ዝኸበርኩም ሽማግለ ህዝባዊ ምልዕዓል ፍራንክፎርትን ከባቢኡን
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ኣሓትን ኣሕዋትን
ብቐዳምነት እንኳዕ ናብ መበል 27 ዓመት ነጻነት በዓል ኤርትራ ኣብጻሓና እንዳበልኩ፣ ንኣሰናዳእቲ ናይዚ በዓል ሽማግለ ህዝባዊ ምልዕዓል ፍራንክፎርትን ከባቢኡን ደኺምና ከይበሉ ህዝቢ ንምርኻብን ሃገራዊ ኮነ ሰውራዊ በዓላት ኣብ ምስራዕን ምድላውን ንእትገብሮ ዘላ ጻዕርን ንተሳተፎ ተቓለስትን ከመስግን እፈቱ።
መበል 27 ዓመታት በዓል ናጽነት ኤርትራ ኣብ እነብዕለሉ ዘለና መድረኽ፡ ኣብ መንጎኹም ተረኺበ መግለጺ ንከቅርብ ንዝተገብረለይ ዕድመ እንዳኣመስገንኩ፡ ሓደ ካብ ዕላማታት ናይዚ በዓል ተራኽብና ሓስባትና ምልውዋጥን ምዝታይን ስለዝኮነ ንዘቕርብ መልእኽቲ ብናይ ሓባር ሓሳብ ከነህብትሞ ከምእንኽእል እምነተይ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ፣ ቅድሚ መግዛኣቲ ወራር ጣልያን ዋላኳ ዝተጠርነፈ ምምሕዳር እንተዘይነበሮ፣ ንኹሎም ኣብ ኤርትራ ዝኣተዉ ባዕዳውያን ገዛኣቲ መንግስታት ግን ሕራይ ኢሉ ዝቕበል ኣይነበረን። ከም ኩሎም ብድሕረት ዝተበልዑን ትምህርትን ስልጣን ዝበኮረን ህዝባታት ብምንባሩ ድማ ኣቲ ዝገብሮ ዝነበረ ተቓውሞታት ዝተወደበን ዝተጠርነፈን ብዘይምባሩ ከድምዕ ይኽእል ኣይነበረን። ብኣንጻሩ ንሓያሎይ መራሕቲ ተቓውሞ ኣሕሊፉ ዝሃበን ግዳይ ዝገበረን እዩ ነይሩ። ካባኡ ናባኡ ግን፣ ኣቲ ድሕሪ ስዕረት መንግስቲ ጣልያን ዝተላዕለ ሰልፋዊ ቀጽርታት ተጋድሎ ናብ ዝሓሸ መስርሕ ናህሪ ናይ ቃልሲ ከምዘኣተው ዝዝንጋዕ ኣይኮነን። ብፍላይ እኳ ኣብ እዋንቲ ስማዊ ፈደረሽንን ምፍራሱን ዝነበረ መዋእል ክረኤ እንከሎ ሰማዒ ዝነበሮን ዝጓሃረን መድርኽ ከምዝነበረ ታሪኽ ፖለቲካዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ይምህረና እዩ።
ይኹን እምበር፡ እዚ እውን ብሰሪቲ ዝነበሮ ምክፍፋላት ክዕወት ዘይምኽኣሉ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ብዝያዳ ንመግዛኣታዊ ሓይልታት ምቹእ ባይታ ፈጢሩ ብስዕረት ተደምደመ። ናይ መዋኣል ፍልልይ እንተዘይኮይኑ ድማ ናይ ኩሎም ገዛኣቲ መንግስታት ባህሪ ሓደ ስለዝኮነ፡ ህዝቢ ኤርትራ ሓደ ድሕሪ ሓደ ብዝኣተዉ ስርዓታት ክጭቆንን ክርገጽን፣ ሃብቱን መሬቱን ክዝመት ክብሪ መንነቱን መለለይኡን ክጋሃስን ክበርስን፡ ክሳብ ትዓስኪሩ ኣብዘይፈልጦ ሃገራትን ውግኣትን ኣደዳ ህልቂትን ሞትን ገይሮሞ እዮም።
እዚ እቲ ሓፈሻዊ ጣባያት ገዛኣቲ ኮይኑ፡ ህዝቢ ኤርትራ ግን ነቲ ብስርዓት ሃይለ ስላሰ ዝተፈጸመ ግፍዕን፣ ዝነበረ ፈደራላዊ ውዑልን ምምሕዳሩን ምፍራስ፡ ናይ ሰልፍታትን ፖለቲካዊ ምንቅስቃሳትን ምእጋድ፡ ጻዕቂ ቅትለት ንጹሃት ዜጋታትን ዘዋፈሮ ናይ ምጡቛስን ምፍልላይን ስርሒታት ክጽሮ ብዘይምኽኣሉ ናብ ብረታዊ ቃልሲ ክሰጋገር ግድን ነይሩ። ሓደ ካብ ቀንዲ መበገሲ ዕላማታት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ድማ “ምሉእ ናጽነት ኤርትራ ምርግጋጽን፡ ሓድነት መሬት ኤርትራ ምዕቃብን፡ ደሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ምቋምን” ኣብ ትሕትቲ ዝብል መርሆ እዩ ብረታዊ ተጋድሎና ካብ ኤርትራ ወጻኢ ተበጊሱ፣ ኣብ ሜዳ ድማ ብስዉእ እድሪስ ሓምድ ዓዋተ ኣብ ባሕቲ መስከረም 1961 ፈላሚ ናጽነታዊ ጥይት ዝተባርዐ። ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ብዙሓት ሓገዝቲ ደጋዊ ረቛሒታት ነይርዎ፡ ባዕላዊ ኲነታቱ ከምቲ ዝድለ ብዘይምንባሩ ኣብ ሜዳ ብዙሓት ጸገማት ተራእዮም። ካብቶም ክጥቀሱ ዝኽእሉ ልሉያት ጸገማት ሰውራና ድማ፡ ምፍንጫላትን ውግእ ሕድሕድን እዩ። ብኣንጻሩ፡ ካብ መድረኽ ናብ መድረኽ ዝድይብ ዝነበረ ናይ ምእራም ቃልሲ እንዳበረኸ፣ ህዝቢ ብሓሳብን ብግብርን እንዳተሓወሶ፡ ወታሃደራዊ ሓያልነት እንዳዓበየ መጺኡስ፡ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ናይ ቃልሲ መስርሕ ተጸሚዱ፡ ኩሉ ዝሓዞን ዘረማሰሶን ንሰውርኡ ኣበጅዩ፡ ሰፍ ዘይብል መስዋእቲ ከፊሉ ኣብ 1978 ክዛዘም ስድሪ ተሪፍዎ ዝነበረ ናጽነት ኤርትራ ብሰሪ ሓባራዊ ዕዮን ስምምዕን መራሕቲ ሰውራና ዘይምንር ተኮሊፉ፡ እንደገና ተወሳኺ መስዋኣትን ናይ ቃልሲ ዓመታት ምንዋሕን ኣጋጢሙ። ህዝቢ ኤርትራ ኮነ ተቓለስቲ ሓይልታትቱ ግን ብዘጋጠሞም ግዝያዊ ስዕረት ተስፋ ከይቈረጹ፣ ብእዋናዊ ሓያልነት ናይ መግዛኣትን ደገፍቱ መንግስታትን ከይሰንበዱ፡ ንዝያዳ ቃልስን ዓወት ብመስዋእቲ ኣብ ዳግመ ውዳቤታት ተኣትዩ፣ ጸረ መጥቃዕትታት ኣብዝተጀመረሉ እዋን እዩ፥ እቲ ንግዝይኡ ሃዲኡ ዝነበረ ውግእ ሕድሕድ ብዓማሚ መልክዑ ብፈላምነት መሪሕነት ህግሓኤን ናይ ቀረባን ናይ ርሑቑን ተሓባበርቶም፡ ካብ ዕለት 28 ነሓሰ 1980 ክሳብ ዕለት 07 ነሓሰ 1981 ዝቐጸለ ውግእ ሕድሕድ፡ ህልቂት ተቓለስቲ መንእሰያትን ብርሰት ንብረት ህዝብን ኣስዒቡ፣ ሰውራ ኤርትራ ናብ ዝኸፍአ ምድኻማትን ምፍልላይን ኣትዩ።
ድሕሪ ነዊሕ ናይ ምርብራብ ወታሃደራዊ ግጥምያታትን መስዋእትን ዲፕሎማስያዊ ቃልስታትን ኤርትራ እቲ ዘይተርፍን ግድነታውን ዝኾነ ዓወት ናይ ናጽነት ብተሳትፎ መላእ ህዝብን ሓይልታት ሰውራን ተሰንዩ፡ ብጉንበት 24.1991 ብወሳኒ ታራ ህዝባዊ ሰራዊት ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ነጻ ኮይና። ህዝቢ ደቢሉን ዓሊሉን፡ ደቁ ሓቒፉ ቅሳነትን ሰላምን ከስተማቕር ትጽቢትን ህርፋንን ገይሩ። ዓወት ናጽነት ኤርትራ ግን ከምቲ ገለ ገለ ስንኩፋትን ትምክሕትኛታትን ብህዝባዊ ግንባር ጥራሕ ዝተረጋገጸ ገይሮም ዝገልጽዎ ዘይኮነስ፡ ውህሉል ናይ 30 ዓመታት ወታሃደራዊ ዓወታት ምዃኑ ክዝንጋዕ የብሉን።
ሎሚ መበል 27 ዓመት በዓል ናጽነት ክንዝክር እንከለና፣ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ ንምብጻሕ ዝሓለፎ መሪር ናይ ቃልሲ መድረኻት፣ ዝኸፈሎ መስዋእቲ፣ ዝፈሰስ ደምን ራሃጽን፣ ዝበረሰ ንብረት፡ ዝባደመ ዓድታት፣ ዝሃለቐ ጥሪትን ንብረትን ዝተብታተነ ስድራታትን ጸብጺብካ ዝውዳእ ከምዘይኮነ ኢና ንዝክር ዘለና። ነዚ ክንዝክር ከለና ድማ ገና ክንገብሮ ዝግባኣና ዘይተረጋገጸ ዕማማት ህዝብና ኣብ ቅድሜና ምህላዉ እዩ ዘመልክትና እምበር፡ ንስለ በዓልን ዝኽርን ጥራሕ ንገብሮ ዘለና ኣይኮነን። እቲ ቃልስን መስዋኣትን መላእ ህዝብና በብዓቕሙ ዝኸፈለሉ ካብ ነበረን ካብ ኮነ ድማ፡ በዓል ናጽነት ናይ ኩልና ኤርትራውያን እምበር ናይቲ ኣብ ኣስመራ ስልጣን ጨቢጡ ህዝብን ሃገር ዘማስን ዘሎ ጉጅለ ኣይኮነን። እቶም ንምልኪ ዝድግፉ ኮነ እቶም ጸረ ምልኪ ደው ዝበልና ዜጋታት ክብሪ ናጽነት አርትራ ሓደ እዩ ዝብጻሓና፡ ፍልልይና ብኸመይ ነብዕሎን ንምንታይ ንግልገለሉን ጥራሕ እዩ ክኸውን ዝኽኣል። ንሕና እቶም ገና ኣብ ቃልሲ ዘለና፤ ንዳግማይ ቃልሲ እንዳለወሉን ሕድሪ ሰማኣታትና ተጠሊሙ ንኸይተርፍ ቃልስና እነሓድሰሉን ክኸውን ከሎ፡ ንሳቶም ግን ንምልኪ ብዘገልግል መሀውተቲ ጭርሖታትን ኣብ ባይታ ዘየሎ ፈጠርናን ገበርና ዝብል ጃህራን ፈኸራን ስለዘሕልፍዎ እዩ።
ኣብዚ ክላዓል ዝኽእል ኣገዳሲ ሕቶታት ግን፡ ህዝቢ ኤርትራ ዓስቢ ዝኸፈሎ መስዋእትን ዝሰዓበ ሕሰምን መከራን ናይ ቃልሱ ተፈድዩ ዶ? ተጠቃማይ ናይቲ ብደሙን ድኻሙን ዝተረጋገጸ ናጽነት ኮይኑ ዶ? ናይቲ ሃገርና ሃብታም እያ፤ ወርቅን ካልእ ማዕድናትን ኣለዋ፡ ወደባትና ጥራሕ የናባብረና እዩ እንዳበለ ዝሓለፎ መሪር እዋን፡ ተኻፋላይ ተፈጥራዊ ጸጋታት ኤርትራ ኮይኑ ዶ? ዝብል ኮይኑ ነዚ ሕቶታትዚ መሊስና፡ ናብ ሓድሽ መድረኽ ክንኣቱ የድልየና ነይሩን ኣሎን።
እቲ መልሲ፡ ብርግጽ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ተጠቃማይ ውጽኢት ናጽነት ኣይኮነን፡ ብናጽነት ኤርትራ ዝረብሑ ዘለዉ እቶም ንመብጻዓታት ህዝብን ቃልስታቱን ዝጠለሙ ኢሳያስን ውሑዳት ኣገልገልቱን እዮም። እዚ ግን ንዝሓለፍ ጉድለታትካ ክትምርምር፡ ስለምንታይ ኣብ ከምዚ ዝበለ ኲነታት ሃገርናን ህዝብና ወዲቁ ክትድህስስን ኣምሳይኡ ብቃልስን ግጥምያን ከተረጋግጽን እዩ ዝሕግዘካ እምበር፡ ኣብ ናጽነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ዘጣዕስ ኣይኮነን። ንሕና ንጽቡቕ ዝባሃግና ተቓለስቲ ጀብሃ ንኹን ሽዕብያ ዋላዃ ዝተፈላለየ እጃማት ይንበረና እምበር፡ ሕጂ ህዝብና ዝነብሮ ዘሎ ሃለዋት ውጽኢት ቃልስና ምዃኑ ክንግንዘብ የድልየና፡ ክሕደትን ጥልመትን ድማ ካብ ነዊሕ ክስራሓሉ ዝጸንሐ እምበር ሓድሽ ዝተጠርየ ጠባያት መንገዲ ምልኪ ኣይኮነን።
