http://ascenteq.com/project/epdp

• እሂ ኣንታ ከመይ ኣርፊድካ፡
  • ደሓን እየ ንስኻኸ ደሓን ዲኻ፡
• ደሓንየ፡ እንታይከ ሓድሽ ነገር ኣሎ ደሃይ ዓዲዶ ኣለካ?
  • ኣየ ናትካ ነገር፡ ኣይትቐብጽን ኢኻ። ዓዲ ደኣ እንታይ ደሓን ኣለዎ፡
• ከመይደኣ ደሀይ ዘየብሉ። ደሃይ ደኣ መሊኡ እምበር፡
  • እዋእ እሞ ደሃይ ተልዩካስ ንገረና እምበር፡
• መንግስትና ንሰራሕተኛ ደሞዝ ክውስኽ’ዩ ይበሃል ኣሎ፡ ሰሚዕካዶ፡?
  • ሃየ በል ዘረባ’ባ ኣምጺእካ ኣስኪ ቀጽል፡
• ጽናሕ እንዶ ንወተሃደራት’ውን ደሞዝ ክውሰኽ እዩ፡
  • ክሳብ ሕጂኸ ደሞዝ ጸኒሕዎም ድዩ ዝውሰኾም፡
• ኣዋእ ኣንታይ ደኣ ትህወኽ፡
  • በል ሕራይ ደሓን ከክንደይከ ክገብረሎም’ዩ ይበሃል?
• እዋእ በብደረጃኡ እዩ እምበር
  • ንገሊኦም ብዙሕ ንገሊኦም ውሑድ ክውሰኾም እዩ ማለትካ ድዩ
• ኣይፋሉን እንታይ ኣህወኸካ፡ ከም መንግስቲ ብመጀምርያ ደሞዝ ክውሰኽዩ ኢኻ እትብል
  • ሕራይ ድሕሪኡኸ እንታ ትገብር፡
• ድሕሪኡ ቀስ ኢልካ ድማ ከክንድ’ዚ ትብል እምበር ብታህዋኽ ሃንደፍ ኢልካ ኣይኮነን ዝዝርጋሕ!
  • ወይ ጉድ ከምዚ’ውንዶ ኣሎ? ደሓን ይኹነልኩም ካብ መዓስከዩ ኣቲ ወሰኽ ክጅምር፡
• እንታ ወዲ ትህወኽ ዘለኻ ኢኻ ትመስል፡
  • እዋእ ኣበይ’ዩ እቲ ታህዋኸይ?
• ኩሉ ነገር ቀስ ኢልካ እዩ እምበር ብሃታሃታኮ ኣይኮነን
  • ሓድሽ ደሞዝ ዝወሃበሉ መዓልቲ ተዘይተቖሪጹስ መተዓሻሸዊ ከይከውን ኢለ እየ’ሞ ይቕረታ፡
• ስማዕ እስከ እቲ ተስፋኸ ናይመን ኮይኑ
  • ኣየ ንስኻ ዕላልካ “ተፈታሕካዮስ ቁጻር ጥራይ” ኮይኑኒ
• ዎ! እዚ እሞ ተስፋ ዝህብ ስለ ዝኾነ ብዋዛ ንሪኦ ኣይኮነን
  • ግደፎንዶ፡ ብመሰረቱ እዚ መንግስቲ ትብልዎ ዘለኹም ጉጅለ ደሞዝ ክውስኽ ዓቕሚ’ውን የሉን
• ኣንታ ብዛዕባ ገንዘብ ዲኻ
  • እወ እንታይ ሸይጡ እዩ ገንዘብ ከምጽእ
• ግደፎንዶ ኣብ መዓልቲ ክንደይ ኩንታል ወርቂ ድዩ ዝሸይጥ ዘሎ
  • ወይ ጉድ ኣብ መዓልቲ ኩንታላት ደኣ፡ ዕፉን ድዩ ወይ ዳጉሻ። ወርቆዶ ኣይኮነን
• ቅድምሞ ንብለካሞ ስምዓና
  • ሰሚዐካ እንድየ፡ ንሱ ጥራይ ኣይኮነን ዓቕሚ ተዝህልዎ እውን እዚ ጉጅለኻ ንሰራሕተኛ ዝርህርህ ኣይኮነን
• እዚ እሞ ካልእ እዩ ንሃገርካን መንግስትኻን ኣሕሊፍካ ምሃብ ጽቡቕ ኣይኮነን
  • ዝብለካ ዘለኹ ካብ በሃሊኡስ ደጋሚኡ ድዩ ዝበሃል። ኣዚ ዝቃወሞ ዘለኹ ጉጅለን ሃገርን እንታይ ኣራኺብዎም?
• መሲልካ እንታይ ከተምጽእ ኢኻ ደሊኻ?
  • ተስተውዕል ዲኻ ሰራሕተኛ ኤርትራ እኮ ክሳብ ሎሚ ጡረታ የብሉን
• ግደፍንዶ ንድሕሪት እንዳተመለስካ ዘረባ ኣይተግፍሓልና
  • ስማዕ ደኣ ንስኻኮ እዚ መንግስትኻ ሃብታም እዩ ኢኻ ትብለኒ ዘለኻ። እሞ ኣብ ወጻኢ ብናይ ካልኦት ጸጋ እንዳተጠቐምካ
• እወ መንግስትና ሃብታም እዩ። ብዘረባ በዓል ወያነን ኣሚሪካን ኣይትተዓሾ እየ ዝብለካ ዘለኹ።
  • ሕራይ እቲ ናይ ውያነን ኣሜሪካን ግደፎ ዘይመላዕልትኻ ኣይተልዕል እሞ፡ ህዝብናኸ ከመይ ይነብር ኣሎ?
• ስማዕ ስማዕ ድኽነት፡ ስእነትን ዕርቃንን ኣብ ኩሉ ዘሎ እዩ
  • ግርም በል ወስኽ ከም ድላይካ ክሰምዓካ
• ሓቀይ እየ ኣብ ኣሜሪካ እውን’ኮ ጸሞም ዝሓድሩ ኣለዉ
  • ግደፍ እሞ ላዕሊላዕሊ ኣይትኺድ
• ታይደኣ ክገብር ምዝራብ ከሊእካኒ
  • ስማዕ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ሕክምና የለን፡ ቀለብ የለን፡ ፍትሒ የለን፡ መሰል የለን፡
• ኣየ ጉድ እዚ ደኣ ናይ ጸላእቲ ዕላል እንድዩ
  • ደሓን ንስኻ ፈታዊ መንግስቲ እንዲኻ፡ ናይ ፈተውቲ ዕላል ከዓ ንገረና፡ ጉዳይ ሕክምና፡ ትምህርቲ፡ መግቢ ኣብ ኤርትራ ከመይ እዩ ዘሎ?
• ዎ! ግደፎ በዚ ኣይንረዳዳእን ኢና። ናብ ካልእ ጉዳይና ንኺድ። ንስኻ ከም ቀደምካ ኣይኮንካን ገለ ሰባት ረኺበሙኻ ኣለዉ።
  • ናይ ሰባት ምርካብ ጉዳይ ግደፎ። ንስኻኸ ኣብ ኤርትራ ጾሞም ዝሓድሩ ቤተሰብ የብልካን ማለት ድዩ?
• እዋእ፡ ጾምካ ምሕዳር ጥራይ ኣይኮነን ኣብ መንገዲ ስደት ኣብ ፈቐዶ ባሕሪ ዝጠሓሉ ቤተሰብሲ’ውን ኣለዉና እንድዮም። እንታይ’ሞ ይግበር ግዜ ዘምጸኦ ጸገም ኮይኑ
  • ደሓን ነቶም ስደርኦም ደኣ መን ዋጋ ሂብዎም። ነቲ ሰብኣይ ንምሕጓስ ነቲ ዘጋጠሞም ጸገም ሽለል ኢልኩም፡ ነቶም ግዳያት ፈተውቲ ነብሶም ኢልኩምዎም እንዲኹም። ይኹነልኩም ሓደ ኣዋን ግዜ ከም ዝፋረዱኩም ግና ኣይትረስዕ።
• ስማዕ እባ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ሃገና ደሓን ኣፍልጦ ዘለካ ኢኻ ትመስል። ደሓር ኣይተማርር። ብዛዕባዚ ንዛረበሉ ዘለና ጉዳያት ዕሙቕ ዝበለ ኣፍልጦ እንተልዩካ ግና ንገረና። ኣነ ብስምዒት እየ ዝዛረብ ዘለኹ እምበር ዝፈልጦ የብለይን። ነዚ ኣገቀራርባይ ካብ ፍቕሪ ኤርትራ ሓሊፍካ ምስ ካልእ ከይተተኣሳስሮ። ስለቲ ድፍረተይ ከዓ ኣዋእ ይቕረታ ኣቖጢዐካ ከይከውን’
  • እዋእ ኣነ ካባኻ ንላዕሊ ዝፈልጦ የብለይን። ጉዳይ ሃገርን ዝብን ከዓ ንኹላትና ማዕረ እዩ ዝብጸሓና። እንተኾነ እቲ ዝረአ ክንሓብኦ ኣይግበኣናን’ዩ። ሎሚ ህዝብና ኣብ ዓዲ ፍትሒ ስኢኑ ጸቢብዎ ኣሎ። ካልእስ ይትረፍ ዝተኣስረ ቤተሰብካ’ኳ ኣበየናይ ቦታ ተእሲሩ ከም ዘሎ ዘይትፈልጠሉ ኩነታት’ዩ ዘሎ። መን ኣሎ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ክምጉት እሞ ከም ሓቁ ክወጽእ ዕድል ዝተዋህቦ ክሱሱ? መን ኣሎ መሰለይ ተጋሂሱ ኢሉ ቅሬታኡ ከስምዕ ዝተፈቕደሉ? መን ኣሎ ክመሃር ደልዩ ናይ ምምሃር ዕድል ዝረኸበ? መን ኣሎ ሓሚሙ ግቡእ ሕካምና ዝረኸበ? መድሃኒት ተኣዚዝሉ መድሃኒት ብገንዘቡ ክገዝእ ዝኸኣለኸ? ጉዳይ ስደት፡ ጉዳይ ምዕጻው ዩኒቨርስቲ፡ ጉዳይ ደረት ዘየብሉ ዕስክርና፡ ጉዳይ ስራሕ ኣልቦልቦነት፡ ጉዳይ ስእነት ሰላምን ምድኻም ሓድነት ህዝብን እኮ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ኣይኮነንዶ ንዓና ንዓለም’ውን ኣዘራራቢ’ዩ ኮይኑ ዘሎ። እዝስ የደቅስዶ?
• ኣዋእ እሞ ንሕና ነዚ ትብሎ ዘለኻ ጸገማት ንምፍታሕ እንታይ ክንገብሮ ንኽእል ጉዳይ ኣሎ
  • ንሱስ ግደፎ ድሌትን ርትዓውነትን እንተዝህሉ፡ ኣነ ኮነ ንስኻ ክንገብሮ ዝግበኣና ብዙሕ ነይሩ። እንተተቢዕና ጸግምና እውን መፍትሒ ዘይርከቦ ኣይኮነን።
• እስኪ ኣነጺርካ ንገረኒ ብዛነብሰይ እንታይ ክገብር እኽእል?
  • ኩሉ ካልእ ግደፎ ብመጀምርያ ነታ ሕልናኻ ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ጉጅለ ህግደፍ ህዝብና ኣብ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኩነታት ከም ዘሎን ህጹጽ መፍትሒ ከም ዝድልዮን እመን። እቲ ቀንዲ እዚ እዩ። ነቲ ሃገርናን ህዝብናን ዘዕኑ ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ ፖሊሲኡን ብወግዒ ኮንኖም። እቲ ድሕሪኡ ዝመጽእ ናይ ዓቕሚ ጉዳይ እዩ። ቅድሚ ኩሉ ነቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ኩነታት ከምቲ ዘለዎ ከተንብቦ ድፈረትን ብቕዓትን ይሃልኻ።
• በል ናይ ኩራ ዘረባ ግደፎ እሞ እንደጋና ሕጂ’ውን ኣነ ህዝበይ ንምክሓስ እንታይ እየ ክገብር ዝግበኣኒ?
  • ክትገብሮ ዝግበኣካ ብዙሕ ነገራት ኣሎ። ግና ድማ ቀሊል እዩ።
• ግደፎንዶ እቲ ከም ርዱእ ትወስዶ ዘለኻ ብዙሕ። ኣነ ከማኻ ተመኩሮ የብለይን ሕጂ ኣብዛ ዘለኹዋ ሃገር ኮይነ ነቲ ኣብታ መከረኛ ሃገርና ዘሎ ኩነታት ንምቕያር እንታይ ክሕግዝ እኽእል?
  • ኣጆኻ እቲ ሎሚ ካባኻ ዝድለ ብዙሕ ኣይኮነን ድፍረትን ፍትሓውነትን ጥራይ እዩ ዘድሊ
• ጽቡቕ ኣጀማምራኻስ ጽቡቕ ይመስል። እስኪ ቀጽለለይ
  • ስምዓኒ ደኣ፡ ቅድሚ ኩሉ ኣብ ኤርትራ ወጽዓ ከም ዘሎ እመን። ከምዚ ኣነን ንስኻን ኣብዚ ብናይዘን ንነብረለን ሃገራት ደሞክራሲያዊ ጸጋ ንጥቀም ዘለና ህዝብና ከም ዝብህግ ከዓ ተረዳእ።
• ኣንታ ኣሕጽረለይንዶ
  • ደሓን ጽናሕ ደኣ እቲ ዕላል ጀሚርናዮ እንዲና። እዚ ጉጅለዚ ከይተወገደ ኣብ ሃገርና ቅሳነት ከም ዘይህሉ ተረዳእ። እዚ ጉጅለ እንተ ተወጊዱ ኤርትራ ዋና ክትስእን እያ ካብ ዝብል ግጉይ ግንዛበ ውጻእ።
• ወይ ጉድ ለካ ዘይምፍላጥ ጸገምዩ።
  • ጽናሕ ደኣ ዝጀምርናዮ ክንውደኦ ኢና። ርግጸኛ ኣይኮንኩን ምናልባት ከም’ዞም ገሊኦም ኣብ ዓዲ ገዛ ይህልወካ። ኣነ እውን ብዓቕመይ ንእሽቶ ገዛ ኣላትኒ። እንተኾነ እቲ ጉጅለ ምሳይ ተተባኢሱ ነታ ገዛይ ተሰኪሙ ኣይወስዳን እዩ። መሬት ምስ ወገሓ ኣብታ ዘላታ ክትጸንሓኒ እያ።
• ኣንታ ንሱ ጥራይ ኣይኮነን እቲ ጸገም
  • ወይ ጉድ መዓስ ጠፊኡኒ፡ ካብ ሓጐስን ሓዘንን ቤተሰበይ ክፍለ እየ ዝብል ስግኣት ከም ዘሎ’ውን እፈልጥ እየ። ክልተ ዓይኒ ርኢኻ ዝኸውን ኣይኮነን። ምእንቲ ፍትሒ ካብ ከምዚ ዓይነት ቤተሰባዊ ጉዳያት ምትራፍ ክትቅበሎ እዩ ዝግበኣካ። ኣብ ቀብሪ ኬድካ ተምልሶ የለን ተሪፍካ ዝተርፍ ከዓ የለን። እስኪ ኣስተውዕል ኣሕዋትካን ኣሓትካን ዝኸፈልዎ መስዋእትን ካብ ከምዚ ዓይነት ማሕበራዊ ጉዳያት ምትራፍን ኣየናይ ይኸብድ።
• በልበል ንሎሚ ይኣኽለኒ ብዙሕ ቁምነግር ነጊርካኒ። ሕጂ ከምዚ ክገብር እየ ክብለካ ኣይክእልን እየ። ኣብ መጻኢ ዕላልና ከዓ ኣብ ሓደ ነጥቢ ንበጽሕ ንኸውን።
  • ስማዕ ደኣ ሓቅኻ እዚ ጉዳይ ተባዕ ውሳነ ዘድልዮ እዩ። ንሱ ድማ ብታህዋኽ ዝኸውን ኣይኮነን። ግና ኣስተውዕል። ጉዳይ ህዝብናን ሃገርናን ግዜ ዝህብ ኣይኮነን። ናይ ጽባሕ ታሪኽና ሎሚ ብእንገብሮ’ዩ ዝስራሕ። ሎሚ ምስ ርኢቶ እዚ ጉጅለ ተሰሊፍና ጽባሕ ርእስኻ ተድንነሉ ከይከውን ኣስተውዕል። ሕሰበሉ። ንመጻኢ ከዓ ኣይንረሓሓቕ።
• ጽናሕ ደኣ “ዘየደቅስ ነጊሮምኻስ ድቅስ ይሓድሩ” ድዩ ዝበሃል፡ ኣነ በይነይ ዝገብሮ ነገር የብለይ። በዚ ዝገለጽካለይኮ ሓርቢቱኒ እዩ ዘሎ። እቲ ምስ’ዞም ኣብ ዓድና ዘለዉ ምብኣስስ ሓቅኻ ዝሕሸሉ መኾነ። ካብ ስኽፍታኳ ነጻ መወጻእና። ክሳብ ሎሚ ምኽንያታት እንዳፈጠሩ ጉልበትናን ንብረትናን ዘማሰኑንና እውን ቀሊል ኣይኮነን። በቲ ክልተ ካብ ሚእቲ ዝብልዎ ዘይፍትሓዊ ክፍሊትስ መዓስ ቀሲንና። እንተኾነ እቲ ክትነግረኒ ዝጸንሕካ ምስቶም ተቓወምቲ ኩን ማለትካ እንድዩ ምስ መነኦም እየ እሞ ክኸውን። ንስኻ’ኳ ከምዚ ኣዘራርባኻ ምስ ገሊኦም ከም ዘለኻ ገሚተ ኣለኹ። ከምዚ ዕላልካ ከዓ ምስ ብሱል ውድብ ዘለኻ ኮይኑ እዩ ዝርደኣኒ። ስለዚ ኣነ እውን ምሳኻ ተተሰራዕኩ ከመይ ትርእዮ?
  • እዚኣ ናይ ውሳነ ጉዳይ እያ። ኣነ ካባኻ ዝሓብኦ ኣይኮነን። ኣባል ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝበሃል ሰልፊ እየ።
• ንሱኸ መራሕቱ በዓል መን ይበሃሉ?
  • እቲ ጸገም ካብዚ እዩ ዝጅምር። ክትሓቶ ዝግበኣካ ናይቲ ሰልፊ መራሕቲ ዘይኮነስ መትከላቱ ኣብ ህልውን መጻእን ኤርትራ እዩ።
• በል ሕራይ ሓወይ ካብ መትከላት ናይቲ ሎሚ ናትካ ጽባሕ ድማ ናይ ክልቴና ዝኸውን ሰልፊ ሓደሓደ ግለጸለይ እሞ ንሎሚ ዕላልና ንወድእ በጃኻ። ዘይተሓስበ ብዙሕ ኣዕሊልና ሕጂ ቆጸራ ስለ ዘለኒ ሰብየ ዘጸቢ ዘለኹ።
  • ሓቅኻ፡ እንኳዕ ደኣ ነዚ ኣብቀዓካ እምበር እዚ ትሓቶ ዘለኻ መትከላትስ ብደረጃ ጽሑፍ’ውን ከምጸካልካ እየ። ብተሃዋኽ ዘይኮነስ ኣጽኒዕካ ትኣትዎ እዩ። ክሳብ ሽዑ ግና እዚ ኣባሉ ክትከውን ትመርጾ ዘለኻ ኤርትራዊ ሰልፊ፡ ህልዊ ጉጅለ ህግደፍ ክውገድ ኣለዎ፡ ሓድነት ህዝብን መሬትን ኤርትራ ክዕቆብ ኣለዎ። ኣብ ኤርትራ ሃይማኖት ናይ ግሊ እዩ ሃገርን መንግስትን ግና ናይ ሓባር እዮም ንዝብል እምነት ይጸቕጠሉ፡ መጻኢ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ብዝሕነት ብዝተመስረተ ሕገመንግስታዊ ስርዓት ክምራሕ ኣለዎ ኢሉ’ዩ ዝኣምን።
• እዚኣስ ኣይክትሓስመንን እያ ።

