ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ቤይ ኤርያ ካሊፎርንያ ነቲ ብምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዝካየድ ዘሎ ኣረሜናዊ ኣባይቲ ናይ ምዕናው ተግባር ይኹንን
Written by ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ በይ ኤርያ- ካሊፎርንያእቲ ንህዝብና መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላቱን ሓርነቱን ጊሂሱ ብቑጠባውን ማሕበራውን ሕሰም ዘሳቕዮ ዘሎ ዓመጸኛ ስርዓት፡ ካብ መወዳእታ ወርሒ ዓመተ 2014 ኣትሒዙ ውን ነቲ ዜጋታት ሙሉእ ዕድሚኦም ሰሪሖም ብዘጠራቐምዎ ገንዘባውን ንዋታውን ሃብቲ ዝሃነጽዎ ገዛውቲ ብዘይ ዝኾነ ሕጋዊ መርትዖን ቁቡል ስነ ሞጎትን ካብ ሓደ ከባቢ ናብቲ ሓደ ከባቢ ብምንጣር ብኣሽሓት ዝቑጸር ገዛውቲ ብጭካነ የዕንዎ ኣሎ። ከም ውጽኢቱ ድማ ብኣሻሓት ዝቑጸራ ኤርትራውያን ሲድራቤታት ብዘይ መዕቖቢ ተሪፈን ኣብ ፎቖዶ ጎደናታት ንጸሓይን ቑርን ተቓሊዐን ይርከባ።
እዚ ኣብ ጸሎት ጀመሩ ብቤት-መኻእ ኣቢሉ ናብ ኣርባዕተ ኣስመራ፡ ዓዲ-ቐይሕ፡ ዳዕሮ ጳውሎስ: ሰገነይቲን ዝቕጸለ ኣረሜናዊ ናይ ምዕናው ስጉምቲ፡ ሕጂ ውን ናብ ካልኦት ገጠራትን ከተማታትን ኤርትራ ክልሕም ከም ዝኽእል ኣብ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ደምበ ተቓውሞ ዝተዘርግሐ ሓበሬታ ይእምት።
ሽሕ እኳ እዚ ምእንቲ ሰላምን ፍትሕን መደርግቲ ኣልቦ መስዋእቲ ዝኸፈለ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ቃልዕ ወጺኡ ተቓውምኡ እንተ ዘይገለጸ፡ ነዚ ኣብ ዘመነ መግዛእቲ ውን ርኢዎ ዘይፈልጥ ነውራምን ዘይሓላፍነታውን ተግባር ዝተፈላለየ ኣገባባት ብምጥቃም ይኹንኖ ከም ዘሎ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ዝዝርግሑ ዘለው ዜናታት ይሕብሩ። ንኣብነት ኣብ ዓዲ-ቐይሕ ተማሃሮን ምንእሰያትን ነቲ ኣብ ቅድሚ ዓይኖም ዝካየድ ዝነበረ ጽዩፍ ተግባር ክጻወርዎ ስለ ዘይካኣሉ ነቶም ነቲ ተግባር ዝፍጽሙ ዝነብሩ ኣባልት ሰራዊትን ጸጥታን ኣእማን ብምድርባይ ከም ዝተቓወምዎምን እቲ ናይ ምዕናው ተግባር ንግዚኡ ደው ከም ዝበለን ይዝከር፡፡ ከምኡ ‘ውን ዝሓለፈ ሰሙን ህዝቢ ዳዕሮ ጳውሎስ ኣብ ቅርዓት ዓዲ ታቦት ብምውጻእ ጸሎትን ምህለላን ብምክያድ ተቃውሞኡ ከም ዘስምዐ ዝተተፈላለያ ብጉዳይ ኤርትራ ዝግደሳ ማዕከናት ዜና ሓቢረን እየን።
ንሕና ኣብ ቤይ ኤርያ ካሊፎርንያ እንነብር ኤርትራውያን ውን ነዚ ብምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዝፍጸም ዘሎ ኣዕናዊ ተግባር ኣትሪርና ንኹንን። ነቲ ህዝቢ ኤርትራ መሰሉን ክብረቱን ንምርግጋጽ ዘካይዶ ዘሎ ዝተፈላልየ ናይ ተቓውሞ ኣገባባት ምሉእ ደገፉ የረጋግጽ። ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝርከብ ህዝብና ከኣ ነዚ ኣረሜናዊ ተግባር ኣብ ምክያድን ህዝቢ ኣብ ምብስባስን ብሓላፍነት ይሳተፉ ናይ ዘለው ዜጋግታት ጽፉፍ መዝገብ ክሕዝን ነቲ ዝፍጸም ዘሎ ኣረሚናዊ ተግባራት ብቪድዮን ደረቕ ስእልን ብምልዓል ክስንዶን ከኣ በዚ ኣገጣሚ ንጽውዕ። ኣብ መላእ ዓለም እንርከብ ኤርትራያን ከኣ ከም ውትሩ ሰፊሕ ተሳታፍነትን ዝርገሐን ዘለዎ ሰልማዊ ሰልፍታት ብምክያድ ነዚ ኣብ ሃገርና ዝከይድ ዘሎ ነውራም ተግባር ኣብ ምቅላዕ ሓቢርና ክንሰርሕ ጻውዒትና ነቕርብ።
10 ምያዝያ 2015
ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ በይ ኤርያ- ካሊፎርንያ
ንጉዳይ ልዑላውነት ብግቡእ ንምርዳእ ኣብ መንጎ (government) መንግስቲ ወይ ምምሕዳርን ኣብ መንጎ (State) ሃገር ወይ ደውላን ዘሎ ፍልልይ ብግቡእ ምርዳእ የድሊ። መብዛሕትኡ ግዜ ተራ ሰባት ብሓፈሻ፡ ኣብ ቋንቋ ትግርኛ ድማ ብፍላይ ንኽልቲኡ (ማለት ንstate and government) መንግስቲ ዝብል ቃል ኢዮም ዝጥቀሙ። ስለዚ፡ ነዚ ሕልኽልኽዚ ንምብራህ መንግስቲ ንgovernment ሃገር ወይ ሃገረ ኤርትራ ድማ ንstate ዝብሉ ቃላት ክጥቀም ኢየ። ነዚ ንምብራህ ዝሕግዝ ዝረኸብክዎ ጽሑፍ ውን ብኸፊል ተርጕመ ከቕርቦ ክፍትን ኢየ።
1. ሃገር ብኣርባዕተ ረቋሕቲ ዝቖመ ኣምር ኢዩ። ንሳቶም ድማ፡ ህዝቢ ወይ ነባሮ፡ ዶብ፡ ምምሕዳርን ልዑላውነትን ኢዮም። መንግስቲ ወይ ደውላ ክንብል ከለና ግን፡ ሓደ ኣካል ወይ ባእታ ናይ ሃገር ኢዩ። ብኻልእ ኣገላልጻ፡ መንግስቲ መሳርሒ ናይ ሃገር ኢዩ። ስለዚ ከኣ ኢዩ ኣብ ዲሞክራሲ መንግስቲ ከም ኣገልጋሊ ሃገር ድማ ከም ጎይታ ወይ ዋና ዝቑጸር። ብዝያዳ ንምብራህ መንግስቲ ከም ሓንጎል ወይ ርእሲ ናይ ወድሰብ ሃገር ድማ ከም ኩሉ ኣካላት ወዲ ሰብ እንተላይ ሓንጎል ጌርካ ክውሰድ ይከኣል።
1. The State has four elements like population, territory. Government and sovereignty. Government is a narrow concept and it is an element of the State. It is rightly said the State is an organic concept in which the government is a part. Willoughby writes. "By the term government is designated the organization of the State machinery through which is designated the organization of the State machinery through which its purposes are formulated and executed'". Government is an agent of the State. That is why in a democracy, it is considered as servant and the State as master. Government is compared with the brain of the living organism; what the brain is to the man. The government is to the State.
2. ሃገር ቀዋሚ ወይ ነባሪ ወይ ዘይቀያየር ኢዩ። መንግስቲ ወይ ምምሕዳር ግን ግዝያዊ ኢዩ። መንግስቲ ይቐውም ብኻልእ መንግስቲ ከኣ ይትካእ። መንግስቲ ብሞት ናይ መራሒኡ ወይ ብዕልዋ ወይ ብምርጫ ተሳዒሩ ይቕየር፡ እታ ሃገር ግን ነባሪት ኢያ።
2. The State is more or less permanent and continues from time immemorial. But the government is temporary. It changes frequently. A government may come and go, but the State continues for ever. Death of a ruler or the overthrow of a government in general elections does not mean the change of the State. If the Janata Government replaces the Congress Government, it involves no fundamental changes in the structure of the State of India.
3. ሃገር ወይ ደውላ ብኩሎም ዜጋታቱ ኢዩ ዝቐውም። ኩሎም ግን ኣባላት መንግስቲ ወይ ምምሕዳር ኣይኮኑን። መንግስቲ ብውሑዳት ሰባት ኢዩ ዝቐውም። ኣካላት መንግስቲ 3 ኢዮም። ሓጋጊ፡ ፈጻምን ፈራድን ከኣ ይብሃሉ። ነዚኦም ዘምሓድሩ ድማ ሒደት ሰባት ኢዮም። ስለዚ፡ ሃገር ካብ መንግስቲ ዝሰፍሐ ኢዩ። ኣባል ናይ ሃገር ክትከውን ናይ ግድን ኢዩ፤ ኣባል ናይ መንግስት ክትከውን ግን ናይ ግድን ኣይኮነን። ንኣብነት ዝኾነ ኤርትራዊ ዜጋ ኣባል ናይ ሃገረ ኤርትራ ክኸውን ናይ ግድን ኢዩ፤ ኣባል ናይ መንግስቲ ኤርትራ ክኸውን ግን ናይ ግድነት ኣይኮነን።
3. The State is generally composed of all citizens but all of them are not members of the government. The government consists of only a few selected citizens. The organ of the government consists of only a few selected citizens. The organs of the government are executive, legislature and judiciary. The few selected persons will run these three organs of the government. Thus, the State is a much broader organization than the government. Membership of the State is compulsory but not that of the government.