ናይ ሎሚ ጉጅለ ህግደፍ፡ ንኽሕደትን ጥልመትን ህዝባዊ ዕላማታት፤ ካብ እዋን ቃልሲ ጀሚሩ ብልሳንን መደብን ኢሳያስ ተለማሚድዎ ዝጸንሐ ኮይኑ፣ ኣብ ቃልሲ ንዝነበራ ፖለቲካዊ ሓይልታት እንተኮይኑ፡ ኣብ መጋባእያ ብጋህዲ ጽባሕ ናጽነት፡ ብኣጋጣሚ ዝኽሪ ሓደ መስከረም 1996 ኣብዝገበሮ ቃለ-ማሕተት ድማ “ንቐላዓለም እንተዘይኮይኑ፡ ብሓቂ ክንዛረብ እንተኮይኑ ህዝባዊ ግንባር ንበይኑ ተቓሊሱ እዩ ነዛ ሃገር ኣምጺእዋ” ክብል ንመላእ ህዝቢ እዩ ጥልመቱ ዘፍለጠ። ኣብዚ ኣይፋልካን ዝብል ሓያል ህዝባዊ ተቓውሞ ዘይምርካቡ ድማ፡ መጀመርታ ንተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር እዩ መሊኹ፡ ጸኒሑ ንውሽጣዊ ድኽመታት መሪሕነት ተሓኤ ተበሊጹ፡ ምስ ናይ ቀረባን ርሑቕን ግዳማዊ ሓይልታት ተማሓዝዩ ነቲ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ሰፊሕ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ህዝባዊ ምምሕዳራትን ሰሪቱ፣ ሃገራዊ ናጽነትን ፍትሕን ንምርግግጽ ዝዋደቕ ዝነበረ ግዙፍ ወታሃደራዊ ሓይሊ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሱዳን ከምዝኣቱ ዝገበረ መስርሕ፡ ጸኒሑ ኣብ መላኣ ህዝቢ ከሽካዕልል ዕድል ዝረኸበ። ሎሚ ግን፡ እቲ ብስዕረት ተሓኤ ዝታሓጐሰ ኮነ ደም ዝነብዐ ህዝቢ፡ ሓቢሩ ይሳቐን ኣብ ስደት ይነብርን ኣሎ።
ሎሚ ህዝብናን ሃገርናን ኣትይዎ ዘሎ ኩለንተናዊ ሰልሚ፣ ምዝርዛር ዘድልየና ኣይኮነን፡ ምኽንያቱ ኩልና እንፈልጦን እንነብሮን ዝለና እዩ። ካብዝሓለፈ ተማሂርና እንታይ ክንገብር ከምዝግባኣና ኢና ብዝርዝር ከንሰርዖን ክንብገሰሉን ዘለና። ምልካዊ ስርዓት ኢሳያስ ኣብ ድኽመት ደምበ ተቓውሞ እዩ ዝነብር ዘሎ፡ እቲ ክእለ ዘለዎ ድኽመት ድማ ቀሊል ክነሱ፡ ቀዳምነታት ናይ ቃልሲ ብዘይምስራዕና ዝፍጠር ዘሎ እዩ። ምጽውዋርን ምድምማጽን ስለዝጐድለና፡ ኣብ ክንዲ ብፖለቲካዊ ራኢ ብጽልእን ቅርሕንትን ፍልልያትና ስለዝዓቢ፡ ኣብ ክንዲ በቶም ንሰማማዓሎም ጉዳያት ተጊህና ኣብ ስራሕ ንኣቱ፡ ኣብቶም ዘየሰማምዑና ነገራት ሃለኽ ስለ እንብል እዩ ግዜ ናይ ቃልሲ ዝነውሕ ዘሎ፡ ብኡ መጠን ድማ ስቅያት ህዝብና ይናዋሕ ኣሎ፡ ማሕበራውን ባህላውን ምብትታንና ብኢሱ ክሳብ ንተሰዲድና እንነብረሉ ህዝብን ሃገርን ሽግር ኮይኑ ኣሎ ዝብል እምነት ኣለኒ።
ገለ እውን ምስ መንፈሳዊ እምነት ኣታሓሒዞም፡ ንዝተረግመ ህዝቢ እዩ፡ እግዝኣብሔር ሕሱም መራሒ ዝውርደሉ ብምባል ንህዝቢ ኤርትራስ ዝተረግመ ስለዝኾነ እዩ፡ ኣበስኡ በዚሑ ዝብሉ ኣለዉ። ብሸነኸይ ከምኡ ዝብል እምነት የብለይን፣ ምኽንያቱ ኣብ ሃይማኖት እንተኾነ እውን “ኣይትፍረድ ከይፍረካ” እዩ ዝብል። ክብሪ ሃይማኖትን ምእመናንን ልኡል እዩ፡ መሸፈኒ ናይ ሕመቕካ ክትገብሮ ምፍታን ግን ቅኑዕ ኣይመስለንን ኣይኮነን ድማ። ህዝቢ ኤርትራኸ እንታይ ስለዝኣበሰ እዩ ዝተረግመ ዝኸውን፡ ንመሰሉን ክብሪ ሃገሩን ስለዝተቓለሰን መስዋእቲ ስለዝኸፈለን ዲዩ መርገም ወሪድዎ ዝባሃል ዘሎ? ኣይፋሉን፡ ነቲ ፍረ ጻዕርኻ ክህብካ እየ ዝብል መልእኽቲ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ኣትሪርና ብምሓዝ ኢና፡ ነቲ ናይ ህዝብና ሕሰም ናብ ራህዋ ክንቅይሮ ዝግባኣና እምበር፡ ንሕምቀትና ድኽመትናን ብሃይማኖት ሸፊና ሓላፍነት ዝስከም ከነናድየሉ የብልናን። እዚ ኣባሃህላ እዚ ድማ፡ ኣብ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ንከይትሳተፍ ኢድካን እግርኻን ኣሲሩ፡ ስቅያት ህዝቢ ዘናውሕን፡ ምብርራይ ምልኪ ኣብ ሃገርና ዘጣጥርሕ ስለዝኮነ ክውገድ ዘለዎ ኣብሃህላ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ቃልሲ ጉድለት ገይሩ ክባሃል እንተኮይኑ፡ ወዮ ዳኣ ዕጥቂ ብረት የሸቁርሮ ነይሩ ይኸውውን እምበር፡ ብእዋኑ ከሎ ኣብ ክንዲ ንዝተጋገየ ተጋጊኻ ምባሉ፡ እታ “ንስኻትኩም የማናይ ዓይንና፡ ንሳቶም ጸጋማይ ዓይንና” እንዳበለ ንኹሉ ክመጾ ዝኽእል ስዕቤናት ጸይሩ፡ ኣራሚ ስጉምቲ ክወስድ ዘይምጽንሑ ዶኾን! ዘየብል ግን ኣይኮነን። ካብ ብጊሓቱ ጀሚሩ ክቈጻጸሮ ዘይካኣለ ሰውራ እዩ ሓደ ካብጸገማቱ ኮይኑ ሎሚ ሕሰሙ ዝፍደ ዘሎ።
በዚ ናይ ሕጂ ኵነታት ተስፋ ዝቆረጹን ዝተሰናበዱን መንእሰያት፡ ገለ እውን ብዕላማ፣ ዋላኳ ውሑድ ድምጺ ይሃልዎም እምበር ሎሚ፡ ንታሪኽ ሰውራና ብሽፍትነት፡ ንናጽነት መሬት ኤርትራ ብባርነት፡ በጃ ሃገርን ህዝብን ንዝሓለፉ ስዉኣት ንሓደ ሰብ ኢሎም ዝሞቱ ክስይሙ፡ ንልኡላውነት ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ከእትዉ ዝስምዑ ዘለዉ። ገለ ምህራትና እውን እዋናዊ ዘይኮነ ሓሳበ ርእይቶ ኣብ ምቅልቓል ምብጽሖም ንስምዕ ኣለና።
ኣብዚ ነቶም ብዘይፍላጥን ሕጽረት ተመኩሮን ኣብ ምንእኣስ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ወዲቆም ታሪኻዊ ጀግንነት ኣብ ምፍሓቚ ዝርከቡ ዘለዉ መንእሰያትን ገለ ተጋደልቲ ኔርና ባሃልትን፣ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ክትምስረት ከላ ኣብ 1960 ካብ ዝጸደቐ ገለ ካብ መበገሲ ቅዋማት መሪሕነት ላዕለዋይ ባይቶ ነዘን ሰለስተ ነጥብታት ምውካእ ኣገዳሲ መምሃሪ እመስለኒ።
- ስም ውድብ፡ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ
- ሰንደቅ ዕላማ፡ ሰንደቅ ዕላማ ናይ ተሓኤ እታ ኢትዮጵያ ዘውረደታ ናይ ኤርትራ ሰንደቅ ዕላማ
- ዕላማ፡ ምሉእ ነጻነት ምርግጋጽን፡ ሓድነት መሬት ኤርትራ ምዕቃብን፡ ደሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ምቋምን እዩ ይብል። ኣብዚ ግደን ግቡእን ኣባል ኮነ ናይ ቃልሲ ማሕላን እውን ኣልዎ። (ኣብ መርበብ ሓበረታ ፈረጀት ብ2006 ብዓረብኛ ዝተዘርግሐ፡ ብተጋዳላይ ዓብደላ ሓሰን ናብ ትግርኛ ዝተተርጎመ ሰነድ ምውካስ ይካኣል)
እዚ ከምዚ ዝኣመስለ ሕጋጋት ገይሩ ዝተበገሰ ህዝባዊ ቃልሲ ዳኣ ከመይ ገይሩ እዩ ሎሚ ሽፍትነት ዝሃባል ዘሎ ንዝብል እምባኣር፡ ዓቅሊ ጽበትን ንነገራት ኣማሳቂልካ ምርኣይን ዘበገሶ እንተዘይኮይኑ፣ መሰረት ዘለዎ ኣይኮነን፡ ካብ ታሪኽ ምምሃር ድማ ጽቡቕ እዩ። ሽፍትነት ድማ ግደፍዶ ዝተጻሕፈስ ብቓል ዝእቶ ውዑል ዘይብሉ ብናይ ብረት ዝዓጠቁ ሓያልነት ዝምራሕ ምትእኽካብ እዩ። ነቶም ኮነ ኢሎም ዝጽይቁ ግን፡ ኣብቀዳማይ ደርጃ ዝስራዕ’ኳ እንተዘይኮነ ኣብ ቃልሲ ምስዓሮም ጥራሕ እዩ ኣብ ቅድሚ ተቃለስቲ ዘሎ ምርጫ።
ብዛዕባቶም ብኮንፈደረሽንን ፈደረሽንን ምስ ኢትዮጵያ ዝሓሙ ዘለዉ እንተኮይኑ፡ እቲ ሓሳብ ኣይኮነን ዝጽላእ ዘሎ፡ ናይ ሎሚ ዛዕባና ክኸውን ይግባእዶ ኣይግባእን እዩ እቲ ዘረባ። ኣብ ቅድሜና ንህዝብን ሃገርን ዝረመሰ ክጽወር ዘይካኣል ገበናት ዝፍጽም ዘሎ ከነልግሶ ዝለና ስርዓት እንዳሃለወ ናብ ካልእ ጫሌዳ ክትዕ ንተቃወምቲ ከተኣቱ ምፍታን ብወገነይ መድረኻዊ ኮይኑ ኣይስማዓንን። ኢሳያስ እውን “ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ ትርጉም ዘይብሉ ዶብ ክንቅይሮ ኢና፡ ንናጽነት ጥራሕ ኣይተቃለስናን፡ ንሓድነት እውን ተቓሊስና ኢና ክብል ከሎን፡ ነፍሰ ይምሓር ፕረሲደትን ኢትዮጵያ ዝነበረ መለስ ዜናዊ ድማ፡ “ፈደረሽን ኮነ ክንፈደረሽን ድልየት ህዝቢ ዝተሓወሶ ኣብ መንጎ ዲሞክራስያዊ ምምሕዳር ዘለወን መንግስታት ዝግበር ውዑል/ዝምድና እዩ” ምባሉ ኣዘኻኺሩኒ። ስለዚ ኤርትራውያን ብሓፈሽ፡ ብመጀመርታ ልኡላውነት ሃገርና ኣጽኒዕና ንሓዝ፡ ሃገርና ካብ ኣደራዕ ምልኪ ህግደፍ ኣገላጊልና፣ ኣምሳያኡ ዲሞክራስያዊ ምሕደራ ነቁም፡ ድሕሪኡ ምስ ኩለን ጎረባብትና ንዝህልወና ዝምድና ክንዛረብን ክንሰርዕን እዩ ዘምሕረልና።
ድሕሪዚ ኩሉ ናይ ሎሚ መሰረታዊ ዛዕባና ግን፡ ዕላማታት ህዝብና ብከመይ ነረጋግጽ ዝብል እዩ ክኸውን ዝግባእ። ስለዚ
- መራሕቲ ጉጅለ ህግደፍ ሃገርን ህዝብን ከብርሱ፡ ባህልን ልምድን ክዝርጉ ኩሉ ዝካኣሎም ኣዋፊሮም ኣለዉ፡ ደምበ ተቓውሞ ድማ ሃገርን ህዝብን ካብ ምልኪ ንምድሓን፡ ብሓደ ወስታን ልሳንን ሓቢሩ ማዓልትን ለይትን ዘይምምካቱ ሓደ ዓብዪ ሃጓፍ ናይ ቃልሲ እዩ። ካብዞም ኣብዚ ዘለናን ኩሎም መቓልስትናን፣ ውድቀት ምልኪ ህግደፍን ናይ ስርዓት ለውጥን፡ ማሕበራዊ ፍትሕን፡ ዲሞክራስያዊ መስላትን ማዕርነትን፡ ልኡላውነት ኤርትራ ምዕቃብን ዘይደልን ዘይብህግን የብልናን። እዚ እምበኣር በበይንና ዘይኮነስ ብናይ ሓባር ጉዕዞን ተወፋይነትን ክንበጽሖ ዘለና ስለዝኮነ፡ “ዝሓለፈስ ሓለፈ፡ ኣይትድገመኒ ብዝተረፈ” ከምዝባሃል፡ እቲ ኩልና ዘይተዓወትናሉ ዝሓለፈ ኣገባብ ኣገጣጥማና፡ ሕጂ ከመይ ጌርና ናብ ዝሓደሰን ኣዕዋትን መንገዲ ንሰግር ክንሓስበሉ ዘለና እዩ። ትማሊ ንቐዳሞት ወለዲ ናጸነት ኤርትራ ኣሕሊፎም ሂቦማ፡ ዝብል ውቀሳ ነይሩና፡ ሎምን ጽባሕን ድማ ሓቢርና ህዝባዊ ሓርነት ከነረጋግጽ ዘይምኽኣልና መጻኢ ወለዶ ክወቕሰና ምዃኑ ክንዝንግዕ የብልናን።
- ህልውና ብዝሒ ውድባት፡ ኣመኽንዩ ካብ ቃልሲ ዝበኩር ክፋል ህዝቢ እውን ኣለና፡ ሓቂ እዩ፡ ዘለና ብዝሒ ውድባት የሰክፍ ይኸውን እዩ፡ እቲ ስክፍታ ግን ኣብ ጽልእን ቅርሕንትን ናይ ሰባት ዝተሰረተ ምፍልላያት ክከውን ከሎ እምበር፡ ብፖለቲካዊ ራእይ እንተኮይኑ ክታዓረቕ ስለዝኽእል እንተዋሓደ ሓቢርካ ትሰርሓሉ መደባት ክትገብር ስለዝካኣል ጸገም ኣይምነበሮን። መመኽነይታ ንብኹራት ካብ ቃልሲ ግን ክኸውን የብሉን።