ንሰበነቶምን ሞያዊ እምነቶምን ክብሉ ብዙሓት ሊቃውንቲ ተሳቕዮምን ተዋሪዶምን እዮም። ኣብ ግዜ በዓል ጋሊለዮ ዝነበረ ኩነታት ምስቲ ሃይማኖት ተኣሳሲሩ ዝጐዓዝ ዝነበረ መንግስቲ ንፍልስፍና ከም ቀንዲ ተጻይ ሃይማኖት ይቚጸር ነበረ። እዚ ከኣ ስነፍልጠት ኣንጻር መንፈሳውን ጸረ ኣምላኽን ምዃኑ በቶም ሽዑ ዝነበሩ መራሕቲ ሃይሞኖት ክብ ዝበለ ጐስጓስ የካይዱን የስተምህሩን ነይሮም። እዚ ጥራሕ ዘይኮነስ ክሳብ ናይ ሞት ፍርዲ እውን ይብይኑሎም ነይሮም። ጋሊለዮ ጋሊለይ ነቲ መጽሓፍ ቅዱስ ጸሓይ ኣብ ዙርያ መሬት ትዘውር ዝብሎ “ምስ ስነፍልጠታዊ ክትዕ ዘይዛመድ እዩ” ብምባሉን ነቲ ኮፐርኒካስ መሬት ኣብ ዙራያ ጸሓይ ትዘውር ንዘበሎ ደጊፉ ዝጸሓፎ ጥራሕ ንምሉእ ዕድሜኡ ናይ ገዛ እሱር ኮይኑ ንኽነብር ተፈርደ። ብዘይካዚ እውን ራዘስ ዝተባህለ ኢራናዊ ኣብ መንጎ 860 ክሳብ 932 ዝነበረ ሊቅ እምነታዊ ድርቅና ውግእን ጽልእን እዩ ዝወልድ ብዝብል እምነቱ ብዙሕ ተሳቕዩ’ዩ።

ኣብ ግዜና እንተኾነ እውን ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ንስነ-ፍልጠት ናይ ምንጻግን ዕሽሽ ኢልካ ብምሕላፍን ናትካ ፍልስፍና ብምምጻእ ንምትካእ ዝሕልኑ ብዙሓት ኢዮም። ንኣብነት ‘’ብዘይ ህላዌ ሰልፍታት ድሞክራሲ ውሕስነት የብሉን” ዝብል ኣሎ። ነዚ ብኣንጻሩ ብምትርጓም፥ ውድብ፡ ሰልፊ፥ ውደባ ኣየድልን እዩ ዝብሉ ኣለዉ። ንስነ-ፍልጠት ወጊድካ፥ ንሓቂ ሓቂ ክበሃል ኣብዘይከኣለሉ ደረጃ እንተበጺሕካ ወጻኢ ካብ ቅንዕና ትኸይድ እሞ ነቲ ቅኑዕ ብጌጋ፥ ነቲ ጌጋ ከኣ ብቅኑዕ ክትትርጉሞ ትብገስ። ንሓቂ ተኸቲሉ ዘይጎዓዝ ህዝቢ ነቲ ስነ-ፍልጠት ንጎኒ ገዲፉ ኩነታት ፊን ብዝበሎ እዩ ገምጋም ዝህብን ሚዛን ዘንብርን። እዚ ከኣ ንነፍሱ ሓራ ክውጸኣ ኣብዘይክእለሉ ደርጃ ስለ ዘእትዎ ናጻ ክኸውን ዘለዎ ባህግን፥ ንኽስልጥን ዘለዎ ዕግበትን ኣወሃሂዱ ከተግብሮ ፈጺሙ ኣይክእልን። ሓደ ካብኡ ኣብ መንጎ ጐነጻውን ዘይጎነጻውን ኣገባብ ቃልሲ ብዝምልከት ብዙሕ እኳ እንተተጻሕፈን እንተተባህለን፥ ኣብ ዝተወሰኑ ወገናት፡ ነቲ ስነ-ፍልጠታዊ ሸነኹ ሓንጎፋይ ኢልካ ናይ ምቕባል ድሌት ግን ጌና ዓቐበት እዩ ኮይኑ ዘሎ።

ጨቆንቲ ስርዓታት ካብ ምንታይ ባህሪ ተበጊሶም እዮም ዝጭቁኑ ክንመራመረሉ ዘሎና ጉዳይ እዩ። ጨቆንቲ ስርዓታት ኣብ ስነፍልጠት እምነት ስለዘይብሎም፥ ንናጽነት፡ ዲሞክራስን፡ መሰል ደቂ-ሰባትን ኣብ ግብሪ ክውዕል ፈጺሞም ድሌት የብሎምን። በዚ ዝኣክል ኩሉ ግዜ ኣገዳስነት ናይ ሰባት ብሰላም ራህዋን ምንባር ኣብ ኣእምሮኦም ከቶ የለን።። ካብዚ ዝነቐለ ናብ ውልቀ ረብሓ ብምድሃብ እታ ረብሓኦም ከይትጠፍእ ወርትግ ኣብ ጎነጽን ውግእን ወረ ውግእን ተሓቢኦም ክነብሩ እዮም ዝጽዕሩ። ኣብ ኣእምሮ መለኽቲ እምበኣር፥ ሓፈሻዊ ረብሓ ህዝቢ ዝብል ኣምር ፈጺሙ ስለዘየለ ብውሑዳት ተገልገልቲ ኣቢሎም ንብዙሓት ክደቚሱ፡ ክቐትሉን ክኣስሩን ከጨንቑን ይርከቡ።