4. ሃገር/ደውላ ልዑላውነት ኣለዋ። ስልጣን ሃገር/ደውላ ፍጹም ወይ ደረት ዘይብሉ ኢዩ። ስልጣኑ ብዝኾነ ይኹን ካልእ ትካል ክምንዛዕ ኣይፍቀድን ኢዩ። መንግስቲ ግን ከምዚ ዝኣመሰለ ልዑላውነት የብሉን። መንግስቲ ናይ ገዛእ ርእሱ ስልጣን የብሉን፤ እንታይደኣ ብመሰረት ቅዋም፡ ብሃገር/ደውላ ኢዩ ዝውከል ወይ ዝምዘዝ። ስልጣኑ ብውክልና ኮይኑ ደረት ዘለዎ ውን ኢዩ።
4. The State possesses sovereignty. Its authority is absolute and unlimited. Its power cannot be taken away by any other institution. Government possesses no sovereignty, no original authority, but only derivative powers delegated by the State through its constitution. Powers of government are delegated and limited.
5. ሃገር ዝብል ኣምር ረቂቅ ወይ ዘጭበጥ ክኸውን ከሎ መንግስቲ/ደውላ ግን ዝጭበጥ ኢዩ። ሃገር ኣይርአን ኣይዋሳእን ኢዩ። መግለጺ ሃገር/ደውላ መንግስቲ ኢዩ። መንግስቲ ብውሱናት ዝርኣዩን ዝጭበጡን ሰባት ዝቖመ ትካል ኢዩ። መንግስቲ/ደውላ ክርአን ክሕተትን ዝከኣል ጭቡጥ ውድብ ኢዩ።
5. The State is an abstract concept whereas government is a concrete one. Nobody sees the State and the State never acts. The government is a physical manifestation and it acts for the State. It consists of a definite group of persons who can be seen and known. It is a tangible organization which can be seen and questioned.
6. ሃገራት ኩለን ሓደ ዝኾነ ባህርያት ኢዩ ዘለወን። ዓበይቲ ይኹና ንኣሽቱ ብዘየገድስ ባህርያተን ሓደ ኢዩ። መንግስታት/ደውላታት ግን ዝተፈላለያ ኢየን። ንጉሳዊ፡ ዲሞክራስያዊ፡ ሪፑብሊካዊ፡ ምልካዊ፡ ወትሃደራዊ፡ ኣሃዳዊ፡ ፈደራላዊ፡ ፕረሲደንታዊ፡ ፓርሊያመንታዊ ...ወዘተ መንግስታት ምህላዎም ከም ኣብነት ምጥቃስ ይከኣል።
6. All States are identical in character and nature. Whether big or small, the characteristics of the State do not undergo changes. But governments are of different types and they may vary form the State to the. State Various political scientists, have given different classifications of government. Aristotle had classified government into monarchy, aristocracy and democracy Marriot has classified government into parliamentary or presidential and unitary or federal. Thus, there is no uniform pattern of government. But the State is a universal institution having one single form with its four essential characteristics.
7. ዜጋታት ኣንጻር መንግስቶም ክኾኑ መሰል ኣለዎም ኣንጻር ሃገር ክኾኑ ግን መሰል የብሎምን። ንሃገር ወኪሉ ዝሰርሕ መንግስቲ ኢዩ። ስለዝኾነ ጌጋ እንተደኣ ተፈጺሙ፡ እቲ ጌጋ ናይ መንግስቲ/ደውላ እምበር ናይ ሃገር ኣይኮነን። ዜጋታት ኣባላት ሃገር ስለዝኾኑ ኣንጻር ገዛእርእሶም ክኾኑ ኣይክእሉን ኢዮም።
7. Lastly the citizens possess rights to go against, government and not against the State. The State only acts through the government and the government may commit mistakes and not the State. Thus, the citizens have only rights to go against the government. Moreover, the State consists of a the citizens, the citizens go against the State, it will mean to go against themselves. This is an impossible proposition. The State is therefore, and indestructible union of citizens having the chief characteristic of permanence and continuity. Government is only a part of the State.
ብቐሊሉ ኣብ መንጎ መንግስትን ሃገርን ዘሎ ፍልልይ ንምርዳእ ንጉዳይ ፍልስጤም ከም ኣብነት ክንወስድ ንኽእል ኢና። ፍልስጤማውያን ኣብቲ ዝቖጻጸርዎ ከባቢታት ናይ ገዛእ ርእሶም መንግስቲ/ደውላ ኣለዎም። ኣብ ቃዛን ኣብ ምዕራባዊ ገማግምን ናቶም መንግስታት/ደውላታት ኣለዎም፤ ሃገር ግን የብሎምን። ሃገሮም ኣብ ትሕቲ እስራኤል ኢይ ዘሎ። ክልተ ሃገራት፡ ናይ እስራኤላውያንን ናይ ፍልስጤማያንን ንምምስራት ድማ ብሕቡራት ሃገራት ዝካየድ ዘይተዓወተ ጻዕርታት ኣሎ።
ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ሓቅታት ምስ ኵነታት ኤርትራ ኣገናዚብና ክንርእዮ ከለና፡ ሃገረ ኤርትራ ክበሃል እንከሎ፡ መንግስቲ/ደውላ ኤርትራ ማለት ከምዘይኮነ ብሩህ ክኸውን ኣለዎ። ሃገረ ኤርትራ ክበሃል ከሎ፡ ህዝቢ፡ ዶባት፡ መንግስትን ልዑላውነትን ኤርትራ ዘጠቓለለ ኢዩ።
መንግስቲ/ደውላ ህግደፍ፡ ብሃገረ ኤርትራ ዝተወከለ ወይ ዝተመዘዘ ኣካል ኣይኮነን። ብኢደ ወነኑ ኣብ ስልጣን ዝተወጥሕ ጉጅለ ኢዩ። ንልዑላውነት ናይ ሃገረ ኤርትራ ወይ ንህዝባን ዶባታን ልዑላውነታን ዘድፈረ ሓይሊ ምዃኑ ኩሉ ዝሰማምዓሉ ሓቂ ኢዩ። እዚ ስለዝኾነ ግን፡ ካልእ ንሃገረ ኤርትራ ክከላኸል መሰል ዘለዎ ኣካል የለን ማለት ኣይኮነን። ነፍስወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ ይኹን ፖለቲካዊ ውድባቱ ከም ኣባል ሃገረ ኤርትራ ንልዑላውነት ኤርትራ ክከላኸሉ ሓላፍነትን ግቡእን ኣለዎም።
ብ5 ሚያዝያ 2015 ብዮውሃንስ ኣስመላሽ ዝምራሕ ኤርትራዊ ስምረት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ዝወጸ ንመጥቃዕቲ ናይ ቢሻን ማይ ዕዳጋን ዝምልከት መግለጺ እዚ ዝስዕብ ጥቕሲ ኣንቢበ "እዚ ይኹን እቲ ዝተደብደበ ቀንዲ ቁጠባዊ ምንጪ ናይቲ ጨቋኒ ስርዒት ካብ ኮነን እቲ ዝተደብደበ ወተሃደራዊ ትካል’ውን ቅድሚ ኩለ ንህዝቢ ኤርትራ ቀጺለ ከኣ ንጎረባብቲ ሃገራት ሰላም ዝኸልአን ኣገባብ ክሳብ ዝኾነ መን ገበሮ ብዘየገድስ ኣገናዕ ክበሃል ዝግብኦ ስርሒት ምዃኑ ሙሉእ ዕግበትና’ዩ።ከም'ዚ ዝኣመሰለ ስርሒት ንህግደ ፍጹም ትንፋስ ዘይህብ ኣብ ሳልስቲ ሳልስቲ እንተዝደጋገም'ውን ዕምሪ ናይቲ ጨቋኒ ስርዒት ህግደፍ ንምሕጻርን እፎይታ ውጹዕ ህዝብና ንምቕልጣፍ ዒቢ ተራ ዜጻወት’ዩ።
ኣብ ከም'ዚ ዜኣመሰለ ህሞት ንጉዳይ ናይቲ ህዝቢ ብምዝንጋዕ ኩሉ ግዜ ዝደጋገም ልዕላውነት ዝብል መዝሙር ትምክሕተኛታት ክዝመር ይስማዕ’ዩ።"
እዚ እምነትን እዚ ዕግበትን እዚ ናይ ሕጊ ኣልቦነት ስርዓት ንኽነግስ ዝድግፍ ናይ ጭቁናት ዘይኮነስ ናይ ጨቆንቲ ድምጺ፣ ድምጺ ናይ መሰል ወይ ፍትሒ ዘይኮነስ፡ ድምጺ ናይ ህርፋን ስልጣንን ድምጺ ናይ ገዛእትን ኢዩ። ዝኾነ ይኹን መንግስቲ፡ ህዝቢ ዘይጥቀመሉ ትካላት ብዝብል ምስምስ ኣብ ልዕሊ ካልኦት መንግስታትን ሃገራትን ውግእ ክውልዕ ዝጽውዕ ናይ ዕንወትን ብርሰትን ዕድመ ኢዩ።
እቲ መግለጺ ናይ ኤስደለ፡ ብምጥሓስ ናይ ዶባት ኤርትራ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን በቲ መጥቃዕቲ ክወርድ ብዝኽእል ጉድኣት፡ ኮታ፡ ነቶም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ናይ ሃገረ ኤርትራ መለለዪ ዝኾኑ ረቛሕቲ ዝግበር ጥሕሰት ብፍጹም ዘየሕምሞ ውድብ ምዃኑ ካብ ቃላቱ በሪሁለይ።
ኤርትራ ብ1993 ኣብ ዝተኻየደ ሪፈረንደም ናጻን ልዕላዊትን ሃገር ኮይና ኣብ ሕቡራት ሃገራት ክቡር ቦታ ከምዝረኸበት ዝረስዐ መግለጺ ኢዩ። እዚ ቦታዚ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ዘይኮነስ ናይ ሃገረ ኤርትራ ቦታ እኳ'ዩ። ኤረ! ከመይ ገይሮም ኢዮም ኣብ መንጎ መንግስቲ ኤርትራን ሃገረ ኤርትራን ዘሎ ፍልልይ ክርድኡ ዘይከኣሉ?!!!!!
ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ትካላት ኤርትራ ንዝግበር መጥቃዕቲ ንዝተቓወሙ ኤርትራውያን ዜጋታት ይኹኑ ውድባት ትምሕክታውያን ምባል ንሓላፍነትካ ምዝንጋዕ ጥራሕ ዘይኮነስ "ተሓጓሚ ከሎስ፡ ተሓዚ ይጠርጥ" ዘብል ኢዩ። ነቲ ብኢትዮጵያ እተገብረ መጥቃዕቲ መን ገበሮ ብዘየገድስ ኣገናዕ ክበሃል ዝግብኦ ስርሒት ምዃኑ ሙሉእ ዕግበትና’ዩ ዝብል ሃገራውን ዲሞክራስያውን ፤ ነዚ ዝተጻረረ ድማ ትምክሕታዊ ኢዩ ምባልሲ ግርንቢጥ'ዶ ኣይኮነን። ኣብ ሰሳልስቲ ደጋጊምኩም ጽፍዑና ምባል ድዩ ሃገራዊ????!!!
ምክልኻል ልዑላውነት ናይ መንግስታት ሓልፍነት ብሓፈሻ ወይ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ሓላፍነት ጥራሕ ኣይኮነን። እንታይ'ደኣ ናይ ኩሉ ዜጋ ሓላፍነት ኢዩ። እትረፍ'ዶ ንዶባትካን ዜጋታትካን ናብ ሓደጋ ዘእቱ ስጉምቲ ዋላ ኣብ ልዕሊ ዜጋታትካ ኣብ ግዳም ዝወርድ ግፍዕታት ምክልኻል ኣካል ናይ ልዑላውነትካ ምክልኻል እምበር ንዓሌትካ ወይ ዘመድካ ዝወረደ ግፍዒ ምክልኻል ኣይኮነን።
ስርዓት ኢሳያስ ብዛዕባ ዶባት፡ ህዝቢ፡ ልዑላውነት ኤርትራ ዝግደስ ኣይኮነን። ንሕና ግን ከም ዜጋታት ብዛዕባ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ዶብ፡ ብዛዕባ ኣብ ምድረበዳን ባሕርን ዝሃልቁ ዘለዉ ስደተኛታት፡ ብዛዕባ ምውዳቕ ናይ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ክንዛረብን ክንሰርሕን ሓላፍነትና ኢዩ።
ኣብ መንጎ ሃገራት ዘሎ ዝምድና ኣብ ዲሞክራሲ ዝተመስረተ ዘይኮነስ፡ ኣብ ናይ ሕድሕድ ረብሓን ምክብባርን፡ ኣብ ኣህጉራዊ ውዕላትን ስምምዓትን ዝምርኮስ ዲፕሎማስያዊ ዝምድናታት ኢዩ።
ብርሃነ ኣብርሃ
لينصبَّ جهدُنا علي التغيير الفكري
Written by اعلام حزب الشعب الديمقراطي الارتري
تعليق إخباري
31 / 3 / 2015م
في عملية النضال السياسي يكون الخيار الأساسي أمام الفرقاء هو البحث عن حل وسط أو قاسم مشترك يوفق بين الجميع ويحس فيه الكل بأنه كاسب ومنتصر. وكل ما كان أحد الطرفين أو كلاهما حريصاً علي اغتنام كل الحصاد لنفسه فلن يكون هناك منتصر بل سيكون الكل منهزماً. إن الوصول أو عدم الوصول الي القاسم المشترك لا يتحدد برغبة أحد الطرفين في غياب الآخر بل باستعداد وتهيؤ كلا الطرفين مادياً ومعنوياً. واليوم تعصف بعالمنا الصراعات بما في ذلك بلادنا ارتريا نتيجة لإصرار أحد أطراف الصراع علي أن يكون وحده الكاسب والآخرون تحت قبضته.
إن ما يجري في ارتريا من صراع واختلاف سببه نهج عدم الاعتراف بالآخر الذي انتهجه نظام الهقدف الدكتاتوري المتعجرف. إن طغمة الهقدف الحاكمة تحاول أن تغطي عدم اعترافها بوجود وشرعية تنظيمات المعارضة مرةً بالعمالة للوياني علي حد وصفها ومرة بالتدخل الغربي في شؤون ارتريا. لذلك أصبح لزاماً علي معسكر المعارضة أن يسقط النظام ويحل محله النظام الديمقراطي التعدُّدي.
إن المقلق الآن هو انتقال عدْوَى عدم الاعتراف بالآخر من النظام الي مكونات معسكر المعارضة كمرض مزمن. كلنا يعلم أن النظام لا يملك اليوم إلا تمادياً في سلوكه الأرعن، لذلك يئست الجماهير من إمكانية التفاؤل بخيرٍ يأتيها من النظام لما تراه من رعونة النظام ولا مبالاة المعارضة.
عندما يندلع الصراع بين فئتين كالذي بين معارضتنا والهقدف غالباً ما يكون المراقبون ينظرون الي نتائج الصراع بنواحي القوة والضعف في الجانب المادي فقط، أي يقيسون فوز أيٍّ من الطرفين بعنصر القوة المادية من ضعفه أو عدمه. ولأن من يجني حصاد النضال دائماً هو الشعب فإن ما كان ينظر به الشعب الي نتائج ذلك هو عين ما ينظر به الي حصاده من النضال بين المعارضة والنظام. لكلٍّ من المتصارعين معايير للانتصار في صراعه مع الآخر، فمثلاً وحسب نظرة كل منهما يكون السلاح، حجم العضوية أو الجيش، العون الخارجي، التمويل معايير يقيسون بها قوة أو ضعف طرفٍ ما، الغائب الوحيد في هذه المعايير والذي لم يعط بعد وزنه أو حجمه الطبيعي والحقيقي هو المعيار الفكري، السياسي أو الأيديولوجي الذي يملكه هذا أو ذاك الطرف. هذا بالطبع لا يعني أن المعايير الأخرى وبالذات المعايير المادية من معايير القوة ليست من معايير تقييم قوة أي طرف، بل لها مكانها البارز، لكن تلك العوامل وقوتها وتواجدها بالتأكيد يختلف من مرحلة لأخرىٍ ومن حالة لأخرى. فبالنسبة لحقبة الكفاح المسلح مثلاً من الطبيعي أن يكون الحجم مهماً وبالذات من حيث عدد الجيش وكم ونوع السلاح، أي يأخذ العتاد القتالي مكان العامل الفكري الذي ندعو اليوم الي وضعه في المقدمة. وفي ذات الوقت يجب ألا ننسى أن بقية العوامل والمعايير أيضاً تتدرج حسب أهميتها. لذلك كان المفترض أن نتساءل عشية التحرير الآن ماذا بعد التحرير؟ هل نعطي الأولوية للسلاح والجيش؟ أم للنمو الفكري والثقافي؟ أيُّ اتجاه نشجعه ونرعاه بحيث ينمو ويزدهر وأي عامل نضعه في المرتبة الثانية أو الثالثة؟ إننا ندفع اليوم ثمن عدم تحديد بوصلة الاتجاه الفكري الذي كان يجب أن يسود في مرحلة ما بعد التحرير.
أما في نضالنا الحالي من أجل السلم والديمقراطية فيجب أن نتجه بصورة رئيسية الي وضع العامل الفكري في أول سلم الأولويات. الشعب الارتري خبر الهقدف وقيـَّــمه بدقة، إنه لا يتوقع منه أي تغيير في الفكر أو السلوك. أيضاً سوف يقيـِّـم الشعب عناصر المعارضة حسب اتجاهها الفكري، المعايير الأخرى أيضاً تدخل في تقييم المعارضة لكنها تأخذ المكان الثاني بعد العوامل والمعايير الفكرية. لذلك يجب أن تنتبه قوى المعارضة الي تهذيب وتشذيب نفسها فكرياً وتضع نفسها في الطريق الفكري الصحيح. إن منظور القياس بين قوة ومشروعية أيٍّ من طرفي الصراع، المعارضة والهقدف، يجب ألا يكون أن أحدهما داخل البلاد والآخر خارجها. إن المسافة بينهما يجب أن تقاس فكرياً وليس مترياً، إن ما يتوقعه ويرنو اليه شعبنا بعد سقوط نظام الهقدف ليس وجوهاً جديدة، بل أفكار وعقليات جديدة مختلفة تماماً عما كان سائداً في عهد النظام من عقليات وأفكار.
نحن كتنظيمات نعيش صراعاً وتنافساً بيننا وبين حزب الهقدف الحاكم من جهة وبيننا وبعضنا البعض من الجهة الأخرى، ذلك أن الصراع والتنافس أمران لا ينظر اليهما منفصلين عن بعضهما البعض، وبما أننا في حالة تنافس فمن الطبيعي أن يرى كلٌّ منا أن جانبه أو عامله التنافسي القوي هو العامل الفلاني، نحن من جانبنا نرى أن ما يقوينا ويفيدنا في المستقبل ويكون بذرة صالحة لنمو أفكار تنموية بناءة ليس السلاح وتراكم العتاد الحربي ولا الصداقة مع الأجنبي أو تلقي العون والتمويل منه، بل التفكير الجيد والجديد، والتفكير الجديد يتكون بداخلك بصورة تدريجية ومن خلال عملية نضالية وليس أمراً تحصل عليه بالمساعدة أو التسليف من الآخرين.
إن هزيمة الهقدف وإسقاطه ليست بالعملية المادية العضوية التي نتخلص فيها من النظام ككتلة بشرية مجتمعة أو متفرقة، بل باجتثاث آثاره الفكرية السلبية وسلوكه العملي المستهجن من الجذور. وما لم نجتث أفكار وعقليات النظام من جذورها سوف تعود وتنبت من جديد علي أيدي وكلاء جدد، يختلفون عن النظام السابق مظهراً ويشبهونه جوهراً. بيد أن الاجتثاث نفسه يجب أن يكون بواسطة الأفكار الجديدة وإحلالها مكان الأفكار القديمة لا باجتثاثها بواسطة العنف أو السلاح.
إن تطوير المجهود الفكري عملية واسعة تتم عبر مدىً زمني طويل نسبياً، لكنها في النهاية يجب أن تتوج بقطع دابر كل العوامل المادية والمعنوية المعيقة لعملنا في معسكر المعارضة.
عليه ما لم نجر تغييراً كلياً علي عقليتنا ووعينا السياسي فسوف نغرق في مستنقع النزاع الداخلي الآسن بين مكوناتنا وهذا بدوره سوف يتيح فرصاً جديدة لإطالة عمر الدكتاتورية الجاثمة علي صدر بلادنا.