- ዝተተርነፈን ብሓደ ዝሰርሕን ደምብ ተቓውሞ እንተዝህሉ ድማ፡ ሓያልን በዳህን ሓቐይና ዝኮነ ናጻ በርጌሳውያን ማሕበራት፡ ዝተወደበን ኣድማዕን ናይ ዜና ማዕከናት፡ ኣብ ዲፕሎማስያዊ ዓለም ኣፈኛ ደምበ ተቓውሞ ክኸውን ዝኽእል ኣካላት ምሃለወ እሞ፡ ኣድማዕነት ቃልሲ ምስተረጋገጸ።
- ተቓውሞ ክስስንን ክዓብን ድማ እነልዕሎም ጭርሖታት ናይ ቃልሲ፡ ኣሩማትን ሳሓብትን ክኾኑ ይግባእ፡ ነጸግትን ንሰባት ዘርሕቑን ክኾኑ ኣይግባእን።
እዚ ካብቶም ህሉዋት ዝጥቀሱ ሕጽረታት ደምበ ተቓውሞ ኮይኖም፡ ንሎሚ ብውሑዳት ናይ ሓባር ነጥብታት ተበጊስና፡ በብእዋኑ ሕጽረታትና እንዳመላኣና ክንከይድ ዝካኣል እመስለኒ።
ክብርን ዘልኣለማዊ ዝኽርን ንስዉኣት ኤርትራ፡
ናጻ ኤርትራ ትንበር፡
ዓወት ንቃልሲ ውጹዕ ህዝብና፡
ስለ ዝሰማዕኩምኒ ደጊመ የመስግን
02.06.2018
“ንሕና” ዝብል ቃል ሓፈሻዊ ኮይኑ ብዝኾነ መልክዕ ተኣኪብካ መንነትካ እትገልጸሉ ኣጸዋውዓ እዩ። ንሕና ናይ ብዙሕ ኣነታት እኩብ ድምር ኮይኑ፡ ካብ በይንኻ ዝያዳ ዓቕምን ሓይልን ዝፈጥር እዩ። ሕጂ ንሕና ንብል ዘለና ከኣ ከም ኤርትራውያን ብሓፈሻ ከም ናይ ለውጢ ሓይልታት ድማ ብፍላይማለትና እዩ። ከባቢ ካብ ዝተወሰነ ዘለኻሉ ኩርናዕ ጀሚሩ ክሳብ ሰፊሕ ሃገራዊ ኩርናዕ እትገልጸሉ ኣበሃህላ እዩ። መንበሪኻን ናይ ስራሕ ወይ ናይ ትምህርቲ ቦታኻ ዝርከቦ ከባቢ እውን እትገልጸሉ እዩ። ኣብዚ ጽሑፍ ከባቢና ክንብል እንከለና ግና ከባቢ ሃገርና ኤርትራ ማለትና እዩ።
ከባቢና ከባቢ ቀይሕ ባሕሪ ወይ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብተፈጥሮኣዊ ጸጋታት ይኹን ክሳዳዊ ኣቀማምጣ፥ ምቹእን ተሃራፍን ምዃኑ ዝሓለፈ ታሪኹ ይኹን ህልዊ ኩነታቱ ዝምስክሮ እዩ። እዚ ውቅቡነት ከባቢና ዝፈጠሮ ዝሓለፈ ዓለም ለኻዊ ቆላሕታ ዝሰዓበ ምስሕሓባት እውን ናይዚ ኣብነትዩ። ከባቢና ምስቲ ኩለመዳያዊ ተበሃግነቱ ተተሓሒዙ ዝመጽእ ጸገማትን ግጭታትን ከም ዘለዎ ከኣ ኣብ ዛንታ ከይከድና ሕጂ ዘሎ ኩነታት መስካሪ እዩ። ከምቲ ወለድና “ጽብቕትን ዕይንትን” ዝብልዎ ኮይኑ፡ እዚ ከባቢ ክንድቲ ምቹእነቱ ነበርቱ ተጠቀምትን ቅሱናትን ኣይኮናን። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ ዓብላሊ መግለጺ ከባቢና መግዛእቲ፡ ዝተናወሐ ናይ መሰል ቃልሲ፡ ግጭታትን ዘይርጉእ ምምሕዳራትን ኮይኑ ጸኒሑ። ሕጂ እውን እቲ ቅልውላው ደኣ መልክዑ ቀይሩ ዘቤታዊ ኮይኑ እምበር፡ ንኤርትራ፡ ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ደቡብ ሱዳን፡ የመን … ወዘተ ሃሰስ እንተበልካ ኩነታት ከባቢና እተራጥጠሉ ኣይኮነን። ጉዳይ ኤርትራ ከኣ ድምጺ ተኹሲ ዘይስመዓሉ ኮይኑ ብትሕዝቶኡ ግና ጽዕጹዕ ድምጺ ዘይብሉ ናይ ሕሳባት ተኹሲ ዝካየደሉ ዘይቅሱን ኩነታት ኮይኑ ዘሎ እዩ።
ከምቲ ቀደም እውን “እንተ ክትድቅስ ጐረቤትካ ይደቅስ” ዝበሃል፡ ኣብዚ ንርከበሉ ዘለና መዋእል ኣብ ሓደ ሃገር ዝፍጠር ቅሳነት ኮነ ህውከት ኣብታ ሃገር ተደሪቱ ዝተርፍ ዘይኮነ፡ ናብቲ ከባቢኡ ክፈስስ ናይ ግድን እዩ። ስለዚ ዘለናዮ ከባብያዊ ይኹን ዓለማዊ ኩነታት ገዛኻ ዓጺኻ ክጥዕመካ ይኹን ክኸፍኣካ እንከሎ በይንኻ ትስሕቀሉ ወይ እትቁዝመሉ ዘይኮነ ከባብያዊ ምጽልላው ኣብ ዝሓየለሉ እዋን ኢና ንርከብ ዘለና። ኩሉ ዝምድናዊ ስለ ዝኾነ ከባቢና ክንብል እንከለና ሰፊሕ ስለ ዝኾነ “ካብ እመት ስድሪ ኣላታ” ከም ዝበሃል፥ ኤርትራን ህዝባን ምስ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዘለዎም ምጽልላው ዝያዳ ኩሉ ዝስራዕ እዩ። ኣብ ሃገርና ቅሳነት ክረጋገጽ ምስዞም ሃገራትን ህዝብታትን ዝህልወና ዝምድና ወሳኒ ክንዲ ምዃኑ፡ ብቐንዱ ውሑስ ከባቢ ንምርግጋጽ እቲ ጻዕሪ ካብዚ ናይ ቀረባ ከባቢ ክጅምር ናይ ግድን እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ኤርትራ ምስ ክልቲአን ጐረባብቲ ሃገራት ዘላቶ ሃለዋት ሕማቕን ሓደገኛን ምዃኑ ናይ ብዙሓት ሚድያታትን ፖለቲከኛታትን መዛረቢ ኣጀንዳ ኮይኑ ዘሎ ተባራዒ ዛዕባ እዩ። ንኤርትራ ዝመርሕ ዘሎ ጉጅለ “ሕሰም ኮነ ራህዋ ህዝበይ፡ ናተይ ሕሰምን ራህዋን እዩ” ብዝብል ቅኒት ስለ ዘይምራሕ፡ ነዚ ኩነታት ከምዘይግደሰሉ ጥራይ ዘይኮነ ከምዘይዛረበሉ ተዓዚብና ኣለና። ናይዚ ዝሓለፈ መበል 27 ዓመት ናጽነት ኤርትራ፡ መደረ ኣቶ ኢሳይያስ ነዚ ዘመልክት እዩ። ብመሰረቱ ከምቲ “ላምሲ ፍርቂ ጐና ሰቢሓ ፍርቂ ጐና ኣይትዓብርን እያ” ዝበሃል፡ ሓደ ባዕሉ ንህዝቡ ዝጭቁን መንግስቲ፡ ብናይ ህዝቡን ከባቡኡን ዝምድና ክግደስ እትጽበዮ ኣይኮነን። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ስልጣን ንምቕጻልን ንጉጅላዊ ረብሓኡን ዘገልግል ዝምድና ክፈጥር ኣይንቀሳቐስን ማለት ኣይኮነን። ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብዘይኣፍልጦ ህዝብን ሕጋዊ ስርዓትን ኣብ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ናይ ወጻኢ ወታደራዊ መደበራት ክፈቅድን እናሻዕ ናብ ዓንገልቱ ዝገብሮ ውሽጡ እንታይ ምዃኑ ዘይፍለጥ መገሻታትን ከኣ ነዚ ዝምልከት እዩ።
ከምቲ ኩሉ ግዜ እንብሎ፡ ሎሚ ጉዳይ ኤርትራ ኣብ ውሽጣ ኮነ ምስ ከባቢ ዘላትሉ ሃለዋት ነቲ ኮነ ኢሉ ዘጽቀጠ ጉጅለ ገዲፍናሉ፡ ኣብ ናይ ተዓዛቢ ቦታ እንቕመጠሉ ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ኣብዚ ዝኸይድ ዘሎ ምግማቱ ዘጸግም ናይ ብዙሓት ሰብ ፍሉይ ድሌት ምቁርቛስ ድምጽና ከነስምዕ ግድነት እዩ። ኣብዚ ኤርትራ ከመይ ክትዋሳእ ይግበኣ ዝብል ሰፊሕን ንናይዚ ዓውዲዚ ክኢላታት ዝግደፍን ኮይኑ፡ ጉዳያት ከባቢና ደም ብዘይፋስስ ፡ልዕልናን ቀያድነትን ሕጊ ብዘውሕስ ናይ ህዝብታት ረብሓን ቀጻሊ ሰላምን ብዘረጋግጽ ምሓዙ ዝብል ምላሽ ንኹልና ዘረዳድኣና ሓሳብ ከም ዝኸውን ፍሉጥ እዩ። ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ኣዛራራብነቱ ክብ ለጠቕ ክብል ዝጸንሐን ዘሎን ናይ “ኣይሰላም ኣይውግእ” ኩነታት እውን ብከምዚ ዝተጠቕሰ ኣገባብዩ ክምዘን ዝግበኦ። እዚ ኣገባብ ከኣ እዩ ንሰዓራይን ተሰዓራይን ዘየጉልሕ ናይ ክልቲኡ ህዝብታት ረብሓን ቀጻሊ ሰላምን ዘውሕስ። ናይዚ ጉዳይዚ ምፍታሕን ዘይምፍታሕን ንክልቲኡ ወገናት ብማዕረ ዝጸሉ እምበር ሓደ እቲ ጉዳይ ፍታሕ ብምርካብ እቲ ካልእ ድማ እቲ ጉዳይ ብዘይምፍታሑ ዝርብሑ ኣይኮኑን። ሓደ ንረብሓ እቲ ካልእ ሰጊሩ ፍታሕ ከምጽእ ምፍታን እውን ናብ ቀጻሊ ርግኣት ዘብጽሕ ኣይኮነን።
ከባቢና ኣብ ምርግጋእን ውሽጣዊ ኤርትራዊ ኩነታትና ምጥጣሕን ሓደን ክልተን ምዃኖም ምስትብሃል ኣገዳሲ እዩ። ሓደ ዝግበሮም እቲ ሓደ ነቲ ሓደ ኣዝዩ ስለ ዝጸልዎ እዩ። ክልተ ዝገብሮም ከኣ እቲ ሓደ ስለ ዝተፈትሐ እቲ ካልእውን ከምርዱእ ይፍታሕ ማለት ስለ ዘይኮነ። ንኣብነት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ኩነታት ምስ ዝፍታሕ ብኡ ንብኡ ኣብ ኤርትራ ሰላም፡ ዲሞክራስን ልምዓትን ኮታ ልዕልና ሕግን ህዝብን ንምርግጋጽ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ የብቅዕ ማለት ኣይኮነን። ግን ናይቲ ሓደ ጉዳይ ምፍታሕ እቲ ሓደ ንክፍታሕ ኣየቀላጥፎን ማለት ኣይኮነን። ንኣብነት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ኩነታት በቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ መንፈስ ኣብ ዝፍተሓሉ ግዜ ጉጅለ ህግደፍ ተሓቢእሉ ዘሎ መጋረጃ ተቐንጢጡ እቲ በዚ ተገልቢቡ ዘሎ ህዝብዊ ሕቶታት ዝያዳ ኣብ ኣደባባይ ከም ዝወጽእ ፍሉጥ እዩ። እቲ ቀንዲ ጉዳይ እምበኣር ብደረጃ ሃገርና ኮነ፡ ብደረጃ ከባቢና እቲ እንምነዮ ለውጢ ክረጋገጽ፡ ናይ ካልኦት ኢድ ምጽባይ ዘይኮነ፡ ንሕና እውን ክንድቲ ከነብርክቶ ዝግበኣና ከነበርክትን ድምጽና ከነስምዕን ዝግበኣና ሰብ ጉዳይ ምዃና ምስትውዓል ከድልየና’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራ እቲ ቅያ ስርሒታቱ ናብ ዓወት ዘብጸሖ ነጥቢ እንተልዩ ሃገራዊ ስምዒት እዩ። እዚ ሃገራዊ ስምዒት እዚ ግን ሱቕ ኢልካ ብሃቦ ተረከቦ ዝመጸ ዘይኮነ ሓባራዊ ታሪኽ ብምስራሕ፡ ነዛ ሃገር ብዘይ ኣፈላላይ ከድሕንዋ ድግድጊት ስለዝተዓጥቁ እዩ። ሽዑ ከምዚ ሎሚ ብኣውራጃ፥ ብሃይማኖት ወይ እውን ብብሄር ተፈላሊዮም ነይሮም እንተዝኾኑ እዛ ሎሚ ካብ ኣፍ ሓራግጽ መግዛእቲ ተላቒቓ ዘላ ሃገር ኣይምተላቐቐትን ነይራ። ልክዕ እዩ መብዛሕትኡ ህዝቢ ኤርትራ ነዛ ናይ ሎሚ ሃገርና ምስቲ ናይ ዝሓለፉ መግዛእትታት ከወዳድሩ ከለዉ፥ ሓደ ካብቲ ሓደ ዝበላለጸሉ መግለጺ ይህቡ እዮም። ንኣብነት “ግዝኣት ቱርኪ” ክብሉ ንሰምዕ ነርና ንኸውን። እዚ ማለት ቱርኪ ሕማቕ ከምዝነበረ ዝሕብር እዩ። ንጣልያን፥ ንእንግሊዝ፥ ንኢትዮጵያ፥ ንኹሎም ነናቶም እንተስ ብእወንታ ወይ ኣሉታ መግለጺ ኣለዎም።