እዋኑ እዋን ፍትሒ፥ መሰል፥ ዲሞክራሲያዊ ምሕደራ፥ ማዕርነት፥ ኣሳታፍነት እምበር ምፍልላይ፥ ምዕብላል፥ ኣንነት … ወዘተ ኣይኮነን። ነዚ ፍትሕን መሰልን ዲሞክራሲያዊ ምሕደራን፥ ብስነ-ፍልጠት ዝተሰነየ ውሑስ ዝገብር እቲ ዘይጎነጻዊ ወይ ከኣ ሰለማዊ ኣገባብ ኣቢልካ እዩ ዝረጋገጽ። ምኽንያቱ ብብረት ዝምጽእ ዋላ እኳ ነቲ ጨቋንን መላኽን ስርዓት ክድምስስ እንተኸኣለ፥ ዲሞክራሲያዊ ምሕደራ ዝተኸለ ግን ዳርጋ የለን ክበሃል ይከኣል። ብሓይሊ ዝመጽእ ህውከት፥ ጥሜት፥ ድንቁርና፥ ምፍልላይ፥ ሕነ ምፍዳይ ወዘተ እምበር ፍትሒ ቅሳነት ማዕርነት ዝብላ ኣብ መዝገበ ቃላት ወተሃደራዊ ኣተሓሳስባ ይኹን ኣብ ጐነጻዊ ኣምር ፈጺመን የለዋን። ባህርያት ሓደ ስርዓት ካብ ዝውስኑ መለክዕታት ሓደ እቲ ኣመጻጽእኡ’ዩ ተተባህ’ውን ምግናን ኣይኮነን።

መላኺ ስርዓት ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ኣብ ጐንጽን፥ ህውከትን ራዕድን’ዩ ስልጣኑ ከጣጥሕ ዝኽእል። ነዚ ንምግባር ከኣ ኣሎ ዝበሃል እከይ ተግባራት ጭቆናን፡ ግፍዕን፡ ዓዛብን መከራን፡ ማእሰርትን መቕተልትን ቀንዲ መሳርሒታቱን ዕላምኡን ኢየን። ስለዚ፡ ኣብ ስነ-ፍልጠት ዝኣምን፥ ንስናይ፡ ቅኑዕ ህዝባዊ ምሕደራን ምስ ምሉእ መሰል ደቂ ሰባት ዘውሕስን ስርዓት ብጐነጻዊ ኣተሓሳስባ ክትግበር እዩ ማለት ዘበት እዩ።

ገለ ገለ ሰባት ወይ እውን ኣባላት ውድባት ኩለ-መዳያዊ ኣገባብ ቃልሲ ኢና ነካይድ። በዚ መሰረት እዚ ከኣ ሰራዊትና ካብቲ ውድባዊ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ዝተዓጥቀ እዩ ክብሉ ይስምዑ። እዚ ግን ንዝመጽእ ውጽኢት ሰራዊት ዝኾነት ትኹን ውድብ ካብ ናይ ጐነጻዊ ኣተሓሳስባ ወጻኢ ከኸውን ኣይክእልን እዩ። ከመይሲ በትርን ካሮትን ክኽውን እዩ እቲ ጉዳይ። ርሑቕ ከይከድና ሰራዊት ደቡብ ሱዳን ኣብ ትሕቲ ከመይ ዝበለ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ዘገልግል ከምዝነበረ ኩልና ንርደኦ እዩ። ኣብ መወዳእታ እታ ሃገር ናጽነታ ምሰረኸበት ግን፡ እቲ ሰራዊት፥በቲ ፖለቲካዊ መድብ ዕዮ ኣይተገዝአን። እነሆ ከኣ ኣብ ነሓድሕዱ ብዓሌት ተፈላልዩ ክንደይ ነብሳት ይሃልቃ ኣለዋ፥ እታ ሃገር እውን ቅሳነት ስኢና ኣላ።

ሓደ ሰራዊት ሃገራዊ ሓይሊ ወይ ከኣ ብፖለቲካ ዝተዓጥቀ ዝበሃል ኣብ ትሕቲ ሓደ ኩሉ ህዝቢ ዝኣምነሉ ቅዋም ምስ ጸደቐ ዝምስረት፡ ንህዝቡን ነቲ ቅዋምን ሕጊ ተኸቲሉ ዝከላኸል ምስዝኸውን እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ዘይጥርኑፍ ሰራዊትን፥ ዝተፈላለየ ፖለቲካዊ ራእይ ዘለዎ ተቓውሞታትን ዝምስረት ሰራዊት ካብ ጠቕሙ ጉድኣቱ ይበዝሕ። ምስናይ እዚ ኩሉ ግዜ እቲ ዝምስረት ምንቅስቓስ ሰናይ ስነ-ምግባርን፥ ስነስርዓትን ዘይብሉ ፖለቲካ ምስ ዝኸውን ድማ፡ ዝኸፍአ ኩነታት እዩ ዝፈጥር። ሓደ ካብኡ ኣብ ነንሓድሕዱ ዝመናጨትን፥ “ኣነ ይበልጽ” ኣብ ዝብል ሃናጺ ዘይኮነ ውድድርን ይጥሕል እሞ ነቲ ጨቋኒ ስርዓት ኣብ ምልጋስ ዓቕምታቱ ኣወሃሂዱ ናይ ምግጣም ዘለዎ ተኽእሎ ምህሙን ይገብሮ።

ጉዳይ መለኽቲ ናይ ዝኸድዎ ጉዕዞ፥ ንኹልና ብሩህ ከም ምዃኑ መጠን፡ ብመንጽር እቲ ደላይ ለውጢኸ ኣብ ምንታይ ሃዋህው ይርከብ ኢልካ ምሕሳብ ኣገዳሲ እዩ። ብመሰረቱ ደላይ ለውጢ ከበሃል ከሎ እንታይ ማለት እዩ? ንዝብል ሕቶ ብግቡእ ክምለስ ይግባኦ። ደላይ ለውጢ ከበሃል ከሎ ካብቲ ህልዊ ኣገባብ ምሕደራ ናብ ዝሓሸ ምሕደራ፥ ከምኡ እውን እቲ ዝትከል ስርዓት ንኹሉ ብማዕረ ዝዳኒ፥ ናይ ህዝቢ መንግስቲ ንክኽውንን ማለት እዩ። እዚ እንተደኣ ኮይኑ እቲ ትርጉሙ ድማ፡ካብ ነንሓድሕድካ ናይ ምርሕሓቕን ጸለመን ናጻ ክኸውን ከምዘለዎ ናይ ግድን እዩ። ካብኡ ሓሊፉ እቲ መላኺ ዝጥቀመሉ ኣገባብ ዝኽተል እንተኾይኑ እቲ ውጽኢት እውን ካብቲ ምልኪ ዝሓሸ ክኸውን ከምዘይክእል እዩ ዝእምት።

መላኺ ስርዓት እምበኣር ኣብ ጐነጽ ከምዝኣምን ርኢና ኣሎና። ምኽንያቱ ኣብ ስነ-ፍልጠት ሰለዘይኣምን እዩ። ስለዚ፡ ዝኾነ ይኹን ብስነፍልጠት ዘይተመስረተ ጉዳይ፡ ኩሉ ግዜ ናብ ምልካዊ ኣተሓሳስባ እዩ ዘምርሕ። ክሳብ ሎሚ ዝተወሰኑ ወገናት ነቲ ስነፍልጠት ዝብል ኣምር ጎስዮም ክኸዱ ኢኻ ትርኢ። ንሱ ድማ ፍትሒ፡ ዲሞክራስን፡ ናጽነትን በየናይ ኣገባብ ይመጻ ንዝብል ኣምር እዞም ውሱናት ወገናትሰብ ብሓይሊ ኣቢሉ እዮም ዝብልሉ።

ልክዕ እዩ ጐነጽን ዘይጐነጽን ኣብ መድረኽ ካብ ምልኪ ናብ ዲሞክራሲ ፍልይ ዝበለ ኣምር ከምዘለዎ ክሰሓት የብሉን። ክልቲኡ ከም ኣገባብ ክምረጽ ዘለዎ እዩ። ይኹን እምበር ኣብ መንጎ ካብ ምልኪ ናብ ዲሞክርስን፥ ካብ ጎበጣዊ መግዛእቲ ናብ ናጽነትን ዘሎ ፍልልይ ምግንዛብ የድሊ። ስለዚ እቲ መድረኽ ዝጠልቦ ኣገባብ ከመይ ህዝቢ ናብቲ ንሱ ዝደልዮ ስርዓተ ምሕደራን፥ ንሱ ዝቆጻጸሮ መንግስትን ክምስርት ይኽእል ዝብል ግንዛበ እዩ ክገዝኣና ዘለዎ። እዚ ከኣ እቲ ክምረጽ ዘለዎ ኣገባብ ዘይጎነጻዊ ወይ እውን ናይ ህዝባዊ ናዕቢ ኣገባብ ኣቀላልሳ እዩ። ስለምንታይ ንዝብል ሕቶ ምምላስ ከድሊ እዩ። ንሱ ድማ ኣብ መንጎ እዘን ክልተ ኣገባባት ዘሎ ፍልልያት ብምግንዛብ ጥራሕ ኢና ክንርደኦን ክንበጽሖን ንኽእል እሞ፥ እስከ እቲ ፍልልያቱን ዝራኸበሉን ነጥብታት ርኢና ምስ ህልዊ ኩነታት ህዝብና ኣየናዮም ይመዝን ኣንፈት ክህበና ይኽእል እዩ።

እዚ ብመጠኑ እቲ ረብሓን ጸረ-ረብሓን ናይ ክልቲኡ ብምውድዳር ኣየናይ እዩ እቲ ቀጻሊ ቅኑዕ ምሕደራ ዘውሕስን፥ ንህዝቢ ኤርትራ ዝዋጽእን ንምግማት እንጽገም ኣይመስለንን። ደሓር ከኣ እቲ ጉዳይ ስርዓት ንምቕያር ጥራሕ ወይ ናይ ስርዓት ለወጢ ምስ ዲሞክራሲያዊ ትካላት ዝስዕብ ዲዩ ኣይኮነን እውን ክንመራመረሉ ዕድል ይህበና። ምኽንያቱ ስልጣን ምስ ስኒት ኣልቦን፥ ስልጣን ምስ ስኒትን ኣዝዩ ዝፈላለ ስለዝኾነ። ስልጣን ምስ ስኒት ኣልቦ፥ ፍትሒ፡ ቅሳነት ፈጺሙ የለን። ስልጣን ምስ ስኒት ግና ሓልዮት፡ማዕርነት፡ፍትሒ፡ምምቕራሕ፡ ምክብባርን ምትእምማን ይርከብ።

ድራር መንታይ

          ኣብ ውሽትን ኣብ ውጻእን ዝነበር ህዝቢ ኤርትራ ቅድም ናጻነት ክውን ንምግባር ፣ ውግእ ምስ ወያኔ ምስ ተጋህደ ድማ ሉዑላውነት ሃገር ንምኽባር ዝፈትዎም መንእሰያት ደቁ ኣሕሊፉ ፤ ብዝገበሮ ገንዘብን ንብረትን ክእለትን ብምሉእ ወኒ ንሃገር ኣወፊዩ ። ዕላማኡ ድማ ናጻ ኤርትራ ንምርኣይ ጥራይ ዘይኮነ ፣ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ተረጋጊጹ ኩሉ መዳያዊ ማዕርነት ማሕበራዊ ፍትሒ ፤ህዝባዊ ምቁጽጻርን ፍቕርን ሰላምን ዝሰፈና ኤርትራ ንምርኣይ ካብ ዝነበሮ ሕልምን ሃንቀውታን ምዃኑ ማንም ኤርትራዊ ብምስትንታን ካብ ዝዛረበሉ ዘሎ ሓቂ እዩ ። እንተኮነ ግን ሓፋሽ ህዝብን ኣባላት ግምባር ብኣመራርሓ ኣከያይዳን ግምባርን መንግስትን ዕጉባት የለውን ። ናይ ህግደፍ ማ/ቤት ጽሕፈት ዘይሕጋውን ዘይሓላፍነታውን ሰሚናራት ብወገን ፕረሲደንት ዝውሰዱ ዘለው ዘይምክኑያት ስጉምትታትን ሻቅሎት ብጀካ ምፍጣሮም ኣሉታዊ ኩነታትውን ክፈጥሩ ዝኽእሉ እዮም ።

          እዚ ሽገር እዚ ኣብ ግዜ ኹናት ወያኔን ምስ ምጭናቅን ዝመጸ ሽገርዩ ተባሂሉ ብገለ ወገን ክግለጽ ይፍተንዃ እንተሎ ብቀንዱ ድሕሪ ናጽነት ብፍላይ ከኣ ድሕሪ 1994 እናተዋሕለለን እናገደደን ዝመጸ እዩ ።ኣብ ግዜ ኹናት ወያኔ ክሳብ ኣብ ህላወ ሃገር ስግኣት ክውርድ ጥንቂ ዝኮነ እዩ ።ጠንቂ ሕጋውን ትካላውን ኣሰራርሓ ኣሳታፍን ሓባራውን ኣወሳስና ንቀንዲ ጉዳያት ተሓታትን ዲሞክራስያዊን ኣከያይዳ በብቁሩብ እናተዳኸመን እናማህመነን ብምምጽኡ ሕድሕዳዊ ምትሕልላይ ኣኽብሮትን እምነትን እናተረፈ ብምዃዱ ፣ሓገግቲን ፈጸምትን ኣካላት ስልጣኖም እናተመንዘዔን ሰርሖም እናደስከለን ብምካዱ ወዘተ እዩ።

