ወዲ 78 ዓመት ፕረሲደንት ጅቡቲ ኢስማዒል ዑመር ገለ ን6ይ ግዜ ተወዳዲሩ፡ 98 ሚእታዊት ድምጺ ብምርካብ ከም ዝሰዓረ ቢቢሲ ሓቢራ። ካለኦት ተቓወምቲ መወዳድርቱ ካብቲ ምርጫ ክስሕቡ እንከለዉ፡ ምስ ዑመር ገለ ዝተወዳደረ መሓመድ ፋራሕ ሰመተር ድማ 2 ካብ ሚእቲ ድምጺ ከም ዝረኸበ እቲ ካብ ቢቢሲ ዝተረኽበ ዜና ኣፍሊጡ።
ንዝሓለፉ 27 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ዑመር ገለ፡ ኣብዚ ብ10 ማዝያ 2026 ዝተኻየደ ምርጫ ኣይክሳተፍን እዩ ዝብል ትጽቢት’ኳ እንተነበረ፡ ነቲ ካብ ወዲ 75 ዓመት ንላዕሊ ኣብ ምርጫ ኣይወዳደርን ዝብል ዝነበረ ናይታ ሃገር ሕገምንግስታዊ ዓንቀጽ ኣመሓይሹ ከም ዝተወዳደረ ተፈሊጡ።
ዑመር ገለ ኣብ ድሮ ምርጫኡ ወፈራ ዝያዳ ቆላሕታ ሂቡ ዝጐስጐሰሉ ዝነበረ፡ ጐረባብቲ ጅቡትን ሃገራት ማእከላይ ምብራቕን ኣብ ዝለዐለ ቅልውላውን ስግኣትን ክህልዋ እንከለዋ፡ ንሱ ግና ንጅቡቲ ብርግኣትን ሰላምን ከመሓድራ ምጽንሑ ዝገልጽ እዩ ነይሩ። ዑመር ገለ ጅቡቲ ብ1977 ካብ ፈረንሳ ናጻ ካብ እትወጽእ ዝመርሓ ዘሎ 2ይ ፕረሲደንት እዩ። ከም ዳሂር ኣሕመድ ዝኣመሰሉ ፍሉጣት ተቓወምቲ ፖለትከኛታት ናይታ ሃገር ካብ 2016 ጀሚሮም እዮም እቲ ዝስዕር መን ምዃኑ ብምርዳእ ካብቲ ምርጫ ክስሕቡ ጸኒሖም።
እቲ ፕረሲደንት ድሕሪቲ 80 ሚእታዊት ካብቶም ዝተመዝገቡ መረጽቲ ዘድመጽሉ መስርሕ ምርጫ ምዕዋቱ ኣብ መንበሪ ገዝኡ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ እቲ ዓወት ናቱ ጥራይ ዘይኮነ ናይታ ሃገር ምዃኑ ምግላጹ ተጠቒሱ። እቲ ዝተሳዕረ መወዳድርቱ ግና ብዛዕባቲ ኩነታት ዝሃቦ መግለጺ የለን። ናይቲ ምርጫ ውጽኢት ዝገለጸ ናይታ ሃገር ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ክኸውን እንከሎ፡ ቅድሚ ዑመር ገለ ቃለ መሓላ ምፍጻሙ ብቤት ፍርዲ ክጸድቕ ትጽቢት ይግበር።
ጅቡቲ ብዘለዋ ጀኦግራፊያዊ ኣቀማምጣ፡ ናይቲ ብደረጃ ዓለም ጻዕቂ ምንቅስቓስ ካብ ዝረኣየለን ሓንቲ ዝኾነት ወሽመጥ ባብኤልመደብ ቀንዲ መራኸቢት እያ። ርግኣት ጅቡቲ ሳላ ናይተን ኣብኣ ወተሃደራዊ መደበራት ዘለወን ሓያልት ሃገራት ዝተፈጥረ እዩ ዝብል ናይ ምዙሓት ግምት እዩ።
ፈደራል ዳኛ ኣሜሪካ፡ ፕረሲደንት ትራምፕ ኣስታት 5 ሺሕ ኢትዮጵያውያን ዝነበሮም መሰል ግዝያዊ ናይ ምንባርን ምስራሕን ፈቓዶም ሰሪዙ ናብ ሃገሮም ክስጐጉ ንዘውጸኦ መደብ ዓጊትዎ። ዳኛ ቤት ፍርዲ ኣውራጃ ብሪያን ሙርፊ፡ ምምሕዳር ኣሚሪካ ዝኸዶ ሕጊ ናይ ምጥሓስ ውሳነ ብምጥቃስ እዩ ነቲ ውሳነ ብ9 ማዝያ 2026 ዓጊትዎ።
ዳኛ ሙርፊ ኣባላት ኮንግረስ ኣሚሪካ ነቲ ጉዳይ ሕጋዊ መልክዕ ኣብ ምትሓዝ ንዝተጻወትዎ ኣውንታዊ ግደ ብምጥቃስ፡ ፕረሲደንት ትራምፕ ግና ኣብ ምኽባር ሕጊ ከምዘይግደስ ሓቢሩ። እቲ ኩነታት ንሕገመንግስቲ ኣሜሪካን ካለኦት መትከላትን እውን ከም ዝጸልው ኣስፊሩ። ምስዚ ኣተሓሒዙ ከኣ ውሳነ መራሒ ኣሜሪካ ንሓላፍነት ቀወምቲ ትካላት ዝትክእ ኣይኮነን ኢሉ። ምምሕዳር ፕረሲደንት ትራምፕ ነቲ ንዜጋታት 13 ሃገራት ዝምልከት መሰል ግዝያዊ መንበሪ ፈቓድን ስራሕን ንምስራዝ ዝኸዶ መንገዲ ከኣ ዘይሓላፍነታዊ ነይሩ ክብል ገሊጽዎ።
እቲ ንኢትዮጵያውን ዝተዋህበ ግዝያዊ ናይ ምንባርን ምስራሕን ፈቓድ ኣብ ሃገሮም ብሰንኪ ዝተፈላለዩ ውግኣት፡ ግርጭታትን ተፈጥሮኣዊ ሓደጋታትን ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ኣብኡ ንምንባር ዘስገኦም ጸገም ምዃኑ ኣብቲ ዜና ተጠቒሱ። እቲ ዳኛ ኣተሓሒዙ ነቲ ኣቐዲሙ ብፕረሲደንት ኣሜሪካ ዝተወስደ ምስራዝ ግዝያዊ ፈቓድ፡ ንኩነታት ናይተን ዜጋታተን ግዳይ ዝኾኑ ሃገራት ኣብ ግምት ዘእተወ ዘይምንባሩ ኣብቲ ውሳነኡ ከም ዝጠቐሰ እቲ ዜና ሓቢሩ።
ናይቲ ፍርዲ ዝሃበ ኣካል ወሃቢ ቃል ብወገኑ፡ እቲ ናይ ቤት ፍርዲ ውሳነ፡ ንስጉምቲ ፕረሲደንት ትራምፕ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ሕጋዊ መልክዕ ናይ ምትሓዝ ኣብነት እዩ ኢልዎ። ኢትዮጵያውያን ነቲ ዕድል ዝረኸቡ መጀመርያ ብ2022 ኮይኑ፡ ኣብ 2024 ድማ ተሓዲሱ።