شتان بين أفورقي وبوهمبا تعليق إخباري
Written by اعلام حزب الشعب الديمقراطي الارتري
هناك جائزة سنوية تمنحها مؤسسة ( مو ابراهيم ) التابعة لرجل الأعمال السوداني محمد ابراهيم منذ 2007م لأفضل رئيس افريقي حكمةً وأداءاً راشداً، وذلك عبر شروط ومعايير لابد من توافرها فيمن تمنح له الجائزة، أهمها مدى تمسكه بالعدل وحكم القانون والدستور والمؤسسية.
منحت المؤسسة جائزتها للعام 2014م للسيد/ هفكبيوني بوهامبا (Hifikepunye Pohamba) رئيس ناميبيا لدوره المتميز في تعزيز ونشر الوحدة والمصالحة الوطنية، تعميق عملية التحول الديمقراطي وتحقيق إصلاحات اجتماعية واقتصادية ملموسة علي حد قول المؤسسة.
تمتعت ناميبيا في عهد الرئيس/ بوهمبا بالاستقرار والحكم الراشد والديمقراطية التوافقية وصحافة قوية ومستقلة، فضلاً عن احترام حقوق الانسان.
أيضاً توهب الجازة للرؤساء الذين جاءوا الي السلطة بانتخابات شعبية حرة ثم يتركون السلطة عن طيب خاطر للحزب الفائز في الانتخابات إذا لم يحالف حزبهم الحظ. هذا وقد كان من أهم أسباب منح بوهمبا الجائزة هو أنه بعد فوزه بدورتين رئاسيتين رفض المسوغات والإغراءات التي حاولت أن تزين له الترشح لدورة ثالثة نزولا علي حكم الدستور الناميبي الذي لا يسمح للرئيس بالترشح لأكثر من دورتين.
قيمة الجائزة خمس ملايين دولار تدفع للرئيس الفائز خلال 10 أعوام بالإضافة لألفي دولار تدفع له سنوياً حتى مماته.
منحت الجائزة في عامها الأول (2007م) للرئيس الموزمبيقي/ يواكيم بيسانو وللبوتسواني/ فستوس موقايي (2008م)، ولكلٍّ من بدرو بيرس رئيس الرأس الأخضر والرئيس مانديلا (2011م)، وتم حجبها للأعوام 2009، 2010، 2012، 2013م لعدم العثور علي من تنطبق عليه شروط الجائزة من الرؤساء الأفارقة.
عند المقارنة بين رئيس بلادنا الدكتاتور/ إسياس أفورقي والرئيس الناميبي/ بوهمبا نجدهما يسيران في خطين متوازيين لا يلتقيان. ففي عهد إسياس تدهورت أحوال بلادنا ووحدة شعبها ولا يسودها الوئام الوفاق، شعبها والشباب منه بالذات يتشرد بعشرات الآلاف. لا تتمتع بدستور ولا صحافة مستقلة ولا انتخابات متعددة الأحزاب، أما الأداء الإداري فيعمه الفساد.
وعند المقارنة بين الطباع الشخصية للرجلين، نجد أن تواضع الرئيس/ بوهمبا الشديد وبالتالي هروبه من البهرجة والأضواء تسبب في عدم شهرته والجهل حتى باسمه من بين الرؤساء الأفارقة. بينما أفورقي رغم فشله الشامل والدائم في كل شيء نجده يملأ الأرض ضجيجاً بشتم وتحقير نظرائه من الرؤساء الأفارقة والسخرية من النظام الديمقراطي والدستوري. هذا والعالم كله يعرف رئيسنا كأحد أبرز المشاغبين ومثيري القلاقل في المنطقة والعالم. كما يحاول إسياس الظهور بمظهر الملم بكل شيء في العالم ويبذل كل ما في وسعه أن يعرفه العالم بهذه الخاصية. إنه لا يسمح حتى لوزرائه بالتعبير عما يعلمونه من شؤون واختصاصات وزاراتهم، فهو كما يرى أعلم منهم بشؤون وزاراتهم وبالتالي يقرر بشأنها دون استشارتهم أو إشعارهم، يحاول الظهور بأنه العلامة وخبير الخبراء في كل الميادين، الأحوال الجوية والاسفيرية، المعادن، الزراعة، الصحة والطب، الاقتصاد، الحرب، بناء وتخطيط وهندسة المنازل والمنشآت وحتى الخزانات.....الخ.
إسياس أفورقي تشبثاً ببقائه في الحكم ضحـَّـى بالدستور والصحافة ورفاق نضاله وشركائه في الحكم، فحجب الدستور والمنادين بتحكيمه. أما الديمقراطية والحكم الراشد فلم يأت علي سيرتهما إطلاقاً، إنه دكتاتور استبدادي لا يرى في المرآة إلا نفسه ولا يرى خارجها إلا ظله.
إذاً شتان بين بوهمبا الحاكم الراشد الرؤوف بشعبه والملتزم بدستور وقوانين بلاده وأفورقي الذي يبيد ويبعثر ويشرِّد شعبه صباح مساء.
مصادر بأسمرا تؤكد غارات اثيوبيا علي بيشا وماي عداقا
Written by اعلام حزب الشعب الديمقراطي الارتري
آليات الشركة المعدِّنة علي سفح جبل بيشا
أكدت مصادر موثوقة بالعاصمة أسمرا أن الغارات التي أصابت في العشرين من مارس 2015م كلاًّ من منجم الذهب بجبل بيشا القريب من مدينة بارنتو الاستراتيجية ومعسكر للجيش بماي عداقا بالقرب من دقي محري القريبة بدورها من اسمرا، أكدت المصادر أن تلك الغارات لصواريخ أطلقت علي الموقعين من اقليم تقراي الاثيوبي المتاخم لارتريا.
هذا وتفيد مصادر حزبنا أن أضرار موقع بيشا ضئيلة بالمقارنة مع أضرار معسكر الجيش الذي احترق فيه مخزن معدات عسكرية بنسبة مائة بالمائة.
يجدر بالذكر أنه إذا صحت هذه الأنباء أن ما سبق أن أدت اليه سياسات نظام اسمرا الدكتاتوري الرعناء أيضاً من ضرب وانتهاك سيادة الأراضي الارترية في ثلاث مواقع في العام 2011م نبأ صحيح هو الآخر، وأن حادثة اليوم تصب في ذات النتائج المؤلمة التي تجنيها سياسات هذا النظام علي الشعب الارتري.
لأسباب مجهولة حتى الآن لم ينف النظام الارتري الخبر أو يؤكده، أما رئيس الوزراء الاثيوبي هيلي ماريام دسالنج فقد ردَ علي سؤال عما إذا كانت بلاده تؤكد أم تنفي ذلك قائلاً: (إنه في حال عدم وجود من يدَّعي أو يتهمنا بفعل هذا الشيء أو ذاك فليس لدينا ما يمكن قوله بهذا الشأن).
تجري علي قدمٍ وساق الاستعدادات لإقامة مهرجان ارتريا 2015م بفرانكفورت، يعد المهرجان سنوياً من قبل الرابطة الارترية الديمقراطية غير الربحية والتي تهدف من خلاله تنظيم المنتديات الفكرية والسياسية بين القيادات السياسية والمدنية من جهة وجماهير الشعب من جهة.
هذا وقد تقرر مبدئياً أن تقام فعاليات المهرجان في الفترة من الحادي والثلاثين من يوليو (تموز) الي الثاني من أغسطس (آب) 2015م ( 31/ 7 – 2/ 8/ 2015م ).
وكالعادة فإن المهرجان ساحة للقاء الأهل والأقارب وتبادل التحايا وتجديد الود والأشواق بين من تباعدت بينهم المسافات واختلفت المشارب، لذا يجد الكل نفسه في هذا المهرجان داعياً وليس مدعواً فقط.
