ ሃገር ፡ ወይ እውን ብኣንጻሩ እውን ከምዚ ኣብ ሃገርና ኤርትራ ደረቅ ዲክታቶር ዘሎ ዝነብር እንተ ኮይኑ፡ ከምቲ ኣልበርት ኣንስታይን ዝበሎ ጥቅሲ ምስ ዝምርኮስ ጥራሕ ከም ዝዕወት ተመክሮ ሓያሎ ኣህዛብ ዓለምና ይሕብሩና እዮም ።
ስለዚ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ኣብ ዕላዊ ወብሳይቱ ሓርነት ኦርግ ብቋንቋ እንግሊዝ ዝጸሓፎ ርእሰ ኣንቀጽ ክጽሕፍ እንከሎ ብስነ ፍልጠታዊ ሓቀኛ ልክዕ መዓልታዊ ሃለዋት ህዝብን ሃገረ ኤርትራን ተመኲሱ፡ ብነብሰ ምትእምማን ብትብዓት ንሕዱር ሕበጥ ብዘይ ንሓፍነት ገንጺሉ ፡ ናበይን ንመንን ምኳኑ ብንቅሓት ህዝብና ብክፉት ክካትዓሉ ክፈልጦን ኢሉ እዩ ዘጊሕዎ።
እቲ ዘሕዝን ግና ሓውና ታደሰ ንርኡይ ጸሓይ ቀትሪ ዝወቅዖ ሃለዋት ህዝብናን ሃገርናን ብናቱ ሕቡእ ዕቁር ዘይዕግበት ሸታሕ ኢሉ ብናቱ ብቅዓትን ኣረዳድኣን ንርእሰ ዓንቀጽ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. State Failure and Identity Politics in Eritrea: Is Regional Mobilization the Answer? (ፍሽለት ሃገርን ናይ መንነት ፖለቲካን ኣብ ኤርትራ፡ እቲ መልሲ ኣውራጃዊ ምልዕዓል ድዩ?) ዝብል ኣርእስቲ ብ "ኣውራጃውያን፡ ብደረጃ ኣውራጃ ንግጭት ይተዃትኹ" ዝብል ኣርእስቲ ሂቡ ብዕለት 06-01-2015 ዘጊሕዎ። ሓውና ዋላ እኳ ኣብ ብሪንግንሃም ሃገር እንግሊዝ ተቀሚጡ ቋንቋ እንግሊዝ እውን ዝዛረብ ይኹን፡ ንኣርእስቲ ዓንቀጽን ዉሽጣዊ ሕመረት ትሕዝቶን መልእኽቱን ሓቅኛ ትርጉሙ ዝተረድኦ ኣይመስልን። ሓደ ቋንቋ እንግሊዝ ዝፈልጥን ብሓቂ ከም ሙኩር ደራሳይ ወይ ጸሓፍይ ብስርዓተ ሕጊ ናይ ጸሓፍትን ደረስትን ዝምርኮስ ዝተማህረ ሰብ ንኣርእስቲ ዓንቀጽን ትሕዝቶን ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ዘንበበ ብ "ኣውራጃውያን፡ ብደረጃ ኣውራጃ ንግጭት ይተዃትኹ" ኢሉ ክትርጉሞ ኣሰካፍን ናይቲ ተርጓሚ ብቅዓት መንነትን ዘይለባም ኣስተብህሎ ናይ ተቋዋሚ እየ በሃሊ ባእታ እዩ ዘብርህ። ታደሰ ብሓቂ ንቁሕን ሓላፍነታውን ደላይ ፍትሒ እንተዝኸውን፡ ወይ ተካታትሊ ህልዊ ቃልሲ ደምበ ተቋውሞ እውን እንተዝኸውን፡ ሎሚ ኩለን ውድባት ዝተሳማማዕሉ ለባም ኣገአዳሲ ስምምዕ ናይ ሕድሕድ ምንእኣስን ምንኻስን ተሪፉ ንስርዓት ህግዲፍ ንምውዳቅ ብሓባር ንቃለስ ኢየን ኢለን ፡ ብቅኑዕ መንፈስ ከኣ ተኻባቢረን ይኸዳ ኣሎዋ። ርእይቶኡ ክህብ ክገልጽ መሰሉ እኳ ይኹን እምበር ንዘይበርሃሉን ንዘይረድኦን ክሓትት እንተዝፍትን ናይ ሃገራውን ናይ ደላይ ፍትሕን ምልክት ምሓበረ። ብዝተረፈ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ብዕግበቱ ብልክዕን ዘሎዎ ፖሊቲካዊ መርገጽን መትከላዊ ዕላማን ራእን ፡ ዘሎዎ ነቅ ዘይብል መርገጽ ኣብ ሓድነት ህዝብን መሬትን ልዕላውነት ኤርትራን ፡ ዝተጸንዔ ጽጹይ ሚዛንን ርክብን ምስ ጎረባብቲ ዘሎዎ ዓው ኢሉ ኣብ ቅድሚ ህዝብን ዝምክለቶምን ዝዛረብ ሰልፊ ምኻኑ ዓለም ዝፈልጦ እዩ። እዚ መርገጽ እዚ ከኣ መለልዪኡ እዩ። እቲ ዝምርኮሰሉ ከኣ ኣብ መዝገብ ታሪኽ ኤርትራ ሃገርና ፡ ዋላ ኣብ ጊዜ ባዕዳዊ መግዛእቲ ህዝብና ብኣውራጃ ብብሔር ብሃይማኖት ተፋላልዩ ስለ ዘይፈልጥን፡ ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ሓይልን ንቁሕን ህዝቢ ምኻኑ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ብዕግበት ስለ ዝኣምንን እዩ። ሎሚ ግና ኣብ ጊዜ ህግዲፍ ብሰንኪ ዘይንቡር በታኒ ሰራም ኢደወነናዊ ምክፍፋል ይትረፍ ኣውራጃታት ብሔራታት ንንእስቲ ስድራ እውን ሕድሕዳ ከም ዘይትታኣመንን ከም እትተሓላሎን እትቃበጽን ገይሩዋ ኣሎ። ሎሚ ኣብዚ ምዕቡል ዓለም ብፖሊትካ ክትዋሳእ ክትዛረብ ወይ ክትጽሕፍ እንተኮንካ ፡ መሲሉኒ ወይ ብእምንቶኻ ብትሕቲ ሃገራውነት ተሞርኲስካ እንተተበጊስካ ሓንሳብ ሸታሕ ኢልካ ዘይትድሕነላ ጸድፊ መድሓኒት ኣልቦ ውድቀት ስለ ተኸትል ብጥንቁቅን ዝተጸንዔ ኣገባብ እንተፈቲካ ሰማዒ ወይ ንሓሳብካ ዕዳጋ ትረክብ። ከም ኣነ ይኹን ለባማት ንቁሓት ሃገራውያንን እንፈልጦን እንኣምነሉን ብሓቂ ተባዕን ሓላፍነታውን ስጉምቲ ሰ.ዲ.ህ.ኤ.፡ ነቲ ካብ 1961 ክሳብ 1991 ዝተኻየደ ነዊሕን ዝተሓላለኸ ከቢድ መስዋእትን መቁሰልትን ዝተኸፍሎ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ እታ ሎሚ ተረኺባ ዘላ ነጻነት ልዕልቲ ሃገረ ኤርትራ ስለ ዝወለደት : ኩሉ ተረኽቦታት ፍጻሜታትን ምስ ኩሉ ኣዎንታውን ኣሉታውን ትሕዝቶኡክሳብ ሓርነት ህዝቢ ተረጋጊጹ ብስርዓተ ሕጊ እትማሓደረሉ ቅዋም ትረክብ ከም ታሪኽ ኣብ ወርቂ መዝገብ ተወሪቁ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራን ታሪኹን ምዃኑ ኣሚኑ፡ እቲ ጀብሃን ሻዕብያን ዝብል ኤርትራዊ ስሚዒት ኣኽቢሩን ዓቂቡን፡ ንቅርሕንትን ክስንን፡ እሱር ናይ ታሪኽ ካብ ምዃን ሰጊሩ፡ ኣብ ጊዜኡ ብግቡእ ሕጊ ክረኤ ዝኣምን ሰልፊ ስለ ዝኾነ ብነብሰ-ተኣማንነትን ብብሩህ ራእን ናበይ ከም ዝኸይድ ፈሊጡ ስለ ዝቃለስ ዘሎ እየ እቲ ጥቅሲ ናይ ምሁር ኣልበርት ኣይንስታይን
ኣብ ዓለም ዝዕወቱን ተኣማንነት ዘጥርዩን እቶም ናበይ ከም ዝኸዱ ዝፈልጡ እዮም !!! ክጥቀም ዝመረጽኩ።
ነባሪ ክብርን ዝኽርን ንስዉኣትና!!!
ውድቀት ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ.