ደሃይ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ሰሜን ኣሜሪካ
Written by ክፍሊ ቤት ጽሕፈት ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ
ሰኑይ 6 ሚያዝያ ሽማግለ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ኣኼባ ኣካይዱ። ኣቐዲሙ ተሓቢሩ ከምዝነበረ ጉባኤ ዞባ ኣብ ወርሒ ጉንበት 2026 ብመራኸቢ ብዙሃን ክካየድ ተወሲኑ ኣሎ። ቀንዲ ዛዕባ ኣኼባ እምበኣር ዕዉት ዞባዊ ጉባኤ ንምስልሳል ዝኸይድ ዘሎ መስርሕ ምድላው ምምዛን እዩ ነይሩ።
መጀመርታ ናይ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ድሒሩ ድማ ናይ ሓጻዪት ሽማግለ ናይ ስራሕ ጸብጻባት ቀሪቡ።
- ኣሰናዳኢት ሽማግለ ኩሉ ዝድለ ምድላዋት ተካይድ ምህላዋ ድሕሪ ምግላጽ ዘመናዊ ተክኖሎጂ ተጠቒምና እንህቦ ድምጺ ብግቡእ ምእንቲ ክቁጸርን ዝኾነ ይኹን ጽገማት ከምዘይጋጥም ንምርግጋጽን መፈተኒ ድምጺታት ክእከብ ምዃኑ ተሓቢሩ። ኩሉ ዝድለ ሰነዳት ኣብ ምድላው ከምዘላ ድማ ገሊጻ።
- ሓጻዪት ሽማግለ ብወገና ዳርጋ ኩለን ጨናፍር ከምዝሓጸያን ንነፍስወከፍ ሕጹይ ወይ ሕጽይቲ ብደብዳቤ ክትሕብር ምዃና ሓቢራ። ተሪፉዋ ዘሎ ስራሕ ዞባ ክመርሑ ድሉዋት ዝኾኑ ኣጻርያ ናብ ጉባኤ ምቕራብ እዩ።
ምልኪ ይፍረስ! ፍትሒ ይንገስ!
ክንዕወት ኢና!
ክፍሊ ቤት ጽሕፈት ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ
6 ሚያዝያ 2026
ካብቶም ናይ 2ይ ደረጃ ፈተና ክቐርቡ ትጽቢት ዝግበረሎም ተመሃሮ ሱዳን
ላዕለዎት ሓለፍቲ ደቡብ ሱዳን ብሰንኪቲ ውግእ ዝተመዛበሉ ተመሃሮ ሱዳን ንምሕጋዝ፡ ኣብ 2ይ ሰሙን ወርሒ ማዝያ 2026፡ ኣብ ከተማ ጁባ 1,224 ተመሃሮ ናይ 2ይ ደረጃ ምስክር ወረቐት ፈተና ዝወስድሉ መደብ ከም ዝሰርዑ “ሱዳን ፖስት SUDAN POST” ዝተባህለ ትካል ዜና ሓቢሩ። ካብዞም ተመሃሮ ድሮ 800 ዝኾኑ ካብቲ ተዓቚበምሉ ዝነበሩ መደበራት ከተማ ጁባ ክበጽሑ እንከለዉ፡ ኣስታት 424 ተመሃሮ ግና ብሰንኪ ናይ መጐዓዝያ ሕጽረትን ናይ ጸጥታ ስግኣትን ኣወይል ኣብ ዝተባህለ መደበር ስደተኛ ይጽበዩ ምህላዎም ተሓቢሩ።
እዚ መደብ ምውሳድ ፈተና ናይ ደቡብ ሱዳን ምክትል ፕረሲደንትን ሚኒስተር ሓፈሻዊ ኣገልግሎትን ሑሴን ዓብደልባጊ ምስ ኣንበሳደር ሱዳን ኣብ ጁባ ኢሳም መሓመድ ከራርን ሚኒስተር ሓፈሻዊ ትምህርቲ ኩዮክ ኣቦል ኩዮክን ድሕሪ ምዝርራብ ዝወጸ ምዃኑ እውን ኣብቲ ጸብጻብ ተጠቒሱ። እቲ ፈተና ክሳብ 27 ማዝያ 2026 ኣብ ዘሎ መዓልታት ከም ዝፍጸም ከኣ ተፈሊጡ።
ኣንበሳደር ሱዳን ኣብ ደቡብ ሱዳን ከራር፡ ብዛዕባቲ መደብ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ብሓፈሻ እቲ መስርሕ ፈተና ብሰላም ክካየድ ብፍላይ ድማ ነቶም መጓዓዝያ ስኢኖም ተዓጽዮም ዘለዉ ጸገሞም ቀልጢፉ ንክፍታሕ ኣተሓሳሲቦም።
ብወገን ላዕለዎት ሓለፍቲ ደቡብ ሱዳን ድማ፡ ተመሃሮ ሱዳን ካብቲ ተዓጊተምዎ ዘለዉ መደበር ኣወይል ናብ ጁባ ብውሑስ መንገዲ ዝጐዓዝሉ መስርሕ ክመዓራረየሎምን ፈተናኦም ብሰላማውን ውሑስን ሃዋህው ክካየድ ኩሉ ዝከኣሎም ዘበለ ይገብሩ ከም ዘለዉ ኣረጋጊጾም። እቲ መደብ ምሃብ ፈተና ተመሃሮ ብዝምልከቶም ሰብኣዊ ትካላት ላዕለዎት ሓለፍቲ ደቡብ ሱዳን ይነኣድሉ ከም ዘለዉ ተፈሊጡ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመደ፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ኣብ ዝተሳተፍሉ መድረኽ ብ7 ማዝያ 2026; ንዝሓለፈ ሓደ ዓመት ፕረሲደንት ግዝያዊ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ኮይኑ ክመርሕ ናይ ዝጸንሐ ሌተናል ጀነራል ታደሰ ወረደ ጸብጻብ ከም ዝሰምዐ ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ኣቃሊሐን።