ሃገርና ካብዚኦም ናጻ ምዃና፥ ግን ከኣ እቲ ህዝቢ ዝመሓደረሉ ምሕደራ ምስዞም ዝተጠቐሱ መግዛእቲ ብምውድዳር ዋላ ሓንቲ ዝፍለ ነጥቢ የብሉን። እታ እንኮ ነጥቢ እታ ንፈትዋ ሃገርና ብደም ደቅናን ኣሕዋትናን ዝተረጋገጸ ዋንነት ህዝቢ ምዃና እዩ። እቲ ውጽኢት ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ነሲቡ (ትዕድልቱ) ስለዝኾነ ብናይ ምልኪ ስርዓት ተዛዚሙ። እዚ ከኣ ሃገርናን ህዝብናን ካብ ባዕዳዊ ኣርዑት ኣብ ናይ ወዲ ሃገር ኣርዑት ምውዳቓ እዩ ዘመልክት። ስለምንታይ እያ ኤርትራ ካብቲ ኩሉ መዓት ንኽትወጽእ ንሰላሳ ዓመታት ደማዊ ኲናት ኣካያዳ ኣብ ጨቋኒ ስርዓት ወዲቓ? ዝብል ከቢድ ሕቶ ክቕልቀል ይኽእል እዩ። ምስኡ ሕውስ ኣቢልካ ድማ ናይ መን ሕመቕ እዩ ኣብዚ ኣውዲቕዋ ዝብል ውን ኣብ ኣእምሮ ለባማት ቅጅል ይብል ይኸውን፥ ክብል ድማ ናይ ግድን እዩ እምበር።
ጭቁን ሕዝቢ፥ ንነፍሱ፡ ንሃገሩን ንህዝቡን ሓራ ከውጽእን፥ ሰላም፡ ርግኣትን ፍትሕን ከንግስን እዩ ዝቃለስ። እቲ ጭቁን ህዝቢ ግን ድሕሪ ዓወት እንታይ ዓይነት ምሕድራ እዩ ዘዋጽኦ ከይተመራመረሉ ስለዝተጓዕዘ እቲ ውጽኢት ወይ ንጥቕሙ ወይ ኣንጻሩ ክኸውን ዝኽእል ነሲብ (ትዕድልቲ) ኢዩ። ነዚ ከኣ ንፍቶ ንጽላእ ክንቅበሎ ዝግበኣና እዩ። ስለዚ ነቲ ሰውራ ዝጨወየ መሓውራት ኣብ ምልጋስ ክንዲ ምቅላስ ብዛዕባ እቲ ኣሉታዊ ውጽኢት ክንቁዝም ንውዕልን ንሓድርን ኣሎና። እዚ ጥራሕ ዘይኮነ ነቲ ስርዓት እነልግሰሉ ኣገባብ እውን ብምፍልላይና ኣብ ዘየሳኒ ውደባታት ክንወዳደብ ንርከብ። እዚ ግን ነቲ ስርዓት ኣስመራ ብምንም ዓይነት ዝሃስዮ ኣይኮነን። እኳ ደኣ ንሱ ባዕሉ መታን እቲ ደምበ ተቓውሞ ኣብ ነንሓድሕዱ ምትእምማን ከጥፍእ ነዳዲ ይንስንሰሉ።
ንኣብነት ኣብ ዝሓለፉ ሸሞንተ ዓመታት ኣብ ፓልቶክ ተቓወምቲ መሲሎም ንደምበ ተቓውሞ ዘየሳኒ ዝነዝሕዎ ዝነበሩ መናፍሓት ተመሊሶም ናብቲ ስርዓት ኢዶም ዝሃቡ ብዙሓት እዮም። ካብቲ ዝውንጭፍዎ ዝነበሩ መናፍሓት ሓደ “ውድባት ኣይረብሓን እየን፥ ሰሚረን ዘይቃለሳ፥ ውድባት ንስልጣን እየን ዝቃለሳ፥ እዛ ባንደራ ናትና ኣይኮነትን፥ ኤርትራ ናጻ ዝወጸትሉ ዕለት ምኽባር ኣየድልን፡ ስውኣት ምልኪ ንምንጋስ እዮም ተቓሊሶም ወዘተ” ዝብሉ ሓረጋት እዮም። እቲ ደምበ ተቓውሞ ድማ ነዘን ሓረጋት ትቕብል ኣቢሉ ኣብ ነንሓድሕዱ ይጠቓቓዕ።
እቲ ብታሕተታሕቲ ዝፍንውዎ ግን፡ ከምቲ ልዕል ኢሉ ዝተገልጸ፡ እቶም ዘርጋሕቲ፡ ተመሊሶም ናብቲ ስርዓት ኢዶም ክህቡ ከለዉ፡ በቲ ስርዓት ዝተዋህቦም መምርሒ ኣተግቢሮም ከም ዝወድኡ እዩ ዘመልክት። ገሊኡ ተቓዋማይ ፈሊጡ ዲዩ ከይፈለጠ፡ እቶም ካብ ኣርበዓታት ኣትሒዞም ሃገርና ኤርትራ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ናጻ ሃገር ንኽትከውን ዝተሰውኡ ከም ጠላማት፥ ጨቈንቲ፥ ንባርነት ከምተቓለሱ ኢሎም ይገልጽዎም። ኣብ ዓለም ካብ ኣሉታ ናጻ ኮይኑ ብኣወንታ ጥራይ ዝተደምደመ ታሪኽ ክሳብ ለይቲ ሎሚ የለን።
ስለዚ፡ ንታሪኽካ ብኹሉ እወንትኡን ኣሉታኡን ተቐቢልካ አቲ ናብ ኣሉታዊ ሸነኽ ዘብጸሐ ንከይድገም ምእራም ተሪፉ ሃገርን ስርዓትን ሓደ ከምዘይኮኑ ክንርዳእ ተጸጊምና ዘሎና ንመስል፡፥ ከምኡ እውን ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ሓቢሩ ዝተጐናጸፎ ልኡላውነት ሃገርና ብምኽሓድ ሎሚ ብዘይካ ንወገንካ ጠርኒፍካ እምበር ናይ ሓባር ቃልሲ ዝበሃል ከምዘይእመን እውን ኢዩ ዘመልክት። ስለዚ ደምበ ተቓውሞ ነቲ ስርዓት ኢሰያስ ዝደልዮ ናይ ምፍልላይን፥ ምጥርጣራትን፥ ዘይምትእምማንን ምስፋን ግርም ገይሩ ይፍጸመሉ ኣሎ። እዚ ማለት ደድሕሪ ስትራተጂ ጨቋኒ ስርዓት ኢሰያስ ብምኻድና ንዕምሪ ምልኪ ነናውሖ ምህላውና ክንዝንግዕ ኣይግባእን።
ሽወደናዊ ኤርትራዊ ባህላዊ ምሕዝነት ማሕበር ዝኽሪ መዓልቲ ነጻነት ሃገርና ኤርትራን ዓመታዊ ጉባኤን ኣካይዱ።
Tuesday, 29 May 2018 10:05 Written by ጸሃየ ቀለታ 
ብዕለት 24 ግንቦት 2018 ዓ.ም.ፈ. ካብ ሰዓት 18.00 ድ.ቀ. ጀሚሩ ክሳብ ሰዓት 20.00 ድ.ቀ ኣብ ሓዲሽ ሎካል ሽወደናዊ ኤርትራዊ ባህላዊ ምሕዝነት ማሕበር ብሙቅ ኣገባብ ዝኽሪ መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ መበል 27 ዓመትን 2ይ ዓመታዊ ጉባኤ ማሕበርን ኣካይዶም። ልክዕ ሰዓት 18.00 ኣቦ ወንበር ሽ.ኤ.ባ.ም.ማ. ኣቶ ቶማስ ማንግሶን ናይ ቅንቋዕ ደሓን መኣእኩም ኢሉ፡ ንመበል 27 ዓመት ዝኽሪ መዓልቲ ናጽነት ፍትውቲ ሃገርና ዘሎዎ ሰናይ ምንዮት ገሊጹ ፡ንሓው ጸሃየ ቀለታ ሓጺር መግለጺ ንዕዉት ዝኽሪ ነጻነት ኤርትራ ንክህብ ዕድል ሃቦ። ሓው ጸሃየ ቀለታ ኣብ መድረኽ ምስ መጸ፡ ካብ ኣባል ፓርላማ ሃገር ናይ ማሕበራዊ ዲሞክራስያዊ ሰልፊ ሃገር ሽወደን ወ/ሮ ሻዲየ ሄይዳሪ ምስ በዓል ቤታ ኣቶ ዲያኮ ሸይክ ዕታር ቀይሕ ጽገረዳ ዕንባባ ናይ እንቋዕ ኣብቅዕኩም ብምባል ኣበርኪቶም።
ማሕበር ሰላም ደቂ ኣንስትዮ ሽወደን እውን ሰናይ ምንዮተን ንምግላጽ ወይዘሮ ቲት ጻዕዳ ዕታር ዕንባባብ ጽገረዳ ኣበርከታ። ሓው ጸሃየ ቀለታ ንኣጋይሽን ንተሳተፍትቲ ኣሕዋት ኤርትራውያን ኣመስጊኑ ንዝኽሪ መበል 27 ዓመት ዝኽሪ መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ ሎሚ ክገልጻ እንተኮይነ እቲ ዘይሕለል መስተንክር ቃልሲ ዝተኸፍሎ መስዋእትን ስንክልናን ምዝንባልን ክዝክር ከሎኹ ፡ ዋላ እኳ ልዕልቲ ሃገርን ተፈላጥነትን ኣብ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ትኹን፡ እቲ ተባዕ ሓያል ህዝቢ ኤርትራ ደቁ ገልበቱ ንዋቱ ሂቡ ዘምጸኣ ሃገር ሰላምን ቅሱን ናብራ ተሓሪምዎ ብጨቋኒ ስርዓት ህግደፍ ተጠሊሙ መሰሉ ተሰሪቁ ህዝቢ ኣደዳ ስደት፡ ዝተወልደ መንእሰይ ናብ መጨረስታ ኣልቦ ግዱድ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ተጸሚዱ፡ ኣብ ክንዲ ናጽነት ባርነት እዩ እንተበኩ ካብ ሓቂ ኣይረሓቅኩን ኢሉ። ኣስዒቡ ነዚ ዝብሎ ዘሎኹ ብሩህ መረጋገጺ ከኣ እዞም ኣብዚ ዘሎዉ መንእሰያትን ተርፍ ሰሃራ፡ ሲናይ፡ ሃልቂ ውቅያኖስ ፡ ተረፍ ዕዳጋ መሳጋግርቲ ነጋዶ ደቂ ሰባት ዝኮኑ ምሳና እኔዉ፡ ሎሚ 29 ጋዜጠኛታት፡ 11 ሚንስተራት ኣሽሓት መንእሰያት ኣረገውቲ ኣብ 364 ቤት ማእሰርቲ ብኢሰብኣዊ ግናይ ኣታአሓሕዛ ኣብ ትሕቲ ምድሪ ተቀፊዶም ዘሎዉ እንሆ ዳርጋ 20 ዓመታት ይቃራረቡ ኣሎዉ ፡ ብምባል ጌና ንሓርነትን ሕብረተሰባዊ ማዕርነትን ንዝተጠልመ ሃገራዊ ክብርን መሰልን ንምምላስ ኣብ ዳግማይ ቃልሲ ኣሎና ኢሉ። ክሳብ ኣብ ሃገር ሽወደንን ኣብ ስደት ዘሎዉ ኤርትርውያን እውን እቲ ስርዓት ካብ ሕጊ ወጻኢ ዝኮነ ቀረጽ ገንዘብ 2% ንምዝማዝ ጌና ይቅጽል ንምባል እዛ ኣብዚ ዘላ ብትግርኛን ዓረብን ተጻሒፋ ዘላ መሪሕ ጭርሖና ( ሓርነታዊ ቃልስና ክዕወት ዘተ ብዘይቅድመ ኩነት!!! ) ተኸቲና ፋሕተርተር ብምባል ኣብ ስሩዕ ቃልሲ ኣሎና ክብል መግለጺኡ ዛዘመ። ኣባል ባይቶ ሃገረ ሽወደን ወ/ሮ ሻዲየ እቲ ጉዳይ ከም እትፈልጦን ኣብ ባይቶ እውን ከም ዝተዛረብሉ ንናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚንስተር ወ/ሮ ማርጎት ዋልስትሮም ከም ዘማሓላለፍዎ ሓቢራ። ድሕሪኡ ኣቦ ወንበር ማሕበር ኣቶ ቶማስ ማንግሶን ናይ መበል 27 ዓመት ዝተጻሕፋ ቶርታ ቆሪጹ ንጋይሽ ብምዕዳል ተቀሪቡ ዝነበረ ሙቁር መግቢ ሕንባሻ ቅጫ ብምሉኣቶም ኣጋይሽ ቀሲሞም ናይ ዝኽሪ ነጻነት ኣከባብራ ተዛዘመ። ቀጺሉ 2ይ ጉባኤ ማሕበር ብስሩዕ ኣገባብ ዝተፈጸሙ ንጥፈታትን ገንዘባዊ ጸብጻብ ሰነዳቶም ኣርጊኦም ብዲምክራስያዊ ኣገባብ መሪሕነት ንዓመተ 2018 /2019 እትመርሕ 7 ዝኣባላታ ሽማገለ መሪጾም ጉባኤ ኣብ ጊዜኡ ሰዓት 20.00 ዛዚሞም።
ብዛዕባ ኣመጻጽኣን ምዕባለን ኤርትራን ኤርትራዊ ሃገራውነትን ብዙሕ እዩ ዝበሃል። እቲ ክሳብ ሕጂ ን ኢትዮጵያናውነት ዘመላኽዕን ዝጣበቅን ትረኻ: ንሃገርነት ኤርትራ ብፍጹም ነጻጊ ካብ ሙዃኑ ዝተበገሰ ምኽንያት: እቲ ፍጻሜ ዘይፍትሓዊ እዩ ንዝብል መትከሎም ብ "ቅድሚ ጣልያን እኮ ኤርትራ ትበሃል ሃገር ኣይነበረትን" ዝብል ምጉት ብምልዓል ከም ሓንቲ ክፋል ኢትዮጵያ ዝነበረት እሞ: ጣልያን ቆንጪሉ ዝወሰዳ ጉዚ ክጠቅስዋ ህርድግ ክብሉ ይረኣዩ እዮም። ብርግጽ እዛ ናይ ሎሚ ዶባዊ ቅርጺ ዘለዋ ኤርትራ ቅድሚ መግዛእቲ ጥልያን ኣይነበረትን። ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነት ግን: ብመሰረቱ ሃገራት ኣፍሪቃ ቅድሚ መግዛእታዊ ውሳኔን ምሕንጻጽን ዶባተን: በዚ ሎሚ እንፈልጠን ክውንነት ኣይነበራን።