ንዝኾነ ሰብ ናቱ ምሃብ ኣድላይን ግቡእን ስለ ዝኾነ ንሓው ታደሰ ኪዳነ ስለቲ ዝተስመዖ ምዝራቡ ከመስግኖ እደሊ። በዚ ኣጋጣሚ ብዛዕባ’ቲ ኩሉ ኣብ መርበብ ሓበሬታታት ዝዝርግሖ ጽሑፋት ክዛረብ ኣይኮንኩን። ኩነታት ስለ ዘየፍቅደለይ እምበር ብዛዕባ’ቲ ኩሉ ዝብሎ ብናተይ ርኢቶን ሚዛንን “ኣብዚኣ ቅኑዕ ኣለኻ፡ ኣብዚኣ ግና ኣይግድንን” እንዳበልኩ ተዝዝርዝረሉ ኣዝዩ ደስ መበለኒ። ብዝኾነ ሕጂ ናብቲ ምስ’ቲ ብተኸታታሊ ክወጽእ ዝቐነየ ርእሰ-ዓንቀጻት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብዝምልከት እዚ ሓው ዝህቦ ዘሎ ሚዛናት ዝዛመድ ጉዳያት እየ ከተኩር። እቲ ነቲ ርእሰ-ዓንቀጻት ተጐዝጊዙ ዝህቦ ዘሎ ሚዛናት ንዓኡ ቅኑዕ ኮይኑ ይረኣዮ ይኸውን። ኣነ ግና ብዙሕ ክተኻኸል ዝግበኦ ጉዳያት ስለ ዝረኸብኩሉ እየ ብርዐይ ኣልዒለ ዘለኹ። ሓው ታደሰ ኪዳነ እውን ሓቂ ምስኡ ጥራይ ከም ዘይትህሉ ብምርዳእን መትከል እንካን ሃባን ምቕባልን ብምግንዛብን፡ ኣብቲ ዝበሎ ካልኦት ናቶም ሚዛን ክህቡ ምኻኖም ከሎ ጌና ዝተጸበዮ እዩ ዝብል ግምት እዩ ዘለኒ። ሓው ታደሰ ካብ ርእሰ-ዓንቀጻት ሰደህኤ ጌጋ ንክረኽብ እምብዛ ከም ዝሃረፈ ስለ ዝተረዳእኩ እየ ድማ ዓገብ ንምባሉ “ሓው ታደሰ፡ ጸባ’ውንኮ እምብዛ ተጠሚትካዮስ ይጽልም እዩ” ዝብል ኣርእስቲ መሪጸ ዘለኹ
ሓው ታደሰ ካብታ ቀዳመይቲ ሚዛኑ ኣንጻር ቀዳመይቲ ርእሰ-ዓንቀጽ ሰደህኤ ጀሚሩ ካብ ዘሻቐሎ ጉዳያት ሓደ ብቋንቋ እንግሊዘናኛ ምጽሓፍ እዩ። ብፍላይ ኣብዛ ዳሕረወይቲ ርኢተኡ’ሞ ኸዓ እዚ ሰልፊ ከምኡ ምግባሩ ምስጢሩ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ክሓብእ ስለዝደለየ እዩ ናብ ምባል እዩ በጺሑ። ብመጀርያ ሰደህኤ ቋንቋ እንግሊዘኛ ምጥቃሙ ናይ ለንቅነ መጀመርታኡ ኣይኮነን። ዜናታቱ፡ ጸብጻባቱ እንተላይ ዕላዊ ሰነዳቱን ልሳናቱን፡ ትግርኛን ዓረብን ኣብ ቦታኡ ኮይኑ፡ ብቋንቋ እንግሊዘኛ ከም ዘውጽእ ርዱእ ስለ ዝኾነ እዚ ንሓው ታደሰ ክሕደሶ ኣይመተገበኦን። ቅድሚ ሕጂ ብዙሓት ርእሰ-ዓንቀጻት ብእንግሊዝ ዝተጻሕፉ ናብ ትግርኛን ዓረብኛን ዘይተተርጐሙ ርእሰ-ዓንቀጻት ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሓርነት.ኦርግ ከስፍር ከምዝጸንሐ ውን ሕቡእ ምስጢር ኣይኰነን። ነዚ ኣብቲ ናይ’ዚ ሰልፊ መርበብ ኣቲኻ ምርግጋጽ ዝከኣል እዩ። ደሓር እቲ ርእሰ-ዓንቀጻት ብእንግሊዘኛ ስለ ዝተጻሕፈ መዓስ ካብ ኤርትራውያን ተሓቢኡ። ወዮ ንሓው ታደሰ ተጋሂድሉስ ንሓንሳብ ተርጒሙ ይዝርገሖ፡ ደሓር ከዓ ናቱ ተጻባኢ ሚዛንንዶ ይህበሉ ኣየሎን። ካብዚ ነቒልካ ታደሰ ጥራይ እዩ እንግሊዘኛ ስለ ዝኽእል ተረዲእዎ እምበር ንካለኦት ኤርትራውያንስ ተመስጢርዎም’ዩ ዘሎ ምባል ዝከኣል ኣይኮነን። ደሓር ሰደህኤ ንርኢቶኡ ናብ’ቶም ዓረብን ትግርኛን ዘይርደኦም ኤርትራውያን ይኹኑ ጉዳይ ኤርትራ ዘገድሶም ዘይኤርትራውያን እንግሊዘኛ ጥራይ ዝርደኦም ምእንቲ ክርድእዎ እንግሊዘኛ እንተተጠቕመ ብዓይኒ ቅንዕና እንተዝርአ መዓስ ሕማቕ ኮይኑ። ካልእ እዚ ኣብዚ ርእሰ-ዓንቀጻት ዝተንጸባረቐ ንኣውራጃዊ ውደባ ዘይድግፍ ርኢቶ ሰደህኤ መዓስ ሓድሽ ኮይኑ። ኣዝዩ ጸሓይ ዝወቐዖ ናይቲ ሰልፊ ገዲም ርኢቶ እኮ እዩ። ስለዚ እዚ ዛዕባ ብባህሪኡ ዝምስጢር ዘይኮነስ፡ ምስዚ ዘለናዮ ኩነታት ተቓንዩ ዝቐረበ ብመሰረቱ ሓድነታዊ ፖሊሲ ናይቲ ሰልፊ እዩ።
ንሓው ታደሰ ቀንዲ ኣቖጢዕዎ ዘሎ ርእሰ-ዓንቀጽ ሰደህኤ ንኣውራጃዊ ውደባ ምንቃፉን ሃስያታቱ ምጥቃሱን እዩ። እቲ ካልእ ጠቓቒስዎ ዘሎ፡ ብናተይ ሚዛን ጓልነገራት እዩ። ነቲ ዓብዪ ጉዳዩ ከራጉድ ክብል እግረ መንገዱ ኣጉሊህዎ ዘሎ፡ ሰደህኤ ንከም ናይ ብሄር ዝኣመሰለ ውደባ እውን በቲ ሰልፊ ከም ዝንወር ገይሩ ገሊጽዎ እዩ። ምናልባት እውን ነቶም ብደረጃ ብሄር ምውዳብ ከም መሰረታዊ ፍታሕ ዝመርጽዎ ኤርትራዊ ወገናት መኻይዲ ንክኾንዎ፡ ኣንጻር እዚ ሰልፊ ከረሳስኖም ዝደለየ’ዩ ዝመስል። ሓቒ እዩ እዚ ሰልፊ ብዘይካ ሕብረብሄራዊ ብዙሕነታዊ ፖለቲካዊ ውደበ እቲ ካልእ ቅኑዕ እዩ ኢሉ ኣይእምንን እዩ። እዚ ድማ ኣብ ዝሓለፈ፡ ህልውን መጻእን ገምጋሙ ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ዘለዎ ሚዛን ዝነቅል እምበር ከምቲ ንሓው ታደሰ ዝተረደኦ ሓደ ኤርትራዊ ሸነኽ ንምጉናይን ዘየለ ስግኣት ንምፍጣርን ዝመሃዞ ኣይኮነን። ሰደህኤ ኣብ ከም’ዚ ጉዳይ እጃሙ ከም ሓደ ውዱብ ሓይሊ እንታይ ምዃኑ ይፈልጥ እዩ። ንኣውራጃዊውነት ሓዊስካ፡ ናይቲ ዘይድግፎ ውዳበ ሓደጋታት ገሊጹ እዩ ህዝባዊ ተቐባልነት ከይረክብ ኣግሂዱ ዝጉስጉስን ካብ ርእሱ ዘውርድን። “ደሓን ባዕለይ ኣለኹዎ” ኢሉ እምነቱ ሒዙ ናብቲ ናይ ሓባርና ፖለቲካዊ ሜዳ ክወርድ ንዝወሰነ ኣካል ግና ሓጹር ዘርጊሑ ጠጠው ከብሎ ከም ዘይክእል ሰደህኤ ይፈልጥ እዩ። ኣብ ዝረኸቦ ኣጋጣሚ ኣንጻር’ቲ ዘይኣምነሉ ብምቅዋም ሚዛኑ ከንብር ከዓ መሰሉ ጥራይ ዘይኮነ ሓላፍነቱ’ውን እዩ። ከምቲ እቲ ካልእ ውዳበታት ሰደህኤ ተጋግዩ እምበር ምርጫይ በዚ ምኽንያት’ዚ ቅኑዕ እዩ ናይ ምባል መሰል ዘለዎም። እዚ ሰላማዊ ፖለቲካዊ ውድድር ኣበይ ከም ዝዛዘም ከዓ ሓው ታደሰ ኣይስሕቶን እዩ። ነዚ ካብ ናታቶም ኣሰራርሓ ዝፍለ ናይ ሰደህኤ መትከል እቶም ብሄራዊ ኩኑ ሃይማኖታዊ ውዳበታት ካብ ታደሰ ከይተጸበዩ ኣዕርዮም ይፈልጥዎ እዮም።
ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ንመጀመርያ ዘይኮነስ ካብ ቀደሙ፡ ፖለቲካዊ እምንቶ መሰረቱ ዘይኮነ ውዳበ፡ ሓይልና ስለ ዘድክም ኣይንምረጾ ዝብል እምነት ነይርዎን ኣለዎን። ነቶም ካብዚ ፖሊሲኡ ወጻኢ፡ ምናልባት እውን ብኣንጻሩ ዝውደቡ ሓይልታት፡ ከምቲ ሓው ታደሰ ክብሎ ዝፈተነ፡ ኣብ ምውዳቕ ጉጅለ ህግደፍ ኮነ ኣብ ምህናጽ መተካእታ ስርዓት ግደ የብሎምን ኢሉ ኣይፈልጥን። ከምኡ እንተዝኸውን እሞ ንፍልልያትና ኣመሓዲርና ኣብቲ ንሰማመዓሉ ብሓባር ንስራሕ ዝብል መጸዋዕታ ኣይመቕረበን። ሰደህኤ፡ ንኣዝዩ ምሩጽን ጽኑዕን ናይ ጐነጽ ስርሒት’ኳ እንተዘይነጸገ፡ በቲ ሓደ ወገን ንህልዊ ኩነታት ህዝብናን ዝሓለፍናዮ ታሪኽን በቲ ካልእ ወገን ድማ ወድዓውን በዓል ቤታውን ኤርትራዊ ዓቕሚ ኣብ ግምት ኣእትዩ ዝመርጾ ኣገባብ ቃልሲ፡ ናይ ህዝቢ ወሳኒ እጃም ዝጐልሓሉ፡ ንጉጅለ ህግደፍ በቲ ንሱ ዝመርጾ ናይ ኣጽዋር ሓይሊ ዘይኮነስ፡ በቲ ንሱ ዝፈርሖ ናይ ህዝቢ፡ ሚድያን ዲፕሎማስን ዓቕሚ ምግዳዱ እዩ። እዚ ምርጫ እዚ ናብ ጉጅለ ህግደፍ ኢድ ዝነስእን ሕቋፍ ዕንበባ ዘበርክትን፡ ዘይኮነስ በቲ ዝሓየለ ሓይሊ ህዝቢ ንዲክታቶር ዘንበርክኽ’ዩ። ምስዚ ግና ካለኦት ኣካላት ዝመርጽዎ ኣገባብ ቃልሲ ንሳቶም ካብ መረጽዎ እሞ ናይ መወዳእታ መዓርፎኦም ምውጋድ ጉጅለ ህግደፍ’ዩ ካብ በልዎ ይመሰለልኩም ዝብል እምበር ከምቲ ሓው ታደሰ ዝበሎ ዘነኣእስን ዘቆናጽብን ሰልፊ ኣይኮነን። ኣንጻር ኩሉ ቅኑዕ ኮይኑ ዘይተራእዮ ኣገባብ ቃልሲ ኮነ መርገጽ ናቱ ዕቃበን ተቓውሞን ከንብር ግና ሕጂ’ውን ንቡር እዩ። ንጉዳይ ኣውራጃዊ ውደባ እውን ካብዚ ወጻኢ ዝርእዮ ኣይኮነን። ንሳዕቤናቱ ዘንጊዑ ኣነ እየ ዝያዳ ተወጺዐ እንዳበለ ክሽልግ ዝፍትን ኣካል፡ በቲ ካልእ ግልባጡ ኣብ መጻኢት ኤርትራ ሓለፋ ወይ ግነዖት የመዓዱ ከም ዘሎ ግና ነስተብህለሉ ዘለና እዩ። ርእሰ-ዓንቀጻት ሰደህኤ ንከምዚ ዓይነት ዝንባለ ገጽ ዘይምሃቦም ከዓ ኣማን ብኣማን ኣብ ቦታኡ እዩ።
ርእሰ-ዓንቀጻት ሰደህኤ ስግኣታቱ ንምብራህ ከምቲ “መሲልካ ንገሮ ንክመስሎ” ዝበሃል ሓደጋታት ወገናዊ ውዳበታት ብምጥቃስ ዘቕረቦ ናይ ከምዚ ግዳይ ዝኾነ ሃገራታት ኣብነታት ኣሎ። እዚ እውን ሓው ታደሰ ዘይተሓጐሰሉ ነጥቢ እዩ። ኣነ ከዓ እቲ ርእሰ-ዓንቀጽ ኣብነታት ምጥቃሱ ቅቡል ኮይኑ፡ እንታይ ርሑቕ ዘኽየድከ ኣለዎ በህላይ እየ። ኣብዚ እምኒ ደርቢና ነብጸሓሉ ከባቢና፡ ኣብ ደቡብ ሰዳን ናይ ዲንካን ኑየር ምፍላስ፡ ኣብ ሊቢያ ድማ ናይ ቤንጋዚ ኣንጻር’ቲ ካልእ ከባቢታት ናይታ ሃገር ዝካየድ ዘሎ ምትህልላቕዶ ኣይመኣኸሎን በሃላይ። ሓው ታደሰ ናይቲ ንመረዳእታታት ጠንቂ ከባቢያዊ ጸቢብነት ዘይኮነስ ሃይማኖታዊ እዩ ክብልዩ ፈቲኑ። እንታይ’ሞ እቲ ፍልልዩ። “ሓረድዋ ሞተት ነጸይዋ ሞተትዶ ኣይኮነን።
ሓው ታደሰ፡ ንርእሰ-ዓንቀጻት ሰደህኤ ምስ ናይ በዓል ፍቕረስላሴ ወግደረስ ከመይ ከዛምዶ ከም ዝደለየ ኣይተረደኣንን። ፍቕረስላሴ’ኳ ምክትል መንግስቱ ሃይለማርያም ኣይነበረን። ብዝኹ`ነ ናብቲ ጐበጎቦ ኣበሃህላኡ ከድህብ። እዚ ሰልፊ ሕጋዊ መሪሕነት ኣለዎ። ገለ ካብ መራሕቱ ናይ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ገሊኦም ድማ ናይ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ድሕረ ባይታ ዝነበሮም እዮም። ካብዚ ክልተ ተመኩሮታት ወጻኢ ዝተሰለፍዎ ኣባላት መሪሕነት’ውን ኣለዉ። ኣብቲ ሓው ታደሰ ኣብ ከባቢ ፍቕረስላሴ ሕስይስይ ዝበለሉ ከባቢ፡ ኣብ ህግሓኤ ዝነበሩ ባእታታት ኣባላት መሪሕነት ሰደህኤ ኮይኖም ዝቕይስዎ ለውጢ ጽባሕ ካብ ተሓታትነት ብዘድሕኖም መንገዲ እዮም ክህንድሶ ክብል ከም ዝደለየ ተገንዚበ ኣለኹ። ብናተይ እምንቶ ኣብኡ ደኣ የብጸሓና እምበር፡ ድሕረ-ባይታኡ ብዘየገድስ ጥርጡር እንተኾይኑ፡ ካብ ተሓታትነት ኣይክድሕንን እዩ። ምናልባት ሰደህኤ ንተሓታትነት ክሓብእ እንተዝፍትን እውን ከም’ዚ ሓውና ዝኣመሰሉ ከሎ ጌና ዝስንትሩ፡ ስለ ዘይሓብእዎ ኣይክሕባእን’ዩ። እቲ ዝሕተት ግና ኣብቲ ቀደም ኣብ ዝለዓለ ጽፍሒ ዝነበረ ባእታ ጥራይ ከም ዘይከውን ኣይንረስዕ። ኣብ ታሕተዋይ ጽፍሒ ሓላፍነት ኮይንካ እውን ገበን ይፍጸም እዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ደርግ ኣብ ዝተኻየደ ነዊሕ ዓመታት ዝወሰደ ናይ ፍርዲ መስርሕ ጀነራላትን ሚኒስተራት ዝነበሩ ጥራይ ኣይኮኑን ተሓቲቶም። ብዙሓት ኣብ ዝተሓተ ጽፍሒ ዝነበሩ ኣእዳዎም ዘይነጸሀ ባእታታት’ውን ተሓተቲ ነይሮም እዮም። ስለዚ ሓው ታደሰ ምትሕትታት ኣሎ ካብ በልና፡ክህሉ እዩ ኸዓ፡ ንላዕሊ ጥራይ ከየንቃዕረርና ኩልና ኢና ድሉዋት ክንከውን ዝግበኣና። እንተቲ ንሰደህኤ መን ይዝውሮ ኣሎ ንዋናታቱን ግደፈሎም። ካብዚ ሓሊፉ “እዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ውልቀ- ምልካዊ ምዃኑ ዘተሓትት ኣይኮነን። ሰልፊ ዲሞክራሲ`ውን ብንጹር ገሊጾሞ ኣለዉ።”ኢልካ ከተብቅዕ ንሰደህኤ ከም ንረብሓ እቶም መጸበቕቲ መኣዲ ዲክታቶር ኢሳይያስ እዩ ዝሰርሕ ክትብሎ ምፍታንካ፡ ካብቲ ነቲ ሰልፊ ዝጐድኦ ንበሃሊኡ ኣብ ግምት ዘውድቖ ከም ዝዓዝዝ ሓው ታደሰ እውን ትስሕቶ ኢኻ ኣይብልን።
“ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጡ፡ ብዙሓት ንሓቀኛ ለውጢ ዝቃለሱ ዜጋታት ከም ዘለዉዎ ኣረጋጊጽና ንፈልጥ ኢና።”ኢልካ ምስ ጀመርካ፡ ኣለሳሊስካ ክትፍሕሶ ዝፈተንካ ናይ ምክፍፋል ተንኮል ዘሕዝን እዩ። ደሓር ተመሊስካ፡ ያኢ ንስኻ ብዛዕባ ውሽጣዊ ኩነታት እቲ ሰልፊ እትፈልጥ ሓላዪ መሲልካ ክትከፋፍል ምፍታንካ ኣሕዚኑኒ። እዚ ሰልፊ ብብዙሓት’ሞ በብናቶም ሳንቡእ ብዘተንፍሱ ሰባት እዩ ቆይሙ። ከም ኣብ ዝኾነ ውዱብ ቃልሲ ሰባት ንዝውሰድ መርገጻት ንሓንሳብ በቲ ዋጋ ዝኸፍልሉ መትከሎም እንዳተጠርነፍሉ ንሓንሳብ ድማ እንዳዓገብሉ እዮም ዝጐዓዙ። ሰደህኤ’ውን ካብዚ ወጻኢ ክኸውን ኣይክእልን’ዩ። ኣብ ከም ኣንጻር ጸቢብ ኣውራጃዊ ውደባን ዝኣመሰሉን ዓበይቲ ጉዳያት ግና ብሓፈሻ ኣብ ቅድሚ ኩሉ ደላይ ሓድነት ኤርትራዊ፡ ብፍላይ ድማ ኣብቶም “ሓድነትን ሉኣላውነትን ኤርትራ ይተሓሎ፡ ሓይሊ ህዝቢ’ዩ ወሳኒ” ብዝብል ቃል ኪዳን ዝተወደቡ ኣባላት ሰደህኤ ነቓዕ ክትፈጥር ምፍታን ፋይዳኡ ድኻም እዩ። ስለዚ እቲ ርእሰ-ዓንቀጻት ኣባላት እዚ ሰልፊ ብሓባር ዝሕተትሉ ጥራይ ዘይኮነስ ብሓባር ዝኣምንሉ’ውን ምዃኑ ኣይትረስዕ።
ካልእ ከይጠቐስኩዎ ክሓልፍ ዘይደሊ እቲ ሓው ታደሰ ናብ ሰደህኤ ኣቕሪብዎ ዘሎ ኮር ተገልበጥ ሕቶታት እዩ። ርእሰ-ዓንቀጽ ሰደህኤ ብንጹር ብመትከል እዩ ንኣውራጃዊ ውደባ ዝቃወም ዘሎ፡ ሓው ታደሰ ድማ ንኣድላይነት ኣውራጃዊ ውደባ እዩ ዝሕለቕ ዘሎ። ከምኡ እንተዘይከውን ግና ንሓንሳብ ነቲ ዓንቀጻት ክቃወም ንሓንሳብ ድማ ተርጒሙ ክዝርግሕ ድቃስ ኣይመሰኣነን። ስለዚ መርገጽ ሰደህኤ ብስም ኣየናይ ኣውራጃ ምዃኑ ብዘየገድስ ነቲ ጸቢብነት ይነጽግ ስለ ዘሎ፡ ናይዚ ከባቢ’ዚ ውድብ እየ ዝቃወም ዘለኹ ኢሉ፡ ኣውራጃታትን ወረዳታትን ክዝርዝር ኣይግደድን እዩ። ኮታ እዚ ጸቢብነት ክሳብ ካብ ድሌት ሓሊፉ ባዕሉ ዝባኑ ቀሊዑ፡ “ኣብዚ እነኹ” ዝብል ወይ ኣብ ዕዳጋ ወሪዱ ዓዳጋይ ስኢኑ ክሳብ ዝቕህም ኣይክህወኸሉ’ዩ። ኣንተ ብዛዕባ መትከላት ናይቲ ናይ ብዙሕነት ተሓላቒ እንዳመሰለ፡ ናይቲ ኣብ ሓደ ኣውራጃ ዘሎ ኩለመዳያዊ ብዙሕነት ጨፋሊቑ፡ ሓደ ውድብ ክግበሮ እየ፡ ኢሉ ዝደናደን ምዝርዛር ነቶም ህልውናኡ ዝድግፉ እምበር ነቲ ክህልው የብሉን ዝብል ዘሎ ሰደህኤ ዝምልከት ኣይኮነን። ጉዳይ ምጽብጻብ እንተኾይኑ ግርም እዩ። እቶም ዝጸባጸቡ ግና ሰደህኤን ሓው ታደሰን ዘይኮኑ እቲ ነዚ ፍልልያት መምዩ ዝተረደ ህዝቢ እዩ’ሞ እቲ መድረኽ ከዓ ክፉት ኣሎ።
18 ጥሪ 2015
ትርጕም፡- ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብ 10 ለካቲት 2015 ብርክት ዝበሉ ፖለቲካውያን ተዋሳእትን ገዳይም ተጋደልትን ዝተኻፈልዎ ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ቤት ጽሕፈት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ (ግሃድኤ) ኣብ ሮተርዳም፡ ሆላንድ፡ ተኻይዱ ነይሩ። እዚ መቐጸልታ ናይ'ቲ ንልዕሊ ሓደ ወርሒ ዝቐጸለ ጐስጓስ ኢዩ። ተጋዳላይ ዑመር መሓመድ ብፍላይ ዘትኰረሉ ጕዳይ ድማ፡ እቲ እናበረኸ ዝመጽእ ዘሎ ኣውራጃዊ ምውጣጣትን ምጥርናፋትን ወይ ድማ ኤርትራውያን ተቓወምቲ ውድባት ኣውራጃዊ ፖለቲካ/ኣውራጃነት ኢሎም ዝጽውዕዎ ምንቅስቓሳት ተኸታቲልካ ምቅላዕ ኢዩ። ምኽንያቱ ድማ፡ እዚ ተርእዮ'ዚ ንሓድነት ናይ ሃገራውያንን ዲሞክራስያውያንን ውድባትን ነዚ ጸላም ሰጊርና ንናይ ህዝብና ባህግታት ዘረጋግጽ ብሩህ ስትራተጂ ኣብ ምንጻርን ዕንቅፋት እናዀነ ይመጽእ ብምህላዉ ኢዩ።
ብድሕር'ዚ ኣኼበኛታት ብዛዕባ'ቲ ተጋዳላይ ዑመር ዘቕረቦ መግለጽን ኣብ ደምበ ተቓውሞ ዘሎ ኵሉ መዳያዊ ህልዊ መርገጻትን ተመያይጦም። ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ኣኼበኛታት ኣብ'ዘን ዝስዕባ ነጥብታት ተሰማሚዖም።
ቀዳማይ፡- ብዛዕባ ህልዊ ጕዳያት ኣብ መንጐ ካድራት ናይ ዲሞክራስያውያን ውድባትን ሲቪላውያን ማሕበራትን ቀጻልን ዕቱብን ምይይጥ ምክያድ፤
ካልኣይ፡- ኣብ መንጐ ተመሳሳሊ ርእይቶታት ዘለወን ውድባት ዝካየድ ፖለቲካውን ስነሓሳባውን ንጥፈታት ምጽዓቕ፤
ሳልሳይ፡- ዲሞክራሲ ሱር ንኸይሰድድ ዕንቅፋት ንዝዀኑ ዘለዉ ዝንባሌታት ምቅላዕ።
ብተጋዳላይ ዑመር መሓመድ ዝቐረበ መግለጺ ድማ እዚ ኣብ ታሕቲ ሰፊሩ ዘሎ ኢዩ።
**********************
ኣውራጃዊ ጐስጓሳትን ዲሞክራስያዊ መርሆን ዘራኽብ የብሎምን
ብዛዕባ ኣውራጃነት ክንዛረብ ከለና፡ ብዛዕባ ወደኣየናይ ኣውራጃ ዘይኰነስ፡ ብዛዕባ ኣውራጃዊ ወጥርታት ዘልዓዕል ዝንባለታት ኢና ንዛረብ ዘለና። ብዛዕባ'ቶም ብዲሞክራስያዊ ልዝብ ክፍትሑ ዝግባኦም ካልኣዊ ግርጭታት መዝሚዞም፡ ናብ'ቲ ምስ ረብሓታት ዲሞክራስያዊ ቃልስታት ዝጻረር ግልዊ ረብሓታት ንምውዓል ዝህቅኑ ፖለቲካዊ ጐስጓሳት ኢና ንዛረብ ዘለና።