العنوان المكاني:
Campus der Johann Wolfgang Goethe-Universität
Mertonstr. 26-28
60325 Frankfurt/Main
وسنوافيكم بأية تطورات أو إعلانات لاحقة تتعلق بالمهرجان
مع فائق التقدير والاحترام
إخوانكم وأخواتكم في اللجنة التحضيرية للمهرجان
ገዲም ተጋዳላይ ተስፋማርያም ወልደማርያም ክፍሉ፡ ብ 27 መጋቢት (March 27) 2015 ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ግዝኣት ጆርጅያ-ኣትላንታ ድሕሪ ምዕራፉ፡ ብ 08 ሚያዝያ (April 08) 2015 ኣብ ዓዲ-ኳላ፡ ስድራቤቱ፡ ቤተሰቡን ፈተውቱን ኣብ ዝተረኸብዎ ሓመድ ኣዳም ለቢሱ።
ስውእ ተስፋማርያም ወልደማርያም፡ ንዝሓደሮ ሕማም ሕክምናዊ ምክትታል ኣብ ዝገብረሉ ዝነበረ እዋን፡ ብኣካል ካብ ርሑቕን ቀረባን ብምምጻእ፡ ከምኡ`ውን ስልኪ ብምድዋል ሞራላዊ ደገፍ ንዝገበርክሙሉን፡ ምስ ዓረፈ ድማ፡ ሓዘን ኣብ ዝተገብረሉ ቦታ ብኣካል ብምምልላስ፡ ስልኪ ብምድዋል፡ ኢመይል ብምልኣኽን ኣብ ናይ ኤርትራውያን መርበብ ሓበሬታ ብምጽሓፍን፡ ዘጸናናዕኩሙናን: ዕረፍቲ ተስፋማርያም ንዘቃላሕኩሙልና ናይ ኤርትራውያን መርበብ ሓበሬታን፡ ተኻፈልቲ ሓዘንና ንዝኾንኩም ብሙሉእኩምን ሕሰም ኣይትርከቡ እናበልና ልባዊ ምስጋናና ነቕርብ። ብተወሳኺ፡ ኣብ ናይ መፋነዊ ናይ ቀብሪ ስነ-ስርዓት (Funeral Ceremony) ብኣካል ተረኺብኩም ሬሳ ወላዲናን ሓውናን ዘፋነኹም ነበርቲ ኣትላንታን ከባቢኣን፡ ከምኡ`ውን ካብ ካልኦት ግዝኣታት ናይ ኣመሪካ ዝመጻእኩም፡ መቓልስቱ፡ መማህርቱ፡ መታዓብይቱን ፈተውቱን፡ ንተስፋማርያም ክብሪ ብምሃብኩምን ንዓና ድማ ተኻፈልቲ ሓዘንና ስለዝኾንኩምን ደጊምና ልባዊ ምስጋናና እናቕረብና ሕሰም ኣይትርከቡ ንብል። ኣብ ሓመድ ድበ ናይ ተስፋማርያም ወልደማርያም ክፍሉ ዝተረኽብኩም ብምሉእኩም ምስጋናና እናቕረብና፡ ሕሰም ኣይትርከቡ እንዳበልና ሓዘንና ከምጽዓጸና ብኣኽብሮት ክንገልጽ ንፈቱ።
ምሉኣት ስድራቤት
ብምስግና ባህታ
በሊሕ ናይ በላሕቲ ‘ሳርያም ናበይ ደኣ ከድካ
እንታይ ደአ ሃወኸካ ግዜኳ ዘይሃብካ
ንመን ደኣ ገዲፍካላ እታ ትፈትዋ ሃገርካ
ንመን ደኣ ሂብካዮ ነቲ ተፍቅሮ ህዝብኻ።
ኣየ ሓንጎል፡ ኣየ ራእይ፡ ኣየ ትንተናታት
ተውህቦስ ነይሩካ ናይ ጽሑፍ ድርሰታት
እንታይ ደኣ ኾለፈካ ከይወዳእካ ገለጻታት
ህዝብኻ ኮ ይጽብየካዩ ነይሩ ስለ ዘይረኸበ መልስታት።
እዝክር ኲሉ ናይ ግዜ ሰብዓታት
ማሕበር ተመሃሮ ኣብ ምምስራት
ዝመራሕካዮ ዕዉት ቃልሲ ብብቕዓት
ዘዳለኻዮ ብሱል ትሕዝቶ መጽሔታት።
ዝቐጸለ ቃልሲ ናይ ጀብሃ ውሽጣዊ ስርርዓት
ኣብ ዩኒቨርሲቲ ይኹን ኣብ ኲሉ ቤት ትምህርታት
ብዝንኣድ ፓለቲካዊ ብስለት ክልሰ-ሓሳባዊ ብቕዓት
ኣተኣሳሲርካዮ ኢኻ ምስ ናይ ጀብሃ ገስጋሲ መደብ-ዕዮታት።
ጻውዒት ሃገር ኣኺሉ ናብ ሜዳ ምስ ወጻእካ
ነቲ ክውንነት ውድብ ብወድዕነት መዚንካ
ብስምዒት ጥራይ ምቅላስ ጎዳኢ’ዩ ቢልካ
ብብስለትን ጥርናፈን ንለውጢ ምቅላስ መኺርካ።
ንስምረት ውድባት ዘበርከትካዮ ግዴታት
ምስክር እዩ ዝጽሓፍካዮ ኲሉ ዓንቀጻት
ዘቕረብካዮ ናይ ልዝብ ሃናጺ ርእይቶታት
ዘይሕከኽ እዩ ካብ ናይ ታሪኽ መዝገባት።
ናይ ክፍሊ ዕዮ ዜና ፈጻሚ ኴንካ ብብቕዓት ተመሪጽካ
ብብሱል ጽሑፋት ንህዝብና ኣነቓቒሕካ
ኣብ ስነ-ጽሑፍ ትግርኛ’ውን ምዕባሌ ኣበርኪትካ
ብሉጽ ዕዮ ፈጺምካ ኢኻ ታሪኽ’ዩ ምስክርካ።
ጒዕዞ ስምረት ፋሕ ኢሉ ምስ ኮነ ሕድሕድ ኲናት
ሃገራዊ ሓይሊ ምድምሳስ ዝተገብረ ውዲታት
ንኲሉ ዘሕዘነ ሃገራዊ ውድቀታት
እንሆ ሕጂ ጎሊሁ ይርአ’ሎ ዘኸተሎ ሳዕቤናት።
ጅግና ሰራዊት ሓርነት ዝበደሎ ዘይብሉ
ተወሳኺ ቅንጸላታት ሰብ ራሳይ ኣውረዱሉ
ዕልዋ ያኢ መፍትሒ ተባሂሉ
ጅግና ብጻይካ መልኣከ ዝተሰውኣሉ።
እዚ ኮይኑ ምስ ኣምራሕካ ናብ ስደትካ
ካብ ተፍቅሮ ህዝብኻ እተፈትዋ ሃገርካ
ተፈሊኻ ከም ስደተኛ ምንባር ስቓይ ስለ ዝኾነካ
ብዙሕ ኣይሰለጠካን ኣብ ዳሕራይ ግዜታትካ።
በቲ ብሉጽ ሓንጎልካ ደሊብካ ዝያዳ ፍልጠት
ክትመርሕን ክትምህርን ኣብ ዩኒቨርሲታት
ከተመስክር ምዃንካ ናይ ኣፍሪቃ ኲርዓት
ክትጽሕፍን ክትገጥምን ዝነበረ ባህግታት
ከይፈጸምካ ምኻድካ’ዩ ዘሎና ጣዕሳታት።
መደምደምታ ምዕራፍ ናይ ቃልሲ ህይወትካ
ክትፍጽም ካብ ዝነበረካ ድሌት ተኾሊፍካ
ካብ ኮነስ በል ስኽፍ ኣይበልካ
ዘዂርዕ ታሪኽ ገዲፍካላ’ኻ ኤርትራ ሃገርካ።
ሓንቲ መዓልቲ፡ ራኢኻ ኮነ ሕልምኻ
ናይ ሓራን ብልጽግትን ኤርትራ ሃገርካ
ክርኢ’ዩ እቲ ውጹዕ፡ ብዱል ህዝብኻ
ምኻድ ካብ መረጽካስ፡ ዕረፍ ብሰላምካ።
ካብ ብጻይካ ምስግና ባህታ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰደህኤ
ጉጅለ ህግደፍ ክሕበኣሎም ካብ ዝፍትን ብዙሓት በዓትታት ሓደ፡ ንነብሱ ምስ ኤርትራን ልዑላውነታን ክለሓግ ምፍታን እዩ። ካብዚ ብምንቃል እዩ ድማ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣምታት፡ ኣብ መንጎ ኤርትራ ከም ሃገርን ህዝብን ኣብ መንጎ ጉጅለኡን ዘሎ ዝምድና ከመይ ምዃኑ ከብርህ ክሕተት እንከሎ “ንሕና ህግደፍን ኤርትራን መን ክልተ ኣካላት ገይሩና” ዝብል ናይ ስንባደ መልሲ ዝህብ። “ንሕና ሃገር ንሕና ህዝቢ” ዘድርፍ እውን ነዚ ንምድማቕ እዩ። ካብዚ ብምንቃል እዩ ድማ ኣብ ልቢ ግሩሃት “ህግደፍ እንተዘየልዩኮ ህልውናና ከም ሃገርን ህዝብን ውሕስነት ኣይክህልወናን እዩ” ዝብል ራዕዲ ክፈጥር ዝጸንሐ። ሎሚ ሎሚ ግና ህልውና ኤርትራ፡ ከም ህዝብን ሃገርን ኣብ ሓደጋ ዘውድቐ ጉጅለ ህግደፍ፡ ብዝኾነ መለክዒ ናይ ልዑላውነት ተሓላቒ ክኸውን ከም ዘይክእል እንዳነጸረ መጺኡ ኣሎ። እዚ ዝምዕብል ዘሎ ክውንነት እምበኣር ጉጅለ ህግደፍ ልዑላውነት ከም ዘየውሕስ ዘረድእ ጥራይ ዘይኮነስ፡ እዚ መሰረታዊ ዕማምዚ ነዚ ዛህሩ ዝጠፈኦ ጉጅለ ዝምጠው ዘይኮነስ ንዓና ነቶም ንለውጥን መጻኢ ብሩህ ተስፋ ኤርትራን ንቃለስ ዘለና ሓይልታት ተቓውሞን ህዝብናን ብዝያዳ ዝምልከት ብምዃኑ ሓላፍነት ዘሰክመና እዩ።
ኩልና ዘይንክሕዶ ሓፈሻዊ ኣረዳድኣ ኣሎ። ህዝብን ሃገርን ነበርቲ እዮም። ስርዓታት ግና ሓለፍቲ እዮም። ጉጅለ ህግደፍ ከዓ ከምቲ ድሌቱ ኣብ ህዝብናን ሃገርናን ከም ቁርዲድ ተላሒጉ ዝነብር ዘይኮነስ ክሓልፍ እዩ። ንሕና እቶም ንምውጋዱ ንቃለስ ዘለና ከዓ ነቲ ዘይተርፍ ምሕላፉ ናይ ምቅልጣፉን ዕድመ ናይቲ ብሰንኩ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝወርድ ዘሎ መከራ ናይ ምሕጻሩን ሓላፍነት እዩ ዘለና። እቶም “ኣብ ህላወ ህግደፍ ኢና ንረብሕ” ኢሎም ሞይቱ እንከሎ “ኣሎ እምበር” እንዳበሉ ትንፋስ ክሰኹዕሉ ከንቱ ድኻም ዝደኽሙ፡ እንዳወሓዱ ዝኸዱ ዘለዉ ኤርትራውያን ወገናት እውን ሃጽ እንተበሉ ቁሩብ ዕድመ ከናውሕሉ እንተዘይኮይኖም ካብ ሕልፈት ከድሕንዎስ ፍጹም ኣይክእሉን እዮም።