ጀነራል ታደሰ ወረደ ነዚ ጸብጻብ ዘቕረበ ንሓደ ዓመት ንክመርሕ ዝተዋህቦ ናይ ግዜ ገደብ ንክውዳእ ሓደ መዓልቲ ጥራይ ምስ ዝተረፎ እዩ። ዝርዝር ትሕዝቶ ናይቲ ዝቐረበ ጸብጻብ’ኳ እንተዘይተገልጸ፡ ጀነራል ታደሰ ካብ 8 ሚያዝያ 2026 ጀሚሩ ንዝቕጽል ሓደ ዓመት ኣብቲ ናይ ፕረሲደንትነት መዝነቱ ንክቕጽል ብፈደራል መንግስቲ ከም ዝተወሰነ ተሓቢሩ።
መንግስታዊ መዲያ ኮርፖሬሽ ፈነወ ኢትዮጵያ፡ ከም ዝገለጸቶ እቲ ምንዋሕ ብመሰረት ሕገመንግስቲ ኢትዮጵያ ዓንቀጽ 62 (9)ን ብኣዋጅ ቁጽሪ 359/1995፡ ዓንቀጽ 14 ንኡስ ዓንቀጽ 2 (ለ)ን ብቤት ምኽሪ ሚኒስተራት ፈደራል ዝተወሰነ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ጸብጻብ ዝቕረበሉ ኣኼባ፡ ብወገን ፈደራል መንግስቲ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ፡ ሓላቓ ስታፍ ሰራዊት ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ፡ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳይ ጌደዎን ጢመቲዎስ፡ ኣዛዚ ፈደራል ፖሊስ ጀነራል ኮሚሽነር ደምመላሽ ገብረሚካኤ፡ ሚኒስተር ልምዓት መስኖን ከባቢታት ቆላን ዶር ኣብርሃም በላይን ኣማኻሪ ቀዳማይ ሚኒስትር ጌታቸው ረዳን ክርከቡ እንከለዉ፡ ብወገን ግዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ ግና ጀነራል ታደሰ ወረደ ንበይኑ እዩ ተሳቲፉ።
ብኻልእ ወገን ድማ፡ እታ ኣብዚ እዋንዚ ሕጋውነት ብኮምስን ምርጫ ቦርድ ዝተሰረዘ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ሓያሎ ኣዘዝቲ ሰራዊት ትግራይን ዝርከብዎ ኣካል፡ ድሕሪ ሕጂ ግዝያዊ ምምሕዳር ዝበሃል ኣየድልየናን ብዝብል ንምንዋሕ መዝነት ታደሰ ወረደ ከም ዝነጽግዎ ይሕበር ኣሎ። እዚ ኩነታት ናይቲ ሰላም ከውሕስ ተስፋ ተነቢርሉ ዝነበረ ውዕል ሰላም ፕሪቶርያ ምፍራሱ ዘመልክት እዩ። በዚ መሰረት ኣብ መንጎ ፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያን ብህወሓት ዝምራሕ ሓይሊ ትግራይን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ሕድሕድ ተጋሩ ንዘሎ ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልይ’ውን ናብ ሓደገኛ ኣቕጣጫ ከይወስዶ ዘስግእ ዘሎ እዩ።
ቤት-ጽሕፈት ደቂ-ኣንስትዮ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ)፡ ብ4 ሚያዝያ 2026 ናይ ኣባላት ሓፈሻዊ ኣኼባ ኣካይዳ። እዚ ኣኼባ’ዚ፡ ብመሰረት ኣቐዲሙ ዝጸደቐ መደብ ስራሕ ኣብ ሰሰለስተ ወርሒ ዝካየድ ኮይኑ፡ ብኣባል ፈጻሚት ሽማግለ ፖሓኤን ሓላፊት ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ደቂ-ኣንስትዮን ወ/ሮ ኣድያም ተፈራ እዩ ተመሪሑ።
ኣኼባ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤትራ፡ ተሳትፎን ንቕሓትን ደቂ-ኣንስትዮ ክብ ንኽብል ጽዑቕ ጻዕሪ ምክያድ ከም ዘድሊ ብሰፊሑ ተመያይጡ ኣድላይነቱ ኣስሚሩሉ። ብዘይካ’ዚ ሕቶ መሰል ደቂ-ኣንስትዮ ሕቶ ሰብኣዊ መሰል እውን ብምዃኑ ኩሎም ምእንቲ ፍትሒ ዝቃልሱ ኣካላት ግደኦም ዘበርክቱሉ መድረኽ ቃልሲ ምዃኑ እቲ ዜና ኣረዲኡ። እቲ ንቕሓት ኣባላት ክብ ናይ ምባለ ዕማም ብመንገዲ ጥምሮ ኣባላት ፖለቲካዊ ሓይልታት ብምጽዋዕ ኣብ ቀጻሊ ተደጋጋሚ ኣስተምህሮ ክወሃብ ኣኼባ ወሲኑ።
ጥምሮ ኣብያተ- ጽሕፈት ዉደባ፡ መንእሰያትን ደቂ-ኣንስትዮን ፖሓኤ፡ መደባት ምንቕቓሕ ከካይድ ዝቖመ ኣካል እዩ። ኣብ መደምደምታ ድሕሪ ሰለስተ ወርሒ ተመሳሳሊ ሓፈሻዊ ኣኼባ ንኽካየድ ድሕሪ ምውሳን ኣኼባ ተዛዚሙ ክብል እቲ ካብ ቤት ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ ፖሓኤ ዝተረኽበ ዜና ኣፍሊጡ።