ብዙሓት ተመራመርቲ ታሪኽን ፓለቲካን: ምጅማር ሃገርነትን ሃገራውነትን ኣብ ዓለም ኣብዚ ዝሓለፈ 400 ዓመታት ዝጀመረ ተርእዮ ሙኻኑ ይድምድሙ እዮም። እተን ናይ መጀመርያ ከም ሃገር ርእሰን ዝፈለጣ ሃገራት ኣውሮጳ ክኾና ከለዋ: ዝተኸተላኦ ናይ መግዛእቲ ጎደና: ን ገዚፍ ክፋል ኣመሪካ ኣስያ ዓረባዊ ዓለምን ኣፍሪቃን ድሒረን ናብዚ ኣምር ክመጻ ደሪኹ። ውሩይ ተመራማሪ ታሪኽ ኤርትራዊ ኣለምሰገድ ተስፋይ ኣብታ "ኤርትራ: ካብ ፈደረሽን ናብ ጎበጣን ሰውራን 1956–1962" ዘረእስታ መጽሓፉ ኣምር ሃገራዉነት ውጽኢት ምርምር በነዲክ ኣንደርሰን ዝተባህለ ተማራማሪ ብምጥቃስ: ሃገራውነት ናይ ቀረባ እዋን ዘመናዊ ተርእዮ ክነሱ ኩሎም ሃገራውያን ናን ናይ ጥንቲ ኣመጻጽኣ ማሕበረ ኮሞም ከምዝመልስዎ ይገልጽ። ኤርትራዊ ፉኣድ መኪ ነዚ ብ ኣደርሰን ዝተገልጸ ንምሩጓድ: ኤርትራዊ ሃገራዉነትን ሃገርነትን: ቅድሚ ምምጻእ መግዛእቲ ኢጣልያ ከም ሃገር ስለዘይነበረት: ንሶም ዳህሲሶም ክረኽብዋ ትጽበ ከምዝነበረት ጌርካ ምውሳዳ ጌጋ እዩ ይብል። ስለዚ ታሪኽ ኤርትራዊ ሃገራውነት ክጸሓፍ ተኾይኑ: ከም ናይ ጥንቲ ካብ ምርኣዩ: ከም ሓደ መስርሕ ናይ ማሕበራዊ: ፓለቲካውን ታሪኻውን ህንጸት ምርድኡ ዝበለጸ እዩ ይብል። ነዚ ታሪኻዊ ህንጽት ንምርድኡን ገዛእ ታሪኽናን ሃገራውነትናን ንምምዕባል ክሕግዙና ዝኽእሉን ናይ ዝሓለፉ 500 ዓመታት ተርእዮ ምስ እንድህስስ: ምምስራት ባሕሪ ነጋሽ: መግዛእቲ ጥልያን: ምምሕዳር እንግሊዝ: ታሪኽ ስናዕ(artificial) ፈደረሽን: ጎበጣ ኢትዮጵያን ብዓቢኡ ከኣ ሰውራዊ ጉዕዞን ኣኺሎም ዝተርፉ ኣብነታት እዮም። ከምቲ ታሪኽ ብዙሓት ሃገራት ኣብ ሓደ እዋን ምስ ነቲ መድረኽ ዘደንፍዐ ተርእዮ ምብጋሱ: መስመር ታሪኽ ኣመሰራርታ ኤርትራዊ ማሕበረሰብ ካብዚ መስመር ዝወጽእ ኣይኮነን። እዚ ነቲ ኣብ ምዝዛም መግዛእቲ ኣውሮጳውያን ኣብ ኣፍሪቃ: ከም ሃገር ክቀውም መሰል ኣለኒ ዝበለ ሕብረተሰብ ኤርትራ እኹል ድሕረባይታ እዩ።
ሃጸያዊን ፋሽሽታውን መግዛእታዊ ዘመን ኣውሮጳውያን ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ ዘብቀዓሉ ዓመታት ብፍላይ ኣብ 50ታት እምበኣር: ኤርትራ ከም ካልኦት ኩለን ናጽነተን ዝረኸባ ሃገራት ናጻን ልኡላዊትን ሃገር ክትከውን ኔሩዋ። እዚ ንረብሓ ሓያላን ምዕራባውያን ሃገራት ኣካታዒ ምንባሩን: ብቀንዱ ውን ተቀባልነት ስለዘይረኸበን: ድምጽን ድሌትን ህዝቢ ኤርትራ ብምርጋጽን ጸማም እዝኒ ብምሃብን ብ1952 ንታሪኽ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ በሰላ ዝፈጠረ ውሳኔ ብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተዋሂቡ። ነቲ ብጉልባብ ፈደረሽን ዘተኸወለ: ግን ከኣ ፓለቲካዊ:ማሕበራዊን ቁጠባውን መዳዩ ኣብ ፍጹም ምምሕዳርን ምልኪን ንግስነት ኢትዮጵያ ዝሸመመ ጉዕዞን ሃለዋትን ሃገር እምብይታ ብምስማዕ: ኣብቲ መጀመርያ ብሰለማዊ ቀልሲ: ድሒሩ ከኣ ናብቲ ናይ መወዳእታ ኣማራጺ ዝተወስደ ብረታዊ ቃልሲ ክሰጋገር ኔርዎ። እቲ ኣብ ክሊ ዶባት ናይ ሎሚ ኤርትራ ዝነብር ዝነበረ ህዝቢ ዝዓገበሉ ዝዓበየን ቀንድን ክምለስ ዝነበሮ ሕቶ: ሕቶ ሃገርነት እዩ። ህዝቢ ኤርትራ እምበኣር: ን ሃገርነት ክበቅዕ ዝነበሮ ህዝቢ መሰሉ ምስዝሕደጎ ዝወስዶ ስጉምቲ ብምውሳድ: ነታ ከም ህዝቢ ዝተነፍጋ መሰል ርእሰውሳኔ ከተግብር: ቃልሲ ንሃገርነት መጀመርያ 40ታት ኣብ ከተማ ጀሚሩ። ኣብ 1993 ኤርትራ ዓለምለኻዊ ኣፍልጦ ክትረክብ ከላ: ደበስ ናይቲ 50 ዓመት ዝወሰደ መሪር ናይ ከተማን በረኻን: ሰለማውን ብራታውን ሰወራ ዝተኸፍለ ዋጋን መስዋእትን እዩ።
ዝበዝሑ ሰውራታት ዓለምና: መግዛእቲ ንምውጋድ: ፍትሒ ንምንጋስ: ስርዓት ንምቅያር ዝዓለሙ እዮም። ኣበዚ ገስጋሰ ዝረአን ንመብዛሕትኦም ሰውራታት ዘመሳስሎም ሓደ ነጥቢ ኣሎ። ንኣብነት እቲ ከም ኣቦ ስውራታት ዓለም ዝርአን: ኣብ ታሪኽ ዓለም ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ዘሰጋገረ መድረኽ ዝረአ ሰውራ ፈረነሳ እዮ። ዕላማ ሰውራ ፈረንሳ: ዝነበረ መስፍናዊ ስርዓት ብምውጋድ: ኣብ ዘመነ ንቕሓት ይጉሰገሰሎም ንዝነበረ ክብርታትን ሓሳባትን: ኣውራ እኳ ደኣ ነመሰል ደቂ ሰባት ዘኽብር ስርዓት ንምትእትታው ኔሩ። እዚ ዕላማ ሒዙ ከብቅዕ: ብዙሓት ተሳተፍቱ ንከዐውትዎ ህርድግ ይብሉሉ ኣብ ዝነበርሉ ግዜ: መራሒ ናይቲ ሰውራ ዝነበረ ቦነፓርት ናፖልዮን ነቲ ዝነበረ ንግስነት ኣልዩ ከብቅዕ ተመሊሱ መስፍናዊ ስርዓት ምትእትታዉ እዩ። እዚ ምስ ሰውራ ኤርትራ ዘመሳስሎ ነገር እንታይ እዩ ዝብል ሕቶ ክለዓል እምበኣር ግድን ይኸውን። ኣብ ሰውራ ዘጋጥም እቲ ዝዓበየን ቀንድን ሽግር: ከልተ ዓይነት ሰባት ነቲ ሰውራ ስለዝጽነብርዎ እዩ። እቲ ሓደ ክፋል: ዕላማ ሰውራ ንምዕዋት ነቶም ኣቀዲምና ዝዘርዘርናዮም መስዋእትታት እንዳከፈለ ክጉዓዝ ከሎ: እቲ ካልኣይ ዓይነት ሰብ ከኣ: ውልቃዊን ክበጽሖ ዝደለየን ኣዕናዊ ዕላማ ብምኽታል: ንሰውራን ውጽኢቱን ይጨዊ። እቲ ድሕሪ ምዝዛም ሰውራ ዝፍጠር ኩነታት ውጽኢት ናይቲ መጭወይቲ ክኸውን ንርእዮ። ኤርትራ ሃገርና ውን ካብዚ ዝተጠቅሰ ሓደጋ ኣየምለጠትን። ድሕሪ ምዝዛም ሰውራ ኤርትራ: ኣብ ኢድ ጨወይቲ ስለዝወደቀት ኣበዚ ሎሚ ዘላቶ ኩነታት ወዲቃ ትርከብ። ኤርትራ ሎሚ ከመይ ኣላ ዝብል ሕቶ ምምላሽ ዘየድልዮ: ኣብ ቅድሚ ዓይንና ንዕዘቦ ዘለና እዩ።
ህልው ኩነታት ኤርትራ: ነቲ ሃገር ንምትካል ኩሉ ዓይነት መስዋእቲ ዝኸፈለ ተጋዳላይ ሓላፍነት ምስካም ፍትሓዊ ድዩ ዝብል ሕቶ መልሲ ዘድልዮ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ኣገዳሲ ኣርእስቲ እዩ። እዚ ሎሚ ክብሩን ኣብርክትኡን ክዋርድ ጀሚሩ ዘሎ: ኤርትራዊ ሃገራውነት ዝወለዶ ኣካል ናይ ሰውራ ዝኾነ ተምሃራይ: ሸቃላይ: ነጋዳይ: ሓረስታይ: ወላዲ: ወላዲት: ኮታ ብግብሪ ብምግዳል: ተጋዳላይ ክስየም ዝበቕዐ ከፋል ሕበረተሰብና ተርኡ እንታይ ኔሩ: እንታይ ኣበርኪቱን ኢልና ክንሓትት እምበኣር ግቡእ ይኸውን። ከምዚ ሎሚ: ንኹሉ ኣብ ሓደ ቁራዕ ብምሕዋስ ሽም ተጋዳላይ ዝራኸስ ዘሎ ዘይኮነስ: ተጋዳላይ ኩሉ ዓይነት መስዋእቲ እንተላይ እታ ዘይትትካእ ሂወቱ ክህብ: ካብ ማሙቕ ቁሪን ንፋስን: ካብ ለማጽ ጎልጎል ጎቦታትን ስንጭሮን: ካብ ጽጋብ ጥሜትን ጽምእን: ኮታ ኩሉ እቲ ንሂወት ወዲ ሰብ ተጻባኢ ዝኾነ ሃለዋት ክነብሮ ዝመረጸ ፍጡር እዩ። ተጋዳላይ: ዝጥወሩ ስድራቤት: ብጽሕቲ ወርሒ ሰበይቲ: እግሪ ተኽሊ ውሉድ: መርዓት ሕጽኖት: ማኪናን ርሻንን: ትምህርትን ምርምርን: ምቹእ ናብራ ምዕራባዊ ዓላም: ዓርከ መሓዛን ንድሕሪ ገዲፉ ባንዴራ ንምድላይ በረኻ ዝወጸ እዩ። ተጋዳላይ እቲ ኳ ኣብ ኢድ ጸላኢ ምውዳቁ ምስፈለጠ: ዕላምኡን ብጾቱን ከድሕን ብከሚና: ብገዛእ ሽጉጡን ቡምባኡን ነብሱ ዘሕለፈ: ምስጢር ከየውጽእ ክእሰር: ክግረፍ: ብኣስካሕካሒ ኣገባብ ዝተገፍዐን ክርሸን ዝመረጸን ዶ ኣይኮነን? ተጋዳላይ: ሰውራ ብምክያድ ኣብ ታሪኽና ወሳንን መሰረታውን ዝኾነ ምዕራፍ ሓሊፉ እዮ። እታ ብ ምዕራባውያን ሓያላት: ገዛእቲን ሰብ ረብሓ ደቂ ሃገርን ንኸይትህሉ ዝተጻዕረላ ኤርትራ: ሳላ ተጋዳላይ ነቲ ካብ መጀመርያ ናይዚ ጽሑፍ ዝተዘርዘረ መስመር ታሪኽ ንምምላስ ሓደ ኣገዳሲ ምዕራፍ ሰጊሩ እዩ። ኣብ ቀረባ እዋን ብድምጻዊ ዓንዲት ዑቅባይ ዝተዘየመት "ዕንቋዕ ተጋደለ" ትብል ደርፊ : ኣበርክቶ ተጋዳላይ እትገልጽን ኣፍልጦ ትህብን ኣገዳሲስ ስራሕ ብሙኻና: ኣነ ውን በተን ኣብ ኣርእስቲ ናይታ ደርፊ ዘለዋ ቃላት ንጅግና ተጋዳላይ/ተጋዳሊት "እንቋዕ ተጋደልኩም" ኢለ ክመጉሶም ይደሊ: ምኽንያቱ ተጋዳላይ ተዘይወፍር: ዕጫ ኤርትራ እንታይ ምኾነ ዝብል ሕቶ መልሱ ንምግማት ኣሸጋሪ ስለዘይኮነ።
ኣብ መወዳእታ: ህዝብናን ሃገርናን ዘለውዎ ኩነታት: ተጋዳላይ ዝስከሞ ሓላፍነት ዘይኮነ: ካብታ ኤርትራ ከም ሃገር ዝቆመትላ መዓልቲ ጀሚራ: ልዕልና ሕጊ ዝሰፈና ፍትሓዊትን ዴሞክራስያዊትን ንምገባራ: ተራ ናይ ኩሉ ኣባል ሕበረተሰብ ኤርትራ ሙኻኑ ከስምረሉ ይደሊ። ሎሚ ኤርትራውያን: ካብ ቃልሲ ሃዲምናን እንታይ ገደሸኒ ዝብል መንፈስ ሳዕሪሩናን ኣሎ። ወላ እቲ ጉዳይ ኤርትራ ተረዲእኒ እዩ እሞ ፍታሕ ከምጻሉ እየ ኢሉ ዝነጥፍ ዘሎ ወገን ዝረአ ዘሎ ምክፍፋልን ትሕተ ሃገራዊ ኣተሓሳስባ: ባይቶይ ባይቶኻ ውድበይ ውድብካ: ቡኽረት ሓባራዊ ጉዕዞ ንሓደ ዕላማን ብዓብኡ ከኣ: ህዝቢ ኤርትራ ዝተኣማመነሉን ዝድግፎን አሰማራጺ ክኾኖ ዝኽእል ደነበ ብዘይ ምህላዉ: እኩብ ድምር ናይዚ ኩሉ ነዚ ሎሚ ኣብ ኣሻቃሊ ኩነታት ክንርከብ ተቀሲብና ኣለና። ሕምቀትና: ኣብክንዲ ነቶም ዕማሞም ዝዛዘሙ ተጋደልቲ ምስካም: ተራይን ኣበርክቶይን እንታይ ይኹን ኢልና ነብስና ብምሕካኽ: ክብርታት ኤርትራውነትና ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ከየእተና: ንሃገርናን ህዝብናን ዘተኣማምንን ራህዋ ናብ ዘምጽእ ጎደና መብጽዓ ምምራሽ እዩ እንኮ መፍትሒ።
እንቋዕ ናብ መበል 27 ዓመት ፍረ ገድሊ ዝኾነት ምብቃዕ ሃገርነት ኣብጸሓና!