          ነዚ ሽገር እዚ ንምቕልስን ንምስግጋር ናብ ቅዋማዊ ስርዓት ንምውሓስን ኣብ ናይ ጥርን ንሓሴን መስከረምን 2000 ዓም ኣኼባታ ባይቶታት ተዛሪቡሎም ኣገደስቲ ውሳነታት ሓሊፍሎም ከብቅዕ ድሓር ግን ዘይትርጉምም ተዋህቡዎምን ካብ ተግባረ ዓዲ ውዒሎምን ይርከቡ ። ሓደገኛነት ናይዚ ቅልውላውዚ ብምትብሃል ከኣ ተገድስቲ ኣባላት ማእከላይ ባይቶ ኣብ ግበረ መልሲ ከይተደፍኡ ነቲ ስሩዕ ግዜኡ ዘሕለፈ ኣኼባታት ማእከላይን ሃገራዊን ባይቶታት ኪዕደም ጠለቦም ናብ ፕረሲደንት ኣቅሪቦም ። ተነጺጉ ግን ። ሕጋውን ሓላፍነታውን ጠለብ ኪንጸግ እንከሎ ኣታ ምርቓ ፋጻሚ ቤት ጽሕፈትን ማእከላይ ባይቶን ዘይብላ ግግይቲ ሰሚናር ማቤት ህግደፍ ግን ካብ ኣቦ መንበር ምሉእ ደገፍ ብምርካብ እቲ ቅልውላው ኣብ ክትኮሰሉ ዝኽእል ሓደገኛ ደረጃ በጺሑ ኣሎ ።

          ነዚ ሽገር እዚ ንምፍታሕ ዘይሕጋውን ዘየድሊን ኣገባብ ይእመትዃ እንተሎ ፣ ብዘይካ ብሰላማዊን ዲምክራሲያዊን ሕጋዊን ልዝብን ፣ ካሊእ ፍታሕ ከምጽእ ዝክእል ኣገባብ የለን ። ክንዲ ዝኮነ ሕጂ እውን ህጹጽ ኼባታት ማእከላይን ሃገራዊን ባይቶታት ተጸዊዑ፤ እዞም ዝስዕቡ ጉዳያት ክዝረበሎን ስጉምቲታት ኪውሰደሎን የድሊ ።

ስለምንታይ ህጹጽ ኣኼባታት ማእከላይን ሃገርዊን ባይቶታት የድሊ ?

• ህግሓኤ ክቃለሰሎም ዝጸንሔ ዕላማታት ክውን ንምግባር
• ቻርተርን ቅዋምን ህግደፍ ዝሓንጸጾም ራእይ ፣ ዕላማታትን ዕማማትን ብጭቡጥን ብግብርን ንምትግባር
• መሰጋገሪ መንግስቲ ኤርትራ ክኽተሎ ብኣዋጅ 37/1993 ዝተሓጸጸ ቃሉን መንፈሱን ንክኽብር
• ቅዋማዊ ባይቶ ኣብ 23 ግንቦት 1997 ዘጽደቖ ቅዋም ህገረ ኤርትራ ንምትግባር
• ማእከላይን ሃገራዊን ባይቶታት ኣብ ጥርን ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ነሓሰን መስከረምን 2000 ዓም ካብ ዝገበሮ ገምጋምን ዘሕለፎ ውሳነታትን መሰረት ብምግባር ስሩዕን ዲሞክራሲያዊን ምስግጋር ናብ ቅዋማዊ ስርዓት ንምርግጋጽ ።

          ዛጊት ኣብ ዝተኻየደ ቃልሲ ፣ ብሑሕ ዝተፈጸመን ፍረ ዝተረኽበሉን መዳያት ይሃሉ እምበር ብዙሕ ጉድለታት ከም እተራእየን ፣ ተሓታቲን ሓላፍነታውን ዲሞክራሲያዊ ሰርዓት ንምርግጋጽ ኪማሊኡን ውሕስነት ኪኾኑን ዚግብኦም ብዘይ ቀለዓለም ብዘይ ውልውልን ኪውስዱ ዘለዎም ናይ መሰጋገሪ እዋን ስጉምቲታት ከም ዘለውን ግሁድ ኾይኑ ኣሎ ።ኣብ ገመጋም ሕሉፍ ተመኹሮናን ብሕጂ ኣብ ኪውሰዱ ዘለዎም ስጉምቲታትን ናይ ኣረኣእያ ፍልልይ ክህሉን ብሓላፍነታዊ መገዲ እንተ ተታሒዙ ጥዑይ ሃዋሁ ኪፈጥርን ፖለቲካዊ ባህሊ ከማዕብልን ዚክእል ምኻኑ እምነት ናይ ዝኮነ ይኹን ሃገራዊን ዲሞክራሲያዊን ክኸውን ይግባእ ።

          ብጀካቲ ብውልቂን ብዝተፈላለየ መንገድታትን ንነዊሕ ግዜ ክፍተን ዝጸንሔ ፣ ኣብቶም ዝሓለፉ ክክልተ ኣኼባታት ማእከላይን ህገራዊን ባይቶታት ሓገግቲ ኣካላት ግምባርን መንግስትን ኣድማዕቲ ፣ንፈጸምቲ ኣካላት ገንባርን መንግስትን ሓቀኛ ተቕጻጸርቲ ፣ ንምስግጋር ናብ ቅዋማዊን ዲምክራሲያውን ስርዓት ተጣባበቅቲ ከም ዝኮኑ ንምግባር ፣ግሉጽ ሃናጽን ሓላፍነታውን ክትዓት ክኻየዱ ከም ዝጸንሑን ሓደ ሓደ ኣውንታዊ ምዕባለታት ከም ዘርእዩን ይፍለጥ ። 

         ኣብ መንጎን ድሕርን እዞም ከክልተ ኣኼባታት ማእከላይን ሃገራዊን ባይቶታት ግን ብማእከልነት ፈጸምቲ ኣካላት ግንባርን መንግስትን ዝውሰዱ ዘለው ስጉምቲታት ።      

ንውሳነታት ባይቶታት ዝጥሕሱ ወይ ዘይትርጉሙ ሂቦም ፡

ጉድለታት ንምእራምን ካብ ወድዓዊ ገምጋም ትምሀርቲ ንምቕሳምን ብኣባላት ባይቶ ኣብ ባይቶታት ንዝቐርቡ ርእይቶታትን ታዕሊቓትን ምስ ሃገራዊ ክድዓትን ጥልመትን ብምምዕርራይን ኣጀንዳ ወያነ ንምግልጋል ኾነ እልካ ዝተገብረ ዘመተ ብምምሳልን ፣ ብማእከላይን ሃገረዊን ባይቶታት ዘይተሓንጸጸን ዘይጸደቐን ኣብ ውሽጢ ግንባርን ህዝብን ስግኣትን ዘይቅሳነትን ፈጥሩ ሓድነት ዘላሕልሕን ናብ ፍጹም ፖሊሳዊ ስርዓት ዝምርሕ ጎስጓሳት ፣ ዘመተታትን ታህዲዳትን ምክያድ

ንስሩዕን ዲምክራሲያዊን ምስግጋር ናብ ቅዋማዊ ስርዓት ተደለይቲ ንዝኮኑ ክፍጸሙ ዘለዎም ዕማማት ከም እኒ --

• ህጹጽ ህዝባዊ ክትዓት ኣብ ሕግታት ሃገራዊ ምርጫን ፖለቲካዊ ሰልፊታትን ምጽዳቐም ኣብ ሃገራዊ ባይቶ ።
• ንጉባኤ ግምባር ኣቐዲሙን ኣብ እዋኑ ክዝተየሉ ዝግባእ ገምጋም ተመክሮና ኣብ መንጎ ሳልሳይን ራብዓይን ጉባኤታትን መጻኢ ዕድል ህግደፍን
• ንቅዋማዊ ስርዓት ተነጺፉሉ ክጸንሒ ዝግባእ ኣድለይቲ ቅድመ ምስናድኦታት
• ንሓራን ርትዓዊን ሃገራዊ ምርጫ ፣ ኣቀዲሙ ኪፍጠር ዘለዎ ምቹእ ኩነታት ( ናይ ርእይቶ ናጽነት ፣ ግዝኣተ ሕጊ ፣ ሰብኣዊን ዲሞክራሲያዊን መሰላት ምሕላው ) ወዘተ -ምውዳድ
• ኣብ ትግባረ ቅዋምን ቅዋማዊን ጉዳያትን ሰፊሕን ሓራን ሃገራዊ ክትዕ ምክያድን ምፍቓድን =ወዘተ ።
• ብሓጺሩ ፣ ነጥብታት ኣጀንዳ በዞም ዝስዕቡ ክልተ ዓበይቲ ኣርእስቲታት ክጠቓለሉ ይክኣል

ስሩዕን ዲሞክራሲያዊ ምስግጋር ናብ ቅዋማዊ ስርዓት ንምርግጋጽ ክውሰዱ ዘለዎም ጭቡጣት ስጉምቲታት ፣

ሓቀኛን ወድዓዊን ገምጋም ተመኹሮ ህግደፍን ዲሞክራሲያዊ ውሳነ መጻኢ ዕድል ህግደፍን ንምግባር ፣ ኪግበር ዝግብኦ ምቅርራባትን ዲሞክራሲያዊ ኣካይዳ ራብዓይን ጉባኤን ።

          ስሩዕ ግዚኡ ኣኺሉን ንህጹጽ ኣኼባ ዘገድስ ጉዳያት ተፈጢሩን እናሃለወ ፣ ኣኼባታት ማእከላይን ሃገራዊን ባይቶታት ዘይምዕዳም ወይ ምድንጓይ ማለት ፣ ማቤጽ ፈጢሩዎ ንዘሎ ፖለቲካዊ ቅልውላውን ኣብ ህዝቢ ዘይምርግጋእን ሻቅሎትን ጸማም እዝኒ ምሃብን ፣ ንሰላማውን ዲሞክራሲያዊን ምስግጋር ናብ ቅዋማዊ ስርዓት ኮነ እልካ ምዕንቓፍን ስለ ዝኸውን ከም ኣባላት ማእከላዊን ሃገራዊን ባይቶታት ሓላፍነትና ብግቡእ ብምስካም ፣ሕጋውን መሰረታውን መሰላትና ተጠቒምና ፣ናይ ዝመረጸና ሕደሪ ኣክቢርና ፣ ናብ ህዝቢ ብወግዒ ወሪድና ርእይቶታትና ክንገልጽ ክንግደድ ምዃንና ንፍልጥ

ካብ ፕ/ኢሳያስ

ናብ ሽሪፎ

ብስም “ ቅድሚ ሕጂ ብፊርምኦም ዝጠለቡ ኣባላት ማእከላይ ባይቶ “ እትብል ብዕለት 28/3/2001 ዝተጸሕፈት ዝሰድድካለይ መልእኽቲ ሎሚ ንግሆ ብጺሓትኒ ርእየያ - ኣብቲ ሓቂን መሰረት ዘይብሉን ትሕዝቶኣ ኣትየ ኪዛረብ ኣየድልየንን ። ዓቅሊ ኪገብር ስለ ዝመረጽኩ ሥ፣ ንዝኾነ ንቔይቂ ናብ ዝቐርበለይ መኣዲ ከይተቀረብኩ ትዕግስቲ ክገብር እየ። ብቐጻሊ ምትኹቷኽ (provocation) ንዘየሎ ነገር ኣተዓባቢኹም ሽግር ክተዕርጉ እንተ ደሊኹም ግን ምርጫኹምዩ።

ድጊመ ካብ ጌጋ ናብ ልብኹም ክትምለሱ እላቦ።

         ብድሕሪ እዛ ዳብዳቤ እዚ ማእከላይ ባይቶ ፡ ነቲ ዝነበረ ዘይምርድዳእ ናብ ህዝቢ ዘርጊሖሞ ።

ክብሮም ግረነት

9/18 /15

                                                ህግደፍን ኣብ ልዕሊ ጉጂለ 15ዝፈጸሞ ዓመጽ።

           ህግደፍ ብዕለት 18 መስከረም 2001 ኣብ ልዕሊ እቶም ሕጊ ተኸቲሎም ምድብ ኣኼባ ክግበረሎም

ዝሓተቱ ኣባላት ለቍሙ ኣብ ዔላ ዔሮ ካብ ዝዳጉኖም ሎሚ ድሮ 14 ዓመታት ሓሊፈን ። እዞም ላዕለዎት ሓለፍቲ ዝነበሩ ፣ ኣብ ታሪክ ህግሓኤ ክሳብ ዕለተ ማእሰርቶም ተወዳዳሪ ዘይብሉ ተወፈይነት ዘርኣዩ ነይሮም ። ክሳብ ሕጂ ከኣ ብዘይኻ እቲ ሓሓሊፍካ ካብ ሓለውቶም ዝነበሩ ዝመጽእ ሓበሬታ ፣ ብኩነታቶም ዝፍለጥ ጭቡጥ ነገር የለን ። እዞም ኣባላት ባይቶ ዝኣበስዎ ነገር ኣይነበረን ። እንተኮነ እቲ ኣብ ባይታ ዝነበረ ኩነታት ህዝቢ ኤርትራ ስለ ዘሕዘኖም ፣ኣብ ቅዋምን ቅዋማዊ ህወትን ንመለስ ፣ ህዝብና ንነጻነት ዝኽፈሎ ዋጋ ከስተማቅሮ ኣሎዎ ክብሉ እዮም ተኣሲሮም ። ጉጂለ ህግደፍ ነቶም ኣባላት ባይቶታትን ደገፍቶምን ክኣስር እንከሎ ፣ ነቶም ጋዜጠኛታት እውን ምስኦም ክሃድኖም ሓዲሩ ። በዚ ከኣ እቲ መሰል ናይ ምጽሓፍን ሓበሬታ ናይ ምርካብን ተዓጽዩ ይርከብ ። ብዝኮነ ጉጂለ ህግደፍ ኣብ ህዝቢ ኤርትራን ዝፍጽሞ ዘሎ ናይ ምሕቓን ምጥፍእን ተገባራት ፍርዱ ክረኽበሉ ምዃኑ ክንጠራጠር የብልናን ።