ኤርትራዊ ሕብረተሰብ ብብዙሕነት ናይ ቋንቋ፡ መበቆልን ሃይማኖትን ዝልለ ሕብረተሰብ ኢዩ ካብ ዝብል ኣረዳድኣ ኢና ንብገስ ዘለና። መጻኢ ዕድል ኤርትራ ኣብ ዝውሰነሉ ዝነበረ መድረኽ ይኹን ኣብ መድረኽ ሓርነታዊ ተጋድሎና ዝነበሩ ጀመርቲ ሃገራዊ ቃልስታትና፡ ብዛዕባ ኣድላዪነት ንዅሎም'ዞም ፍልልያት እዚኣቶም ዝጥርንፍ ፖለቲካዊ መልእኽቲ ተጠቒምካ ንዅሉ ኤርትራዊ ዓቕምታት ዝጽመደሉ ኵነታት ፈጢርካ ንሃገራዊ ዕላማታት ምርግጋጽ ኢዮም ዝዛረቡ ነይሮም።
ሎሚ፡ ንሕና፡ ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ኣብ እንብድሃሉ ዘለና እዋን፡ ካብ ዝሓለፉ መድረኻት ንላዕሊ፡ ንነገራውን ሞራላውን ዓቕምታት ሕብረተሰብና ኣብ ሓደ ጸሚድና ዲሞክራስያዊ ዕላማታትና ጋህዲ ንምግባር ዕዙዝ ኣድላዪነት ኣለዎ።
ኣብ መንጐ ሕብረተሰብኣዊ ክፍልታት ኤርትራ፡ ዘየራኽብ መንደቕ ዘይኰነስ፡ ናይ ብዙሕነት ጸጋ ኢዩ ዘሎ። ካብ'ዚ ተበጊስና ድማ፡ ሃገርና፡ ህዝባ ብሰላም ዝነብረላ፡ ልምዓት ዝረጋገጸላ፡ ግዝኣተ-ሕጊ ዝነግሰላ ቅዋማዊት ሃገር ክንገብራ ይግብኣና። ኣብ ሃገርና ዘሎና እምነት፡ በቲ ንመዋእላት ኣብ ትሕቲ ሰንሰለታዊ መግዛእቲ ባዕዳውያን ዘሕለፍናዮ ሓባራዊ ስቅያትን ምእንቲ ሃገራዊ ናጽነት ዘካየድናዮ ሓባራዊ ተጋድሎን ኢዩ ተሃኒጹ። ዝተፈላለዩ መንነታት ናይ ህዝብና ኣብ ቍራዕ ናይ ሓባራዊ ስቅያትን ባህግታትን ተጠጢቖም ኢዮም ነዚ ሕጂ ዘሎ ኤርትራዊ ሕብረተሰብ ኣፍርዮም። ዜግነት ብዘመናዊ ትርጕማ፡ ናይ ሓባር ጽላልን መለለዪን ምዃና ድማ ኵሎም ሕብረተሰብኣዊ ክፍልታት ኤርትራ ዝርድእዎን ዝቕበልዎን ኢዩ። መሬት ኤርትራ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ሓራ ምውጻኡን ናጻ ሃገራዊ መንግስቲ ምእዋጅን ዝፈጠሮ ጽቡቕ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ተጠቒምካ፡ ቅዋማዊ ስርዓት ብምትካል፡ ናይ ሃገራዊ ሓድነት ዓንድታት ብምድልዳል፡ ብዝተናውሐ ውግእ ንዝበረሰት ሃገር ብምህናጽ ምሉእን ዝተጸንዐን ናይ ልምዓት መደባት ብምጅማር ነቲ ዜግነታዊ ተረድኦ ብዝያዳ ንምዕሟቕ ምተኻእለ ነይሩ። እንተዀነ ግን፡ እቲ ስልጣን ዝጨበጠ ጕጅለ ኣብ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ንመርሆ ልዝብ ምስ ኵሎም ሃገራውያን ሓይልታት ብምንጻግን ናይ ምግላል ፖሊሲታት ብምኽታልን ኣብ ናይ ዕንደራ መስርሕ ተሸመመ። ውጽኢቱ ድማ፡ እዚ ሕጂ ንሃገርና ሓኒቑ ሒዙ ዘሎ ቅልውላውን ኤርትራ ዝፈሸለት ሃገር ተባሂላ ከይትፍለጥ ዘሎ ስግኣትን ኰይኑ ኣሎ።
ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኣስመራ፡ ነቲ ብሰንኪ ብሩህ ሕጽረታት ናይ ሃገራዊ ምንስቅስቓስ ኤርትራ ኣብ መዋእል ብረታዊ ተጋድሎ ዝተፈጥረ ርኡይ ባዶነት ንምምላእ ዝመጸ ባህርያዊ ውጽኢት ኢዩ። ብሰንክ'ዚ ውድዓውን በዓልቤታውን ኵነታት ከኣ'ዩ ሓቀኛ ናይ ተቓውሞ ሓይሊ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ክህሉ ዘይከኣለ። እቲ መተካእታ፡ ኣብ ግዳም ዝንቀሳቐሱ ተቓወምቲ ሓይልታት ኰኑ። ነገራውን ሞራላውን ዓቕምታት ክጥርንፍ ዝኽእል ኣንጻር'ቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ዘቅንዐ ሓቀኛ ተቓውሞ፡ ብመሰረቱ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ክብገስ ከምዘለዎ ዘጠራጥር ኣይኰነን። ምስ'ዚ ኵሉ ግን፡ ኣብ ግዳም ክካየድ ዝጸንሐ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቓሳት፡ ምቹእ ፖለቲካዊ ሃዋህው ብምፍጣር ሓቀኛን ሓያልን ተቓውሞ ኣብ ውሽጢ ክፈጥርን ነቲ ህልው ስርዓት ኣነቓኒቑ ዲሞክራስያዊ መተካእታ ክኸውን ይኽእል ኢዩ ዝብል ተስፋታት ኣብ ህዝብና ከሕድር ክኢሉ ኢዩ።
ደምበ ተቓውሞ፡ ብፍላይ ንተግባራት ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኣብ ምቅላዕ ገለገለ ዓወታት ከመዝግብ ክኢሉ ኢዩ። እንተዀነ፡ ሓደ ስጕምቲ ንቕድሚት፡ ክልተ ስጕምቲ ድማ ንድሕሪት ኢዩ ክስጕም ጸኒሑ። ነቲ ካልኣዊ ግርጭታት ከይሓፈሩ እናመዝመዙ ኣብ ውሽጢ ህዝብን ተቓወምትን ዝነጥፉ ውድባትን ጕጅለታትን ስለዝበዝሑ እቲ ቅልውላዋት እናዓሞቐ ክኸይድ ይርአ ኣሎ። እቲ ዘስሕቕን ዘብክን ድማ ኵሎም ንዲሞክራሲ ኢና ንቓለስ ኣለና በሃልቲ ምዃኖም ኢዩ።
ኵሉ ተደዋዊሱ፡ ህዝቢ ድማ ተስፋ ቆሪጹ፡ እቲ ጕዕዞ ድማ ኣደናጋርን ሕንፍሽፍሽ ዝሰፈኖን ኰይኑ። እዚ ኵነታት'ዚ፡ ብፍላይ ድማ፡ ኣብ መድረኽ ዲሞክራስያዊ ተጋድሎ፡ ዕቱብ ፖለቲካዊ ቃልሲ ንምክያድ ዝሕግዝ ጥዑይ ኵነታት ኣይኰነን። ስለ'ዚ፡ ካብ ዝዀነ ይኹን ግዜ ንላዕሊ፡ ብሩህ ርእይቶታትና ክንውንን፣ ካብ ላንግላንጋ መግለጺታትን ቃላትን ተቖጢብና ምድንጋር ዘየፍቅድ ንጹር ፖለቲካዊ መዝገበ ቃላት ክንጥቀምን፣ ብግሉጽነት ክንነጥፍን ንጥለብ ኣለና።
ካብ'ዚ መንቀሊ'ዚ ተበጊስና፡ ኵሉ ክሰምዖ ብዝኽእል ዓው ብዝበለ ድምጺ "ኣውራጃነትን ዲሞክራስያውነትን፡ ክልተ ክራኸቡ ዘይክእሉ መስመራት ኢዮም" ክንብል ክንክእል ኣሎና። ንዲክታቶርነት ኣውዲቕካ ብዲሞክራስያዊ ስርዓት ንምትካኡ ዘኽእል እንኮ መንገዲ፡ ንዅሉ ነገራውን ሞራላውን ዓቕምታት ህዝብኻ ጠርኒፍካ፡ ንሃገራውን ዲሞክራስያውን ዕላማታት ብምቅላስ ጥራሕ ኢዩ።
