Responding to an oral statement of Ms Michelle Bachelet, the UN High Commissioner for Human Rights, the Eritrean envoy, Tesfamichael Gerhatu, told the plenary session of UN Human Rights on 27 February 2020 that his government deserved praise for the progress it made in giving “a dignified life” to its people.

He accused the UN official of depicting “fake crisis” about Eritrea instead of reflecting on “Eritrea’s progress in promoting equal rights and opportunities” to its people.

This was the second day that Eritrea was widely debated at the 43^rd Session of the UN HR Council with long list of speakers expressing deep concern about the continued failure of Eritrea to start changing to the better. The day’s meeting was opened by the statement of Ms Bachelet on a number of problem countries like Eritrea, Syria, Iran, Yemen, Venezuela and a few others.

She said despite the peace accord with Ethiopia and other opportunities opened to Eritrea, the civic space remains “entirely under Government control, and rights to freedom of expression, association, peaceful assembly and belief, as well as freedom of the press, are largely denied.” She also regretted about Eritrea’s failure to respond to her Office’s offer for assistance in strengthening the judiciary, rights of persons with disabilities, and rights to water and sanitation.

The UN High Commissioner for Human Rights also went on stating as follows:

“I am troubled by crackdowns on people who express even implicit criticism of the Government. For example, after Catholic bishops released a pastoral letter obliquely calling for justice and reform, 21 Catholic-run hospitals were reportedly closed down. We have also received repeated reports of arrests and detention of people for practicing their religious beliefs.

“The Government has continued to arrest scores of Eritreans for exercising their fundamental rights to the freedoms of opinion, belief and peaceful assembly, detaining many without trial, in sub-standard conditions, and often incommunicado.

“Eritrea should ensure that persons in detention are treated with humanity and dignity; release those subjected to arbitrary detention; enable fair trial guarantees; and clarify the fate or whereabouts of disappeared persons. I join the Human Rights Committee in its concern about widespread impunity regarding serious human rights violations.

“The indefinite duration and harsh conditions of military service are one of the main factors pushing many young Eritreans to leave the country. Reports indicate that some conscripts are used as unpaid or ill-paid labour. The Government has stated that reforms of conscription are planned, but no practical measures have been taken to date.”

ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ

“…ሎሚ ልዕሊ ዕስራን ሾመንተን ዓመት ድሕሪ ምርግጋጽ ሃገራዊ ናጽነት፣ ኤርትራ ሃገርና ልዑላውነታ ኣብ ሓደጋ ወዲቑ፡ ቁጠብኣ መሬት ዘቢጡ፣ ምልክታት ናይ ዝፈሸለት ሃገር ኣንጸላልዩዋ ኣብ ቃራና መንገዲ ትርከብ። እቲ ኣፍራይ ዝብሃል ሓይሊ ኤርትራ፡ ኣውራ ድማ እቲ ንቐጻልነት ሃገር ዘውሕስ ተረካቢ ሕድሪ መንእሰይ፡ ካብ ንቡር መነባብሮኡ ተፈናቒሉ እግሩ ናብ ዝመርሖ ብጅምላ ክስደድን ክበታተንን ተገዲዱ ንሓደጋታት ምድረበዳን ባሕርን ካልእ ኢሰብኣዊ ተግባራትን ይቃላዕ ኣሎ።…” (ካብ መቕድም፡ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ሰዲህኤ ዝተወስደ)

ኤርትራዊ ንሃገሩ ኤርትራ በጃ ከም ዝሓልፈላ ንምግላጽ ተጽዕኖ መግዛእታዊ ሓይልታት ከይገደቦ፡ ዘሚሩላ፡ ገጢሙላ፡ ደሪሱላን ደሪፉላን። ልዕሊ ኩሉ ድማ እቲ ቅድሚኡን ድሕሪኡን ዝነበረ ብዝምድናዊ ኣገላልጻ ዘይጐነጻዊ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ቃልሲ ከም ዘለዎ ኮይኑ፡ ንሳላሳ ዓመታት ከም ሓንቲ መዓልቲ ክቡር ዓጽሙ ከስኪሱላ ሓፊስ ደሙ ኣፍሲሱላ። ናይ ዝኾነ ሃገር ዜጋ ነንሃገሩ ከም ዘፍቱን ከም ዘፍቅርንኳ ርዱእ እንተኾነ “ኤርትራውያን ፈተወቲ ሃገሮም እዮም” ዝብል ቅጽል ኣብ ቅድሚ ዘይኤርትራውያን ወገናት እውን ቅቡል እዩ። እዚ ካብ ዘብርሆ ጉዳያት ሓደ ከኣ ኤርትራ ክቡር ዋጋ ዝተኸፍለላ እምበር ከም ገጸ-በረኸት ዘይተዋህበት ምዃና እዩ። ነዚ ሎሚ ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ዘሎ ክብሪ ናይ ምቕጻሉ ብደሆ ከኣ ኣብ ቅድሜና ዘሎ እዩ።