ኣምበሳደር ሱዳን ኣብ ኢትዮጵያን ቀዋሚ ወኪል ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃን ዝኾነ ኣልዘይን ኢብራሂም ሑሴን ሓለፍቲ መንገዲ ኣየር ሱዳን ኣብ ዝተረኽብሉ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ዳይረክተር ሲቪል ኣቬሽን ኢትዮጵያ ኣቶ ዮሃንስ ኣርኣያ ተራኺቡ ከም ዝዘተየ ኣገልግሎት ዜና ሱዳን ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢራ።
ኣባላት ልኡኽ ሱዳን ወከልቲ መንገዲ ኣየር ቦርድን ካርጎ ኣቬሽንን ከም ዝርከብዎም እቲ ዜና ጠቒሱ። እቶም ልኡኻት እተን መንገዲ ኣየራት ሓቢረን ብዛዕባ ዝምዕብላሉን ኣገልግሎት ሲቪላዊ መጐዓዚያ ክልቲኡ ህዝብታት ስሩዕ ብዛዕባ ዝኾነሉ ኣገባባትን ከም ዝዘተዩ ከኣ እቲ ዜና ጠቒሱ። በቲ ዝተሰማምዕዎ መሰረት ዝካየድ ካብን ናብን መጓዓዝያ ንግዳዊ ምልውውዋጥ ሕብረተሰብ ክልቲኡ ሃገራት ባዛዕባ ዝኾነሉ ምዝርራቦም’ውን ኣብቲ ዜና ተሓቢሩ።
ኣንበሳደር ኣልዘይን ኢብራሂም ሑሴን ኣብቲ ርክብ ኣብ ሱዳን ብዛዕባ ዘሎ ኣውንታዊ ህልዊ ኩነታት ክግምግም እንከሎ፡ ናይ መንግስቲ ሱዳን ምምሕዳር ካብ ፖርት ሱዳን ናብ ካርቱም ምምላስ ጠቒሱ፡ ዓለምለኸ መዓርፎ ነፈርቲ ካርቱም፡ ዓለም ለኻውን ናይ ውሽጢ ሃገርን ኣገልግሎት በረራ ይህብ ምህላዉ ገሊጹ። ኣብ መወዳእታ ድማ ክልቲኦም ወገናት ኣድላይነት ምሕያል ዝምድና ክልቲአን መንግዲ ኣየራት ተገንዚቦም ንናይ ሓባር ተጠቃምነት ክኸውን ከም ዝግበኦ ምርድዳኦም እቲ ዜና ሓቢሩ።
እዚ ኩነታት ዝፍጠር ዘሎ፡ ብሰንኪ ዞባዊ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋ፡ ኢትዮጵያ ነቲ ብጀነራል ኣሕመድ ዳጋሎ ዝምራሕ ወገን ሱዳን ስለ እትድግፍ፡ ምስቲ ብጀነራል ኣልቡርሃን ዝምራሕ ወገን ኣትየምዎ ዘለዉ ምትፍናን ናብ ወግእ ከይዓርግ ኣብ ዘስገኣሉ ዘሎ ኩነታት እዩ።
ሱዳናዊ ሚኒስተርን ወከልቲ ሕቡራት ሃገራትን ኣብ መኽፈቲ እቲ ስነ-ስርዓት
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ድሕሪቲ 3ይ ዓመቱ ገይሩ ዘሎ ውግእ ሕድሕድ ሱዳን ኣብ ፖርት ሱዳን ዝጸንሐ ዋና ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ዋና ከተማ ናይታ ሃገር ካርቱም ከም ብሓድሽ ከፊቱ። ኣብ ስነ ስርዓት ናይቲ ዳግመ-ምኽፋት፡ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳይን ዓለምለኻዊ ምትሕብባርን ሱዳን ሞሓዲን ሳልምን ኣመሓዳሪ ካርቱም ኣሕመድ ዑስማን ሓምዛን ወሲኽካ ዝተፈላለዩ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስትን ወከልቲ ዓለም ለኻዊ ትካላትን ከም ዝተሳተፉ እውን እቲ ካብ ሱዳን ትሪቡን ዝተረኽበ ዜና ሓሓቢሩ።
ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳይ ሱዳን፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ነቲ ስጉምቲ ምውሳዱ ኣመስጊኑ፡ ነቲ ኣጋጣሚ ንሱዳን ታሪኻዊ ዕለት እዩ ኢልዎ። ብቲ ኣጋጣሚ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ወኪሎም ኣብ ጐኒ ህዝቢ ሱዳን ናብ ዝሰርሑ ኣካላት መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ። ሚኒስተር ሳልም ብተወሳኺ ዳርፉርን ኮርዱፉንን እውን ካብቲ በስንኪ እቲ ዕጡቕ ተወርዋሪ ሓይሊ ሱዳን ዝበጽሖም ዘሎ በደል ክድሕኑ እዮም ዝብል ተስፋኡ ገሊጹ።
ብዘይካ’ዚ እቲ ሚኒስተር ከም መንግስቲ፡ ኣባል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ስለ ዝኾና፡ እቲ ውድብ ምእንቲ ሰላም ሱዳን ኣብ ዝወስዶም ተበግሶታት ክንተሓባበር ኢና ክብል ቃል ኣትዩ። ኣተሓሒዙ ድማ መንግስቲ ሱዳን ዝኾነ ኣካል ከገድዶ ከም ዘይፈቅድ ጠቒሱ፡ በቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ኣብ ቅድሚ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘቕረቦ እማመ ሰላም ከም ዝምእዘዙ ኣረጋጊጹ። ካብዚ ሓሊፉ ንሚሊሻ ቦታ ከምዘይህቡ ጠቒሱ፡ ኣብ ጉዳዮም ናይ ወጻኢ ኢድ ኣእታውነት ከምዘይፈቕዱ ድማ ኣረጋጊጹ።
ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳይ ሱዳን፡ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣባልነት ሱዳን ኣብ ናይ ምንጥልጣል ውሳነኡ ዳግመ ርኢቶ ንክገብር ኣተሓሳሲቡ። ኢጋድ ብወገኑ ዝጭበጥ ንከባቢያዊ ምርግጋእ ዝሕግዝ ስጉምቲ ንክወስድ ኣዘኻኺሩ። ብሓፈሻ ንኣስተዋጸኦ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብፍላይ ከኣ ንኣበርክቶ ደኒስ ብራውን ኣተሓባባሪት ሰብኣዊ ስረሓት ኣብ ሱዳን ምስጋናኡ ኣቕሪቡ። ብዝያዳ ድማ ነቲ ምስ ኩሉቲ ኣብ ሱዳን ዝጸንሐ ውግእ፡ እንኮ ካብ ሱዳን ንዘይወጸ ኣንበሳድር ዝንባብወ ብፍሉይ ምስጋናኡ ኣቕሪቡ።
“ማእከል መሰልጠኒ ሕግን ምርምርን ኦሮሚያ” ዝተባህለ ትካል፡ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት “ሕጋዊ መሰረት ዘለዎ ኣተሓሕዛ ሕቶ ኣፍደገ ባሕሪ ኢትዮጵያ” ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ቃል ናይ ምሁራት ሕጊ ኣኼባ ኣካይዱ። እቲ ነዚ ብዝምልከት ዝተዘርግሐ ዜናዊ ጸብጻብ፡ ኢትዮጵያ ዋና ኣፍደገ ባሕሪ ንምዃን እትገብሮ ጻዕሪ፡ ካብ ታሪኻውን ፖለቲካውን ዓውዲ ሓሊፉ፡ ዓለም ለኻዊ ሕጋዊ ደገፍ ክረክብ ዘኽእሎ ምምኽኻር እዩ ተኻይዱ ይብል።
እዚ ኣበሃህላ እቶም ናይ ሕጊ ምሁራት ዓለም ተማእዚዛ ትምርሓሉ ዘላ ሕጊ ናብ ረብሐኦም ንምቕያር ተላዚቦም ንምባል እንተኾይኑ፡ ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ዘይጭበጥ ናይ ሕልሚ ዓለም ይሕንብሱ ከም ዘለዉ ዘመልክት እዩ።
ካብዚ ሓሊፉ እቲ ካብቲ ኣኼባ ዝተዘርሐ ጸብጻብ፡ “ኢትዮጵያ ኣባልቲ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኮንቨክሽን ማያዊ ሕጊ” ከምዘይኮነት ጠቒሱ፡ ልማዳዊ ሕግን ክልተኣዊ ስምምዓትን ከም ቀንዲ መከራኸሪ ብምውሳድ ኢትዮዮጵያ ኣፍደገ ባሕሪ ናይ ምውናን ድሌታ ከተረጋግጽ እትኽእለሉ ዕድላት ሰፊሕ ምዃኑ ናይቲ ኣኼባ ተሳተፍቲ ምግላጾም ይጠቅስ። ካብዚ ኣበሃህላዚ ክትውሰድ እትኽእልን ብመንጽር ዓለም ለኻዊ ሕጊ ተቐባልነት ዝህልዋን ቁምነገር ፡እታ “ብክልተኣዊ ስምምዓት” እትብል ሓረግ ጥራይ እያ።
እቲ ዜና “ወድብ ኣልባ ምዃን ቁጠባዊ ተጽዕኖ ኣለዎ፡ ንኣገልግሎት ወደብ ዝኽፈል ወጻኢ ቢልዮናት ዶላራትዩ፡ ሕቶ ኣፍደገ ባሕሪ ንትዮጵያ መሰረታዊ እዩ፡” እናበለ ይዝርዝር። እዚ ኩሉ ዘይከሓድ ሓቂ እዩ። ዋንነት ኣፍደገ ባሕሪ ኢትዮጵያ ናይ 130 ሚልዮን ህዝቢ ሕቶ ስለ ዝኾነ ክትግበር ኣለዎ ዝብል ድማ ይውስኽ። ኣብዚ ንምድኻም እንተዘይኮይኑ፡ ኢትዮጵያ ብዙሕ ህዝቢ ስለ ዘለዋን ቁጠበኣ ቅልጡፍ ዕቤት የርኢ ብምህላዉን ዘይናታት ኣፍደገ ባሕሪ ክትዕምጽ የኽእላ እዩ ዝብል ኣምር፡ ዝገንጸልካ መዝገብ እንተገንጸልካ ሕጋዊ ቅቡልነት የብሉን። እቲ ሓቂ ከምኡ እናሃለወ ምድግጋሙ እዩ ከኣ “ጸማምሲ ሓደ ደርፉ” ዝብል።
ካብዚ ዛዕባ ከይወጻእና፡ ነባር ኣባል መሪሕነት ህወሓት ዝነበረ ኣቶ ገብሩ ኣስራት፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን “ሊላይ ቲቪ” ምስ ዝተባህለ መመዲያ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ፡ “ናጽነት ኤርትራ ትድግፍ ዲኻ?” ተባሂሉ ምስተሓተ፡ “ናጻናት ኤርትራ እድግፎፍ እየ፡ እንተኾነ ኣፍደገ ባሕሪ ኢትዮጵያ ብዘውሕስ ክረጋገጽ ነይርዎ ዝበሎ ጃላ መልሲንብዙሓት ዘገረመ ኮይኑሎ።
ምምሕዳር ፕረሲደንት ዶናልድ ትራምፕ ብዘውጸኦ ስድተኛታት ካብ ሃገሩ ናይ ምስጓግ መደብ መሰረት ግዳይ ዝኾኑ፡ ብ2 ማዝያ 2026 ናብ ኡጋንዳ ከም ዝኣተዉ፡ ጋዜጣ ዘጋርዲያን ሓቢራ። ሓደ ስሙ ክጥቀስ ዘይደለየ በዓል መዚ ኡጋንዳ እቶም ስደተኛታት ክሳብ ናብ ካልእ ሃገር ዝሰጋገሩ ኣብ ሃገር ኡጋንዳ ከም ዝጸንሑ ንሮይተርስ ከም ዝሓበረ እውን ተፈሊጡ።