ዲክታቶርያዊ ስርዓት ዝውክሎ ውሱን ኣውራጃ ወይ ውሱን ዓሌት የብሉን... ፣ መብዛሕትኡ ህዝቢ ኤርትራ ማሕበራዊ ፍልልያቱ ብዘየገድስ፡ ኣብ ቀጻልነት ናይ'ዚ ስርዓት ዝረኽቦ ረብሓ የብሉን፣ ብኣንጻሩ እኳ ደኣ፡ ብሰንኪ'ቲ ሃገርናን ህዝብናን ዘሕልፍዎ ዘለዉ ቅልውላዋት፡ ኤርትራ ፍሽልቲ ሃገር/ደውላ ከይትኸውን ዝብል ፍርሒ ካብ ዕለት ናብ ዕለት ፍርሒ እናዛየደ ይመጽእ ኣሎ ካብ ዝብል ግንዛበ ኢና ክንብገስ ዝግብኣና።
ኣብ ርእስ'ቲ ንካልኣዊ ግርጭታት መዝሚዞም፡ ኣውራጃዊ ፖለቲካዊ ምጥርናፋት ክገብሩ ዝፍትኑ ገለገለ ሸነኻት፣ እቲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ደቡብ ቀይሕ ባሕሪን ንረብሓ ናይ ዲሞክራስን ሰላምን ዝጻረር ዘሎ ብድሆታት እንተደኣ ወሲኽናሉ፤ "ኤርትራዊ ከያን" (Eritrean entity) ንሓቀኛ ሓደጋታት ክጋለጽ ኢዩ።
ኣብ ከም'ዚ ዝኣመሰለ ኵነታት ንዲሞክራስያዊ ሓይልታት ኤርትራ ዘጋጥምዎም ዓበይቲ ብድሆታት ክህልዉ ኢዮም። ነዚ ብድሆታት እዚ ንምምካት ድማ፡ ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ክዳለዉ ይግባእ። እቲ ቅኑዕ መእተዊ ናብ'ዚ ምድላው'ዚ ድማ፡ ንህልዊ ውሽጣውን ግዳማውን ኵነታት ብግቡእ ምንባብ ኢዩ። ነዚ መስርሕ'ዚ ንምብልጻግ ወይ ንምጕልባት ከኣ፡ ግጉያት ፖለቲካውን ስነሓሳባውን ተረድኦታት ሱር ከይሰዱ በርቲዕካ ምቅላስ ኢዩ።
ከም ኣጀንዳ ኣብ ቀዳማይ ቦታ ተታሒዙ ክምክት ዘለዎ ድማ እቲ ኣውራጃዊ መስመራት ኢዩ። ስለምንታይ ኢና ኣብ'ዚ ኣርእስቲ'ዚ ብፍላይ ድማ ኣብ'ዚ እዋን'ዚ ከነተኵር ዝድለ ዘሎ?? እቲ ምኽንያት ብዙሕ ኢዩ። ገለ ካብኡ ከኣ፡-
ቀዳማይ፡- ኣውራጃዊ ምጥርናፋት ንምርግጋጽ ዝንቀሳቐሱ ገለገለ ፖለቲካዊ ክልታት እናበዝሑ ስለዝመጹ፤
ካልኣይ፡- ካልኣዊ ግርጭታት ምትዅታዅ ብሓፈሻ፡ ቀጥታዊ ሓደጋ ንሃገራዊ ሓድነትን ንዲሞክራስያዊ ተጋድሎን ስለዝዀነ፤
ሳልሳይ፡- ካልኣዊ ግርጭታት፡ ሓደ ካብ'ቶም ገበትን ዲክታቶርያውያን ስርዓታት ዝጥቀምሎም ሓያላት ናውትታት ኢዮም። እዚ ስለዝዀነ፡ በቲ ዝተራቐቕሉን ጽቡቕ ገይሮም ዝመለኽዎን ኣገባብ ገይርካ ንዲክታቶርያውያን ከተውድቕ ፈጺሙ ዘይከኣል ኢዩ፤
ራብዓይ፡- ኣውራጃዊ ጐስጓሳትን ምጥርናፋትን ናይ ግዳም ጽልዋታት ዝሰልኰሉ ነቓዕ ስለዝዀነ፣ ንናጻ ፖለቲካዊ ውሳኔ ንሓደጋ ዘሳጥሕን ንውግእ ሕድሕድ ባይታ ዝምድምድን ኢዩ።
ሚኒስትሪ ወጻኢ ጕዳያት ጀርመን ንቐተልቲ ኤርትራዊ ስደተኛ ናብ ፍርዲ ከቕርብ መጸዋዕታ ተገይርሉ
Thursday, 15 January 2015 23:45 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ናብ ሚኒስተር ወጻኢ ጕዳያት ጀርመን፡ ኣቶ ፍራንክ ቫልተር ሽታይንማየር፡ ኣብ ዝጸሓፎ መዘክር፡ እብ ከተማ ድረስደን፡ ብ10 ጥሪ 2015 ኣብ ልዕሊ ኤርትራዊ ስደተኛ፡ ኻልድ ኢድሪስ ባህራይ፡ ቅትለት ንዝፈጸሙ ገበነኛታት ኣብ ፍርዲ ከቕርቦም ጸዊዑ።
20 ዓመት ዝዕድሚኡ ኻልድ ኢድሪስ፡ ብሰኑይ ሰዓት 8፡00 ናይ ምሸት ሽጋራ ክገዝእ ኢሉ ካብ ገዝኡ ምስ ወጸ ንገዝኡ ኣይተመልሰን። ሬሳኡ፡ ንጽባሒቱ ኢዩ ኣብ ቅድሚ ዝነብረሉ ገዛ ከምእተረኽበን ብኻራ ኣብ ዝተፈላለየ ሸነኻት ናይ ኣካላቱ ተወጊኡ ምሟቱን ናይ ዜና ማዕከናት ሓቢሮም።
ሰዲህኤ ብ13 ጥሪ 2015 ናብ ሚኒስተር ፈደራላዊ ሪፑብሊክ ጀርመን ኣብ ዝለኣኾ መዘክር፡ ዝምልከቶም ሰበስልጣን ጀርመን፡ ነዚ ኣሕዛኒ ቅትለት ንምጽራይ ዘድሊ ምርመራታት ክገብሩን፡ ንገበነኛታት ናብ ፍርዲ ከቕርቡን ጸዊዑ።
እቲ ናብ ሚኒስትሪ ወጻእን ናብ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጕዳያትን ናብ ሚኒስትሪ ፍትሕን ዝተላእከ መዘክር፡ ፈጸምቲ ናይ'ቲ ገበን፡ ኣብ ድረስደን ዝርከቡ ዓሌታውያን ክዀኑ ከምዝኽእሉ ዘመልክት ጥርጠራ ከምዘለዎ እውን ኣይሓብአን።
ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ኣብ 2014 ዓ.ም ዑቝባ ካብ ዝሓተቱ ኤርትራ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ትስራዕ
Thursday, 15 January 2015 23:11 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤኣብ 2014 ዓ.ም ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዑቝባ ዝሓተቱ ብዝሒ ኤርትራውያን 2.932 ኢዩ። ብብዝሒ ናብ ዓባይ ብሪጣን ዝኣተዉ ስደተኛታት ኣብ ካልኣይ፡ ሳልሳይ፡ ራብዓይ ዝስርዓ ድማ ፓኪስታን (2891)፡ ኢራን (1999)፡ ሱርያ (1802) ኢየን።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዑቝባ ዝሓተቱ ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዓለም ዝመጹ ስደተኛታት ብጠቕላላ 24,257 ኢዮም። እዚ ካብ ናይ 2013 ዓም ብ2% ክብ ዝበለ ከምዝበለ ተፈሊጡ ኣሎ። ኣብ 2013 ናብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝኣተዉ ስደተኛታት 23,805 ኢዮም ነይሮም።
ኣርዓዶም በርሀ