ዘልኣለማዊ ክብሪ: ዝኽርን ዕረፍትን ንሰማእታት ኤርትራ!
ወደብ ቴድሮስ
23.05.2018
ቀዳማይ ክፋል
ዮውሃና ንመበል 27 ዓመት ጽንብል ናጽነት ኤርትራ ድሕሪ ምባል፡ ነዚ ብዝምልከት ሓተታ አሰጋግረኩም።
ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ፡ መዘና ዘይርከቦ መሰናኽል ሰጊርና፡ ክጽወር ዘይክእል ጽንኩር ፈተነታት ተጸሚምናን ዓሰርተታት ኣሽሓት ብሉጻት ጀጋኑ ህይወት ከፊልና ዘምጻእናያ ብልጽቲ ህያብ ስውኣት፡ ንመላእ ህዝቢ ስለ ዝዀነት፡ ሓለፋን ልዕሊ ኩሉን ስለ ዝዀነት ብሓጎስን ደስታን ብምልኣትን ክትከብር ይግብኣ። እዚ ማለት ከኣ ኩልና ከም እንርድኦ፡ ናጽነት ምልክት ናይልዑላውነታ ዘረጋገጸት ሰንደቅ ዕላማ ከም ነጻ ሃገር ኣብ መዝገብ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ምምዝጋብ ጥራሕ ዘይኰነትስ፡ ክብርን መለለይን ንዜጋታታ ኰይና፡ ንኩሎም እትሕለቕን እትሓቁፍን፡ ኩሉ መሰረታዊ መሰል ወድሰብ ካብ ምሕላው ሓሊፋ፡ ደቅሰባት ብሰላም ወፊሮም ክኣትው ሰሪሖም ክምዕብልሉ ዝኽእል ጥጡሕ ዕድል ኣብኣ ዝተሰረተ ስለ ዝዀነ‘ዩ።
ሓንቲ ካብዚኣን ምስ እትጎድል ከኣ እቲ ዕላማ ተዓዊቱ ምባል ኣይክኣልን ጥራሕ ዘይኰነስ ጠንቂ ብሰላም ናይ ዘይምንባርን ምብትታንን‘ውን‘ዩ። እዛ ክሳብ ሎሚ ዘላ ናጽነት፡ ህዝብና ዝበሃጎን ዝተጸበዮን ዓለም‘ውን ተስፋ ዘንበረሉን ዘይቃዶን፡ ናይ ሕቘን ከብድን ዝፍልልዩ ኣተሃልልዋ እምበኣር፡ እዚ ዝፈጠሮ ምዃኑ ተስዓ ካብ ሚእቲ ህዝቢ ኤርትራ ዝሰማምዓሉን፡ ኩነታት መነባብርኡ ኣብ ባይታን ዝምስክሮ ቅሉዕ ምስጢር እዩ። እዚ ህዝብና ዝሓልፎ ዘሎ ማሕበራውን ምጣኔ ሃብታውን ሃይማኖታውን ባህላውን ዝርምስ ሕሱም ህይወት እምበኣር፡ እንተስ ብግርህነት እንተስ ብዕሽነት ከም ብዓል ውሕጅ እናስሓቕናን እናኣጣቓዕናን ዝተቐብልናዮ መግዛእቲ ውጽኢት እዩ። ምኽንያቱ መንግእቲ፡ ሓያል ኣብ ልዕሊ ድኹማት ብዘይሕጋዊ መንገዲ ወይ ባዕሉ ኣብ ስልጣን ተቕሚጡ፡ ዝንኡን ረብሕኡን ንምዕባይ ብዘይግቡእ ክፍሊት ሓልዮትን ናይ‘ታ ዝገዝኣ ደቂ ሃገር እናመዝመዘ ዝነብር ጨቛኒ ስርዓት ስለ ዝዀነ። እዚ መስርሕ‘ዚ ኣበይ፡ መዓስ፡ ብከመይ ይትግበር ብመጽናዕትን ነዊሕ መስርሕን ዝካየድ ኰይኑ፡ እንተሰለጠ ነቶም ግዳይ ዝጠቅም መሲሉ ብምትላል እንተዘይሰለጠ ድማ ብዓመጽ ዝትግብር ሞያዊ ስራሕ ተንኰለኛታት እዩ።
ነታ ሃገር ተቘጻጺሩ ብክልተ እግሩ ምስ ረገጸ ግን እቲ ሕቡእ ገባቲ ባህሪኡ ቀሊዑ ንዜጋታት ታ‘ሃገር ኣብ ከቢድ ናይ ጉልበት ዕዮ ጸሚዱ ብዘይረብሕ ደሞዝ ወይ ብኣገልግሎት ኣመኻንዩ እናስርሐ ማእለያ ዘይብሉ ሃብቲ ሃገር ዝግሕጥ ስሱዕን ሕልና ኣልቦን ስርዓት ኢዩ። ገዛኢ ብሕሱር ዋጋ ዘገልግልዎ ዓቕሚ ሰብ ምርካብ እምበር ኣብ ኩነታት ጥዕናን መነባብሮን ሞትን ምብትታንን ናይ ዘስርሖም ዝሓልን ዝግደስን መንፈስ ዘይተዓደለ ጨካን እዩ። እዚ ድንጋጸ ዘይብሉ ሕሱም መግዛእቲ ንመዋእል ክጽወር ስለ ዘይክኣል ግን፡ ብመጠን‘ቲ ክብደቱን ምረቱን ውህሉል ተመክሮ ዘበገሶ ቀባጽን ሰጋእ ዘይብልን ቆርራጽ ናይ ተቃውሞ ቃልሲ ይወልድ። እዚ ዓይነት ወጽዓ‘ዚ ንኩሎም ግዳያት ብማዕረ ስለ ዝልብልቦም ከኣ ብዘይካ ገለ ብቁሩብ ብዘይረብሕ ጠቕሚ ዝተዓስቡ ወይክኣ ነብሰ ፍትወት ዘጥቅዖም ነብሶም ገሊሎም ለውጢ ብካልኦት ክትመጸሎም ዝጽበዩ ሓቦ ዘይተዓደሎም ውሑዳት ገዲፍካ፡ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ኣብ‘ቲ ቃልሲ ስለ ዝዓስል ቀልጢፉ ክዓብን ተቓሊሱ ክዕወትን ጊዜ ከም ዘይወስደሉ ታሪኽ ዝመስከሮን ዓለም ዘምዝገበቶን ስኑድ ሓቂ ኰይኑ፡ ዓወት ሰውራ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ባዕዳውያን ህያው ምስክር ኢዩ። እንተዀነ፡ ንማይ ዝበልካዮ ንበረድ ኣይኹን ከም ዝብልዎ ኣቦታትና፡ ወያ ብኽቡር መስዋእትን መሪር ቃልሲ ጅግና ህዝባን ዝተረጋገጸት ናጽነት፡ በቲ መውጽእ ሓራ ኰይኑ ሰውራ መሪሑ ንባዕዲ ዘልገሰ ትዕቢተኛ ጉጅለ ህ ግ ድ ፍ፡ ስለ ዝተጠልመ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ጽላል ሰንደቕ ዕላምኡ ኣብ ወሊዱ ዘይልእከላ ደቂሱ ዘይሓድረላ ብመልክዕ ሲኦል ኣብ ዝግለጽ ሕልሉፍ ናይ ባርነት ህይወት ተሸሚሙ እንብር ኣሎ።
እዚ ብዘይሃገራዊ ቅዋም ክሳብ ሎሚ ዝገዝእ ዘሎ ትምክሕተኛ ስርዓት ብዝፈጠሮ ጠንቂ ኸኣ‘ዩ መንእሰይ ወለዶ ተስፋ ቘሪጹ ሃገሩ ጠንጢኑ ምውትዶ ካብ ሞት ይፈርሕ እናበለ ንስደት ብምምራሕ ኣብ ፈቐዶ ምድረበዳታትን ቀላያትን ብምህላቕ ዓለም ዘዛረበት ኣብነት ስቃይን ሕሰምን ሃገር ከም እትኸውን ጌርዋ ዘሎ። እዚ ንሃገር ዝኣክል‘ሞ ንክንድዚ ዓመታትስ ይትረፍ ንናይ ሓንቲ መዓልቲ መርዓን ሕጸን‘ኳ ብሕጊ ዝሰርሕ ፍትሐኛ ህዝቢ ኤርትራ ን27 ዓመታት ብዘይሃገራዊ ቅዋም [ሕጊ) ክመሓደር ከሎ ካብ ምስድማም ሓሊፉ ምሽክዕላል‘ ውን እዩ። ስለ ዝዀነ ድማ‘ዩ፡ መሉእ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ንባዕዳውያን ዝጸራረገ ሓያል ቅልጽሙን ዘይጽዓድ ዓቕሙን ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህ ግ ድ ፍ ዳግማይ ከልዕልን ከምዚ ዝኣመሰለ ፉንፉን ስርዓት ብዘይደግስ ዓወት ከረጋግጽ ዝህልዎ። እዚ ሕልሉፍ ክብረትን ምእዙዝነትን ህዝብና ሰርኒቕዎ ንመንገዲ ጥፍኣት ዝመረጸ ትዕቢተኛ ስርዓት ንህዝቢ ዘታልለሎም ከረጺት ጸንቂቑ ኣብ ፍርሕን ራዕድን ኣትዩ ምሉእ መሓውራት ስለያኡ ኣዋፊሩ ንጹሃት ደቂ ሃገር ብምእሳር ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ ዓጽረሞታዊ ፋሕተርተር ምባሉ ምልክት ናይ‘ቲ ኩሎም ገዛእቲ ድሮ ስዕረቶም ዝገብርዎ ልሙድ መስርሕ ስለ ዝዀነ ዘገርም ኣይኰነን። እቲ ዘገርምስ ክሳብ ሎሚ እንታይ ጌርና ንብሕጅኸ እንታይ ተማሂርናን ብምግምጋም ንዝጽበየና ዘሎ ዕማም ንምስልሳል፡ ህዝብና መራሒ እምበር ገዛኢ ከም ዘየድልዮ ተመዂርና ለውጢ ከነምጽእ ዘይምኽኣልና እዩ።
ሕጅ ውን ስቓይ ህዝብና ብዘይምልጋስ ስርዓት ህ ግ ድ ፍ ክረጋገጽ ስለ ዘይክእል ከም ነዚ ጉሒላ ስርዓት ኣቃቢጽና ኣብ ዑናታቱ ምሉእ ናጽነት ህዝባ ዘውሓሰት ፍትሓዊትን ዲሞክራሲዊትን ኩሉ ዝኸብረላን ብሰላም ዝነብረላን ብምሉእ ህዝባን ብልዑል ወንን ብድምቀት እትኸብርን ባዕልና ብዝመረጽናዮ ኣካል እትምራሕ ነጻ ሃገር ምርግጋጽ እዩ ዝፍወስ።
ኣብዚ ክንበጽሕ ግን ክሳብ ሎሚ ዝኸድናዮ መንገድን ዝዓንቀፉና መሰናኽላትን እንተርኢና፡ ውጽኢቶም ወግሐጸብሐ ምፍልላይን ምብዛሕ ዘይተድላይ ውዳብታትን ሕድሕድ ምክሳስን ምጽልላምን ዘይምትእምማንን ኰታ ሓቢርካ ንምስራሕ ዘይሕግዝ ኣተሃላልዋ ደምበ ተቓውሞ‘ዩ ዘርእየና። እዚ ኣተሃላልዋ‘ዚ ድማ ህዝብና ብተግባር ኣለኹ ዝብሎ መድሕን ስኢኑ ከቢድ ኣርዑት ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህ ግ ድ ፍ ተሰኪሙ ንብዓት ዓይኑ ንውሽጡ እናውሓጠ እናሰምዐ ጸማም፡ እናርኣየ ዕዉር እናፈለጠ በሃም ተመሲሉ ክፉእን ጽቡቕን ምፍላይ ተጸጊሙ ይነብር ምህላዉ ማንም ዘይክሕዶ ሓቂ እዩ። ይኹን‘ምበር ሓሓሊፎም ዝኽሰቱ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቓሳትን ብብዝሒ ኣብ ደምበ ደለይቲ ፍትሒ ምጽንባርን ዝርኤ ዘሎ መስርሕ ነቲ ስርዓት ዘየደቀሰ ጉዳይ ብኣወንታ ንደለይቲ ለውጢ ክግለጹ ዝኽእሉ ተርእዮታት የለዉን ማለት ኣይከነን።
ነዚ በብዝመስሎ መልክዕ ዝተኣካኸብ ዘሎ ውደባታት ተቓውሞ ኣብ ሓደ ናይ ሃገር ምድሓን ቀዳምነት ዕላማ ዝገበረ ንኩሉ ዘሳትፍ ሰፊሕ መቃለሲ ባይታ ኣዋዲድካ ምሉእ ዓቕምኻ ጸሚድካ ምስራሕ እምብኣር መተካእታ ዘይብሉ ኣማራጺ እዩ። እንተ‘ቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ፕሎቲካዊ ማበራዊ ሃይሞኖታዊ መበቈላዊ ኣወዳድባን ራእይን ንናጽነት ሃገርን ሓደነት ህዝባን ክሳብ ዝዀነ መሰል ወደብቱ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ሰፊሕ ናይ ሓሳባት መማረጺ ዕድል ዘአንግድ‘ውን ስለ ዝኸውን ብኣሉታዊ ዓይኒ ጥራሕ ምርኣዩ እንተዘይተመርጸ ይሐይሸ።
ሎሚ እምብኣር ነዛ እናተሻቐልና እንጽንብላ ዘሎና መበል 27 ዓመት ክብርቲ መዓልቲ ናጽነት ከመይ መጺኣ እንታይ ሰጊርናን ክንደይ ክፊልናን ኣብ ሕሉፍ ተመሊስካ ኣብ ክንዲ ምትንታን ንታሪኽ ገዲፍና፡ ነዛ ብመወዳድርቲ ዘይብሉ ጽንዓትን ጅግንነትን መስዋእትን ዝመጸት ናጽነት ብከመይ ንረብሓ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ንምግልጋል ትበቅዕ ዝብል ሕቶ ክንምልስ ይግባእ።