ማሕበረሰብ ሕጊ ኡጋንዳ ብወገኑ፡ ብመሰረት ኣብ መንጎ ኡጋንዳን ኣሜሪካን ዝተገብረ ስምምዕ 12 መበቆላዊ ዜግነቶም ዘይጠቐሶም ስደተኛታት ካምፓላ ከም ዝኣተዉ ተኣሚኑ ነቲ ተግባር ኮኒንዎ። መንግስቲ ኣሜሪካ ንብዙሓት ሓተቲ ዑቕባ ነናብ ሃገሮም ዝሰጐጐ ኮይኑ፡ ብዝበጸሖ ስምምዓት ብዘይካ ናብ ኡጋንዳ፡ ዜጋታት ኩባ፡ ጀማይካ፡ የመን፡ ቬትናም፡ ላኦስን ሚያማርን ዝኾኑ ግዳያት ናብ ሃገራት ኣፍሪቃ ኢስዋቲኒ፡ ጋና፡ ሩዋንዳን ደቡብ ሱዳንን ዝሰጐጎም ከም ዘለዉ እውን ተጠቒሱ።
እቲ ማሕበረሰብ ሕጊ ኡጋንዳ፡ ነቲ ናይ ምስጓግ ተግባር ንምቅዋም፡ ኣብ ኣብያተ-ፍርዲ ኡጋንዳ ኮነ ዜጋዊ ትካላት ሕጊ ከም ዝምጉት ኣፍሊጡ። ኣተሓሒዙ ድማ ነቲ ተግባር ዘይሰብኣውን ክብሪ ወዲሰብ ዘይህብን፡ ኣብ ልዕሊ እንስሳ ካብ ዝውሰድ ጨካን ስጉምቲ ፈሊኻ ዘይረአ ከም ዝበሎ ድማ ጋዜጣ ዘጋርዲያ ጽሒፋ።
ኡጋንዳ ኣብ ዝሓለፈ ነሃሰ 2026 ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ስደተኛታት ካብ ኣሚሪካ ምስጓግ ኣብ ዝተሰማመዓትሉ ኣብ ኣሜርካ ተቐባልነት ዘይረኸቡ ዜጋታት ሳልሳይ ሃገር ክትቅበል ተሰማሚዓ ከተብቅዕ እንተኾነ ብዛዕባ ናብ መበቆል ሃገሮም ምምላስ ኣብ ዝምልከት ዝበለቶ ከምዘይነበረ ተፈሊጡ። ቁጽሪ ናቶም ካብ ኣሜሪካ ናብ ኡጋንዳ ክኣትዉ ትጽቢት ዝግበረሎም 12 ጥራይ ዘይኮኑ ብዙሓት ምዃኖም እውን ተሓቢሩ።
More...
ወጻኢ ጉዳይ ኣሜሪካ፡ ብ1 ማዝያ 2026 ብዘውጸኦ “ደረጃ ኣርባዕተ” ዝበሎ፡ ናይ ጉዕዞ መጠንቀቕታ ዜጋታት ኣሜሪካ ከይንቀሳቐስዎም ዝበሎም ክልላት ኢትዮጵያ ዘርዚሩ። ከም ምኽንያት ናይቲ ስግኣት ኢሉ ካብ ዝዝጠቐሶም ጠንቅታት፡ ወተሃደራዊ ጐንጺ፡ ዝተፈላለዩ ገበናትን ሰባት ጠሊፍካ ምስዋርን ይርከብዎም።
ካብቶም ኣሜሪካውያን ዜጋታት ከይንቀሳቐስዎም ኢሉ ዝዘርዘሮም ናይ ዝለዕለ ስግኣት ከባብታት፡ ክልላት፡ ትግራይ፡ ዓፋር፡ ኣምሓራ፡ ጋምቤላን ቤንሻንጉል ጉምዝን ይርከብዎም። እቲ ናይ መጠንቀቕታ መግለጺ እቶም ዝተጠቕሱ ክልላት ብቕልጡፍን ግዜ ዘይህብን ወተሃደራዊ ጐንጽታት፡ ፖለቲካውን ዓሌታውን ጥሕሰታትን ይሕመሱ ከም ዘለዉ ኣስፊሩ።
ምስዚ ብምትሕሓዝ ብፍላይ ኣብ ክልላት ጋንቤላን ቤንሻንጉልን ከምኡ እውን ጐንጽታት ኣብ ዘለዎም ናይ ዶብ ከባቢታት ናይ ሰባት ጠሊፍካ ምስዋር እናገደደ ዝኸይድ ዘሎ ኣስጋኢ ገበን ምዃኑ ጠቒሱ። ወጻኢ ጉዳይ ኣሜሪካ እቲ “ደረጃ ኣርባዕተ” ዝበሎ ዝለዓለ ስግኣት ከም ዘለዎ ኮይኑ፡ መላእ ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ “ደረጃ ሰለስተ” ስግኣት ከም እትርከብ ኣብቲ ዘውጸኦ መግለጺ ጠቒሱ። ምስዚ ብምትሕሓዝ ግና ኩነታት ዋና ከተማ ኢትዮጵያ ኣዲስ ኣበባ ብዝምድናዊ ዓይኒ ህድእቲ ኣላ ኢሉ።
ኣብ ብዙሓ ከባብታት ኢትዮጵያ ዜጋታት ኣሜሪካ ናብ ቤት ጽሕፈት ቆንስል ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ምውካስ ኣብ ዝደልይሉ ናይ ኢተርኔትን ካልእ ናይ ተሌ-ኮም ኣገልግሎታትን ስለ ዝቋረጽ ጸገም ከም ዝፍጠር ኣብቲ መጠንቃቕትኡ ሓቢሩ። መንግስታዊ ሰብ መዚ ኣሚሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ካብታ ዋና ከተማ ወጻኢ ክንቀሳቐሱ እንከለዉ፡ ፍሉይ መረጋግጺ ክሕዙ ከም ዝግበኦም ጠቒሱ፡ እቲ ኤምባሲ ነዚ ዝምልከት ኣድላይ ሓገዝ ክገብር ድልዊ ምዃኑ ገሊጹ። ኣተሓሒዙ ከኣ ከም ናይ ኢሚግረሽን ዝኣመሰሉ ሕግታት ምጥሓስ ክሳብ ምስጓግ ካብ ሃገር ከኸትል ከም ዝኽእል’ውን ኣጠንቂቑ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት 2026፡ መንግስቲ ዓባይ ብሪታንያ ብወገኑ ንኢትዮጵያ ዝምልከት ምስዚ ናይ ኣምሜሪካ ወጻኢ ጉዳይ ዝመሳሰል መጠንቀቕታ ኣውጺኡ ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ።