ምውዳብ ሰፊሕን ዓብይን ጉዳይ ስለ ዝኾነ፡ ትርጉሙ ብሓጺር ኣገባብን ውሑዳት ቃላትን ምግላጹ ከም ዘጸግም ዘካትዕ ኣይኮነን። ብመንጽር ኣቲ ስፍሓቱን ኣገዳስነቱን ዝተፈላለዩ ናይ ፖለቲካዊ ሳይነስን ኣወዳድባን ተመራመርቲ ንትርጉም ምውዳብ ብዝተፈላለየ መልክዓት ከም ዘቕርብዎ ርዱእ እዩ። ምውዳብ ናይ ዝተወሰነ ዕላማ ጥራይ መዕወቲ ጸቢብ ኣምር ዘይኮነስ ዝተፈላለየ ዕላማታት ንምዕዋት ዝካየድ ሰፊሕ ዘይዝለል ተግባር እዩ። እዚ ሕጂ ንዛረበሉ ዘለና ዓይነት ውደባ ፖለቲካዊ ዕላማ ንምርግጋጽ ብዛዕባ ዝግበር ምትእኽኻብ ወይ ምውዳብ ስለ ዝኾነ፡ ካብቲ ካልእ ውደባታት ዝፍለየሉ ባህርያት ኣለውዎ። ኣብ ሓደ መጽሓፍ ዝረኸብኩዎ ንውደባ ዝምልከት ሓጺር ትርጉም “ምውዳብ ተመሳሳሊ ፖለቲካዊ እምነት ዘለዎም ሰባት፡ ናይ ሓባር ዕላምኦም ንምዕዋት ዝገብርዎ ናይ ኣተሓሳስባ ምጥርናፍ እዩ” ይብል። በዚ ድማ ፖለቲካዊ ውዳበ ፖለቲካዊ እምነት ማእከል ዝገበረ ሓባራዊ ባህሪ ዘለዎ ተግባር ምዃኑ ንርዳእ። ኣድላይነት ውዳበ ካልእ ነብሱ ዝኸኣለ ዝርዝር ዘድልዮ ኮይኑ፡ ብሓጺሩ ሰብኣውን ነገራውን ጸጋታትካ ጠርኒፉ ዓቕምኻ ዘሕይል፡ ናይ ኣተሓሳስባ ውህደት ዝፈጥርን ክሳራታት ዘውሕድን ንጸላኢኻ ወቒዕካ ተድምየሉ ስልቲ እዩ ምባሉ ዝኣክል ይመስለኒ። ምእንቲ እዚ ኢና ድማ ውዳበ ሓይሊ እዩ። ዘይተወደበ ሓይሊ ኣይዕወትን እዩ እንብል። እዚ እንብሎ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ተመኩሮና ብተግባር ዝተረጋገጸ\ውን እዩ። ብናተይ እምነት ሰባት በበቲ ዝኣምንዎን ዝመርጽዎን ኣገባብ ተወዲቦም ክቃለሱ ኣለዎም ክበሃል እንከሎ ዝቕልሶ ሕጊ ዘየብሉ፡ ፍኑው ምትእኽኻብ እዩ ማለት ኣይኮነን።
ሓባራዊ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ዘለዎም ኣካላት ብሓባር ይውደቡ፡ ክበሃል እንከሎ እቶም ተወደብቲ ውጹዓት ጥራይ ክኾኑ ናይ ግድን ኣይኮነን። ወጻዕቲ እውን ቀጻልነቶም ኣብ ምውጻዕ ዝተመስረተ ስለ ዝኾነ ኣንጻርቶም ኣንጻር ወጽዓ ተሰሊፎም ዕድሜኦም ንክሓጽሩ ዝቃለስዎም ወገናት ንምብዳህ ናይ ወጽዓ ውዳበ ከካይዱ ናይ ግድን እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ንናትና ተመኩሮ ከም ኣብነት ክንወስድ እንከለና፡ ንሕና እቶም ውጹዓት ደለይቲ ፍትሕን ለውጥን ህዝብና ንምርግጋጽ እንብህግ ጥራይ ኣይኮነና እንውደብ። እቲ ወጻዒና ጉጅለ ህግደፍ እውን ናቱ ውደባ ኣለዎ። ስለዚ ሓቀኛ ትሕዝቶ ውዳበታትና ካብቲ ናይ ጉጅለ ህግደፍ ዝፍለ፡ በቲ ንምዕዋቱ እንቃለሰሉ ፖለቲካዊ ዕላማ ባህሪ እዩ። ናትና እምነትን ውዳበን ኣንጻር ወጽዓ ይስለፍ፡ ምእንቲ ራህዋ ድማ ይቃለስ። ናይ ህግደፍ ውዳበ ንወጽዓ ይስለፍ ኣንጻር ራህዋ ድማ ይዓዪ። እዚ ኣበሃህላ’ዚ ሓፈሻዊ ኮይኑ ኣዝዩ ሰፊሕ ዝርዝር ዘለዎ እዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰደህኤ) ሓደ ኣንጻር ኣውራጃዊ ጸቢብነት ዝትርኽን ሓደጋታቱ ዘተንብህን ርእሰ-ዓንቀጽ ኣውጺኡ ነይሩ። ኣብዚ ርእሰ-ዓንቀጽ፡ ንኣየናይ ኣውራጃ ይውክልን መን የንቅደሉን ብዘየገድስ ኣውራጃውነት ንፖለቲካዊ ሓድነትና ሃሳዪ ምዃኑ ተገሊጹ ኣሎ። እቲ ሓድሽ ነገር፡ ብግሉጽ ብሰደህኤ ምቕራቡ እንተዘይኮይኑ እዚ ኣውራጃዊ ጸቢብ ስምዒት ንጉጅለ ህግደፍን መዳኸርቱን ገዲፍካ፡ ኣብ ልዕሊ ሕልና ኩሉ ደላይ ፍትሒ ኤርትራዊ ኣንተልጢሉ ዘሎ ስኽፍታ እዩ። እዚ ነቲ ኩሉ ከፋፋሊ ዝንባለታት ተጻዊሩ ኣብ ጉዳይ ህዝብን ሃገርን ኣትኪሉ ብደምን ኣዕጽምትን ዝተነድቀ ሓድነትና ንድሕሪት መሊሱ ዝህድድ ምዃኑ ማንም ክሓባብኦ ዝኽእል ኣይኮነን። እዚ ኣውራጃነት ዝወረሮ ጸቢብ ስምዒት፡ ዝጽለኣሉ ቀንዲ ምኽንያት ነቲ ፖለቲካዊ እምነት ማእከሉ ዝገብር ቅኑዕ ውዳበታት መንገዲ ዘቐይርን ዘዳኽምን ስለ ዝኾነን ብሰንኪ’ዚ ምድኻምዚ፡ ናይ ለውጢ ቃልስና መፍቶ እቲ ካብ ምብትታን ዝድረር ጉጅለ ህግደፍ ንክኸውን ዘተባብዕ ስለ ዝኾነን እዩ። እዚ ኣካይዳ እዚ ኣድቂቕና እንተተረዲእናዮ ነቶም ብጉልባብ “ ህዝቢ ኤርትራ በብዝጥሞ መንግዲ ብዝተወደበን ዘይተወደብ ኣገባብ ንመሰሉ ዝገብሮ ዘሎ ተቓውሞ ዘነኣእስን ኣፍልጦ ዘይህብን ኢዩ።” ብዝብሉ ቃላት ንርእሰ-ዓንቀጽ ሰደህኤ ዘናእሱ ወገናት እውን ዘርብሕ ኣይኮነን። ምናልባት እዚ “ስለምንታይ ይንቀፍ” ብዝብል ኣውራጃዊ ጫፍ ክሕዝ ዝደናደን ዘሎ ስምዒት ጽባሕ እውን ናብ ወረዳን እንዳን ክወርድ ስለ ዝኽእል፡ ሃስያኡ ብዙሕ መልክዓት ዘለዎ እዩ። እቲ ቀንዲ መርዛም ትሕዝቶኡ፡ ንናይ ሓሳብ እሂንሚህን ኣዳኺሙ፡ ንወገናዊ ምቅርራብ ዘሰውድ እዩ። ቃልስና ኣንጻር ፖለቲካዊ ወጽዓ ጉጅለ ህግደፍ እዩ ካብ በልና፡ ናይ ቃልሲ መዕወቲ መሳርሒና ከዓ ፖለቲካዊ ውዳበ ጥራይን ጥራይን እዩ። ዘይ ምውዳብ ወይ ድማ ዘይፖለቲካዊ ውዳበ ምምራጽ ግና ነቲ ንህዝብና ካብ ፖለቲካዊ ኣጀንዳ ኣውጺኡ፡ ናይ ምውዳብ መሰሉ ግሂሱ ክገዝኦ ክነብር ዝደሊ ህግደፍ እዩ ዝጠቕሞ። ንፖለቲካዊ ውጽዓ ከም ኣውራጃውነት ብዝኣመሰለ ዘይፖለቲካዊ ውዳበ ክትፈጥሖ ምፍታን ከዓ፡ ንሓደ ገዛ ብዘይተዓጽወሉ መፍትሕ ክትከፍቶ ካብ ምፍታን ፈሊኻ ዝረኣይ ኣይኮነን።