            እምበኣር ቀንዲ ሕቶ ኣባላት ባይቶ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ኣኼባ ባይቶ ክጽውዕ ትዕድም ስለ ዝነብረት ከምዚ ትስዕብ ነይራ

ናብ ክቡር ኢሳያስ ኣፈወርቂ

ኣቦ መንበር ማእከላይን ሃገራዊን ባይቶታት

ፕረሲደንት ሃገረ ኤርትራን

ምዱብ ኣኼባታት ማእከላይን ሃገራዊን ባይቶታት ግዜኡ ስለ ዝኣኸለን ፤ብዘይብኡውን ንህጹጽ ኣኼባ ዘገድስ ጉዳያት /ኩነታት ስለ ዘሎን ፣ እዞም ኣስማትና ኣብ ታሕቲ ተዘርዚሩ ዘሎ ኣባላት ማእከላይን ሃገራዊን ባይቶታት ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ክትዕድም ንጠልብ ።

ዓወት ንፋሽ

ምሉእ ስም

1/ ማሕሙድ ኣሕመድ ሸሪፎ

2/ ሃይለ ወልድትንሳኤ

3/ መስፍን ሓጎስ

4/ ዑቅበ ኣብርሃ

5/ ሳላሕ ኪኪያ

6/ ሓምድ ሕመድ

7/ ኣልኣሚን ሸኽ ሳልሕ

8/ እስቲፋኖስ ስዩም

9/ ብርሃነ ገረዝግሄር

10/ኣስቴር ፍስሓጼን

11 / መሓመድ ብርሃን ብላታ

12/ ጲጥሮስ ሰለሙን

13 /ጀርማኖ ናቲ

14 / ሙሳ ራብዓ

15 /ናቲ ኢብራሂም

ኣብ ወጻኢ ዝነበሩ ኣባላት ባይቶ

16/ በራኺ ገብረስላሴ

17/ ኣድሓኖም ገብረማርያም

18/ ሃይለ መንቀርዮስ

ሃገረ ኤርትራ

ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንት

13/03/2001

ናብ ሸሪፎ (ማሕሙድ )

ሎሚ ንግሆ ፈርማታት ዘለዋ ጽሕፍቲ ሰዲድካለይ

ንሓበሬታ እንተ ኮይኑ ርእየያ

ብሓፈሽኡ ትጋገዯ ኣሎኹም ክብል ጥራይ እደሊ ።

ማሕሙድ ኣሕመድ ሸሪፎ 3 ግዜ ንኣቶ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ክጽሕፈሉ እንክርሎ ፣ መልሱ ከምዛ እትርእዩዋ ነይራ።

ናብ ክቡር ኢሳያስ ኣፈውርቂ

ፕረሲደንት ሃገረ ኤርትራ

ጉዳይ ፤ ጠለብ ኣኼባታት ማእከላይን ሀገራዊን ባይቶታ

28/3/2001

እቶም ቅድሚ ሕጂ ፊርማና ኣሰኒና ኣኼባታት ማእከላዊን ሃገራዊን ባይቶታት ክትጽውዕ ዝጠለብና ኣባላት ማእከላይ ባይቶ በቲ ትጋገዩ

ኣሎኹም ዝብል መልስኻስ ስለ ዘይዓገብናን ብኣኼባ ክፍታሕ ይግብኦ ንብሎ ሽግርን ንውሕስነት ዲሞክራሲያዊ ምስግጋር ናብ ቅዋማዊ

ስርዓት ብህጹጽ ክውሰድ ኣለዎ እንብሎ ስጉምቲታት ስለ ዘሎን ሕጂ እውን ደጊምና እቲ ስሩዕ ግዜኡ ድሮ ዘሕለፈ ምዱብ ኣኼባታት

ባይቶታት ኣብ ውሽጢ ወርሒ ሚያዝያ ኪትዕድም ንጠልብ ኣሎና ‘\።

ናይቲ ዝርኣየና ሽግር ኩንታታን እንጽበዮ ፍታሕን ዝገልጽ ጽሑፍ ድማ ኣተሓሒዝና ንሰድድ።

ዓውት ንሓፋሽ

ቅድሚ ሕጂ ብፈርምኦም ዝጠለቡ

ኣባላት ማእከላይ ባይቶ ።

           እቲ ጽሑፍ ንዝመእ ይቅጽል ----

ክብሮም ግረነት

ኣባላት መሪሕነት ኤምዲሰመ ዝርከብዎም ወ/ሮ ኣድያም ወልዳይ፡ ኣቶ ኩሉብርሃን ኣብርሃምን፡ ኣቶ ኢያሱ ዓንደማርያምን "ብድሆታት ንምትካል ዲሞክራሲ ኣብ ኤርትራ" ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ቀጽሪ ዩኒቨርሲቲ ደቡብ ኣፍሪቃ (UNISA) ብዕለት 10 መስከረም 2015 ክፉት ህዝባዊ ሰሚናር ኣካይዶም። ኣብዚ ብ "WIPHOLD-Birgalia Bam Research in Electoral Democracy" ዝተወደበ ሰሚናር ሓያለ ተመሃሮ፡ መማህራን ዪኒቨርሲቲን፡ ሰብ ሞያን ዝርከብዎም ግዱሳት ውልቀሰባትን፡ ወከልቲ ፖለቲካዊ ትካላትን ተሳቲፎም።

 እቲ ሰሚናር ብዛዕባ ኤርትራ ታሪኻውን ፖለቲካውን ሓፈሻዊ ድሕረባይታ ድሕሪ ምሃብ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ዝፍጸም ዘሎ መወዳድርቲ ዘይርከቦ ማሕበራዊ፡ ቁጠባዊን ፖለቲካዊን ጭቆና፡ በደልን፡ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ንተሳተፍቲ ብዝርዝር መብርሂ ሂቦም። ብምቕጻል እዚ ኩሉ ሓሊፉ ኤርትራ ናብ ዲሞክራሲ ክትሰጋገር ዝግበር ዘሎ ቃልሲ ተሳትፎ ኤርትራውያን እንዳዓዘዘ ይኸይድ ብምህላዉ ናይ ብሓቂ ተስፋ ዝህብ እዩ ድሕሪ ብምባል፡ ጸብጻብ ኮምሽን ውዱብ ሕቡራት ሃገራት፡ ማሕበረሰብ ዓለም ንጉዳይ ኤርትራ ኣቃልቦ ይህቦ ብምህላዉ ነቲ ቃልሲ ተወሳኺ ድርኺት ዝህብ ምዃኑ ኣዘኻኺሮም።

 ተሳተፍቲ ነቲ ሰሚናር ብጽሞና ድሕሪ ምክትታል፡ ሕቶታትን ርእይቶታትን ኣቕሪቦም። ካብቲ ተሳተፍቲ ዝበልዎ ገለ ንምጥቃስ፡

"ብጽሑፍን ብገለ ገለ ማዕከናት ዜናን ብዛዕባ ኤርትራ ሰሚዐ፡ እዚ ንስኹም ዝሃብኩምና መግለጺ ግና ካብ ትጽቢተይ ንላዕሊ ኮይኑ ረኺበዮ"

"እዚ ዝሃብኩምና መግለጺ ናይ ብሓቂ ዓይኒ ከነንቁሕ ዝሕግዝ እዩ ነይሩ (It was an eye-opener)"

"ክትዛረቡ ከለኹም፡ ከምዚ ዘፍርሕ ፊልም (horror movie) ትርኢ ዘሎኻ ኮይኑ እዩ ዝስምዓካ"

"ሕጋውነት ስልጣን ኢሰያስ ካብ ምንታይ እዩ ምንጩ ትብሉ"

"ስለምንታይ እዩ ኢሰያስ ንሕዝቢ ኤርትራ ከምዚ ዝገብሮ ዘሎ፡ ኣብ ኣተዓባብይኡ ገለ ጸገምዶ ነይርዎ ክኸውን ይኽእል"

"ጉዳይ ኤርትራ ብዝበለጸ ኣቃልቦን ደገፍን ማሕበረሰብ ዓለም ክረክብ እንታይ እንተተገብረ ይሓይሽ"

"እዚ ዝሃብኩምና ሰሚናር ብዝበለጸን ብዝሰፍሐን ኣብ ካልእ መድረኽ ክድገም፡ እቲ ዝርርብ ድማ ቀጻሊ ክኸውን ተስፋ እገብር"

"ናይ ኤርትራ ኩነታት ብትብዓት ከተካፍሉና ፍቓደኛታት ብምዃንኩም ኣድናቆትና ንገልጸልኩም፡ እዚ ሰሚናር ካልኦት ኣፍሪቃውያን ብዛዕባ ኣህጉሮም ዝሰፍሐ ኣፍልጦ ክህልዎም ሓጋዚ ነይሩ"

ዝብሉ ይርከብዎም።

 ኣብ መወዳእታ ኣዳለውቲ ናይቲ ሰሚናር፡ ንኣቕረብቲ ዘለዎም ምስጋና ገሊጾም። ኣቕረብቲ ሰሚናር ብወገኖም ድማ ንተሳተፍቲ ብዓቕልን ጽሞናን ንልዕሊ ሰለስተ ሰዓታት ብምስምዖም፡ ንኣዳለዉቲ ከኣ ብዛዕባ ኤርትራ ሓሳቦም ንግዱሳት ማሕበረሰብ ናይቲ ዩኒቨርሲቲ ከካፍሉ ዕድል ብምኽፋቶም ምስጋንኦም ድሕሪ ምምሕልላፍ እቲ ሰሚናር ብጽቡቅ መንፈስ ተዛዚሙ።

ኤምዲሰመ

11 መስከረም 2015

ፕሪቶርያ - ደቡብ ኣፍሪቃ

ኣብ ኤርትራዊ ሕብረተሰብ፣ ዝምድናታት ሃይማኖታት ካብ ኣርባዕታት እናተዘርገ ከም ዝመጸ ኩሉ ተኸታታሊ ታሪኽ ኤርትራ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ ። ሕመረት ናይቲ ጉዳይ ክልቲኡ ሃይማኖታት ድጋፍን ጽግዒን (Support & Protection )ክህቦ ዝኽእል ሓይሊ ኣብ ምድላይ ይነጥፍ ስለዝነበረ እዩ ። ኣብ ጉዑዞ ከኣ ማሕበር ኣንድነት ብ9 መስከረም 1945 ኣብ ኣስመራ ተመስሪቱ ፣ ራቢጣ ኣልእስላሚያ ከኣ ብ20-21 ጥሪ 1947 ኣብ ከረን ተመስሪቱ ። ክልቲኦም ሰልፍታት ኣብ ኣይዲሎጂ ዝሰጠመ ደረቅ ዘይዕረቕ ጽልኢ ኣይነበሮምን ። ብሓንሳብ ይዛተዩን ይላዘቡን ከም ዝነበሩ ታሪክ ይምህረና እዩ ። ፈደራላዊ መንግስቲ ኤርትራ ናይ ክልቲኦም ሃይማኖታት ናይ ስራሕ ኣወዳድባ ዝርጋሔ ነይሩዎ እዩ። እንተኾነ እቲ መንግስቲ ነቲ ዝምድናታቱ ከይደልደለ እንከሎ እቲ ፈደረላዊ ውዑል ስለ ዝጎበጦ ክፈርስ ተገዲዱ ።