ዋና ኮሚሽነር ኮሚሽን ምምኽኻር ኢትዮጵያ፡ ፕሮፌሰር መስፍን ኣርኣያ ኣብ መኽፈቲ ኣኼባ ተጋሩ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዘስመዖ መእተዊ ቃል፡ “ብዘይ ተሳትፎ ትግራይ ምሉእነት ናይቲ ሃገራዊ ዘተ ሸቶኡ ክወቅዕ ኣይክእል እዩ” ከም ዝበለ፡ ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ኣፍሊጣ። እቲ ፕሮፈሴር ኣተሓሒዙ ናይ ተጋሩ ኣብ መስርሕ ምምኽኻር ኢትዮጵያውያን ምስታፍ ኣብ ምፍታሕ ኣብቲ ክልል ዘሎ ጸገማት ብጽሒት ከም ዝህልዎን ተሳተፎ ተጋሩ ኣብ ሃገራዊ ጉዳይ ዘርእን ምዃኑ ሓቢሩ።
ምስዚ ብምትሕሓዝ ፕሮፈኤስር መስፍን፡ እቲ ኣኼባ ኣብ ትግራይ ንክጋባእ ዝተኻየደ ጻዕሪ ስለ ዘይተዓወተ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምክያዱ ናይ ግድን ከም ዝኾነ ድማ ኣመልኪቱ። ትግራይ ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያ ጽኑዕ ክብሪ ዘለዋ ክልል ምዃና ብምጥቃስ ከኣ ቀንዲ ዓላማ ናይቲ መድረኽ ኣብታ ሃገር ዝረኣዩ ናይ ሓባር ጸገም ብሓባር ምፍታሕ ምዃኑ ኣብሪሁ። ከምኡ እውን ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣብቲመድረኽ ናይ ዘይተሳተፉ ተጋሩ ሓሳብ ንምቕባል ኣብ መጻኢ ናይቲ ኮሚሽን ማዕጾ ክፉት እዩ ኢሉ።
ኣብቲ ዘተ ካብ ኩሉ ዞባታት ትግራይ ዝመፁ ተወከልቲ፡ ተጋሩ ነበርቲ ኣዲስ ኣበባ ተጋሩ፡ ላዕለዎት ወተሃደራዊ ኣዘዝትን ተወከልቲ ዝተፈላለያ ውድባት ናይታ ክልል ዝኾኑ ኣስታት 400 ተሳቲፎም። እዚ ቀዳማይ ዙር ኣኼባ ነቲ ኣብ መጻኢ ብደርጃ ኢትዮጵያ ክዝግበር ዝሕሰብ ኣኼባ ኣጀንዳ ዝኸውን ሓሳብ ናይ ምእካብ ኣኼባ ካብ 1 ክሳብ 3 ማዝያ 2026 ዝጸንሕ ኮይኑ፡ በቲ ኮሚሽን ምምኽኻር ዝተዳለወ ምዃኑ’ውን ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ሓቢራ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ኣቶ ኣማኑኤል ኣሰፋ ምክትል ኣቦመንብር ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ምክትል ፕረሲደንት ግዝያዊ ምምሕዳር ክልል ትግራይን፡ እቶም ነበርቲ ኣዲስ ኣበባ ተጋሩ ዝኾኑ ተሳተፍቲ ንኣዲስ ኣበባ እምበር ንትግራይ ከምዘይውክሉ ብምጥቃስ፡ ንህዝቢ ትግራይ ዝምልከት ኣኼባ ኣይኮነን ብዝብል ተቓውመኡ ብትሪ ኣስሚዑ።
ካብ ናይ X መዲያ ዝተወሰደ ስእሊ
ሰልፊ ብልጽግና “ናይ ህልውና ስግኣት ተንተናን ስራተጅያዊ መፍትሒ መማረጽታትን” ብዝብል ኣርእስቲ ኣዳልዩ ኣብ ወርሒ ለካቲት 2026 ብምስጢር ናብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ሰልፊ ብልጽግናን ፈደራል መንግስትን፡ ዝዘርግሖ ሰነድ ምውጽኡ ብዝተፈላለያ ማሕበራዊ መድያታት ተቓሊዑ። እቲ 12 ገጻት ዘለዎ ኣብ ጸጥታውን ፖለቲካውን ስግኣታት ኢትዮጵያ ዘተኮረ ሰነድ፡ ኣብ 4 ኣስጋእቲ ናይቲ ብኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ ፈደራል መንግስቲ ዝበሎም ጉዳያት ዘተኮረ እዩ።
እቶም እቲ ሰነድ ዘተኮረሎም 4ተ ዛዕባታት፡ “ምትንሳእ ውድብ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ምብርባር ምሁራት ትግራይን፡ ኣብ ክልል ኣምሓራ ዘሎ ምንቅስቓስ ፋኖ ካብቲ ተነጺልዎ ዝነበረ ናብ ቀጥታዊ ወተሃደራዊ ስግኣት ምዕራጉ፡ ናይቲ ብጀነራል ኣልቡርሃን ዝምራሕ ሓይሊ ጐረቤት ሱዳን ዓቕሚ ምድልዳሉን ምስ መንግስታት ግብጽን ኤርትራን ዝምድናኡ ምድልዳልን ቀጥታውን ዘይቀጥታውን ኢድ ኣእታውነት መንግስቲ ኤርትራን ፖለቲካዊ ጽልዋኡ ኣብ ኢትዮጵያን ብኢትዮጵያ ዝለዓል ዘሎ ግዜን ኣገባብን ዘየገናዘብ ሕቶ ቀይሕ ባሕርን ውደብን” ዝብሉ እዮም።