ሎሚ ሓሓሊፉ ከም ዝስማዕ ተቓዋሚ ኮይንካ ጉዳይ ልኡላውነት ኤርትራ ከም ዘቐንዝወካን ዘሰክፈካን ምቅላሕ፡ ከም ነቲ ስርዓት ምሕጋዝን ናቱ ዕማም ክትዓምም ምድንዳንን ኣምሲሎም ዝቐርቡ ኣርሒቖም ዘይጥምቱ ምዕዝምዛማት ይስምዑ እዮም። እዚ ሓደገኛ ምዕዝምዛም’ዚ ክንዲ ጉዳይ ልዑላውነት ዝኣክል መሰረታዊ ጉዳይ፡ ነቲ ንሃገርናን ህዝብናን ኣብ ሓደጋ ኣውዲቑ ስማዊ መንግስትነት ሒዙ ዘሎ ጉጅለ ከም ድላዩ ክዋራዘየሉ ክም ምግዳፍ ዝቑጸር እዩ። ምናዳ ምናዳ ንሓደ ጉዳይ ልዑላውነት ዘሻቐሎ ውድብ ድዩ ማሕበር ምናልባት’ውን ውልቀ ኤርትራዊ፡ ከም ምስቲ ጉጀለ ዝደናገጽ ኣምሲልካ ክትገልጾ ምፍታን፡ ነቲ ጉጅለ ህግደፍ “እዛ ዓብይ ኣጀንዳ ልዑላውነት ብዘይካይ ዝዓማ የለን” ዝብሎ “እወ ሓቅኻ ንሳስ ንስኻ ጥራይ ኢኻ እትኽእላ” ኢልካ ኢድካ ካብ ምልዓል ተፈልዩ ስለ ዘይረኣ፡ ነቲ “ ጉዳይ ልዑላውነት ኤርትራ ዝያዳ ጉጅለ ህግደፍ ነዓይ እዩ ዝምልከተኒ” ዝብል ኣካል ኣገናዕ ክንብሎ’ኳ ተዘይተባዕና፡ ከነዕንቅፎ ምፍታን ግና ኣብ ኣተሓሕዛ ጉዳያት ኣዝዩ ሓደገኛ እዩ። ልዑላውነታ ኣብ ዘየገድሰና ሃገር ንደሞክራሲያዊ ስርዓት እንቃለስ ኮይና ከይንቐርብ ድማ ምስትብሃል ከድልየና እዩ።
ርግጽ እዩ ጉዳይ ልዑላውነት ኣብ ቅድሜና ካብ ዘለዉ፡ በዳህቲ ዕማማት ሓደ እምበር ዕማምና ንሱ ጥራይ ኣይኮነን። ጉዳይ ህዝቢ ዝማእከሉ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ምትካል እውን ናትናን ናይ ህዝብናን ዓብይ ዕማም እዩ። እቲ ዝትከል ደሞክራሲያዊ ስርዓት ከዓ ኣብታ ልዑላውነታ ዘዕቆበት ኤርትራ እዩ። እቲ ቀንዲ ናይዚ ክንተኽሎ ንቃለሰሉ ዘለና ስርዓት ተጠቃምን ተዋሳእን ከዓ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። ልዑላውነታ ኣብ ዘዕቆበት ኤርትራ፡ ህዝቢ ማለትና ቀጥዒ ክመልእ እንከሎ ጥራይ “ኤርትራዊ እየ” ዝብል ማለትና ኣይኮነን። ርግጽ እዩ ኣብ መስርሕ ቃልሲ ዝተፈላለዩ ዕማማት ከተተግብር ክትነቅል እንከለኻ፡ እቲ ኣብ ሕድሕዶም ዘሎ ምትእስሳራትን ምጽልላዋትን ከም ዘለዎ ኮይኑ፡ ካብ ኣብ ሓደ ግዜ ናይ ዛዕባታት ምድውዋስ ንምድሓን ቀዳምነታትካ ምስራዕ ናይ ግድን እዩ። “ብዙሕ ዝደሊ ሓደ ይስእን” ምእንቲ ከይከውን። ቀዳምነታት ክንሰርዕ እንከለና፡ ኣብ ግምት ክኣትዉ ካብ ዝግበኦም መምዘንታት፡ ናይቲ ዕማም ባህርያትን ንመጻኢ ዕማማት ዝጸርጎ መንገድን፡ ናይ’ቲ ምእንታኡ እትቃለሰሉ ህዝቢ ድሌትን ዝንባለን፡ ናትካ ናይ ምፍጻም ዓቕምን ከባቢያዊ ጽልዋን ካብቶም ብዙሓት ውሑዳት እዮም። ጉዳይ ልኡላውነት ኤርትራ እውን፡ ሓደ ካብ መሰረታዊ ዕማማትና ምዃኑ ርዱእ ከይኑ ቀዳምነታትና ክንሰርዕ እንከለና “ኣብቲ ግቡእ ቦታኡ ነቐምጦ” ዝብል ሓሳብ ክቐርብ ግቡእን ተቐባልነት ዘለዎን እዩ። ልዑላውነት ነቲ ህልውና ሃገርን ህዝብን ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ጉጅለ ህግደፍ ዝተገድፈ ሕዛእቲ ስለ ዝኾነ ናብኡ ገጽኩም ተወዝ ከይትብሉ ምባል ግና ተቐባልነት የብሉን።
ሎሚ ከምቲ ዓለምና ብሳላ ኩለመዳያዊ ስልጣነ ናብ ንእሽቶይ ቁሸት ተቐይራ እያ እንብሎ፡ ናትና ናይ ለውጢ ቃልሲ ወሲኽካ ኣብ ሓደ ውሱን ኩርናዕ ዝረአ ፖለቲካዊ ምዕባለ ዓይኒ ብዙሓት ክስሕብ ናይ ግድነት እዩ። ኣብ ርሑቕ ከይከድና ኣብዚ ከባቢና ዘሎ ጉዳይ፡ ሱማልያ፡ ደቡብ ሱዳን፡ ሊቢያ፡ ማእከላይ ኣፍሪቃ ሪፐብሊክ፡ የመን … ወዘተ ኣብቲ ፖለቲካዊ ሜዳ ብዓል መን ይጻወቱ ኣለዉ ምዕዛብ ኣገዳሲ’ዩ። እቶም ኣብቲ ጉዳይ ኣእዳዎም ዘእትዉ ኣካላት ከካብ ናይ ሃገሮም ሃገራዊ ረብሓ ዝነቅል ሕሳባት ከም ዝህልዎም ቅድሚ ኩሉ ኣይንዘንግዕ። ነዚ ረብሓኦም ንምዕዋት ድማ ናይታ ኢዶም ዘእትዉላን ንብረቶምን ገንዘቦምን ዘፍስሱላን ሃገር ቀዳምነታት ብመንጽር እቲ ዝጽበይዎ ረብሓኦም ክሰርዕዎ ዓይኒ ከም ዘይሓስዩ ኣይንረስዕ። ኣብዚ ኢና እምበኣር ጉዳያትና ምስ ኩነታትና በቲ ንሕና እነቐምጦ ናይ ጉዳያት ኣሰራርዓ ከም ዝኸይድ ንምግባሩ ክንጸንዕ ዝግበኣና። እዚ ዕማምዚ ኣብ ሓደ ጸሓይ ዝውዳእ ዘይኮነስ ነብሱ ኣብ ዝኸኣለ መስርሕ ዝጥረ እዩ።
ፈቲናዮን መሪጽናዮን ዘይኮነ፡ ብባህሪኡ ቃልሲ ቀጻሊ እዩ። ኣብ ተመኩሮና’ኳ ነጻነትና ከነርጋግጽ ኣንጻር መግዛእቲ ተቓሊስና ልዑላዊት ሃገር ወኒንና። ድሕሪኡ’ውን ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ደኣ ተሳጊርና እምበር ቃልሲ ኣይተቛረጸን። እነሆ ከዓ ምእንቲ ደሞክራሲ ኣንጻር ምልኪት ንቃለስ ኣለና። እዚ ምዕራፍዚ’ውን ክንድቲ ክበልዖ ዝግበኦ ግዜ ምስ በለዐ ክዕወት ናይ ግድን እዩ። ድሕሪኡ ድማ ኣብ ካልእ ሓድሽ ምዕራፍ ቃልሲ፡ ምእንቲ ዕቤት ኣንጻር ድሕረትን ድኽነትን ክቕጽል እዩ። ዕቤት ምስ ተዋሕሰ ድማ እቲ ዝተዋሕሰ ዕቤት መስመሩ ኣሐይሉ ክቕጽልን ንድሕሪት ከይምለስን እቲ ቃልሲ ቀጻሊ እዩ። እዚ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እንዳተሰጋገረ ዝቕጽል መስርሕ እምበር ብሓደ ወለዶ ዝዕመም ኣይኮነን። ካብዚ ብምቃል እዮም ድማ ምሁራት “ትውልዲ ጠጠው ከምዘይብል፡ መስርሕ ቃልስን ለውጥን እውን ተተሓሒዞም ቀጸልቲ እዮም” ዝብሉ። ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ሓሳብ ንምጽብራቕን መጻኢ ዓወት ከተማዕዱ እንከለኻ፡ ኣቐዲሙ ዝተመዝገበ ዓወት እንዳዓቀብካ ምዃኑ ንምግንዛብን፡ ኣብ መቕድም ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ “ ተልእኾ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ መላእ ሓርነት ህዝባ ዘውሓሰት፡ ልዑላውነታ ዝሓለወትሓድነት ህዝባዘዕቆበት፡ ድኽነትን ሕማማትን ዝሰዓረት ፡ክብርታት ህዝብና ዝሓለወት፡ ብልጽግቲ ቅዋማዊት ደሞክራስያዊት ሃገር ንምህናጽ ምቅላስ እዩ፤”ዝበሎ ምጥቃሱ ኣገዳሲ እዩ።
10 ማዝያ 2015
More...
ብጸጋይ ነጋሽ
ዓዲ-ዃላ ሰሚዓዶ መርድእ ዕረፍትኻ
ከተማኣ፡ ስግር ማይ-ላፎኣ ውዒላቶ`ዶ ቀብርኻ፣
ደንጎሎ (ማይጻዕዳ)፡ በጺሕዎም`ዶ መኣውይቲ ስንብታኻ።
ምድሪ-ፈላሲ፡ ደቂ-ቦኽሪ ዓይላ-ጉንደት
ቆሓይን፡ እንዳዝማች- ዑቕቢት
ማይ-ጻዕዳ-መራጉዝ፡ ተኸላ፡ ውዒሎም`ዶ ብኽተት።
ወለዶ ዓጽመ-ስጋኻ ዘሳፈሐ ከም ሮማዲ
ንኣካለ-ጉዛይ፡ ንሓማሴን፡ ዝጠርነፈ ስምዲ፡
ኣብ ሓመድ-ድበኻ ዝውዕሉስ ማእለያ ዘይብሎም ህዝቢ።
ሰሚዐን`ዶ ሳንጀርጆ፡ ሳንታ-ፋሚልያ
ኣርከባ`ዶ ኣብ ሓመድ-ድበኻ፡ ብጉያ-ጉያ፣
ቆልዓ ምህረይ ወልደማርያም፡ እቶም በዓል ቅያ።
ኣለኒ ዛንታ፡ ብሰፊሑ ዝዝንቶ
ጸኒሑኒ ታሪኽ፡ ምሁራዊ ኣበርክቶ፡
ናይ ወላዲኻ ፍልጠት፡ ዓሚቝ ትሕዝቶ።
ወሪሲካ`ኻ፡ ሰሚድካዮ፡ ቅኒት ወላዲኻ
ነቢበዮ፡ ``ስነ-ቅኔኣዊ ድፍንቕ`` ግጥምኻ
ኣጽኒዕካዮ ይበል ውርሻ! ` ት ውልቀ-ነጻነት ባህልኻ።
ኣንታ ሓወይ! ኣይተሃውኽካን`ዶ?