ካብዚ ሓሊፉ ጉጅለ ህግደፍ ወዮ በቲ ባዕሉ ዝፍሕሶ ውዲታት እንዳጸገመና፡ ንዓኡ ዘገልግል ወገናዊ ውዳበ ፈጢርና ግዳይ ወጻዒና ኣይንኹን ዝበለ ሰደህኤ፡ እንተኾነ መተናእደ፡ ካብኡ ሓሊፉ ከተቆናጽቦን ረገምቲ ክትጽወዓሉን ምፍታን ቅኑዕ ኣይኮነን። ምናልባት እዚ ሰልፊ ብዛዕባ ዘየለ ኣውራጃዊ ስግኣት ወይ ጸገም ዝዛረብ እንተልዩ ከዓ፡ “ከምዚ ዝበሃል ኣውራጃ ዝመሰረቱ ምንቅስቓስ የለን” ተባሂሉ መተነግሮ እሞ፡ ወይ ከም ዘሎ መርተዖ መቕረበ ወይ ድማ “እወ ብዛዕባ ዘየለ እየ ተዛሪበ እሞ ይቕረታ” መበለ። እቲ ምስሕሓብ ከዓ ኣብኡ መተወደአ። እዚ ርእሰ-ዓንቀጽ ምስ ተዘርግሐ፡ ብመጀመርያ ክሳብ ዝኣኽሎ ምስተቓወሞ ደሓር፡ ብኢደ ወነኑ ናብ ትግርኛ ተርጒሙ ናይ ኣራግሙና መጸዋዕታ ዘቕረበ፡ ናይ ህግሓኤ ገዲም ተጋዳላይ ምንባሩ ዝንገረሉ፡ ኣብ ዓባይ ብሪጥንያ ዝምቕማጡ፡ ሓው ታደሰ ኪዳነ ፊትንፊት እዚ ንዛረበሉ ዘለና ኣውራጃዊ ምትእኽኻብ የለን ኣይበለን። ወይ ድማ ብደረጃ ኣውራጃ ምውዳብ ኣድላይ እዩ ብዝብል ተቢዑ ዝበሎ የለን። ኮታ ካብ ትሕዝቶ ናይቲ ርእሰ-ዓንቀጽ ዝያዳ ኣንጻር እቲ ዋናኡ ዝኾነ ፖለቲካዊ ትካል ዝነደረ እዩ ዝመስል። ንትሕዝቶ እቲ ዋናታቱ ብቕምጦም ዝተርጎሞ መልእኽቲ ብዝምልከት፡ እቲ ምትርጓሙ እቲ ዓንቀጽ ብብዙሕ ቋንቋታት ንክነበብ ምሕጋዙ፡ ሓደ ጉዳይ ኮይኑ፡ ኣብ ኣተረጓጉማ ግና ምስቲ ኣቐዲሙ ዘቕረቦ ተጻባኢ ሚዛኑ ከም ዘሳንየሉ ገይሩ ሓስይዎ ከም ዘሎ ዝሰሓት ኣይኮነን። እንተኾነ ነቲ ናቱ ኣተረጓጉማ ከም ዘለዎ ንውሰዶ እንተበልና እውን ምናልባት ሓደሓደ ንሱ ዘተዓባበዮ ቃላት ገዲፍካ ቀንዲ ሕመረት ናይቲ ርእሰ-ዓንቀጽ “ኣውራጃውነት ሓይልናን ተቓውሞናን ስለ ዘዳኽም ኣይንምረጾ” ካብ ምባል ሓሊፉ ካልእ ኣበር ዘለዎ ኣይኮንን። በዚ ኣጋጣሚ ሰደህኤ ከም ዝኾነ ኤርትራዊ ውዳበ፡ በቲ ሓደ ወገን ንደንበ ተቓውሞ ብኣሉታ ይጸልዎ እዩ ኢሉ ንዝኣመነሉ ተበግሶ ክቓወምን ህዝቢ ከይስዕቦ ክጽውዕን፡ በቲ ካልእ ወገን ድማ ኣውንታዊ ጽልዋ ንዘለዎ ተርእዮ ክድግፍን ህዝቢ ንክድግፎ ክጉስጉስን ናይ ዝኾነ ኣካል ፈቓድ ዘይሓተሉ መሰሉ ምዃኑ ክዝንጋዕ ኣይግባእን።
ንዝበሃልን ዝጸሓፍን ሓሳብ ከምምቲ ዘለዎ ካብ ምርዳእ’ሞ ኣብኡ ተመርኲስካ ሚዛንካ ካብ ምንባር ሓሊፍካ “ብቕጥታ ከምዚ ማለቶም እኮ ብተዘዋዋሪ ከምዚ ክብሉ ስለ ዝደለዩ እዮም” እንዳበልካ ጥርጣረ ፈጢርካ፡ ኣብ ክንዲ ኣብቲ ዝረኣይ ትምርኮስ ኣብቲ ዘይርአ ተንጠልጢልካ ዘይዕቱብ ሚዛን ምሃብ ብመንጽር ግሉጽነት ቅኑዕ ኣይኮነን። ከም ኣብነት ኣብ ሚዛን ሓው ታደሰ ኪዳነ “እቲ መግለጺ ብተዘዋዋሪ መንገዲ፡ ነቶም ኣውራጃውያን ዝበሎም ዝኸስስ ዘሎ ተመሲሉ፡ ንገለ ክፋል ሕ/ሰብና ምስ ህግደፍ ክተሓባበሩን ኣንጻር`ቶም ኣውራጃውያን ዝበሎም ክዕጠቑን ይጽውዕ።”ዝብል ንረክብ። እዚ ሓው ኣብ ክንዲ ናብቲ ዘይተባህለ ግና ድማ ንሱ ከምዚ ማለቶም እዩ ዝኸውን ዝብሎ ትርጉም ዝኸይድ፡ ነቲ ዝተባህለ እገለ ኣውራጃ ኣብ ልዕሊ እገለ ኣውራጃ ዘይብል ግና ድማ ንኣውራጃዊ ጸቢብነት ዝቓወም ሓሳብ ወሲዱ ብዛዕባኡ ሚዛኑ እንተዝህብስ ክሳብ ክንደይኮን መመልከዓሉ።
ሓደ ከነስተብህለሉ ዝግበኣና ጉዳይ ኣሎ። እንተደኣ ብኣውራጃዊ ውዳበ የዋጽእ’ዩ ኢልካ፡ እቲ ናይ ቃልሲ ውድድር ኣብ መንጎ ወጻዕን ተወጻዕን ቃልሲ ዘይኮነስ፡ ናይ ሓደ ኣውራጃ ኣንጻር ካልእ ኣውራጃ ከም ዝኸውን ከሎ ጌና ርዱእ እዩ። እዚ ማለት ድማ ሓደ ኣውራጃ ኣብ ልዕሊ ካልእ ኣውራጃ ተንሲኡ ክናቖት እሞ ጉጅለ ህግደፍ ድማ ሹሻዩ ወሪድሉ፡ “እንኳዕከ ሰብኣይን ሰበይትን ዝተባእስሉ መኣዲ ፈጠረለይ” ንክብል ፍናን ዘሕድረሉ እዩ። እዚ ዝብል ዘለኹ ንሓደ ኣውራጃ ጥራይ ዝውክል እሞ ምስቶም ካለኦት ኣውራጃታት ዘሳንዮ ፖለቲካዊ ርኢቶ ኣሎ ዝብል እምንቶ ስለ ዘየብለይ እየ። እስኪ ንኣውርጃታትና ብሕልናና ሃሰስ ንበለን። እቶም ደቂ እገለ ኣውራጃ ኢና እንብል፡ ኣብ ደንበ ተቓውሞ ኣብ ኩለን ሰልፍታት፡ ውድባትን ማሕበራትን ካብዚ ሓሊፉ ንኣውራጃውነትና ፖለቲካዊ እምነትና በሊጽዎ ክሳብ ኣብ ደንበ ህግደፍ ፋሕ ኢልና ከም ዘለና ንዝገዖ ዲና?
ኣብዚ ለንቅነ እዚ ዝዛራበሉ ዘለኹ ዛዕባ መዛረቢ ኮይኑስ፡ ብዙሓት ሰባት ነናቶም መርተዖን ተመኩሮን እንዳቕረቡ ኣውራጃዊ ውደባ ክቃወሙ ሰሚዐ። ካብዚኣቶም ሓንቲ ሓውቲ ኣብ ፓልቶክ፡ ንሳን ካለኦት ኣሕዋታን ደቂ ሓደ ኣውራጃ ጥራይ ዘይኮነስ ደቂ ሓንቲ ሰበይትን ሓደ ሰብኣይን ክንሶም፡ ብሰንኪ ፖለቲካዊ ምርጫኦም ገሊኦም ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ ገሊኦም ድማ ኣብ ጐኒ ህግደፍ ምስላፎም ከም ኣብነት ብምጥቃስ ንኣውራጃዊ ውደባ ኮኒና ከተብቅዕ፡ ነዚ ናይ ልባ ዝተዛረበላ ርእሰ-ዓንቀጽ ሰደህኤ ግና ኣይነኣደቶን። ክትቃወሞ’ውን ተመጣጢራ። እዚስ ምስ ምንታይ ይውሰድ። እዚ ኩነታት ዘመሓላልፎ ካልእ መልእኽቲ፡ ኣብ ትሕቲ ጽላል ኣውራጃ ንወደብ ክበሃል እንከሎ፡ እቲ መዕቀኒ ኣውራጃነት ካብ ኮነ ነቶም መሳርሒ ጉጅለ ህግደፍ ኮይኖም ንህዝብና ደም ዘንብዕዎ ዘለዉ’ውን ዝምልከቶም ምዃኡ እዩ። ምናልባት ነቲ ዝነበረና ናይ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ፍልልይ ገዲፍና፡ ኣብቲ ሓደ ዝገብረና ከባብነት ዝማእከሉ፡ ኣውራጃዊ መዕቀኒ ንራኸብ ናብ ዝብል ከይወስደና’ሞ ናይ ለውጢ ቃልስና “እንተ ፈታሕካዮስ ቁጻር ጥራይ” ከይገብሮ ምስትብሃል ከድልየና እዩ።
12 ጥሪ 2015