መግዛእቲ ተሳዒሩ ኤርትራ ብሳላ ደቃ ናጻን ልኡላዊትን ምስ ኮነት፡ ትጽቢት ኤርትራን ኤርትራውያንን፡ ናይ ቀደም ዛንታ ጅግንነት እንዳዘከርካን እንዳስተንተንካን ምንባር ኣይነበረን። ብኣንጻሩ ነቲ ዝተመዝገበ ቅያ ከም መንጠሪ ወሲድካ፡ ነቲ ኣብ ግዜ ቃልሲ ን30 ዓመታት ኣብ ኤርትራ ተኾሊፉ ዝጸንሐ ልምዓት ንምምላስ፡ ዝያዳ ጉያ፡ ኣብ መዳያት ሰላም፡ ልምዓትን ህንጸትን፡ ዲሞክራስን ምኽባር መሰረታዊ መሰላት እዩ ነይሩ ህርፋን ኤርትራውያን። ብኻልእ ኣገላልጻ ቃልሲ ዘስዓቦ ስንብራት ኣብ ክንዲ ምሕካኽን መመሊስካ ምጉዳእን ንዓኡ ምሕዋይ እዩ ነይሩ ድሌት ኤርትራውያን። እንተኾነ ብሰንኪ ናይቲ ንኤርትራዊ ጸጋታትን ህርኩት ዓቕሚ ህዝባን ኣሳንዩ ናብ ሃገር ናይ ምሕዋይን ዳግመ-ህንጻን ደረጃ ናይ ንምድያቡ ሓላፍነት ዝነበሮ ኣካል ቅሩብ ብዘይምንባሩን ክሳብ ሕጂ ዘይምዃኑን፡ እነሆ ባህጊ ኤርትራን ህዝባን በቲ ዝተጸበይዎ ኣቕጣጫ ክስጉም ኣይከኣለን። እቲ ኣዝዩ ዘሕዝን ከኣ ከምዚ ዝኾነ፡ እቲ ሎሚ ተሓቚኑ ተሓቚኑ “ህግዲፍ” ናብ ዝበሃል ዘይጥዑይ ጉጅለ ጽዕዩ ዘሎ ኣካል፡ ኣንጻር ባህጊ ሃገርናን ህዝብናን ዘቕነዐ፡ ዓቕሚ ስኢኑ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኮነ ኢሉ ህዝቢ ናይ ምጽናትን ሃገር ናይ ምዕናውን መንገዲ ስለ ዝመረጸ እዩ።

ሎሚ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ሃገርና ክለዓል እንከሎ፡ ዝኾነ ሴክተር ጠቒስካ ክትግምግም እንተጀሚርካ፡ እቲ መደምደምታ “ኣሉታዊ” ጥራይ እዩ። መዳያት ህዝባዊ ምምሕዳር፡ ሰላም፡ ቁጠባ፡ ማሕበራዊ ……. ወዘተ ኣልዒልካ ብዛዕባኡ ናይ ቀረባ ዳህሳስ እንተካየድካ፡ መደምደምታኻ ኣብ ኤርትራ “መድሃኒት የለ፡ ቤተሰብና ኣበይ ከምዝተኣስሩኳ ኣይንፈልጥን፡ ማይን መብራህትን የለን፡ ናቕፋ ተሳኢኑ፡ ዘይሰራሕናሉ ግብሪ ክፈሉ ንበሃል ኣለና፡ ቤት ትምህርቲ ፈሪሱ ኣብ ደገ ኢና እንምህር” ዝብሉ ተደሚሮም ገዚፍ “ኣሉታ” ዝሰርሑ ቃላት ኢኻ እተዋህልል።