ነይሩካ እንድዩ ብዙሕ እትውርቖ እትስንዶ፣
ህይወት ከም ጽላሎት ከም`ትሓልፍ
ዘንጊዕካዮ እመስለኒ፡ ከም`ትብል ኩልፍ?
ተጸብየካ ነይረ ክትጽሕፍ ዘይተኸለሰ ታሪኽ
ስለዝፈልጥ ብርዕኻ፡ ንሓቂ ዘይትሓንኽ፡
ቃልዕ ክኸውን `ቲ ዝነበረ ብድሆታት
ውድብ ኣፍሪሱ፡ ዘምረሐ ናብ ስደታት፡
ኔርካ `ውን ኣብ መብዛሕትኡ ርኽክባት ምስ ህ.ግ.ሓ.ኤ.
ውዒልካ፡ ተኻራኺርካ፡ ሰሚዐ፣
ኣብ ገድሊ ህዝቢ ኣንቢበዮ ነቲ ላህመቱ
ምህላዉ ግን ኣይስሕትን፡ ዝፈርዘመ ክስተቱ።
ተስፋማርያም፡ እወ፡ ተሃዊኽካ
የርክበሉ እንዳበልካ፣
ሒዝካ ግምሪ-ፍልጠት ዘይተበርበረ፡
እንታይ ክዓብሰልና፡ ምስኻ እንተተቐብረ?
ምስ ወያነ-ሓርነት ትግራይ፡ ከምኡ`ውን ኢ.ፒ.ኣር.ፒ.
ንሃገር ወኪልካ፡ ዘቲኻ ዝፈረምካዮ ስድቢ፣
ኣይሰነድካዮን ከይትኸውን ተሰኪፈ-
ኣብ`ታ መጽሓፍካ `` ህያው ደብሪ .....``?
ስነ-ጽሑፋዊ ብቕዓትካ፡ ነባሪ ኣሰር
ሃንዳሲ፡ ናይ ምሕሳብ ብቕዓትካ ተኣምር!
ውስጠ-ሃንደበትካ `ውን፡ ተረዲአዮ
ኣብ`ታ ``ርእሰ-ዘተ፤ ምስ ጽሞና``` ግጥምኻ በጺሐዮ- ... ...
... ... ናበይ ደኣ ኢኻ ብድድ እትብል`ከ?
ብሓደ ኣፊቱ!
ወፍ ከይበልካ?!
ብጻድቃን ኢለካ!
ብርዒ ኣልዒለ`ንደ`የ፣
ኣይፋልካ!!
ኰፍ`ሞ በል።
ምህረይ ጽሞና፤ መዓልካ!!
ግጥሚ`ዶ፡ ቅኔ ከፍልሓልካ!!
ስንብታይ`ያ እዚኣ ኣይተስተዋሕዳ
ኣብ ዘይትምለሰሉ መገሻኻ፡ ይጽናሓካ ጻዕዳ።
ሓውካ፡ ጸጋይ ነጋሽ
04/08/2015
Radio Interview with Mr. Tesfai Degiga P.IV
Written by Radio Voice of Liberty
Eritrean Tv Demtsi Hezbi 5 April 2015
ሳዕቤናት ብኩራት ደሞክራኢያዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ምብዛሑ፡ ሓደ ክልተ ኢልካ ዝዝርዘር ዘይኮነስ፡ ብሓፈሻ ንህልውና ናይታ ክቡርን መሪርን መስዋእትነት ዝተኸፍላ ሃገር ኣብ ሓደጋ ኣውዲቑ ዘሎ ጉዳም ተርእዮ እዩ። ብሰንኪ ደሞክራስያውነት በዂሩ ዲክታተርነት ምስዕራሩ፡ ኤርትራዊ ኩለመዳያውነት ኣብ ሕማቕ ዘይኮነስ ኣብ ኣዝዩ ሕማቕን ኣስጋእን ደረጃ ወዲቑ ከም ዘሎ ባዕሉ ዝዛረብ ዘሎ እዩ። ካብ ምዕጻው ኣብያተ ትምህርቲ ክሳብ ስእነት ሕክምና፡ ካብ ግዱድ ዕስክርና ክሳብ ኢደወነናዊ ማእሰርቲ፡ ካብ ህልቂት ዓዲ ኣብየቶ ክሳብ መቕዘፍቲ ላምፐዱሳ፡ ካብ መስርዕ ንባኒ ክሳብ መስርዕ ንመጐዓዝያ፡ ካብ መሬት ምዝማት ክሳብ ምፍራስ ኣባይቲ ኣንዳበልካ፡ እንተዘርዚካዮ ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን ዘሕዝን ጥራይ ዘይኮነስ ዘዕብድ እዩ። ኩነታት ናይቲ ናብ ብርሰት ገጹ ዝምዕብል ዘሎ ስደት እንተወሲኽካሉ ድማ ክሳብ ክንደይ መጻኢ ህዝብናን ሃገርናን ጸልማት’ኳ ተዘይበልናዮ ድብዙዝ ምዃኑ ምርድኡ ዝእግም ኣይኮነን።
ጉዳይ ስደትን መጻኢ ዕድል ሃገርናን፡ ኣብዚ ሎሚ እዋን ንዓና ነቶም ሰብ ጉዳይ ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮነስ ንዓበይቲ ዓለም ለኻዊ ትካላትን ሰብኣዊ ማሕበራትን ኣዝዩ ኣሰካፍን ድቃስ ዝኸልእን ዛዕባ ኮይኑ ኣሎ። ኣብ ገሊኡስ ንሕና ምስቲ ዘስካሕክሕ ተረኽቦ ግዲ ተለማሚድና ካባና ንላዕሊ ዝሻቐሉ ዘይኤርትራዊ ወገናት ይረኣዩ እዮም። “ወዮ ናይ ጸላኢ ዕርድታት ብምጥሓስ ዝፍለጥ ዝነበረ ኤርትራዊ ትብዓትን ኒሕን ዶባት ጥሒስካ ናብ ስደት ብምውሓዝ እምበር ተደዊኑ” ዝብሉ ወገናት እውን ብዙሓት እዮም። ንሕና ግና ወይ ከምቲ “ መነባብሮይ እንተ ኢልካዮስ መቓብር እውን ይመውቕ” ዝብልዎ ግዲ ኮይኑ ነቲ ጸገም ናትና ኢልናዮ፡ እቲ ስደት ክንድቲ ክንስከፎ ዝግበኣና ዘሻቕለና ዘሎ ኣይመስለንን።
ቅድሚ ሕጂ ተደጋጊሙ ከም ዝተገልጸን እቶም ናብ ስደት ዝውሕዙ ዘለዉ እውን ከምዘይስሕትዎ፡ ስደት ናይ ተቓውሞ መግለጺ እምበር መሰረታዊ ፍታሕ ዘምጽእ ወፍሪ ኣይኮነን። እቲ ንክትስደድ ጠንቂ ዝኾነካ ምኽንያት እንተዘይፈቲሕካዮ፡ ኣብቲ ዝተሰደድካዮ እውን ደድሕሬኻ እንዳኸደ እዩ ዘሰኩነካ። እዚ ሓቂ’ዚ እቶም ካብ ኤርትራ ኣሸሓት ማይላት ርሒቕም ተሰዲዶም ክነሶም ዘይረሃዎም ኤርትራውያን ዝምስክርዎ ዘለዉ እዩ። እቲ ጠንቂ ስደት ዝኾነ ኣብ ኤርትራ ዓሪዱ ዘሎ ጉሒላ ጉጅለ እንተዝውገድ ግና እታ ንምድላያ ነዊሕን ዘይውሑስን ማይላት ንጐዓዘላ ዘለና “ራህዋ” ኣብ ኤርትራ ከካብ ገዛና ከይወጻእና እውን መረኸብናያ። እዚ ጠንቂ ስደትን ብርሰት ኮይኑ ዘሎ ብውሑዳት ጐሓላሉ ዝተደኰነ ጉጅለ ህግደፍ፡ ብቃልሲ ጥራይን ጥራይን እዩ ዝውገድ። ዓዲ ገዲፍካሉ ምኻድ ግና መሊሱ ከም ዘሻድኖ ባዕሉ በብግዜኡ ብኣዝዩ ጽዩፍ ቃላት ይገልጸልና ኣሎ። “ሓተላ” እትብል ቃል ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣይንረስዕ። እምበኣር እቶም ነዚ ዘርኢ መርገም ክቃለስዎ ዝግበኦም ብሓፈሻ ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ፡ ደሞክራሲ፡ ልምዓትን ራህዋን ክኾኑ እንከለዉ፡ ናትና ናይ ኤርትራውያን ግደ ግና ብፍላይ መሪሕ ምዃኑ ኣይንረስዕ። ካብ ውድቀት እቲ ጉጅለ መሪሕ ተረባሕቲ እውን ንሕና ኢና።
ሎሚ ኣብ ፈቐዶ ኩርናዓት ዓለምና ኣደዳ ኩሉ ሳዕቤናት ስደት ኮይኖም ዘለዉ ኤርትራውያን እውን፡ እቲ ፍታሕ እዚ ኣብ ላዕሊ ትጠቒሱ ዘሎ ምዃኑ ኣይክሕድዎን እዮም። ምረት ስደት ዕረ ከም ዝጥዕም ኣስተማቒሮም ናብ መድረኽ ቃልሲ ዝምለሱ ኣዝዮም ውሑዳት ምህላዎም ድማ ናይዚ ምስክረነት እዩ። ብሓፈሻ ግና ነቲ ግንዛበኦም ኣብ ምትግባሩ ዘለዎም ትግሃት ኣዝዩ ትሑት እዩ። ነዚ ጉጅለ ከይቃለስዎ ኣጸጊሞሙና ዝብልዎም፡ ካብ ምንቃፍ ንደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ጀሚርካ ብዙሓት እዮም። ካብቶም ከም ዕንቅፋት ዝዝርዝርዎም መብዛሕትኦም ዘይከሓዱ’ኳ እንተኾኑ፡ ተቓሊስካ ዘይዕረዩ ግና ኣይኮኑን። ምቅላስ ማለት ኣብ ዝተጸርገ መንገዲ ምምራሽ ጥራይ ዘይኮነስ፡ እንተላይ ምጽራግ መንገዲ ቃልሲ ዘጠቓልል እዩ። “ድሌትን ድልውነትን እንተልዩ፡ እቲ መንገዲ ኣሎ” ከም ዝበሃል።