ምኽንያቱ ህዝብና ኣብዚ እዋን‘ዚ ኣብ ክጻወሮ ዘይክእል ደረጃ ሕሰም ወዲቑ ህጹጽ መድሕን ዘማዕድወሉ እዋን ኣብ ርእሲ ምዃኑ ናይ ምድሓኑ ቀዳመይቲ መድሃኒት ስለ ዝዀነት ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ ፖለቲካዊ ፍልልያቶም ንድሕሪ ምልጋስ ስርዓት ህ ግ ድ ፍ ኣወንዚፎም ኩሉ ዓቕሞም ብሓደ ጸሚዶም ክሰርሑን ዕድመ ጭቈና ንምሕጻር ከቀላጥፉ መሪሕ ግደ ክጻወቱ ኪዳኖም ዝኣትዉላ ጽንብል ናጽነት ክትከውን ይግባእ።
ዓወት ንፍትሓዊ ቃልስና
ዘልኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ንጀጋኑ ሰማእታትና
ስዕረትን ዕንወትን ንጨቈንቲ ስርዓታት።
ዓንደጽዮን ግርማይ
ሃገረ ጀርመን 20 05 2017
ኣብ ከተማ ፍራንክፎርትን ከባቢኡን ብዝቅመጣ ግዱሳት ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮን ኣባላት ማሕበር ኣካለ ጽጉማንኤርትራ ኣብ ሃገረ ጀርመንን ዝዳሎ ድራር ውጉኣት ሓርነት መደበር ከሰላ ንዕለት 19-05-2018 ክግበር ተዓዲሙ ብዝነበረ መሰረት፣ ኣብዕለቱን ሰዓቱን ኣብ ምዱብ ቦትኡን ተገይሩስ ዕዉት ኰይኑ ምውጽኡ ንኩሎም ልግስን ሓልዮትን ርህራሄን ተገዳስነት ኣብ ጽጉማት ዜጋታቶምን ንዘርኣዩን ዘርኣያን ክንሕብር ንፈቱ።
ኣብዚ ዕድመ እዚ ብርክት ዝበሉ፡ ዕዱማት ኣሓትን ኣሕዋትን ክሳተፉ ከለዉ፡ ካብ ሰዓት 16.00 ክሳዕ 23.00 ሰዓት ዝወሰደ ናይ ድራር ምስዮት ካብ ፊቱ ፍትፍቱ ከም ዝበሃል ብተፈላለየ ሃናጺን፣ ፍቕርን ዝመንጨዎ ዋዛ ምስ ቁምነገር ዝሓዘ ምስዮት ከም ዝነበረ ደጊምና ንገልጽ።
በተን ወርትግ ዘይሕለላን ዘይደኽማን ገዱሳት ኣሓትን፣ ኣባላት ማሕበርን ተዳልዩ ዝቐረበ ዝተፈላለየ ምኡዝ ዓይነት መግብታት ዕድመኛታት ንምድላዋተንን ጽጉማት ዜጋታት ንምሓዝ ንዘርእይኦ ቅሩብነትን ሓደ ብሓደ ምስጋናኦም ኣቕሪቦም።
ከምቲ ቅዱሳት መጽሓፍቲ ዝብሎ መዝገብካ ኣብ ዘለዎ ልብኻውን ኣብኡ ኣሎ ከም ዝብሃል፡ እቲ ለጋስን ርሕሩሕን ባህርያቶም ወርትግ ከም ወሓዚ ማይ ዝፈስስ ኣስትዋጽኦ ተሳተፍቲ ምስዮትን ናይቶም ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ክሳተፉ ዘይካኣሉ ግን ከኣ ግዲኦም ኣብቲ ማዕልቲቲ ዘይዘንግዑን ኣሕዋት ተደሚሩ ድማ ክሳብ 1,080.00 -ኤውሮ (ሓደ ሽሕን ሰማንያን ኤውሮ ) ጥረ ገንዘብ ስለዘበርከቱ በዚ ኣጋጣሚ ኣመስጊና ንኣመስገንቲ ክንህቦም ንደሊ።
ኣብ ርእሲዚ እቶም ብስራሕ ምኽንያት ኣብዚ ምስዮት እዚ ብኣካል ክካፈሉ ዘይጠዓሞምን ክሕብሩ እውን ዘይካኣሉን ዕዱማት ድማ ቅዱስ ኣስተዋጽእኦም ብባንክ ይልእኩ ምህላዎም ንገልጽ።
ምምሕዳር ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ
ሃገረ ጀርመን ፍራንክፈርት
ብዛዕባ ኣመጻጽኣን ምዕባለን ኤርትራን ኤርትራዊ ሃገራውነትን ብዙሕ እዩ ዝበሃል። እቲ ክሳብ ሕጂ ን ኢትዮጵያናውነት ዘመላኽዕን ዝጣበቅን ትረኻ: ንሃገርነት ኤርትራ ብፍጹም ነጻጊ ካብ ሙዃኑ ዝተበገሰ ምኽንያት: እቲ ፍጻሜ ዘይፍትሓዊ እዩ ንዝብል መትከሎም ብ "ቅድሚ ጣልያን እኮ ኤርትራ ትበሃል ሃገር ኣይነበረትን" ዝብል ምጉት ብምልዓል ከም ሓንቲ ክፋል ኢትዮጵያ ዝነበረት እሞ: ጣልያን ቆንጪሉ ዝወሰዳ ጉዚ ክጠቅስዋ ህርድግ ክብሉ ይረኣዩ እዮም። ብርግጽ እዛ ናይ ሎሚ ዶባዊ ቅርጺ ዘለዋ ኤርትራ ቅድሚ መግዛእቲ ጥልያን ኣይነበረትን። ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነት ግን: ብመሰረቱ ሃገራት ኣፍሪቃ ቅድሚ መግዛእታዊ ውሳኔን ምሕንጻጽን ዶባተን: በዚ ሎሚ እንፈልጠን ክውንነት ኣይነበራን።
ብዙሓት ተመራመርቲ ታሪኽን ፓለቲካን: ምጅማር ሃገርነትን ሃገራውነትን ኣብ ዓለም ኣብዚ ዝሓለፈ 400 ዓመታት ዝጀመረ ተርእዮ ሙኻኑ ይድምድሙ እዮም። እተን ናይ መጀመርያ ከም ሃገር ርእሰን ዝፈለጣ ሃገራት ኣውሮጳ ክኾና ከለዋ: ዝተኸተላኦ ናይ መግዛእቲ ጎደና: ን ገዚፍ ክፋል ኣመሪካ ኣስያ ዓረባዊ ዓለምን ኣፍሪቃን ድሒረን ናብዚ ኣምር ክመጻ ደሪኹ። ውሩይ ተመራማሪ ታሪኽ ኤርትራዊ ኣለምሰገድ ተስፋይ ኣብታ "ኤርትራ: ካብ ፈደረሽን ናብ ጎበጣን ሰውራን 1956–1962" ዘረእስታ መጽሓፉ ኣምር ሃገራዉነት ውጽኢት ምርምር በነዲክ ኣንደርሰን ዝተባህለ ተማራማሪ ብምጥቃስ: ሃገራውነት ናይ ቀረባ እዋን ዘመናዊ ተርእዮ ክነሱ ኩሎም ሃገራውያን ናን ናይ ጥንቲ ኣመጻጽኣ ማሕበረ ኮሞም ከምዝመልስዎ ይገልጽ። ኤርትራዊ ፉኣድ መኪ ነዚ ብ ኣደርሰን ዝተገልጸ ንምሩጓድ: ኤርትራዊ ሃገራዉነትን ሃገርነትን: ቅድሚ ምምጻእ መግዛእቲ ኢጣልያ ከም ሃገር ስለዘይነበረት: ንሶም ዳህሲሶም ክረኽብዋ ትጽበ ከምዝነበረት ጌርካ ምውሳዳ ጌጋ እዩ ይብል። ስለዚ ታሪኽ ኤርትራዊ ሃገራውነት ክጸሓፍ ተኾይኑ: ከም ናይ ጥንቲ ካብ ምርኣዩ: ከም ሓደ መስርሕ ናይ ማሕበራዊ: ፓለቲካውን ታሪኻውን ህንጸት ምርድኡ ዝበለጸ እዩ ይብል። ነዚ ታሪኻዊ ህንጽት ንምርድኡን ገዛእ ታሪኽናን ሃገራውነትናን ንምምዕባል ክሕግዙና ዝኽእሉን ናይ ዝሓለፉ 500 ዓመታት ተርእዮ ምስ እንድህስስ: ምምስራት ባሕሪ ነጋሽ: መግዛእቲ ጥልያን: ምምሕዳር እንግሊዝ: ታሪኽ ስናዕ(artificial) ፈደረሽን: ጎበጣ ኢትዮጵያን ብዓቢኡ ከኣ ሰውራዊ ጉዕዞን ኣኺሎም ዝተርፉ ኣብነታት እዮም። ከምቲ ታሪኽ ብዙሓት ሃገራት ኣብ ሓደ እዋን ምስ ነቲ መድረኽ ዘደንፍዐ ተርእዮ ምብጋሱ: መስመር ታሪኽ ኣመሰራርታ ኤርትራዊ ማሕበረሰብ ካብዚ መስመር ዝወጽእ ኣይኮነን። እዚ ነቲ ኣብ ምዝዛም መግዛእቲ ኣውሮጳውያን ኣብ ኣፍሪቃ: ከም ሃገር ክቀውም መሰል ኣለኒ ዝበለ ሕብረተሰብ ኤርትራ እኹል ድሕረባይታ እዩ።
ሃጸያዊን ፋሽሽታውን መግዛእታዊ ዘመን ኣውሮጳውያን ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ ዘብቀዓሉ ዓመታት ብፍላይ ኣብ 50ታት እምበኣር: ኤርትራ ከም ካልኦት ኩለን ናጽነተን ዝረኸባ ሃገራት ናጻን ልኡላዊትን ሃገር ክትከውን ኔሩዋ። እዚ ንረብሓ ሓያላን ምዕራባውያን ሃገራት ኣካታዒ ምንባሩን: ብቀንዱ ውን ተቀባልነት ስለዘይረኸበን: ድምጽን ድሌትን ህዝቢ ኤርትራ ብምርጋጽን ጸማም እዝኒ ብምሃብን ብ1952 ንታሪኽ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ በሰላ ዝፈጠረ ውሳኔ ብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተዋሂቡ። ነቲ ብጉልባብ ፈደረሽን ዘተኸወለ: ግን ከኣ ፓለቲካዊ:ማሕበራዊን ቁጠባውን መዳዩ ኣብ ፍጹም ምምሕዳርን ምልኪን ንግስነት ኢትዮጵያ ዝሸመመ ጉዕዞን ሃለዋትን ሃገር እምብይታ ብምስማዕ: ኣብቲ መጀመርያ ብሰለማዊ ቀልሲ: ድሒሩ ከኣ ናብቲ ናይ መወዳእታ ኣማራጺ ዝተወስደ ብረታዊ ቃልሲ ክሰጋገር ኔርዎ። እቲ ኣብ ክሊ ዶባት ናይ ሎሚ ኤርትራ ዝነብር ዝነበረ ህዝቢ ዝዓገበሉ ዝዓበየን ቀንድን ክምለስ ዝነበሮ ሕቶ: ሕቶ ሃገርነት እዩ። ህዝቢ ኤርትራ እምበኣር: ን ሃገርነት ክበቅዕ ዝነበሮ ህዝቢ መሰሉ ምስዝሕደጎ ዝወስዶ ስጉምቲ ብምውሳድ: ነታ ከም ህዝቢ ዝተነፍጋ መሰል ርእሰውሳኔ ከተግብር: ቃልሲ ንሃገርነት መጀመርያ 40ታት ኣብ ከተማ ጀሚሩ። ኣብ 1993 ኤርትራ ዓለምለኻዊ ኣፍልጦ ክትረክብ ከላ: ደበስ ናይቲ 50 ዓመት ዝወሰደ መሪር ናይ ከተማን በረኻን: ሰለማውን ብራታውን ሰወራ ዝተኸፍለ ዋጋን መስዋእትን እዩ።
ዝበዝሑ ሰውራታት ዓለምና: መግዛእቲ ንምውጋድ: ፍትሒ ንምንጋስ: ስርዓት ንምቅያር ዝዓለሙ እዮም። ኣበዚ ገስጋሰ ዝረአን ንመብዛሕትኦም ሰውራታት ዘመሳስሎም ሓደ ነጥቢ ኣሎ። ንኣብነት እቲ ከም ኣቦ ስውራታት ዓለም ዝርአን: ኣብ ታሪኽ ዓለም ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ዘሰጋገረ መድረኽ ዝረአ ሰውራ ፈረነሳ እዮ። ዕላማ ሰውራ ፈረንሳ: ዝነበረ መስፍናዊ ስርዓት ብምውጋድ: ኣብ ዘመነ ንቕሓት ይጉሰገሰሎም ንዝነበረ ክብርታትን ሓሳባትን: ኣውራ እኳ ደኣ ነመሰል ደቂ ሰባት ዘኽብር ስርዓት ንምትእትታው ኔሩ። እዚ ዕላማ ሒዙ ከብቅዕ: ብዙሓት ተሳተፍቱ ንከዐውትዎ ህርድግ ይብሉሉ ኣብ ዝነበርሉ ግዜ: መራሒ ናይቲ ሰውራ ዝነበረ ቦነፓርት ናፖልዮን ነቲ ዝነበረ ንግስነት ኣልዩ ከብቅዕ ተመሊሱ መስፍናዊ ስርዓት ምትእትታዉ እዩ። እዚ ምስ ሰውራ ኤርትራ ዘመሳስሎ ነገር እንታይ እዩ ዝብል ሕቶ ክለዓል እምበኣር ግድን ይኸውን። ኣብ ሰውራ ዘጋጥም እቲ ዝዓበየን ቀንድን ሽግር: ከልተ ዓይነት ሰባት ነቲ ሰውራ ስለዝጽነብርዎ እዩ። እቲ ሓደ ክፋል: ዕላማ ሰውራ ንምዕዋት ነቶም ኣቀዲምና ዝዘርዘርናዮም መስዋእትታት እንዳከፈለ ክጉዓዝ ከሎ: እቲ ካልኣይ ዓይነት ሰብ ከኣ: ውልቃዊን ክበጽሖ ዝደለየን ኣዕናዊ ዕላማ ብምኽታል: ንሰውራን ውጽኢቱን ይጨዊ። እቲ ድሕሪ ምዝዛም ሰውራ ዝፍጠር ኩነታት ውጽኢት ናይቲ መጭወይቲ ክኸውን ንርእዮ። ኤርትራ ሃገርና ውን ካብዚ ዝተጠቅሰ ሓደጋ ኣየምለጠትን። ድሕሪ ምዝዛም ሰውራ ኤርትራ: ኣብ ኢድ ጨወይቲ ስለዝወደቀት ኣበዚ ሎሚ ዘላቶ ኩነታት ወዲቃ ትርከብ። ኤርትራ ሎሚ ከመይ ኣላ ዝብል ሕቶ ምምላሽ ዘየድልዮ: ኣብ ቅድሚ ዓይንና ንዕዘቦ ዘለና እዩ።