ድሕርቲ ክጅመር እንከሎ ንብዙሓት ሓቀኛን ትካላዊ ዋና ዘለዎን ዝመስል ዝነበረ ዝምድና ኢሳያስ ኣፈወርቅን ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓልን፡ ብፍላይ ኣብ ኢትዮጵያ ዝነብሩ ዝነበሩ ኤርትራውያን ዝጸንሖም ጽምኢ ሰላም ሃዊጽዎም፡ ብብዝሒ ናብ ኤርትራ ኣትዮም። ኣብቲ መገሻኦም እታ ሓንቲ ከም ሓሙስ “ኣውንታ” እትበሃል፡ ተፈላልዮም ዝጸንሑ ቤተሰብን ወላድን ውሉድን ምርእኣዮም እያ። እቲ ካልእ እቶም ገያሾ ምስተመልሱ፡ ብዛዕባ ኤርትራ ዘላቶ ሃለዋት ንምፍላጥ፡ በታ ክልተሻብ ትረአ ዘላ፡ ናይ ትማሊ ጻዕዳ ሎሚ ግና ጸላም ኣስመራ ምጅማር ልሙድ ስለ ዝኾነ “ኣስመራ ጻዕዳ ከመይ ኣላ?” ክትብሎም እንከለኻ፡ ብዛዕባ ጐደናታት፡ ነባራት ህንጻታታ፡ ደረጃ ህዝባዊ ኣገልግሎት ዝህባ ትካላታ፡ ዝህቡኻ መልሲ፡ ካልእ ካብኡ ዝሓሸ ቃል እንተዘይተሳኢኑ ኪኖ “ኣሉታዊ” ዝኸይድ እዩ። እቲ ኣዝዩ ዘሕዝኖም ከኣ፡ ከም ውጽኢት ናይቲ ንዝሓለፈ 10 ዓመታት፡ ስደት ብግቡእ ስለ ዘይገልጾ፡ “ፍልሰት” ክንብሎ ዝጸናሕና ኣስመራ፡ ኣይኮነንዶ ብለይቲ ብቐትሪ “ተወር” ዝብል ሰብ ዘይብላ ጽምዋ ምዃና እዮም ዝገልጽዋ።

ሰብ ኣብ ህልውናን ቀጻልነትን ንቡር ህይወት ወሳኒ ባእታ ስለ ዝኾነ፡ ሰብ የብላን ማለት ኩሉ የብላን ማለት ምዃኑ ርዱእ እዩ። ድሕሪኡ ኩነታት ገጠር ኤርትራን ናይተን ካብ ኣስመራ ዝነኣሳ ከተማታትን ዝገደደ ከም ዝኸውን ርዱእ ስለ ዝኾ፡ ኣይትሓተሉን ኢኻ። በዚ ጽምዋ ስለ ዝሰንበዱ ካብቲ ዝሓሰብዎ ግዜ ቀልጢፎም ነናብ ዝመጽዎ ዝምለሱ ገያሾ ብዙሓት እዮም። ክሳብ ጫፍ ገጠራት ከይዶም ቤተሰብ ሓቲቶም ክምለሱ መደብ ዝነበሮም በቲ ኣብ ዋና ከተማ ኣስመራ ዝረኣይዎ ኩነታት ውድቀት ተስፋ ቆሪጾም ካብ ኣስመራ ዝምለሱ ብዙሓት እዮም። ብሓፈሻ “ድሕሪ ሕጂ መገሻ ናብ ኤርትራ ይኣኽለኒ” ዝብል እምበር፡ “ናብ ኣስመራ ክመላለስ እየ” ዝብል ሳሕቲ ኢኻ እትሰምዕ። ብሓጺሩ ብሓፈሻ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ኣስመራ መሰታ ቀዳሞት ነይረንስ መሰታ ዳሕረዎት ኣብ ዝኾናሉ ደረጃ እየን ዘለዋ።

እዚ ኩሉ ዘርእየና፡ እምበኣር ጉጅለ ህግዲፍ ንኤርትራ ብምልእታ ኮነ፡ ንከተማ ኣስመራ፡ መንበሪ ዝጥቀመለን እምበር ዘመሓድረን ከምዘይኮነ እዩ። እዚ ከኣ ምስቲ ኩሉ ጸረ-ህዝቢ ተግባራቱ፡ ህግዲፍ ንኤርትራ ደይመደይ ኢሉ፡ ከም ዝጠለማ ዘርኢ እዩ። ኤርትራ ግና ናትና ናይ ኤርትራውያን ሃገር እምበር፡ ናይ ህግዲፍ ብሕታዊት ትካል ስለ ዘይኮነት፡ ንሕና ኣብ መስርዕ ለውጢ ተሰሊፍና ዘለና፡ ብግብሪ ዓው ኢልና “ንሕና ኣለናልኪ ኤርትራ “ ክንብላ ኣብ እንግደደሉ ወሳኒ እዋን ኢና ዘለና።

ልእኽቲ ሕቡራት ሃገራት ንኩነታት ሰብኣዊ መሰል ኣብ ኤርትራ ወይዘሮ ዳኒየላ ክራቨትዝ ብ26 ለካቲት 2020 ኣብ መበል 43 ርክብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት ጸብጻብ ኣቕሪበን። ንሰን ኣብ ዘቕረብኦ ጸብጻብ፡ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰል ዝኾነ ለውጢ ክገብር ፈቓደኛ ከምዘየለ ኣብሪሀን።