ዝተወሰና ሃገራት ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት በብዝጥዕመን ብምትንታን፡ ኤርትራውያን ብዘይካ ህርፋን ቁጠባዊ ረብሓ ክስደዱ ዘገድድ ፖለቲካዊ ጸገም ስለ ዘይብሎም፡ ናብ ዓዶም ክምለሱ ይኽእሉ እዮም ክብላ ይደናደና ኣለዋ። ኣብዚ ገለ ኣካላት መንግስቲ ደንማርክን ዓባይ ብሪጣንያን ከም ኣብነት ዝጥቀሱ እዮም። ሕብረት ኤውሮጳ እውን ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጉጅለ ክሳብ ክንደይ ንህዝቢ ዘይሓሊ ገሃሲ ኩሉ ምሰላት ምዃኑ፡ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝቖሙ ኣጻረይቲ ኣካላት ንዝሃብዎ ምስክርነት ጓስዩ፡ ጁባ ናይቲ ጉጅለ ክመልእ ይወጣወጥ ከም ዘሎ ንዕዘቦ ኣለና። ነዚ ንህልዊ ኩነታት ክሒድካ ምስ ዲክታቶርያዊ ጉጅለ ናይ ምምጽዳቕ ተግባራት፡ ናብ’ዞም ዝጠቐስኩዎም ዘይኤርትራዊ ኣካላት ጥራይ ነላግቦ ኣይኮነን። ኣፍራሲ ግደ ናይቶም ኣብ ሃገርና ምንባር ስኢና ኢሎም ናይ ሃገራት ናይ ምንባር ውሕስነት ምስ ረኸቡ፡ ኣብ ኤምባስታት ናይቲ ጉጅለ ከይዶም ጉንብሕ ጥልዕ ዝብሉ ኣካላት ብጽሒት እውን ክዝንጋዕ ኣይግበኦን። እቲ ሓደ እንዳሃነጸ እቲ ሓደ ኣፍራሲ ኣብ ዝኾነሉ ኣብ ማእከል ተጠቃሚ እቲ ጉጅለ ምዃኑ ከዓ ክንዝንገዖ ዝግበኣና ኣይኮነን። ሕማቕ ምስሊ ናይቶም ናይ ብሓቂ ስደተኛ መሲሉና ዝራህራናሎም፡ ምናልባት እውን ንብረትና ሸይጥና ህይወቶም ዘድሓና ወገናት ሕማቕ ኣብነት እዚ ጥራይ ኣይኮነን። ነቲ ዝሓለፍዎ መስርሕ ረሲዖም ሕንኮም ቀንጢጦም ኣብ ንግዲ ኣሓዋቶም ዝተዋፈሩ እውን ኣለዉ።
ከምቲ ዝተገልጸ ዓይኒ ማይ ስደት እንተዘይነጺፉ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝወርድ በደል መወዳእታ የብሉን። ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሩ ውጥም ቅልቅል ክብል ዝጸንሐ ኣብዚ እዋንዚ ግና በሪኹ ዝውረ ዘሎ ጉዳይ ምግዓዝ ኤርትራውያን ስደተኛታት ካብ እስራኤል ናብ ሩዋንዳን ዩጋንዳን ሓደ መርኣያ እዩ። መንግስቲ እስራኤል ኣብ ክንዲ በቲ ንስደተኛታት ዝምልከት ዓለም-ለኻዊ ሕጊ ተማእዚዙ ዘመሓድሮም ገንዘብ ከፊሉ ክጉሕፎም ዝወሰነ እዩ ዝመስል። እዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ክሳብ ክንደይ ሓሲሮም ከም ዘለዉ ዘርኢ እዩ። ምናልባት ድሕሪ ክንደይ መሰናኽል ናብ እስራኤል ምስ ኣተዉ ጸገሞም ዝተወደአ መሲልዎም ይነብር። ግና ኣይተወደአን። እንሆ ድማ ናብ ማእከላይ ኣፍሪቃ ካልእ ናይ ስደት ዑደት ክጅመር።
ሩዋንዳ ብናተይ ግምት ኣይኮነንዶ ንናይ እንዳማታ ስደተኛታት፡ ካብ ዓዶም ብዝሓሸ ከተመሓድር፡ ክሳብዚ ቀረባ እዋን ብበበዓይነቱ ውግእ ሕድሕድ ትሕመስ ዝነበረትን ጌና ቁስላ ዘየሕወየትን እያ። ብደረጃ ቁጠባዊ ዕቤት እውን ንዜጋታታ ኣስሪሓስ፡ ናይ ካልእ ዜጋ ጉልበት ኣብ እትደልየሉ ደረጃ ዘይበጸሐት፡ ብመዳይ ዕቤት ንስሙ’ኳ ደሃያ ሰሚዕናያ ዘይንፈልጥ ህዝባ ምስ ተፈጥሮኣዊ ሃብቱ ጾሙ ዝሓድረላ ሃገር እያ። ምናልባት ኤርትራውያን ዝመብዛሕኦም ስደተኛታት ክትቅበል እትውስነሉ ዘላ ምኽንያት እውን ብዋጋ ስቅያቶም ካብ እስራኤል ዘይተኣደነ ሚልዮን ዶላራት ንምርካብ ይኸውን። ኩሉ ግዜ ናይ ግዜ ቅልውላው ነጋዶ ክህልዉ ናይ ግድን ስለ ዝኾነ እነሆ በዓል ሩዋንዳን ዩጋንዳን፡ ጉጅለ ህግደፍ ናይ ዝቐረቦ ናይ ጥፍኣት መኣዲ ተጠቀምቲ ክኾና ይደናደና ኣለዋ። ኤርትራውያን ድማ ኮንዶኾን ካብዚ ወጺእካ ራህዋ ይርከብ ኢሎም ካብ በዓል ሩዋንዳ ናብ ካልእ ከባቢ ጉዕዞ ምጅማሮም ኣይተርፍን ይኸውን። ሽዑ ዝኽፈል ህይወት ከዓ ክህልው እዩ።
ከምዚ ከጋጥም እንከሎ “ወደን ከይሓምያስ ሰበይቲ ወደን” ይብሉ ወለድና። ክንጥቕሰን’ኳ ናይ ግድን እንተኾነ ቀንዲ ናይቲ ጉዳይ ተሓተቲ፡ እስራኤል፡ ሩዋንዳ፡ ዩጋንዳ ደንማርክን ብሪታንያንን ጥራይ ኣይኮናን። ካብ’ቶም ቀዳሞትን ቀንድን ተሓተቲ ጉጅለ ህግደፍ ዝለዓለ እጃም ዝወስድ ኮይኑ፡ ዝተፈላለዩ ኣብዚ ጉዳይ ብጽሒት ዘለዎም ኤርትራውያን’ውን ኣለው። ስደት ከም መሰረታዊ ፍታሕ ወሲድና ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ ምቅላስ ዕሽሽ ዝበልና፡ ከነምስል ስደተኛ’የ ኢልና ምሒልና ጥሒልና፡ ምስክርነት’ውን ሓቲትና፡ ውሕስነት ምስ ረኸብና ናይ “ይቕረታ ቀጥዒ” መሊእና ናብ ጉጅለ ህግደፍ እንሰግድ ክብሪ ኤርትራዊ ስደተኛታት ኣብ ቅድሚ ሕብረተሰብ ዓለም ንክፈኩስ ኣሉታዊ ኣስተዋጸኦ ከም ዘበርከትና ኣይንዘንግዕ። ኣይንዘንግዕ ጥራይ ዘይኮነስ ሕጂ እውን ናብ ልብና ንምምላስ ብዘለና ጸቢብ ዕድል ክንጥቀም ይግበኣና። ካብዚ ወጻኢ ግና መሬት ምስ ወገሐ ጣዕሳኡ ኣይክወጸልናን እዩ። ኩልና ኤርትራውያን ከዓ ነቲ ከም ዜጋታት ኣጸቢቕና እንፈልጦ ህግደፋዊ ግስሩጥ ፖለቲካዊ ሃለዋት፡ ዘይኤርትራዊ ወገናት ከከም ዝጥዕሞም ጐዓጺጾም ክገልጽዎ እንከለዉ ብውሕዱ “ እቲ ሓቂ ከምኡ ኣይኮነን” ዝብል ድምጽና ከነስምዕ ይግበኣና። ዜግነታዊ ሓላፍነትና እውን እዩ። “ጉጅለ ህግደፍ ከልምዕ ስለ ዝኽእል ንልምዓት ዝኸውን በጀት ይፈቐደሉ፡ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ሰብኣዊ ኣተሓሕዛ የመሓይሽ ኣሎ …. ወዘተ” ዝብል ምስ ክውንነት ኤርትራ ዘይከይድ ድምጽታት ክንሰምዕ እንከለና ብውሕዱ “ኣይፋሉን” ዝብል በሪኽ ድምጺ እንተዘይኣስሚዕና ታሪኽ’ውን ከም ዝሓተና ክንዝንግዕ ኣይግበኣናን። ካልእ’ኳ ተዘይገብርናስ ካብ ርእስኻ ምውራድን ነንዝምልከቶም ኣካላት ኣውያትካ ምስማዕከ መን ይኸልኣና?
8 ማዝያ 2015