ብዘይካዚ እቲ ምስጢራዊ ሰነድ፡ መንግስቲ ብልጽግና ብሰንኪ ዘይዕቱብ ኣተሓሕዛኡ ኣብ ዘቤታዊ ጉዳያት ካብ ህዝቢ ዝገጥሞ ዘሎ ተቓውሞ’ውን ኣብቲ ምስጢራዊ መጽናዕታዊ ሰነድ ዝተደህሰሰ እዩ። ኣብ ዝርዝር ትሕዝቶ ናይቲ ሰነድ ድማ ውዕል ፕሪቶርያ ብግቡእ ስለ ዘይተተግበረ ኣብ ትግራይን ኣምሓራን ፈጢርዎ ዘሎ ጸገም ይእመን። ከም መዋጸኦ ድማ ነቶም ኣብቲ ክልላት ኣንጻር ፈደራል መንግስቲ ዝዋስኡ ዘለዉ ፖለቲካዊ ሓይልታት፡ በቲ ሓደ ወገን ካብ ህዝቢ ናይ ምንጻሎም፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ኣብ ሕድሕዶም ዘይምትእምማን ፈጥሪርካ ዝከፋፈልሉ ስረሓት ምክያድ ከም ኣስፊሩ። ብሓፈሻ ናይ መንግስቲ ወተሃደራዊ መንገዲ ከም እንኮ መፍትሒ ምርጫ ጌርካ ምርኣይ ጌጋ ምዃኑ ጠቒሱ።
ንኤርትራ ኣብ ዝምልከት ከኣ እቲ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ በጺሑ ዝነበረ ስምምዕ ናብ ናይ ህልውና ስኣት ከም ዝተመለሰ ስፍሕ ብዝበለ ኣስፊሩ። ሕቶ ምውናን ኣፍደገ ባሕሪ ኤርትራን ወደብ ዓሰብን ግዜኡ ዘይሓለወን ልኡላውነት ኤርትራ ዝጻረር ዝመስል ህዉኽ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ቅድሚ ምውሳድን ወተሃደራዊ ኣዘዝቲ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ዝስምዕዎ መደረታትን መንገሲ ኤርትራ ምስ ትግራይ፡ ፋኖን ሱዳንን ንክተሓባበር ከም ዝዓደሞ ጠቒሱ።
ከም ናይ መጻኢ መፍትሒ ከኣ ግዜ ወሲድካ ንመንግስቲ ኤርትራ ብዲፕሎማስያዊ መዳይ ኣዳኺምካን ካብ ህዝቢ ነጺልካን ምቕጻል ይብል። ብናይ ብዙሓት ግዱሳት ሚዛን፡ እቲ ገምጋማዊ ሰነድ መንግስቲ ፈደራል ብሰንክቲ ሒዝዎ ዘሎ መንገዲ ኣብ ጨንቂ ከምዘሎ ዘመልክት’ዩ ይባሃል ኣሎ።
ኩርሙክ ብተወርዋሪ ሓይሊ ሱዳን ብ26 መጋቢት ምስ ተታሕዘት፡ ነበርቲ እናተመዛበሉ
ኣብቲ ከባቢ ዝንቀሳቐሱ ነጠፍቲ፡ ብሰንኪ ዝተኸፍተ ሓድሽ ውግእ፡ ኣብ ዞባ ብሉናልይ ሱዳን ካብ እትርከብ ኩርሙክ ኣስታት 73 ሺሕ ሰባት ከም ዝተመዛበሉ ሓቢሮም። ናይቲ ምምዝባል ጠንቂ ኣባላት ተወርዋሪ ሓይሊ ሱዳን ኣንጻርቲ ብጀነራል ኣልቡርሃን ዝምራሕ ሰራዊት መንግስቲ ዝኸፈቶ ሓድሽ መጥቃዕቲ ምዃኑ እውን ተሓቢሩ።
ሓይልታት ናይቲ ብጀነራል ኣሕመድ ደጋሎ ዝምራሕን ብዓብደል ዓዚዝ ኣል ሂሉ ዝእዘዝ ዕጡቕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ሱዳንን ኣብታ ናብ ዶብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ብቐረባ እትርከብ ኩርሙክ፡ ኣብ መወዳእታ ሰሙን መጋቢት 2026 ዘካየድዎ ናይ ሓባር መጥቃዕቲ ብኢትዮጵያ ዝተደገፈ እዩ ዝብል ዜና እውን ተዘርጊሑ እዩ። ነቲ ኩነታት ብቐረባ ዝተኸታተለ ቤት ጽሕፈት ህጹጽ ጉዳያት ምምሕዳር ብሉ ናይል፡ ካብ ሕቡራት ሃገራት ብዝተረኸቦ ሓበሬታ 73,406 ተመዛበልቲ ኩርሙክ ናብ ደማዚንን ከባቢኣን ከም ዝሃደሙ ኣፍሊጡ። እቲ ብዛዕባ’ቶም ተመዛበልቲ ዝሓበረ ዜና፡ እቶም ግዳያት መብዛሕትኦም ኣዴታትን ህጻናትን ምዃኖም ጠቒሱ፡ ነቲ ኩነታት ኣዝዩ ጫካን ፍጻመ ክብል ገሊጽዎ። እቶም ተመዛበልቲ ኣዝዩ ከቢድ ናይ መግቢ፡ ዝስተ ጽሩይ ማይን ሕጽረት ተመጣጣኒ መጽለልን ኣጋጢምዎም ስለ ዘሎ እቲ ጉዳይ ዝተሓላለኸ ቅልውላው ኣኸቲሉ ከምዘሎ’ውን ተሓቢሩ።
እቲ ኩነታት ልዕሊ ዓቕሚ ኣብቲ ከባቢ ናይ ዝንቀሳቐሳ ናእሽቱ ሰብኣዊ ትካላት ስለ ዝኾነ፡ ዓለም ለኻውን ዞባውን ሰብኣዊ ትካላት መሰረታዊ ነገራትን መጽለልታትን ኣብ ምቕራብ እጃመን ንከበርክታ ዝምልከት መግለጺ ወጺኡ’ሎ።
እቲ ዜና ከም ዝጠቐሶ መጥቃዕቲ ኩርሙክ ዓለምለኻዊ መዲያታት ኢትዮጵያ ኣብ ጐረቤት ሱዳን ክልል ቤንሻንጉል ሰራዊት ዕጡቕ ተወርዋሪ ሓይሊ ሱዳን ዝዕለመሉ መደበር ከም ዝኸፈተት ኣረጋጊጽና ድሕሪ ምባሎም ዝተኸስተ ምዃኑ ጠቒሱ፡ እዚ ሓቂ እንተኮይኑ ናይ ኢትዮጵያ ብቐጥታ ኣብ ውግእ ሱዳን ኢድ ምእታዋ ዘርኢ እዩ'ውን ኢልዎ።
በዚ መስረት ኣብዚ እዋንዚ ኣብ መንጎ ጐረባብቲ ሃገራት ኢትዮጵያን ሱዳንን ዘሎ ምስሕሓብ ናብ ቀጥታዊ ዞባዊ ሓደጋ ክኸውን ዝኽእል ጐንጺ ከይምዕብል ናይ ብዙሓት ስግኣት ኮይኑ ኣሎ።