እቲ ፈደረሽን ምስ ፈረሰ እቲ ብረታዊ ቓልሲ ብ1 መስከረም 1961 ተጅሚሩ ፣ ምስቲ ዝነበሮ ዘይርጉእ ሃዋሁ እቲ ሰውራ ቀጺሉ። እንደገና ኣብ ተሓኤ እቲ ሚዛን ሓይሊ ካብቲ ኢድ ጀማሪ ክወጽእ ኣብ ዝጀመረሉ እቲ ሕቅታት እንደገና ተራእዪ። ኣብ መወዳእታ እቲ ኣብ ጽላል ተሓኤ ዝነብበረ ሓይለ ተደፊኡ ብ1982 ኣብ ሃገር ሱዳን ካብ ዝኣቱ ጀሚሩ፣ ክሳብ ሕጂ ክምጠጥን ክብተኽን ድሕሪ ምጽናሕ ፣ ኣብዚ ሰዓት እዚ ዝኾነ ጉጅለ ኣብ ዘዝመስሎ ማሕበራዊ ጉጅለ ተወዲቡ እምበር ይደክም ተዘይኮኑ ይምዕብል ክምዘየሎ እናረኣየ ዓወት ዝምጽእ ዘሎ ኮይኑ ይስምዖ ። ይቓለስ ከም ዘሎ ከኣ ይዛረብ ። እዚ ብማዕረ ንክልቲኡ ሃይማኖታት ዝምልከት ውደባ ምዃኑ ከኣ ክሕበር ይፈቱ ።

ሰዲህኤ ንጉዳይ ብሑሕነት ባይታ ክፈጥረሉ ካብ ምጽዓር ተቖጢቡ ኣይፈልጥን ። ምኽንያቱ እቲ እንደልዮ ሰላማውን ዲምክራሲያውን ስርዓት ክረጋገጽ እንተ ኮይኑ ተሳትፎ ናይ ኩሎም ሕብረተሰብኣውያን ሐይልታት ናብ ኩሉ ጽፍሕታት፣ ሎሚ ኣብቲ ሰልፉ፣ ጽባሕ ከኣ ኣብ መጻኢት መግስቲ ኤርትራ ኣድላዩ ምዃኑ ስለ ዝኣምን ። ሰዲህኤ ነዚ ተግሶ እዚ ነቅ ዘይብል መንጻፍ ኣንጽፈሉ ይርከብ ። ቅዋም ሰዲህኤ ሃገራውን ዲምክራሲያውን ዕማማት ዘማለአ ኮይኑ፣ ብዘይ ኣፈላላይ ንኩሎም ዜጋታት ክእንግድን ክሓቁፍን ዝክእል እዩ ።

እቶም ብጉዳይ ሃገር ክዝትዩ ብጉዱሳት ዜጋታት ዝውደቡ ዋዓላታት ፣ ብዙሕነት ኣየማልኡን እናተባህሉ ዝውቀሱን ዝተፈላላየ ኣስማት ዝወሃቦም ሕደት ኣይኮኑን ። እንተ ኮነ ዓደምቲ ምልኣት ከረጋግጹ ዘይምኽኣሎም ክሕመዩሉ ዝግብኦም ጉዳይ ኣይኮነን ። ምክንያቱ ተበግሶ ይውሰዱ ድኣ እምበር፣ ኣብ ምሕጻይ ሰባት ኣፍልጦ ክሓጽሮም ይኽእል እዩ ። መብዛሖም ካብቶም ዋዕላታ ነዚ ሽፍታ ስርዓት ብኸመይ ክእለ ኣሎዎ ተባሂሎም ዝኽየዱ እምበር ፣ ፖለቲካዊ ስልጣን ንምክፍፋል ወይ ከኣ በይናኣዊ አምርሃ ጉዕዞ ( road map) ከውጽኡ ዝተወደቡ መድረካት የለውን ።

ኪዳን ብደገፍቱ ሃገራት ብዝተለገሰሉ ገንዘብ ብ2010 ሃገራዊ ዋዓላ ከዋድድ እንከሎ ፡ ከም ቀንዲ ረቛሒ ዝዝረበሉ ዝነበረ ፣ ናይ ኩለን ሕብረተሰባት ኤርትራ ዘንጸባርቅ ባይቶ ምዃኑ ተነጊሩሉን ተጸንቢሉን። እቲ ጸገም ግን እቶም ተጋባእቲ ብልቦም ነቲ ብዙሕነት በቲ ኣብ ቅድሚኦም ዝነበረ ዕድል ክጥቀመሉን ክዕውትዎን ኣይበቕዑን ። እቲ ፍልልይ ኣብ ክንዲ ዝቅህም መሊሱ ተወሊዑ እናጸንሔ ከኣ ኣብዚ ሕጂ በጺሒዎ ዘሎ ኩነታት ይርከብ ። ባህሊ ናይ ተኸኣኢልካን ተጸዋውርካን ምንባር ክምዕብል ተራ ናይ ኩሎም ድለይቲ ፍትሒ ክኽውን ይግባእ።

ሕጂ እውን ዋዓላ ናይ ኩለን ውድባት እንተ ዘይገበርና ዝብሉ ወገናት ኣሎዉ። ብወገነይ ግን ገንዘብኩም ኣይተባኹኑ ኣይትኽሰሩ ክብሎም እድሊ ። እንተ ኪኢልኩም ነተን ሓደ ፖለቲካዊ ራኢ ዘለውን ውድባት ኣብ ሓደ ከምዝመጻ ግበሩ ። ነቲ ዘይተደላውን ዘይምኽንያታውን ብዝሒ ናይተን ውድባት ኣጉዱልዎ ፣ እዚ ነቲ ሲዒቡ ዝመጽእ እተኻይዱዎ ዘተ ሓጋዚ ይኽውን ። ምክንያቱ ኣቶም ቅድሚ ሕጂ እተኻየዱ ዋዓላታት ስለ ምንታይ ከምዝፈሸሉ ከም ተመክሮ ክንምሃረሉ ኣሎና። መንጎኛ ከትክውንን ተቀባልነት ክህሉወካን ክማልኡ ዘለዎም ድሕሪ ባይታታት እውን ኣገዳስነት ኣለዎም ። እዚ ነቲ ሰፊሕ ንኹሉ ዘሳትፍ ጽላል እውን ዝዕንቅፎ ኣይኮነን።

ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ 8/29/2015 ኣብ ኦክላድ ዝተኻየደ መድረኽ (Bologna Forum) ብዙሑነት ከማልእ ኣይከኣለን ። እቲ እንተታት ነዓደምቲ ገዲፈ ፣ ንሓደ ኤርትራዊ ዜጋ ክትዕድሞ እንተኮይንካ ፣ከም መምዘኒ ክትጥቀመሎም እትኽእል ነጥብታት ኣለዉ ። እቲ ተዓዳማይ ነቲ እተዳልዎ መደብ ሓጋዚ ኣበርክቶ ክገበር ይክእል ዲዩ ? ተዓዳማይ ኣብ ኣንጻር ህግደፍ ዝግበሩ ሰላማዊ ሰልፊታትን ሰሚናራትን ርኡይ ተራ ኣሎውዶ ? ተዓዳማይ ብጉዳይ ብዙሕነት ይኣምን ዲዩ ? … ወዘተ ። እንተ ዘኮይኑ ብሃውሪ ንዘይትፈልጦ ሰብ ንስለ ብዙሕነት ክትዕድም እንኮሎኻ ነቲ እትድልዮ ውጺኢት ከምዘይትረኽቦ ክገብረካ ይክእል እዩ።

ኣዳለውቲ Bologna Forum ካብ ዝዓደሙዎም ሓደ ኣቶ ሳልሕ ጋዲ ነይሩ ። ኣቶ ሳልሕ ጋዲ ኣብ ዝካየዱ ሰሚናራት ይኹኑ ሰላማዊ ሰልፍታት ክሳተፍ እንከሎ ፣ ብዝያዳ ከኣ ከም ወናኒ መርበብ ዓዋተ በቲ ዘበርክቶ ስነ ጽሑፍ ንጥፍ ተቓዋማይ እዩ ።በዚ ከኣ ተፈላጥነቱ ጎሊሁ ይርአ፣ ክዕደም ከኣ የምሕረሉ ። ብዝኾነ ካብቶም ብዙሕነት ጎዲሉ ዝብሉ ወገን ስለ ዝኾነ ፡ ነቲ ዕድመ ኣኽቢሩ ምምጽኡን ምስታፉን ነቶም ክልኦት ኣብነት ኽክውን ይኽእል።

ብዝኮነ ካብቲ መደሪኡ እታ ክትበርህ ዝደለኹዋ “ ኣነ መን እየ ኣብዚ “ እትብል ቓል ነቲ ኩሉ እንምነዮ ጉዳያት ብዙሕነት እትትንክፍ እያ ። ምኽንያቱ ኣብዚ ከም ኣማኒ ምስልምና ንበይኑ ስለ ዝመጸ ፣ ከም ኣብ መንጎ ሱዳናውያን ወይ ዒራቓውያን ተዓዲሙ ዝመጸ እተስሚዕ ዘረባ እያ ። እዚ ኣታሓሳስባ እዚ እዩ ክእረም ዘለዎ። መጀመርያ ከም ኤርትራዊ ዜጋ ተዓዲሙ ዝመጸ ምዃኑ ክኣምንን ንካልኦት ክእምንን ኣለዎ ። ንጉዳይ ሃገር ኣብ መንጎ ፈተውትኻን ኣዕሩኽትኻን ጥራሕ ከትርከብ የብልካን።

ኣብ መዋእል ቓልሲ ኩሉና ንሓንቲ ኤርትራ ከም ኤርትራውያን ተቓሊስና ። ኣብዚ ሕጂ ግን ቀዳማይን ካልኣይን መንነት (Identity) ኣብ ምዕዳግ ወይ ምጥራይ ንርከብ ። ኣብ ሃይማኖታዊ ፍልስፍና ሓድሓደ እምነታት ኣብ ክንዲ ሃገሮም ፣ እቲ ሃይማኖቶም ወይ እምነቶም ፍጹም ቀዳምነት ይህቡዎ እዮም ።በዚ ከኣ ኩሉ ዝምድናታቶም ምስቲ ካሊእ ሕብረተሰብ ብካልኣይ ደረጃ ይስራዕ ። ኣብ ጉዳይ ባህሊ ፣ ኣብ ጉዳይ ዲሞክራሲ ፣ ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ ነጻነት ፣ ወዘተ። ብሓፈሻ ኩሉ ሞራባዊ ምንጪ ዘለዎ ይነጽጉዎ ። እዚ ኣታሕሳስባ እዚ ኣብ ኤርትራ ሓዲሽ ተርእዮ እዩ ።እንተኾነ ግዜ ንኹሉ ስለ ዝቅይር ክገርመና የብሉን ። ስልዚ እቲ ኣብ ሕድሕድና ዝጸንሔ ናይ ምትእምማንን ምጽውዋርን ባህሊ እናተሃስየ ይመጽእ ከም ዘሎ ተረዲእና፡ ነዚ ኣብ ዲያስፖራ ብክልቲኡ ወገን ዝጽሓፍ ዘሎ ናይ ሕሉፍነት (Extremism) ወፈራ ዘርብሓና ስለ ዘይኮነ ክንነጸጎን ክንኹኑኖን ዘሎና ኣታሕሳስባ እዩ ።

ዘለኣለማዊ ዝክሪ ንስዉእትና

9/15/15

ነዚ በዓል ረዚን ታሪኽ ሰራሕ ቅያ፡ ትማሊ ትማሊ ብጅግንነቱ ዓለም ብዓለማ ዝተደነቐትሉ ህዝቢ ሎሚ ብደገን ብውሽጥን ከይተፈራረሙ ዝተወዓዓሉ አእሿኽ ምድሪ ቤትን ጎረቤትን ክጻወቱሉ ክትርእይስ ክንደይ መዓንጣ ከብድኻ ይኹምትር። ትማሊ ትማሊ ንቐርኒ አፍሪቃ ብመንፊት ሚሔ ዘጻርይ ዝነበረ ግንባርን ህዝብን ከም ቁሚጦ ሓሰር እባ በለል በለል የብልዎ አለው በዓል ሕኸኸኒ ክሓከካ። ሓቁ እንድዩ ደአ ኪሮስ ዮውሃንስ ብውሽጢ ደምህት ብደገ ደምህት ህዝቢ ኤርትራ በዚሕዎ ርግሒት ክብል። እቶም ናይ ምድሪ ቤትና ደምህት ነቶም ናይ ደገ መርሓብ ኢሎም ተቐቢሎሞም። አሕዋትና አሓትና ብዕርቖም ተስፋ ተሓሪምዎም ዓዲ ገዲፎም ሃጽ ኢሎም ምስተዓዝሩ፤ አቦታትና አዴታትና ብሕሱም ጥምየት ኣብ ምድሪ ቤት ተዓጺፎም ምስ ተኾርመዩ፤ ደምህት እዮም ነዛ ሃገር ከም ቁርዲድ ክሓልብዋ ጸኒሖም።