ህልው ኩነታት ኤርትራ: ነቲ ሃገር ንምትካል ኩሉ ዓይነት መስዋእቲ ዝኸፈለ ተጋዳላይ ሓላፍነት ምስካም ፍትሓዊ ድዩ ዝብል ሕቶ መልሲ ዘድልዮ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ኣገዳሲ ኣርእስቲ እዩ። እዚ ሎሚ ክብሩን ኣብርክትኡን ክዋርድ ጀሚሩ ዘሎ: ኤርትራዊ ሃገራውነት ዝወለዶ ኣካል ናይ ሰውራ ዝኾነ ተምሃራይ: ሸቃላይ: ነጋዳይ: ሓረስታይ: ወላዲ: ወላዲት: ኮታ ብግብሪ ብምግዳል: ተጋዳላይ ክስየም ዝበቕዐ ከፋል ሕበረተሰብና ተርኡ እንታይ ኔሩ: እንታይ ኣበርኪቱን ኢልና ክንሓትት እምበኣር ግቡእ ይኸውን። ከምዚ ሎሚ: ንኹሉ ኣብ ሓደ ቁራዕ ብምሕዋስ ሽም ተጋዳላይ ዝራኸስ ዘሎ ዘይኮነስ: ተጋዳላይ ኩሉ ዓይነት መስዋእቲ እንተላይ እታ ዘይትትካእ ሂወቱ ክህብ: ካብ ማሙቕ ቁሪን ንፋስን: ካብ ለማጽ ጎልጎል ጎቦታትን ስንጭሮን: ካብ ጽጋብ ጥሜትን ጽምእን: ኮታ ኩሉ እቲ ንሂወት ወዲ ሰብ ተጻባኢ ዝኾነ ሃለዋት ክነብሮ ዝመረጸ ፍጡር እዩ። ተጋዳላይ: ዝጥወሩ ስድራቤት: ብጽሕቲ ወርሒ ሰበይቲ: እግሪ ተኽሊ ውሉድ: መርዓት ሕጽኖት: ማኪናን ርሻንን: ትምህርትን ምርምርን: ምቹእ ናብራ ምዕራባዊ ዓላም: ዓርከ መሓዛን ንድሕሪ ገዲፉ ባንዴራ ንምድላይ በረኻ ዝወጸ እዩ። ተጋዳላይ እቲ ኳ ኣብ ኢድ ጸላኢ ምውዳቁ ምስፈለጠ: ዕላምኡን ብጾቱን ከድሕን ብከሚና: ብገዛእ ሽጉጡን ቡምባኡን ነብሱ ዘሕለፈ: ምስጢር ከየውጽእ ክእሰር: ክግረፍ: ብኣስካሕካሒ ኣገባብ ዝተገፍዐን ክርሸን ዝመረጸን ዶ ኣይኮነን? ተጋዳላይ: ሰውራ ብምክያድ ኣብ ታሪኽና ወሳንን መሰረታውን ዝኾነ ምዕራፍ ሓሊፉ እዮ። እታ ብ ምዕራባውያን ሓያላት: ገዛእቲን ሰብ ረብሓ ደቂ ሃገርን ንኸይትህሉ ዝተጻዕረላ ኤርትራ: ሳላ ተጋዳላይ ነቲ ካብ መጀመርያ ናይዚ ጽሑፍ ዝተዘርዘረ መስመር ታሪኽ ንምምላስ ሓደ ኣገዳሲ ምዕራፍ ሰጊሩ እዩ። ኣብ ቀረባ እዋን ብድምጻዊ ዓንዲት ዑቅባይ ዝተዘየመት "ዕንቋዕ ተጋደለ" ትብል ደርፊ : ኣበርክቶ ተጋዳላይ እትገልጽን ኣፍልጦ ትህብን ኣገዳሲስ ስራሕ ብሙኻና: ኣነ ውን በተን ኣብ ኣርእስቲ ናይታ ደርፊ ዘለዋ ቃላት ንጅግና ተጋዳላይ/ተጋዳሊት "እንቋዕ ተጋደልኩም" ኢለ ክመጉሶም ይደሊ: ምኽንያቱ ተጋዳላይ ተዘይወፍር: ዕጫ ኤርትራ እንታይ ምኾነ ዝብል ሕቶ መልሱ ንምግማት ኣሸጋሪ ስለዘይኮነ።
ኣብ መወዳእታ: ህዝብናን ሃገርናን ዘለውዎ ኩነታት: ተጋዳላይ ዝስከሞ ሓላፍነት ዘይኮነ: ካብታ ኤርትራ ከም ሃገር ዝቆመትላ መዓልቲ ጀሚራ: ልዕልና ሕጊ ዝሰፈና ፍትሓዊትን ዴሞክራስያዊትን ንምገባራ: ተራ ናይ ኩሉ ኣባል ሕበረተሰብ ኤርትራ ሙኻኑ ከስምረሉ ይደሊ። ሎሚ ኤርትራውያን: ካብ ቃልሲ ሃዲምናን እንታይ ገደሸኒ ዝብል መንፈስ ሳዕሪሩናን ኣሎ። ወላ እቲ ጉዳይ ኤርትራ ተረዲእኒ እዩ እሞ ፍታሕ ከምጻሉ እየ ኢሉ ዝነጥፍ ዘሎ ወገን ዝረአ ዘሎ ምክፍፋልን ትሕተ ሃገራዊ ኣተሓሳስባ: ባይቶይ ባይቶኻ ውድበይ ውድብካ: ቡኽረት ሓባራዊ ጉዕዞ ንሓደ ዕላማን ብዓብኡ ከኣ: ህዝቢ ኤርትራ ዝተኣማመነሉን ዝድግፎን አሰማራጺ ክኾኖ ዝኽእል ደነበ ብዘይ ምህላዉ: እኩብ ድምር ናይዚ ኩሉ ነዚ ሎሚ ኣብ ኣሻቃሊ ኩነታት ክንርከብ ተቀሲብና ኣለና። ሕምቀትና: ኣብክንዲ ነቶም ዕማሞም ዝዛዘሙ ተጋደልቲ ምስካም: ተራይን ኣበርክቶይን እንታይ ይኹን ኢልና ነብስና ብምሕካኽ: ክብርታት ኤርትራውነትና ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ከየእተና: ንሃገርናን ህዝብናን ዘተኣማምንን ራህዋ ናብ ዘምጽእ ጎደና መብጽዓ ምምራሽ እዩ እንኮ መፍትሒ።
እንቋዕ ናብ መበል 27 ዓመት ፍረ ገድሊ ዝኾነት ምብቃዕ ሃገርነት ኣብጸሓና!
ዘልኣለማዊ ክብሪ: ዝኽርን ዕረፍትን ንሰማእታት ኤርትራ!
ወደብ ቴድሮስ
23.05.2018
ብዕለት 20.05.2018፡ ኣኼባ ጨንፈር ፍራንክፎርትን ከባቢኣን ሰዓት 2፡00 ድ.ቀ. ብናይ ኣቦመንበር ጨንፈር ሰናይ ምንዮትን እንቋዕ ደሓን መጻእኩምን እዩ ተኸፊቱ።
ዝነበሩ ኣጀንዳታት፡
1 - ዲሲፕሊን ሰልፊ ምሕላው
2 - እዋናዊ ሰልፋውን ዞባውን ኣህጉራውን ሓበሬታት ምልውዋጥ
3 - ስደት ኤርትራውያን ደው ንምባል እንታይ ክግበር ይከኣል ዝብልን እዮም ኔሮም።
ኣጀንዳታት ቊ. 2ን 3ን ብምትሕሓዝ፡ ናይ ሃገርናን ዞባናን ኣህጉራውን ህልዊ ኩነታት ስፍሕ ዝበለ ምርድዳኣት ተኻይዱሎም።
ኣባል ሽማግለ መንእሰይ ክብሮም ዓንዶም ነዚ ህልዊ ኩነታት‘ዚ ዝገልጽ ብመርማሪት ኮምሽን ሕቡራት ሃገራትን ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታትን ዘቕረቡዎ ጸብጻባት ኣመልኪቱ ስፍሕ ዝበለ መግለጺ ኣቕሪቡ። ነዚ መግለጺታትን ጸብጻባትን‘ዚ ብዝርዝር ዝገልጽ ጽሑፋት ብምድላው ድማ ንኩሎም ኣኼበኛታት ዓዲሉዎም።
ገለ ካብቲ ትሕዝቶ ናይቲ ጽሑፋት ድማ፡ ኤርትራ ን26 ዓመታት ዝኣክል ኣብ ትሕቲ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ፡ ባይቶ፡ ሕጊ፡ ፍርዳዊ ኣካል፡ ሃይማኖታዊ ነጻነት፡ ሲቪካዊ ማሕበራትን ነጻነት መራኸቢ ብዙሓንን ዘየብላ፤ ብኣንጻሩ ድማ፡ ኩሉ ዓይነታት ሰብኣዊ መሰላት ምግሃስን፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ብዝብል ሽፋን ባርነታዊ ስልቲ ኣብ ዓለም ተራእዩ ዘይፈልጥ ኣስካሕካሒ መቕጻዕትን፡ ነጻ ጉልበት መንእሰያት ኣብ ዕደናን ናይ ሓለፍቲ ትካላትን ኣባይትን ምህናጽን፡ ገደብ ኣልቦ ማእሰርትን ኣገልግሎትን፡ መግረፍትን ምስዋርን፡ ምርሻንን ጾታዊ ዓመጽን፡ ሃይማኖትካ ክትክሕድ ምግዳድን፡ ምእጋድ ምዝራብን ሓሳብካ ምግላጽን ነጻ ማሕበራት ምምስራትን፡ መሰል እሱራት ምእጋድን ብዋሕዲ መግብን ብሕማምን መግረፍትን ኣሳቒኻ ምቕታሎምን፡ ዝብሉን ካልኦት ማእለያ ዘየብሎም ዓይነት ግፍዕታትን እናተጠቕመ ብናይ ራዕዲ ምሕደራ ዝኸይድ ዘሎ ስርዓት ምዃኑን እዩ ዝግለጽ።
ድሕሪ‘ዚ መግለጺታት‘ዚ፡ ኣኼበኛታት በብሓደ ርእይቶኦም እናገለጹ፡ ሕጂኸ እንታይ ይገበር ንዝብል ሕቶ ኣብ ምምላሽ እዮም ኣትዮም። መንእሰይ ክብሮም ድማ ነቲ ብናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ዝቐረበ ጸብጻባትን ሓበሬታታትን ኣብ እስራኤል፡ ስዊትዘርላንድ፡ ሱዳን ዝኣመሰላ ሃገራት ዝተራእየ ናይ ምስጓጕ ስደተኛታትን ኣብ ጅቡቲ ዝተራእየ ምእሳር ስደተኛታትን ዘርዚሩ ድሕሪ ምግላጽ፡ እዚ ምግሃስ መሰል ስደተኛታት‘ዚ ኣብ ኩሉ ሃገራት ብተመሳሳሊ ንክርአ ምልካዊ ስርዓት ኤርትራ ኣበርቲዑ ይጽዕረሉ ስለ ዘሎ፡ ንሕና ከኣ ውሕጅ ከይመጸ መገዲ ውሕጅ ጽረግ ስለ ዝኾነ፡ እዚ ኩነታት‘ዚ ከይጸልወና ክንጥንቀቐሉን ስጡም ዝኾነ ንጥፈታት ከነርእን ይግባእ ብምባል ኣተሓሳሲቡ። ኣብዚ ሰሙን‘ዚ ኣብ ስዊትዘርላንድ ዝተራእየ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብነት ብምግባር ድማ ኣብ ዘዘሎናዮ ሃገር መንእሰያት ብፍላይ ክንለዓል ኣሎና ብምባል ኣተባባዕን ኣነቓቓሕን መግለጺ ሂቡ። ብተወሳኺ ድማ ነቲ ኣብዚ ቅንያት‘ዚ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ ኣብ ዓለም ምሉእ ከም ኣብ ኤርትራ መሰል ሰብ ዝተሓለወሉ ሃገር የለን እናበለ፡ ነቲ ዓለም ምሉእ ዝርእዮን ዝሻቀለሉን ዘሎ ህሉው ኩነታት ብሓሶት ክገልጾን ዝቐነየ ዝርዝር መብሂ ሂቡሉ። ኣኼበኛታት ብፍላይ መንእሰያት‘ውን በብሓደ ርእይቶኦም እናሃቡ፡ ነዚ ንምዕዋት እቲ መሰረታዊ ፍታሕ ነዚ ምልካዊ ስርዓት ምልጋስ ስለ ዝኾነ ኩላተን ተቓወምቲ ሓይልታትን ማሕበራትን ኩሉ ፍልልያተን ኣወንዚፈን ነዚ እዋናዊ ሕቶ‘ዚ ንምምላሽ ክጠራነፋ ከም ዘለወን ተማሕጺኖም። ብተወሳኺ ድማ ሰዲህኤ ነቲ ናይ ሓቢርካ ምስራሕ እማመኡ ተቢዑን ከይሰልከየ ዝሰርሓሉ ዘሎን ኣሞጒሱ። ከምኡ‘ውን ነዚ ኣብ ዕለት 02.06.2018 ኣብ ፍራንክፎርት ንመዓልቲ ነጻነት ሓቢርካ ምብዓሉ ዝብል ብህዝባዊ ምጥርናፍ ፍራንክፎርትን ከባቢኣን ዝተጸውዐ መድብ፡ ንሓባራዊ ስራሕ ደምበ ተቓውሞ ዓቢ ተስፋ ዝህብ ብምኻኑን ኩልና ክንጽንበሮ ከም ዘሎናን ኣኼበኛ ተማሕጺኑ።
በዚ ድማ ኣኼባ ኣብ ምዱብ ሰዓቱ ብዝክረሰማእታት ተዛዚሙ።