ንሰን ኣተሓሒዘን ብኣሸሓት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ሃገሮም ራሕሪሖም ይስደዱ ምህላዎም ኣብ ኤርትራ ፖለቲካዊ ኮነ ሰብኣዊ ለውጢ ከምዘየለ ዘመልክት እዩ ኢለን።

ወይዘሮ ክራቨትዝ ዳርጋ ቅድሚ ክልተ ዓመት፡ ሓላፍነተን ካብ ዝርከባ፡ መንግስቲ ኤርትራ እዞም ዝስዕቡ ዝርከብዎም ክትግበሩ ዝበለኦም ሓሙሽተ ነጥብታት ኣቕሪበን ነይረን።

1. ኣብ ልዕልና ሕጋዊ ምሕደራ ለውጢ ምምጻእ
2. ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ለውጢ ምትእትታው
3. ኣብ ሲቪላዊ ናጽነት ለውጢ ምምጻእ
4. ኣብ መሰል ደቂ ኣንስትዮን ጾታዊ ማዕርነትን ዕቤት ምምጻእ
5. ዓለም ለኻዊ ትካላት ኣብ ኤርትራ ዝንቀሳቐሳሉ ኩነታት ምጥጣሕ።

ወይዘሮ ክራቨትዝ ኣብዚ ናይ ቃል ጸብጻበን፡ ኤርትራ ኣብዘን ዝተጠቕሳ ነጥብታት ዝኾነ ናይ ምምሕያሽ ምልክት ከተርኢ ከም ዘይከኣለት ኣስሚረናሉ። ኣተሓሒዘን ከኣ መንግስቲ ኤርትራ ከምቲ ኣብተን ቅድሚአን ዝነበራ ልእኽቲ ሕቡራት ሃገራት ዝገበራ ዝተራእየ፡ ንዓአን እውን ናብ ኤርትራ ክኣትዋ ከምዘይተፈቐደለን ሓቢረን

ንሰን መንግስቲ ኤርትራ ንኹለን ሃይማኖታዊ እምነታት ምጭቋኑ ከም ዝቕጸለን ኣብያተ- ትምህርተንን ሕክምናዊ ትካላተንን ከም ዝወረሰን ገሊጸን። ድሕሪቲ ገለጸአን ከኣ ኣብቲ ጉዳይ ምይይጥ ተኻይዱ።

ኣብዚ ንኩነታት ኤርትራ ብዝምልከት ዝተኻየደ ምይይጥ 22 ካብ ኣባላ ሃገራትን 4 ዓለመ ለኻዊ ዘይመንግስታዊ ትካላትን ርኢቶ ብምሃብ ተሳቲፈን። ሕብረት ኤውሮጳን ካለኦት ተዛረብትን ኣብ ባህሪ መንግስቲ ኤርትራ ሓድሽ ለውጢ ኣይረአዩን። ኣወስትራልያ፡ መንግስቲ ኤርትራ ካብቲ ዝቐረበሉ 131 ለበዋታት ዋላ ሓንቲ ናይ ምትግባር ፈተነ ዘይምክያዱ ዘይዕግበታ ኣመዝጊባ። ቫቲካን ቀጻሊ ምምይያጥ ከምዘድሊ ጠቒሳ፡ መንግስቲ ኤርትራ ግብረሰናይ ትካላት ካብ ምርሳይ ክዕቀብ ዘለዋ ተስፋ ገሊጻ። ጀርመን ከኣ ኣብ ኤርትራ ሲቪላዊ ዕድላት ይጸብብ ከም ዘሎ ኣመልኪታ። ብዙሓት ወሃብቲ ርኢቶ፡ ናይተን ልእኽቲ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሰብኣዊ መሰል ኤርትራ ናይ ሓላፍነት ግዜ ምንዋሕ ዘይተርፍ ምዃኑ ኣመልኪቶም።

እቲ ልሙድ ተስፋሚካኤል ገራህቱ ዝመርሖ ልኡኽ ኤርትራ፡ ልሙድ ናይ ክሕደትን ሓሶትን ቃሉ ኣቕሪቡ፡ ካብ ናይ ቨንዝዋላ፡ ኩባ፡ ራሻን ቻይናን ልኡኻት ከኣ ደገፍ ረኺቡ።

ወይዘሮ ክራቨትዝ ኣብ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ ሰነ ኣብ ዝካየድ መበል 44 ርክብ ናይቲ ባይቶ ሰብኣዊ መሰል ምሉእ ጸብጻበን ክቕርባ እየን። ኣብዚ ርክብዚ ጉዳየን ተራእዩ ልእኽቲ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ኮይነን ክቕጽላ ዝለዓለ ዕድል ኣሎ።