እቲ ብናይ መንነት ቅልውላው ዝሳቐ ዘሎ አብ እዋን ስኽራኑ ከይሓፈረ ዓው ኢሉ “ናይዛ ዓጋመ እትብላኒ ስራሕክን ከርእየክን እየ” ኢሉ ዝፍክር ዘሎ አይተ ኢሰያስ ምስቶም መርሓባ ኢሉ ክልተ አእዳው ዘርጊሑ ዝተቐበሎም ደምህት ዳርጋ ዝተቓደወ አይመስልን። አብዘን ዝሓለፋ መዓልታት ዜና ቀርኒ አፍሪቃ ደምህትን ሞላ አስገደሞን ኮይና ትርከብ። ሞላ ምስ ልዕሊ 700 ዓሳክራቱ ብሱዳን አቢሉ ንኢትዮጵያ ተዓዚሩ ኣሎ። እንታይ ይበሃል ኮይኑ እንትርፎ ግርም። ሓደ አባል ደምህት ንኤርትራ ገዲፉ ናብ ወላዲት ሃገሩ ተመሊሱ እንድሕር ሰሚዕና፤ ወዮ ደአ ዓቕሚ ዘየልቦ ኮይኑ እምበር ንሕና ደቀባት ኤርትራ ሓንቲ መድፍዕ ቶኪስና ኢና ከነፋንዎን ሓጎስና ክንገልጽን ዝግበአና፤ ከምይሲ ደምህት መድሃኒት ኮነ መከላኸሊ ዘይተረኽቦ ኤርትራዊ መንነትን ክብክልን ክብርዝ ዝመጸ ብኽልተ መሓውር ዝጎዓዝ ቫይረስ እዩ።

እቶም ዝተረፉ ቫይረስ ደምህት ድማ ከምዛ ናይ በዓል ሞላ አስገዶም የማስሎም ካብ ምባል ሓሊፍና እንታይ ክንብል፤ ንስለኦም ዘይኮነስ ንስለ እዚ ሓላል ህዝብና። ምድኻም ደምህት ኣብ ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ አወንታዊ ጽልዋ አለዎ። ንዝኾነ ይኹን ተበግሶ ናይ ለውጢ ዕሱባት ደምህት ከየፍሽልዎ ዝብል ስግአት ብመጠኑ እንተኾነ ከፍኩሶ ግድነት እዩ። እቲ ዘገርም በዓል ሞላ እትዋት ወርቂ ብሻ ብፍቓድ ወዲ እንኦም ንዓመታት ድሕሪ ምህንኳት ናብ ዓዶም ብሰላም ኬድና ከይብሉስ ነቲ ውጹዕ ወዲ ውጹዕ ዋርሳይ ንእግረ መንገዶም ከምዝደምሰስዎ ሓቢሮም። ዋርሳይ ካን ምንችፕዮ ናይ ከተማ ኮይኑ ንሳቶም ብጥይት ክምንጥልዎ ዋርሳይ በትሪ ፖሊስ ሒዙ ደአ ከይከውን። ምናልባት እውን ከም ሰራዊት አሉላ ኣባ ነጋ፤ ዋርሳይ በርበረን ጉራዴን ከይከውን ዕጥቁ። እዚ ኩሉ ድራማ ግና ናብ ምንታይ ንምብጻሕ እዩ። ካን እቶም ኣብ ምድሪ ቤትና ተኾዲጮም ሞራልናን ክሳድናን ዘድነኑና ከይአኽለናስ ወሰኽ ደሊናሉ።

አስተውዕል ህዝበይ እዚ ኩሉ ዝግበር ዘሎ በዓል ክልተ ገጸ ባህርይ ቀጻሊ ተዋስኦ፤ ብውሽጢ ይምጻእ ብደገ ኮነ ኢልካ ሕልናኻ ንምዕራብ ተስፋ ቆሪጽካ ዘፍ ንኽትብል ዝተደርሰ እዩ። ነዛ ብቀይሕ ደም ክቡር ዋጋ ዝረኸብካያ ሃገር፤ ብዋዛ ስኮሜሳ ክዋገዩላ እንቋዕ እቲ ንስለኻ በጃ ዝሓለፈ ወይ ዝሓለፈት ተመሊሶም ኣይርእይዎ። በዓል ንሕና ንሱ ሕጂኸ ቁሩብ ደኾን አይስቆረኩምን፤ አንታ እንታይ ዓይነት መደንዘዚ ዲኹም ተወጊእኩም። ናይ ኢሰያስ ደርሆ ፋሕቲራ ተውጽኦ ሽጣራ ተወዲኡ እንተበልናስ ሕጂ ድማ ምፍሕታር ዘይድልዮ ኡፍ ኢልካ ትጋልሆ ሽጣራ ሕሞራ ሸራሮ ንሰምዕ አለና።

አይተ ሞላ ናይ ክልል ትግራይ ሰላይ ኮይኑ ድሕሪ ምጽንሑ ልዕሊ 700 ዝኾኑ አባላት ሒዙ ናብ ወላዲት ሃገሩ ብሰላም ተመሊሱ ዝብል ስብራ ወረ ሰሚዕና። ሰላዪ ንውልቁ ሰላሕ ኢሉ ይአትው ወይ ይወጽእ እምበር ከመይ ደአሉ ናይ ሎሚ ስለያ ልዕሊ 700 ሰብ ሒዝካ፤ ወይ ጉድ እዚ ቅያ እዚ ብቐጥታ አብ ጊነስ ወርልድ ቡክ ኦፍ ሪከርድስ ክአትው አለዎ ይብል ብወገነይ። ኣብ ኤርትራ ሓው ንሓው ኣይተአማመንን እዩ ከምዘይተባህለ ደአ ካን ሞላ ምስ ጭፍርኡ ደአ ከመይ ክዕንድሩ ተፈቒዱሎም ? ሞላን ጭፍርኡን እንድሕር ስራሕ ስለያ ይሰርሑ ኔሮም ደቂ አንስትዮና ምግሳስ ንምንታይ አድለዮም ? ነቲ ዘውረድዎ አካልውን ስነ አእምሮአውን በደልከ ክልል ትግራይ ክትሕተተሉ ዲያ ?

እንድሕር ብሓቂ አይተ ሞላ ሰላይ ኮይኑ ኣይ ሕጂ እንድዩ ደአ ናይ ብሓቂ ስርሑ ክጅምር ዝግብኦ፤ ምኽንያቱ ኩሎም ተቓወምቲ ኢትዮጵያ አብ ሓደ አብ ዝተጠርነፍሉ እዋን። ዶስ ቀደም ሓላፊ ደምህት ኮይኑ ንነብሱ ባዕሉ ድሕሪ ምስላይ ስርሑ ብዓወት ዛዚሙ ኢልና ነዚ ተዋስኦ ንሕና’ውን ክንዛዝሞ። ሓደ መንግስታዊ መግለጺ አብ ፖለቲካውን ስለያውን መኽሰባት ተሞርኵሱ መግለጺ ከውጽእ እምበር፤ ከምዚ ናይ መንግስቲ ኢትይጵያ ዝሃቦ ንሻዕብያ መዓንጣ ከብዱ ኮምቲርናዮ ዝብል መግለጺ ናይ ክልተ ስኒት ዘይብለን ነጋርም ጎረባብቲ ዝኾና አንስቲ ኮይኑ ይስመዓካ። ብተወሳኺ ሓደ ካብ ተልእኾታት አይተ ሞላ ሕንፍሽፍሽ ፈጢርካ ንፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ ካብ ኣሜሪካ ናብ ኤርትራ ከም ዝአትው ምግባር እዩ ኔሩ ይብል እቲ መግለጺ። ፕሮፌሰር ብርሃኑ ኣብ ኣሜሪካ ሃልዩ ኣብ ኤርትራ አትዩ እንታይ ለውጢ አለዎ። እዚ ናይ ኣሜሪካ ድርብ ዜግነት ዝውንን ሓላፊ አርበኞች ግንቦት 7 እንድሕር ደልዩ ካብ ኤርትራ ወጺኡ ናብ ኣሜሪካ ንምኻድ ዘድልዮ’ኮ ናይ ሽሕ ዶላር አየር ቲኬት ጥራይ እዩ። ብውልቀ ሰብ ደው ዝብል ምንቅስቓስ እንድሕር ኮይኑ ድሕሪ ምጭዋይ አንዳርጋቸው ጽገ እንታይ ደአ አርበኞች ግንባር ደው ዘይበለ?

እዚ ኩሉ ዝብሎ ዘለኹ ፖለቲካ በዓል ሞላ ወይ መንግስቲ ኢትዮጵያ አገዲሱኒ ዘይኮነስ እንታይ ደአ እዚ አብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝግበር ዘሎ አሽካዕላል ዕላምኡ ስለ ዘተሓሳሰበኒ እዩ። ንህዝቢ ኤርትራ ብሞራል ደቝስካ ጠመትኡ አንጻር ገባቲ ኢሰያስ ከይከውን ብእንተታት ክትሽርሽሮን ሃገራዊ ኒሕ ንምስባር ዝግበር ዘሎ ውሁድ መጥቃዕቲ ከነስተባህለሉ ይግባእ። ንሕና ከም ሃገር ወይ ከም ህዝቢ ጸገምና ውልቀ ምልኪ ክንሱ፤ አብዛ መራር መላግቦ ዝሕግዘና እምበር ንኢሰያስ አምሲልካ ብቐጥታ ናብ ህዝብና ዘቕንዔ ሕልና ህዝቢ ንምዕራብ ዝተአልመ ብደውና ክቐብሩና ዝግበር ዘሎ ሽርሒ ተዓዚብናዮ አሎና። ምድኻም ደምህት ንዓና ዓብይ እፎይታን ብስራትን እዩ፤ እቶም ዝተረፉ ደምህት ንአይተ ኢሰያስ ሓዊስካ ከምታ አሕዋቶም ንምዕራብ የህትፎም። ሓንቲ ናይ መዛዘሚ ለበዋ አላትኒ። ሰብ ጊዜ አብ ውሽጢ ኤርትራ አቲና ክንስልን ክንዝርግን ጸኒሕና ካብ በሉና ነዞም አብ ኢዶም ዘለና የዋሃት ንስለ ፍትሒ ስጋብ ዝደልወና ከም ዝብኢ ክንሕንክስ ዝመረጽና ማዕረ ክንደይ ከም ዝንዕቁናን ዝሓቑኑናን ካብዚ ንላዕሊ እንታይ መምሃሪ ንጽበይ አሎና ?

ሕጂ’ውን ሽግር ኤርትራ ፍታሕ ብኤርትራውያን !!!

ሰሎሙን ገብረእየሱስ (EYSC)

ኦክላንድ ካሊፎርንያ

ብምኽንያት 18 መስከረም መዓልቲ እሱራት ኤርትራ ሰላማዊ ሰልፊ ክንገብር ስለዝኾና ንኩሎም ደለይቲ ፍትሒ ኣብዚ ሰልፊዚ ክትሳተፉ ብኽብሪ ንዕድም።

ዕለት፣ ዓርቢ 18 መስከረም 2015

ግዜ፣ ካብ ሰዓት 11.00 ክሳብ 14.00

ቦታ፣ ኣብ ቅድሚ ኤምባሲ ኤርትራ ሊዲንጎ

ብድሓን ምጹ

ኣዳለውቲ ሰልፊ ሰሳዱ ምስ ብጾቶም

Rally commemorating Eritrean Prisoners Day in Stockholm Sweden

We kindly invite all democracy and human rights activists to a rally commemorating the dark day of 18 September where Eritrean members of the leadership and journalists were detained by the totalitarian regime in Eritrea.

Date: Friday 18th, September 2015

Time: from 11.00 to 14.00 local time

Place: In front of the Eritrean Embassy - Stjärnvägen 2 B Lidingö- Ropsten Underground

Welcome All!!!!!!!!!

Rally organizers/ SESADU in co-operation with others

ሎሚ ዓለምና ኣብ ንእሽቶ ቆሸት እናተቐየረት ትጓዓዘሉ ዘላ እዋን፥ ናይ መንነት ይኹን ናይ ዜግነት ወይ መበቆል መምዘኒ ኣልዒልካ ናብ ቅልውላው ዘእቱ ሃዋህው ምፍጣር ኣይግባእን። ከመይሲ ዓለም ብእተፍርዮ ፍርያትን ተወዳዲራ ብእተምጽኦ ምዕብልናን ኣብ ነንሓድሕዱ ዝተኣሳሰር ኰይኑ፥ ኣብ ናይ ሓባር ረብሓን፡ ጠቕምን ዝደጋገፍ ግዜ፡ ወይ ከኣ ብዓውለማ ወይ ግሎባላይዘሽን ዝፍልጥ መድረኽ ኢያ ትርከብ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ መድረኽ እዚ፡ ኩለን ሃገራት ዓለም ከመይ ይተሓባበራን፥ ዶባት እውን ኣብ ነንሓድሕደን ክፉት ኰይኑ፡ እቲ ዘፍርይኦ ፍርያት ዕዳጋ ረኺቡ፡ ብመሰረት ዝቐርቦ ጠለብ ከማልኣ ክጽዕራ ኣለወን። ካብኡ ሓሊፉ፥ ምዕብልና ይኹን ስልጣኔ ብዓብላልነት ወይ እውን ብኣግላልነት ሓሳብ ተዋሒጥካ ክብጻሕ ዝከኣል ኣይኮነን። ዓለምና ኣብ እሂን ምሂን ኢልካ፥ ንተፈጥሮ ኣብ ጥቕምኻ ከመይ ተውዕሎ ደኣ ምሕሳብ እምበር፥ ጉጅላዊ ባህሪ ሒዝካ፡ ንሓባራዊ ረብሓ ይኹን ንተክኖሎጂካዊ ዕቤት ምግጣም ኮቶ ኣይከኣልን።

ተኽኖሎጂ ንገዛእ ርእሱ ዓቢ ተራ ዘለዎ ኰይኑ፥ ከም ኣብነት ኢንተርነትን፡ ሞባይልን ጂኦግራፊካዊ ርሕቀት ከይዓንቀጾ ኣብ መላእ ከፍለዓለማት ዝርከባ ሃገራት ብደቒቅ ከምዝራኽባን ዝተኣሳሰራን ይገብር ኣሎ። ህዝቢ እውን ከምኡ ናብ ቃሕ ዝበሎ ክገይሽን፥ ኒየው ነጀው ክብልን ክንቀሳቐስን ከሎ፥ ነናቱ ዝተፈላለየ ሓሳባትን፡ ጠመተን፡ ልምድን ሒዙ ናብቲ ዝኸዶ ሃገር፥ ጠቓሚ ዝኾነ ነገራት ይዝርጋሕን የስፋሕፍሕን ኣሎ ማለት ኢዩ። ልክዕ ኢዩ ጠቓምን ጎዳእን ዝኾነ ልምዲ ብሓንሳብ ስለዝዝርጋሕ፥ ዓውሎማ ዝስዕቦ መዝዝ እውን ክህልዎ ናይ ግድን ስለዝኾነ፡ ነቲ ዝነበረ ባህሊ ወይ ከማዕብሎ ወይ እውን ከህስሶ ይኽእል ኢዩ።

ብዝተረፈ ዓውለማ ናይ ንግድን ስራሓትን ውድድራትን ስለዘበርክት፥ ዕዳጋታት ኣዝዩ ክነጥፍን፡ እቲ ሃላኺ ነገራት እውን ክምዕብል ዕዳጋ ክረክብን ሓደ ካብቲ እወንታዊ ናይ ዓውለማ ኢዩ። ክምኡ እውን ብምኽንያት ዝፍጸም ውድድር ዝሓሸ ኣቑሑትን ጸጋታትን ንመላእ ዓለም ዝኸውን ከማዕብልን ክሃንጽን ይርከብ። እዚ ብመጠኑ ጠቕሚ ናይ ዓውለማ ክኸውን ከሎ፥ ዓውለማ ብግቡእ ክኸይድ እንተኾይኑ ግን፥ ምትእምማንን፡ ቅሳነትን፡ ናጽነትን ዲሞክራሲያዊ ሕጊ የድሊ። እዚ እንተዘየልዩ ናይ ምትዕምማጽ ወይ ስርቂ ወይ ከኣ ናይ ምጥልላም መንፈስ ወይ ምጉጅጃል ከስፋሕፍሕ ምዃኑ ዘይተርፍ ኢዩ።

ካልእ እቲ ኣብ መንጎ ደቂ ሰባት ዘሎ ናይ መንነት ይኹን ዜግነት ብሕጋዊ መንገዲ ክሳብ ዝስራዕ፥ እዚ ወዲ ዓዲ ኣይኮነን፥ እዚ ከምዚ ኢዩ ተባሂሉ ክነፋፈግን ክረሓሓቕን እንተኾይኑ፡ እቲ ናይ ሓድሕድ ዝተፈላለየ ክእለትን ፍልጠትን ክወራረስን ክምዕብልን ኣይኽእልን ኢዩ። ኣብ ፖለቲካዊን ማሕበራውን ቁጠባውን ስነኣእምሮኣውን መዳይ ዘስዕቦ ዓቢ ጸገማት እውን ክህሉ ናይ ግድን ኢዩ። ደቀቕትን ዓበይትን ፍልልያት፥ ከምኡ እውን ዘይምዕቡል ኣተሓሳስባ ኩሉ ግዜ ነቲ ቁጠባውን ፖለቲካውን ምዕብልና ንድሕሪት ክጎቶ ስለዝኽእል፥ ብዝተኻእለ መጠን ምዕቡልን ስልጡንን ኣተሓሳስባ ክነዘውትር ኢዩ ዝግባእ።

ኣብ መድረኽ ዓውለማ መብቆል ዘይኮነ ዘገድስ፥ እንታይ ደኣ፡ ግጉይ ኣተሓስስባን ጭቖናን ምውጋድን ኣብ ክንድኡ ድማ ዲሞክራሲያዊ ምሕድራን፡ ፍትሓዊ ዝኾነ ሕብረተሰብ ኣብ ምህናጽን ዘሎ ድልውነትን ተቐባልነትን ኢዩ ወሳኒ። እዚ ማለት ግን፡ ንልኡላውነት ሃገር ኣሕሊፍካ ምሃብ ዝበጽሕ ድረጃ ክኸውን ኣይግባእን።  ንጸረ ልኡላውነት ሃገር ኣብ ዝብገሰሉ እዋን ግና በቲ ናይታ ዝቕመጣ ሃገር ሕጊ ዘፍቅዶ መሰረት ክዳነን ክፍረድን ድማ ናይ ግድን ኢዩ። ንኣብነት ኣመሪካ እንተርኢና፥ ዳርጋ ህዝቢ ናይ መላእ ከፍለዓለም ዝርከባ ሃገራት ዝሓቘፈት ኢያ። ኩሉ እኳ እንተዘይተባህለ መብዛሕትኡ መበቆሉ ብዝየገድስ ኣመሪካዊ ዜግነት ሒዙ ነታ ሃገር ብቑጠባ ይኹን ብሓሳብ ወይ እውን ብናይ ተክኖሎጂ ምዕብልና ኮታ በቲ ዘለዎ ዓቕሚ ንሃገረ ኣመሪካን ህዝባን የገልግል ኣሎ። ንሃገረ ኣመሪካ ጥራሕ ዘይኮነስ እንተላይ ንሃገሩን ንቤተሰቡን ንዕኡን ይረብሕ ኣሎ።

ንኣብነት፡ ፕረሲደንት በራክ ሑሴን ኦባማ እንተወሲድና፥ ብቡኡ ኬንያዊ፡ በዲኡ ድማ ኣመሪካዊ ኮይኑ፡ ብመብቆሉ ኣፍሪቃዊ ኢኻ ተባሂሉ መሰል ኣይተነፍገን። በታ ናይ ክብርቲ ወላዲቱ ኣመሬካዊ ዜግነት ከኣ መበቆሉ ብዘየገድስ ኣመሪካዊ ዜግነት ረኺቡ እነሆ ክሳብ ኣብ መሪሕነት ደራጃ በጺሑ እንርእዮ ዘሎና ናይ ዓይኒ ምስክር ኢዩ።

ንሕና ኤርትራውያን ድማ እዛ ሎሚ እንነብረላ ዘሎና ሃገር፥ ናይ ብዙሓት ዓሌታትን መበቆላትን ዘለዎም ስድራቤታት ዝሓቘፈት ሃገር ኢያ። ስለዚ ኣሽንኳይዶ በቡኡ ወይ በዲኡ ኤርትራዊ መወለድ ዘለዎ ብኤርትራውነት ኣሚኑ ክነብር ዝደሊ ኤርትራዊ መበቆሉ ምጽብጻብ ብፍጹም ርትዓዊ ኣይኮነን።

መጻኢት ኤርትራና እምበኣር፡ ሰላምን ምርግጋእን ዘሰፈና ሃገር ኮይና፥ ቁጠባውን፡ ማሕበራውን፡ ፖለቲካውን ክምዕብል እንተኾይኑ፥ ሰብኣዊ መሰላትን ልዕልና ሕግን ዝኸብሩሉ ባይታ ክምድመድ ኣለዎ። እዚ ባይታ እዚ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ምምስራት ስለዝኾነ ንኣሎ ዝበሃል ህዝቢ ኤርትራ ማእከሉ ዝገብር መስርሕ ኣሳታፍነት ሒዙ ክጎዓዝ ከሎ ኣብ መበቆልን፥ ዓሌትን ክምርኰስ የብሉን ማለት ኢዩ። ብናይ መበቆል ፍልልይ ዝግዛእ ሕብረተሰብ ተሓቛቚፉን ተኸባቢሩን ንኽነብር ስለዘጸግሞ ኣብ ነንሓድሕዱ ክገራጮን ክመናጨትን ኢዩ ግዜኡ ዘሕልፎ። ብዘይካ እዚ ነታ ኤርትራ እትበሃል ሃገር ፋሕፋሕ ከእትወላ ዝኽእል ሽግራት እውን ይፍጠር። እዚ ማለት፡ ህዝቢ ኤርትራ በቲ ዝሰርሖ ታሪኽን ሓርበኝነትን ድኣ ኢዩ ሃገራውነቱ እምበር ብመበቆሉ ወይ ብመንነቱ ጥራሕ ኣይኮነን። ስለዚ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራ ብመበቆል ይኹን፥ ብጂኦግራፊካዊ ኣቀማምጣን ሃይማኖትን ብምፍልላይ ነታ ሃገር ኣብ ክልተ ክመቕላ ዝኽእል ዝእንፍት ብምዃኑ ምጥንቃቕ የድሊ። ምኽንያቱ ሰላምን ቅሳነትን ዝኸልእ መድረኽ ስለዝፈጥር፥ እታ ሃገር ክትብልጽግን፥ ክትምዕብልን ዝግበኣ ብኹለንተናኣ ማለት፡ ብፍልጠት፥ ብእተሓሳስባ፡ ብምህዞ፡ ዝደኸየት ትኸውን እሞ ተሳንዩን ተኸባቢሩን ክነብር ዝኽእል ሕብረተሰብ ኣብ ክንዲ ዝፍጠር ወርትግ ኣብ ምግርጫውን ምፍልላያትን ተነቚታ ከምትነብር ይገብራ።

እሞኸ ደኣ እንታይ ክግበር ኣለዎ እንታይ ኢዩኸ እቲ ፍታሕ? ዝብል ክንምልሶ ንግደድ። ነዚ እንተዘይመሊስና ሓንቲ ስጉምቲ እኳ ትኹን ንቕድሚት ክንስጉም ኣይክንክእልን ኢና። እቲ ፍታሕ ከይዱ ከይዱ ኣብ እምንቶን ኣብ ኣተሓሳስባን እዩ። ንመበቆሉ ከም ቀንዲ መሳርሒ ገርካ ካብ ምውሳድ ምቚጣብ። ካልኣይ ነጥቢ ኣብ ናይ ሓድሕድ መናፍሓትን ምቅንጻላትን ናይ ስም ምክፋእን ደው ክብልን ሓድሕዳዊ ምክብባርን ምድምማጽን ስነስርዓት ዝመልኦ ኣገባብን ስነፍልጠታዊ ዝኾነ ፖለቲካ ምኽታል። ኣብ ዓበይቲ ሃገራዊ ጉዳያት ብተናጸል ወይ ብውልቂ ወይ እውን ካልእ ትሕተ ሃገራዊ ዝኾነ ጥርናፈ ፍታሕ ከምዘየምጽእ ተረዲእና ዓሌት ወገን ኣውራጃ ወይ መበቆል ከይተጸባጸብናን ከይፈለናን ብስም ሓንቲ ሃገር ኤርትራ ክንተሓባበርን፥ ተኸኣኢልናን ተጸዋዊርናን ምስራሕ። ከምኡ እውን ህዝቢ ኤርትራ ዓቢ ምስ ንእሽቶ ሃገራዊ ወንን ስምዒቱን፥ ፍቕሪ ሃገር ዘለዎ ሕልናን ንኸይጠፍእ ወይ ከይድምሰስ ፈላላዪ ዝኾነ ሓሳባት ካብ ምዝውታር ምቑጣብ።

ኣብ ምወዳእታ ንጹህ ኣእምሮን ንጹህ መንፈስን ክህልወናን ካብ መሃዪምነት ዝተበገሰ ኣሰራርሓን ኣተሓሳስባን ናጻ ክንከውን የድሊ። ከምኡ እውን ንመንእሰይ ወለዶ ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ወለዶ ንኽወርስ እምበር ኣንጻር እቲ ቅድሚኡ ዘነበረ ወለዶ ክጉስጐስ ወይ ክጉስጉስ የብሉን። ሓዲሽ ወለዶ ነቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ወለዶ ዘቆናጽብን ዘስተናዕቕን እንተኾይኑ እቲ ሓርበኘትን ሃገራውነትን እውን ብኸምኡ ክሃስስን ክጠፍእን ኢዩ። ስለዚ ሓዲሽ ወለዶ ኣርሒቑ ክሓስብ ክኽእል ኣለዎ፥ ኣርሒቑ ክሓስብ እንተኾይኑ ድማ በቲ ዝቐስሞ ጽጹይ ፍልጠትን ዘይተዛበዐ ታሪኽን ኢዩ። ነዚ እውን ብዝሰምዖ ጥራሕ ከይተወሰነ ነቲ ዝሰምዖ ክመራመረሉን ክድህስሶን፡ ሚዛናዊ ዝኾነ ኣረኣእያ ክህልዎን ይግባእ። ካብኡ ብዝተረፈ ኣብ ኣጉል ናይ ዕንኪላሎ ዘይስነፍልጠታዊ ተንታን እናሃብካ ወይ እናኣቕረብካ ንሓንጎል መንእስያት ምብካልን ምድንዛዝን እምበር ሃገር ክትድሕን ኣይትኽእልን።

ድራር መንታይ